Ko para nongshong shnong,

Namaskar!

Ngi, ki paidbah ka ri India, ha la ka ri bad shabar ri, ngin rakhe ia ka Republic Day da ka jingkmen. Nga ai khublei kyrpang ia phi baroh ha kane ka Jinglehkmen jong ka ri.

Ka sngi kaba kyrpang jong ka Republic Day ka ailad ia ngi ban pyrkhat ia ka jinglong jingman bad ka lynti jong ka ri jong ngi ha ki por ba la leit noh, ha ka mynta, bad ka lawei. Ka bor jong ka jingiakhih laitluid jong ngi ka la pynkylla ia ka jinglong jong ka ri jong ngi ha ka 15 tarik u Nailar, 1947. Ka India ka la ioh ia ka jinglaitluid. Ngi la long ki nongtei ia ka lawei jong ka ri jong ngi.

Naduh ka 26 tarik u Kyllalyngkot, 1950, ngi la kyntiew ia ka Ri jong ngi sha ki jingthmu jong ka riti synshar jong ngi. Ha kata ka sngi, la pyntreikam pura ia ka Riti Synshar jong ngi. Ka Bharat, ka jaka ba la kha ia ka synshar paidbah, ka la lait na ka rukom leh donbor, bad ka ri synshar paidbah jong ngi ka la mih.

Ka Riti Synshar jong ngi ka long ka kot kaba long ka nongrim jong ka ri synshar paidbah kaba heh tam ha ka histori jong ka pyrthei. Ki jingmut jong ka hok, ka jinglaitluid, ka jingiaryngkat bad ka jinglong shipara ba la pynrung ha ka Riti Synshar jong ngi ki batai ia ka Ri jong ngi. Ki nongthaw ia ka Riti Synshar ki la ai ka nongrim kaba skhem na ka bynta ka mynsiem ieid ri bad ka jingiatylli jong ka ri lyngba ki kyndon jong ka riti synshar.

U Lauh Purush, Sardar Vallabhbhai Patel, u pynïatylli ïa ka ri jong ngi. Ha u snem ba ladep, ha ka 31 tarik u Risaw, ka ri kaba dap da ka jingsngewnguh ka la rakhe da ka jingkmen ia ka lyngkhuh sngi kha ba 150 snem jong u. Ki jinglehkmen ban kynmaw burom kiba iadei bad ka Lyngkhuh sngi kha kaba 150 snem jong u ki dang iaid shakhmat. Kine ki jingrakhe ki pynkhlain ia ka mynsiem iatylli ha ka ri bad ka jingsngew sarong hapdeng ki briew. Na shatei shaduh sepngi bad na mihngi shaduh sepngi, ia ka jain jong ka jingiatylli jong ka kolshor hyndai jong ngi la shna da ki kpa tymmen jong ngi. Kawei pa kawei ka sienjam ban kyntiew ia kane ka mynsiem jong ka jingiatylli ka long kaba dei ban iaroh.

Naduh ka 7 tarik u Naiwieng jong u snem ba ladep, la pynlong ruh ïa ki jingrakhe ban rakhe ïa ka jingdap 150 snem jong ka jingthaw ïa ka jingrwai jong ka ri jong ngi ka ‘Vande Mataram’. Kane ka jingrwai kaba long ka jingduwai ia ka Bharat Mata, ka pynrung ia ka jingieid ri ha man la u nong India. U myllung ba pawnam jong ka ri u Subramanya Bharati u la thaw ia ka jingrwai “Vande Mataram Yenbom”, ha ka ktien Tamil, kaba mut “To ngin iarwai ia ka Vande Mataram”, bad u la pyniasoh ia ki paidbah bad ka mynsiem jong ka Vande Mataram. Ki jingpynkylla ia kane ka jingrwai sha kiwei pat ki ktien jong ka ri ruh ki la paw bha. U Sri Aurobindo u la pynkylla ia kane ka jingrwai sha ka ktien Phareng. Ka ‘Vande Mataram’, ba la thaw da u Bankim Chandra Chattopadhyay kadei ka jingduwai jong ka ri jong ngi.

Ha ki ar sngi ba la leit noh, kata ha ka 23 tarik Kyllalyngkot, ka ri ka la pyndon burom ïa u Netaji Subhas Chandra Bose ha ka lyngkhuh sngi kha jong u. Naduh u snem 2021, ïa ka lyngkhuh sngi kha jong u Netaji la rakhe kum ka ‘Parakram Diwas’ khnang ba ki briew khamtam ki samla kin ïoh mynsiem na ka jingieid ri ba skhem jong u. Ka jingpyrta jong u Netaji ‘Jai Hind’ ka dei ka jingpynbna ia ka jingsngew sarong jong ngi ia ka ri.

Ko para nongshong shnong,

Baroh phi pynkhlain ia ka ri synshar paidbah jong ngi. Ki shipai ba shlur jong ki lai tylli ki kynhun shipai jong ngi ki long kiba peitngor ha kaba iada ia ka ri jong ngi. Ki pulit bad ki dkhot jong ki kynhun shipai jong ka ri ki trei shitom na ka bynta ka jingshngain jong ki briew ka ri. Ki nongrep jong ngi ki trei shitom ban pynbiang bam na ka bynta ki briew. Ki longkmie kiba saindur thymmai bad kiba don sap jong ka ri jong ngi ki buh ia ki nongrim kiba thymmai ha kiba bun ki kam. Ki doktor, ki nurse, bad baroh ki nongtrei ka koit ka khiah kiba la tbit bha jong ngi ki aiti lut ban sumar ia ka koit ka khiah jong ki briew. Ki nongtrei kiba peit ia ka jingkhuid jingsuba jong ngi kiba aiti lut ki don ka bynta kaba khraw ban pynneh ia ka jingkhuid jingsuba ha ka ri jong ngi. Ki nonghikai jong ngi ki pynwandur ia ki pateng ban wan. Ki stad saian bad ki engineer jong ngi kiba pawnam ha ka pyrthei ki plie ki lad ba thymmai ia ka roi ka par jong ka ri. Ki nongtrei jong ngi kiba trei shitom ki tei pat ia ka ri. Da ka sap bad ki jingnoh synniang jong ki, ki samla bad ki khynnah kiba don sap jong ngi ki pynskhem ia ka jingngeit jong ngi ha ka lawei kaba khraw jong ka ri jong ngi. Ki barikor, ki nongshna tiar da ka kti bad ki nongthoh jong ngi kiba don sap ki pyni ia ki riti dustur kiba riewspah jong ngi. Ki riew shemphang na ki kam bapher bapher ki ialam ia ka roi ka par kaba bun jait jong ka ri. Ki nongseng kam seng jam jong ngi ki noh synniang shibun ban pynlong ia ka ri kaba la kiew bad kaba lah ban kyrshan dalade. Ki briew bad ki jaka treikam kiba shakri bor bah ia ka imlang sahlang ki pynshai ia ka jingim jong bun ki briew da ki kam jong ki. Baroh ki briew kiba trei ha ka sorkar bad ki kam bym iadei bad ka sorkar, kiba pyndep hok ia la ka kamram ki noh synniang sha ka jingtei ia ka ri. Ki nongmihkhmat paidbah, kiba aiti ha ka kam shakri paidbah, ki iarap ban pynurlong ia ki thong jong ka bha ka miat bad ka roi ka par katkum ki jingangnud jong ki paidbah. Kumta baroh ki nongshong shnong ki kyntiew ia ka jingkiew shaphrang jong ka Ri jong ngi. Nga iaroh ia ki para nongshong shnong baroh kiba trei ban pynkhlain ia ka ri jong ngi. Ki nong India kiba don shabar ri ki wanrah burom ia ka Ri jong ngi ha ka pyrthei. Nga pynpaw ia ka jingsngewnguh kaba kyrpang jong nga sha ki.

Ko para nongshong shnong,

Mynta ka sngi ka 25 tarik u Kyllalyngkot, la rakhe kum ka ‘National Voters’ Day’ ha ka ri jong ngi. Ki nongshong shnong jong ngi kiba la san ki thep ia ki vote jong ki ban jied ia ki nongmihkhmat jong ki. U Babasaheb Dr. Bhimrao Ambedkar u ngeit ba ka jingpyndonkam ia ka hok jied ka ialam sha ka jinghikai ha ka kam sain hima sima. Ki nongthep vote jong ngi, katkum ka jingthmu jong u Babasaheb, ki pyni ia ka jingsngewthuh jong ki ha ka sain pyrthei. Ka jingkiew ka jingiashim bynta jong ki kynthei ha ka jingthep vote ka pyndap ia ka bor jong ka Ri jong ngi.

Ka jingiashim bynta kaba radbah bad kaba la pynkup bor jong ki kynthei ka long kaba kongsan haduh katta katta na ka bynta ka roi ka par jong ka ri. Ki sienjam jong ka ri shaphang ka koit ka khiah, ka pule puthi, ka jingshngain, bad ka jingpynkupbor ia ka ioh ka kot jong ki ka la kyntiew ia ka jingiashim bynta jong ki kynthei ha kiba bun ki liang. Ka campaign ‘Beti Bachao, Beti Padhao’ ka la pynshlur ïa ka pule puthi jong ki khynnah kynthei. Hapoh ka ‘Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana’ la plie palat 57 klur tylli ki bank Account haduh mynta. Haduh 56 percent na kine ki account ki dei jong ki kynthei.

Ki longkmie jong ngi ki la pynkylla ia ki jinglong jingman bad ki iaid shakhmat. Ki dang noh synniang shitrhem ha ka roi ka par jong ka ri baroh kawei. Palat shi klur ngut ki longkmie kiba iasoh bad ki self-help group ki pynkylla dur biang ia rukom ba iadei bad ka roi ka par. Ki longkmie ki la paw ha man la ka liang, naduh ka rep ka riang haduh ki kam ba iadei bad ka haw haw, naduh ka jingseng kam lajong haduh ki kam shipai. Ha ka liang ka jingialehkai, ki khun kynthei jong ngi ki la buh ia ki nuksa kiba thymmai ha ka pyrthei. Ha u snem ba la dep ha u bnai Naiwieng, ki khun kynthei jong ka India ki la thoh ïa ka lynnong ha ka histori ïalehkai da kaba jop ïa ka ICC Women’s Cricket World Cup bad hadien kata ka Blind Women’s T20 World Cup. Ha u snem ba ladep, ka jingïakhun phainal jong ka Chess World Cup kadei kaba la ïakhun hapdeng arngut ki thei ialehkai na India. Kine ki nuksa ki long ka jingpynshisha ia ka bor jong ki khun kynthei jong ka ri India ha ka kam ialehkai. Ki briew jong ka ri ki sngew sarong ia ki.

Ka jingdon jong ki nongmihkhmat kynthei ha ki jaka treikam jong ka Panchayati Raj ka long haduh 46 percent. Ka ‘Nari Shakti Vandan Adhiniyam’ kaba ialeh ban rah ia ka jingpynkupbor ia ki kynthei ha ka sain pyrthei sha ki kyrdan kiba kham halor, kan ai ka bor kaba ym pat ju don mynno mynno ruh ia ka jingmut jong ka roi ka par ba la ialam da ki kynthei. Ka bynta jong ka Nari Shakti kan long kaba kongsan ha kaba pynlong ia ka Viksit Bharat. Da ka jingkiew ka jingnoh synniang jong ki kynthei, ka ri jong ngi kan buh ka nuksa ia ka ri kaba kynthup lang ia baroh kaba pynshong nongrim ha ka jingiaryngkat hapdeng shynrang bad kynthei.

Da ka rukom treikam kaba kynthup lang ia baroh, la pyntreikam bun ki skhim na ka bynta ka bha ka miat bad roi ka par jong kiba duk basuk. Ha u snem ba ladepha ka 15 tarik u Naiwieng, ki briew jong ka ri jong ngi ki la rakhe ia ka Janjatiya Gaurav Divas kaba san ha ka lyngkhuh sngikha jong u Dharti Aaba Bhagwan Birsa Munda, bad kata ka la long ka jingkut jong ki jingrakhe ba la pynlong ban kynmaw burom ia ka lyngkhuh sngikha ba 150 snem jong u Bhagwan Birsa Munda. Lyngba ka campaign ‘Adi Karmayogi’ la kyntiew ia ka sap nongialam jong ki briew jong ka jaitbynriew riewlum. Ha kine ki snem ba la dep, ka sorkar ka la shim bun ki sienjam, kynthup ia ka jingshna ia ki museum, ban wanrah ia ka histori ba donburom jong ka jaitbynriew riewlum sha ki briew ka ri. La buh hakhmat eh ia ka bha ka miat bad roi ka par jong ki. Hapoh ka ‘National Sickle Cell Anemia Elimination Mission’ la pynlong palat 6 klur tylli ki screening haduh mynta. Haduh shi lak sawphew hajar ngut ki khynnah skul ki pule ha ki skul Eklavya Model Residential, bad bun ki khynnah skul ki la leh bha ha ki eksamin. Kum kine ki campaign ha ka koit ka khiah bad ka pule puthi ki trei ban wanrah ia ka jingiadei hapdeng ki riti dustur bad ka roi ka par jong ka juk mynta hapdeng ki jaitbynriew riewlum. Ka ‘Dharti Aaba Janajatiya Gram Utkarsh Abhiyan’ bad ka ‘PM-JANMAN Yojana’ ki la ai bor ïa baroh ki jaidbynriew riewlum, kynthup ïa ki jaidbynriew PVTG.

Ki nongrep Annadata jong ngi ki long u budlum jong ka imlang sahlang bad ka ioh ka kot jong ngi. Ki pateng jong ki nongrep kiba trei shitom ki la pynlong ia ka ri jong ngi kaba lah ban shaniah halade ha ki mar bam. Dei na ka jingtrei shitom ki nongrep jong ngi ba ngi lah ban shalan ia ki mar rep shabar ri. Bun ki nongrep ki la pyni ia ki nuksa kiba bha jong ka jingjop. La buh hakhmat eh ban pynthikna ba ki nongrep jong ngi kin ioh ia ki dor kiba biang na ka bynta ki mar rep jong ki, ban ioh ia ka ram ha ka sut kaba duna, ka jingpynbiang insurance kaba treikam, ki symbai kiba bha, ki jaka ai um, ki sboh ban pynbun ia ka jingmih, ban ioh ia ki rukom rep kiba katkum ka juk mynta, bad ka jingpynshlur ia ka rukom rep organic. Ka 'PM Kisan Samman Nidhi' ka burom ia ka jingnoh synniang jong ki nongrep jong ngi bad pynkhlain ia ki sienjam jong ki.

Da ki million ki briew jong ngi kiba la iakhun pyrshah ia ka jingduk da ki phew snem ki la lait na u lain ka jingduk. La shim ia ki sienjam ban pynthikna ba kin ym hap biang ha ka apot jong ka jingduk. Ka skhim kaba heh tam ha ka pyrthei kaba pyni ia ka mynsiem jong ka Antyodaya, ka ‘PM Garib Kalyan Anna Yojana’, ka long halor ka jingmut ba yn ym mano mano ruh u ban shah thngan ha ka ri jong ngi kaba don palat 140 klur ngut ki briew. Kane ka skhim ka ai jingiarap ia jan 81 klur ngut ki nongioh jingmyntoi. Da kaba shna palat 4 klur ki iing pucca kiba la biang ka bording, ka um, bad ki painkhana na ka bynta ki longiing kiba duk, la pynbiang ia ki ia ka nongrim ban im ka jingim kaba donburom bad ban kiew shuh shuh shaphrang. Kum kine ki sienjam na ka bynta ka bha ka miat jong kiba duk ba suk ki ai ka dur kaba skhem ia ka jingmut jong u Mahatma Gandhi shaphang ka Sarvodaya.

Ka ri jong ngi kadei kaba don bun tam ki samla ha ka pyrthei. Kaba ai ia ngi ka jingsngew sarong kaba kyrpang ka long ba ki samla jong ngi ki don ia ka sap kaba khraw. Ki samla nongseng kam seng jam, ki nongialehkai, ki stad saian, bad ki riew shemphang jong ngi ki pynrung ia ka bor ba thymmai ha ka ri bad ki buh ia la ka jong ka dak ha ka pyrthei. Mynta, ka jingbun ki samla jong ngi ka pyni ia ki nuksa kiba phylla jong ka jingjop lyngba ka jingseng kam lajong. Ki samla jong ngi ki dei ki nongrah lama jong ka jingiaid lynti ka roi ka par jong ka ri jong ngi.  Ka ‘Mera Yuva Bharat’ lane ‘MY Bharat’ ka ai ka rukom hikai ba la pynïaid da ka teknoloji ban pynïasoh ïa ki samla nongshong shnong bad ki lad ki lynti ha ki katto katne ki bynta, kynthup ïa ka jinglong nongïalam bad ka jingkyntiew ïa ki sap. Ka jingjop kaba phylla kaba la pyni da ki startup ha ka ri jong ngi ka dei kaba la wanrah khamtam da ki samla nongseng kam seng jam jong ngi. Ka roi ka par jong ka ri kan ioh bor lyngba ki polisi bad ki prokram kiba pynleit jingmut ha ki jingangnud jong ki samla. Nga ngeit skhem ba ka bor jong ki samla kan don ka bynta kaba hakhmat eh ha kaba pynlong ia ka Viksit Bharat shuwa u snem 2047.

Ko para nongshong shnong,

Ka India ka dei ka ri kaba kiew stet tam ha ka pyrthei. Wat hapdeng ki jingbym thikna ha ka pyrthei, ka India ka dang bteng ban kiew ha ka ïoh ka kot. Ngi dang iaid shaphrang ban pynurlong ia ka thong jong ngi ban long ka ri kaba lai ha ka jingheh tam ka ioh ka kot ha pyrthei ha ki por ban wan.

Da kaba bei tyngka ha ka jingwanrah ia ki jingdon jingem kiba katkum ka juk mynta, ngi dang tei ia ka bor ba iadei bad ka ioh ka kot jong ngi ha ka rukom kaba kham heh. Ha kane ka jingiaid lynti ban sain dur ia ka lawei jong ngi ha ka ioh ka kot, ka Atma-nirbharata bad ka Swadeshi ki long ki nongrim ba ialam ia ngi.

Ka rai kaba kongsan tam na ka bynta ka jingpyniasoh ia ka ioh ka kot jong ka ri hadien ka jinglaitluid, ka jingpyntreikam ia ka GST, ka la wanrah ia ka rukom treikam ‘Kawei ka Ri, kawei ka Iew’. Ki rai ba dang shen ban pynseisoh shuh shuh ia ka GST kin nang pynkhlain shuh shuh ia ka ioh ka kot jong ngi. La pynmih saw tylli ki Labour Code ha ka jingpynkylla ia ki kyndon kiba iadei bad ki nongtrei. Kine kin ai jingmyntoi ia ki nongtrei jong ngi bad kin pynsted ruh ia ka jingkiew jong ki karkhana.

Ko para nongshong shnong,

Naduh ki por hyndai, ki briew ki la ioh jingmyntoi na ka riti dustur, ka kolshor bad ki riti dustur ba kynja mynsiem jong ngi. Ka Ayurveda, ka Yoga, bad ka Pranayama ki la long kiba la iaroh bad pdiang da ka pyrthei baroh kawei. Bun ki riew khraw ki la kyntiew ia ka jingiatylli jong ngi ha ka imlang sahlang. U Sree Narayana Guru, u myllung ba khraw, u nongpynkylla ia ka imlang sahlang bad u riewkhuid uba la kha ha Kerala u la ong ba ka jaka kaba paka ka long kata ha kaba baroh ki briew ki im da ka mynsiem jong ka jingialong shipara, kaba lait na ka jingniew bein katkum ka jaitbynriew bad ka jingngeit. Ngan pyrshang ban pynpaw ia kane ka jingpyrkhat jong u Sree Narayana Guru ha ki jong ki kyntien jong u:

Jati-bhedam mat-dvesham edum-illade sarvarum

Sodara-tvena vaadunna matruka-sthana manita.

Kalong kaba sngew sarong ba ka ri India mynta ka iaid shakhmat da ka jingshaniah kaba thymmai halade, kaba sngewthuh ia ki riti dustur kiba donburom jong ka. Ha kine ki snem ba la leit noh, ki jaka kyntang kiba iadei bad ka dustur ba kynja mynsiem jong ngi la pyniasoh biang bad ka jingsngewthuh jong ki briew.

La rai ban pynduh jait ia ki jingsah jong ka jingmut jingpyrkhat jong ki nongsynshar phareng ha ka rukom kaba la buh por. Ka tynrai jong ka jingstad jong ka ri India ka don ka pateng kaba khraw ha ki liang jong ka pyrkhat pyrdain, ki dawai, ka astronomy, ka jingkhein, ka thoh ka tar, bad ka jingsaindur. Ka long ka kam kaba sngew sarong ba ki sienjam kum ka ‘Gyan Bharatam Mission’ ki pynneh pynsah bad pynphriang ia ka jingmut kaba don ha ka riti dustur jong ka ri India. Kane ka Mishon kan rah shakhmat ia ka pateng ba la lum ha ki lak tylli ki jingthoh ba kordor jong ka ri India ha ki por ba mynta. Da kaba ban jur ia ki ktien jong ka ri bad ia ka riti dustur jong ka jingstad jong ka ri, ngi ai ia ka nongrim jong ka jingtrei jong ngi ban shaniah halade.

Ka Riti Synshar jong ka ndia mynta ka la don ha baroh ki ktien jong ka ri kiba la kynthup ha ka Khyrnit kaba Phra. Ka jingpule bad jingsngewthuh ia ka Riti Synshar ha ki ktien jong ka ri kan pynphriang ia ka jingieid ia ka ri bad ka Riti Synshar hapdeng ki briew bad kan pynkhlain ia ka jingsngew sarong jong ki.

Ka jingjngai hapdeng ka sorkar bad ki paidbah ka nang duna. La pynleit jingmut ha ka jingsynshar kaba bha kaba pynshong nongrim ha ka jingshaniah lang. La pynduh noh ia kiba bun ki kyndon ki bym donkam, la pynduh noh ia ki katto katne ki kyndon ban bud ryntih, bad la pynsuk ia ki rukom treikam ban iarap ia ki briew. La pyniasoh beit beit ia ki nongïoh jingmyntoi bad ki jaka treikam lyngba ka teknoloji. La ban jur ia ka ‘Ka jingsuk ban im’ da ka thong ban kyntiew ia ka jingim kaba man ka sngi.

La shim ia ki sienjam ban pynurlong ia ki thong jong ka ri lyngba ka jingiashim bynta jong ki paidbah ha kine ki shiphew snem ba la leit noh. La pynkylla ia ki jingialap paidbah kiba kongsan sha ki jingiakhih paidbah. La pynlong ia ki jaka treikam ha man la ki shnong bad ki nongbah kum ki atiar ban wanrah ia ka jingkylla kaba iaid shaphrang. Ban tei ia ka Viksit Bharat ka dei ka jingkitkhlieh lang jong baroh ki nongshong shnong. Ka imlang sahlang ka don ka bor kaba khraw. Ki jingkylla kiba thymmai ki mih haba ki sienjam ba la shim da ka sorkar ki ioh ia ka jingkyrshan kaba radbah na ka imlang sahlang. Kum ka nuksa, ki briew jong ngi ki la shim ia ka rukom siew digital ha ka rukom kaba heh bha. Mynta, palat shiteng na ki jingsiew digital ha ka pyrthei ki jia ha India. Naduh ka jingthied mar ha ka dukan kaba rit tam haduh ka jingsiew bai kali auto-rickshaw, ka jingpyndonkam ïa ki rukom siew digital ka la long ka nuksa kaba bha ia ka bynta ka pyrthei baroh kawei. Nga kyrmen ba baroh ki nongshong shnong kin iashim bynta shitrhem ban pynurlong ia kiwei pat ki thong jong ka ri ha kajuh ka rukom.

Ko para nongshong shnong,

Ha u snem ba la dep, ka ri jong ngi ka la sdang ïa ki jingther pyrshah ïa ki jingdon jingem jong ki lehnoh lyngba ka Operation Sindoor. La pynpra ia ki jaka jong ki lehnoh, bad bun ki lehnoh ki la duh ia la ka jingim. Ka jingshaniah halade jong ngi ha ka liang ka jingiada ka la ai bor ia ka jingjop ba kongsan jong ka Operation Sindoor.

Ha Siachen Base Camp, nga la iohi ia ki shipai ba shlur jong ngi kiba la pynkhreh pura bad don ka jingangnud ban iada ia ka ri wat hapdeng ki jingeh kiba khraw. Nga la ioh ruh ka lad ban shong ha ki liengsuin Sukhoi bad Rafale jong ka Indian Air Force. Nga la iohi ia ka jinglong ba la pynkhreh ban ialeh jong ki shipai suin. Nga la sakhi ia ki bor ba phylla jong ka lieng kaba kit liengsuin jong ka Indian Navy ba la shna hapoh ri, ka INS Vikrant. Nga la rung ruh ha ka submarine INS Vaghsheer. Da kaba pynshong nongrim ha ka jingkhlain jong ki shipai, ki shipai suin, bad ki shipai duriaw, ki briew ki shaniah pura ha ka jingpynkhreh jong ngi ban iada.

Ko para nongshong shnong,

Ka jingiada ia ka mariang ka long kaba kongsan bha mynta. Nga sngew sarong ba ka India ka la pyniaid ia ka pyrthei ha kiba bun ki bynta kiba iadei bad ka mariang. Ka rukom im kaba iadei bad ka mariang ka la long ka bynta jong ka kolshor jong ka India. Kane ka rukom im ka long ka nongrim jong ka khubor jong ngi sha ka pyrthei: ‘Ka rukom im na ka bynta ka Mariang’, lane ka ‘LIFE’. To ngin ialeh ban pynthikna ba ki jingdon jingem ba kordor jong ka Mei Mariang kin iaineh na ka bynta ki pateng ban wan.

Ha ka dustur jong ngi, ngi ju duwai na ka bynta ka jingsuk kan don ha ka pyrthei baroh kawei. Ka lawei jong ka jinglong briew ka lah long kaba shngain tang lada don ka jingsuk ha ka pyrthei baroh kawei. Ha ka jinglong jingman kaba la paw da ki jingiakhun ha kiba bun ki bynta jong ka pyrthei, ka India ka pynphriang ia ka khubor jong ka jingsuk ha ka pyrthei.

Ko para nongshong shnong,

Ka long ka nusip kaba khraw jong ngi ban im ha Bharat Bhoomi. Ha kaba iadei bad ka Matri-Bhoomi jong ngi, u Kavi Guru Rabindranath Tagore u la ong kumne:

amar desher mati, tomar pore thekai matha

Kamut:

Ka khyndew kyntang jong ka ri jong nga! Nga dem ia ka khlieh ha ki kjat jong phi.

Nga ngeit ba ka Republic Day kadei ka lad ban nang pynkhlain shuh shuh ia kane ka mynsiem ieid ri kaba khlain. To ngin iatrei lang baroh da ka mynsiem ka ‘Ri Nyngkong’ bad pynlong ia ka Ri jong ngi kaba kham donburom shuh shuh.

Sa shisien nga ai khublei kyrpang ia phi baroh ha ka Republic Day. Nga ngeit skhem ba ka jingim jong phi kan long kaba dap da ka jingkmen, jingsuk, jingshngain bad jingiasuk. Nga kitbok kitrwiang ia phi baroh na ka bynta ka lawei kaba phyrnai.

Khublei Shibun!

Jai Hind!

Jai Bharat!

******