Ka Tnat ka rep ka riang & Ka bha ka miat jong ki nongrep
Ha ka:
18 NOV 2026 9:38AM by PIB Shillong
U Myntri ka Sorkar Pdeng ba dei khmih ïa ka Tnad Agriculture and Farmers Welfare and Rural Development, U Shivraj Singh Chouhan, un sa aiti sha ka ri ïa ka tika H5N1 (Clade 2.3.2.1a) kaba nyngkong eh ba la pynmih hapoh India na ka bynta ki jingpang syiar, ha ka 20 tarik u Naiwieng, 2026, ha ICAR-National Institute of High Security Animal Diseases (ICAR-NIHSAD), Bhopal. Kane ka tika kaba la pynmih hi da ka ICAR-NIHSAD, Bhopal, ka long kaba nyngkong eh ha India ban ïakhun pyrshah ïa u khniang jingpang H5N1 HPAI jong ka Clade 2.3.2.1a.
Ka Background
Ka jingpang Highly Pathogenic Avian Influenza (HPAI), kaba ju tip paidbah kum ka Bird Flu, ka long ka jingpang kaba jur kaba ktah ïa ki syiar. Ka jingpur jong kane ka jingpang ka lah ban pynïap haduh jan 100 na ka shispah tylli ki syiar kiba la ngat ha kane ka jingpang, kaba wanrah ïa ka jingduhnong kaba khraw ïa ki nongri syiar namar ka jingbun ka jingiap jong ki syiar bad ki jingkhang lad ha ka khaii pateng. Ka jingktah jong kane ka jingpang kam kut tang ha ki jaka ri syiar, hynrei ka lah ruh ban ktah ïa ka khaii pateng ha ka pyrthei, ki dor jong ki marbam ba mih na ki syiar bad ka kamai kajih jong ki nongri. Naduh ba la lap nyngkong ïa kane ka jingpang ha India ha u snem 2006, la ioh jingtip ba don palat 500 tylli ki jingsaphriang jong ki jingpang H5N1 bad H5N8 ha ka ri.
Ka jingjur jong ka jingsaphriang ka Bird Flu ka lah ban pynhiar ïa ka jingkiew jong ka GDP jong ka India haduh 1.5 na ka shispah, katba palat 20 na ka shispah na ki syiar ha ka ri ki lah ban don ha ka jingma lada ym lah ban tehlakam ïa ka jingpur jong ka jingpang. Ka jingsaphriang jong ka Bird Flu ha u snem 2006 ka la wanrah ïa ka jingduhnong kumba 2,200–3,000 klur tyngka, Ka jingpur jong ka jingpang ha Manipur ruh ka la wanrah ïa ka jingduhnong kaba iaryngkat bad 0.5 na ka shispah jong ka GDP jong ka jylla. Kane ka jingpang ka long ruh ka jingeh ïa ka koit ka khiah jong ki paidbah. Katkum ka World Health Organization (WHO), naduh u snem 2003, ka kaiphod ka iathuh ba haduh 1,003 tylli ki case kiba shah ktah ha u briew na ka jingpang H5N1 Avian Influenza, kynthup ïa 479 ngut kiba la ïap, ha ki 25 tylli ki ri, kynthup ïa ka India.
Ki jingpule halor u khniang jingpang ki la pyni ba ka H5N1 strain kaba la tip kum ka Clade 2.3.2.1a ka dei ka daw jong ka jingsaphriang jong ka Bird Flu ha ki syiar. Dang shen, la lap ruh ïa ka jingpang kaba mih na kane ka strain ha ki jait mrad bapher bapher, kynthup ïa ki mrad kiba ai dud, bad la don ruh lai tylli ki case kiba dei ïa ka jingshah ktah ha ki briew. Kane ka pyni ïa ka jingdonkam ban tehlakam ïa ka jingpur jong une u khniang jingpang khnang ban pynduna ïa ka jingduhnong jong ki nongri syiar bad ban khanglad ïa ka jingsaphriang jong kane ka jingpang na ki syiar sha kiwei pat ki mrad bad sha ki briew ruh kumjuh.
Ïa mynta, ym pat don kano kano ka rukom khaii tika kaba kyrpang pyrshah ïa u khniang jingpang H5N1 jong ka Clade 2.3.2.1a. Kumta, ka jingpynmih ïa ka tika hapoh India ka long kaba donkam bha ïa ka ri. Ka tika kaba la pynmih da ka ICAR-NIHSAD ka thmu ban pynbiang ïa kane ka jingdonkam da kaba ai jingïada pyrshah ïa ki H5N1 virus strains jong ka Clade 2.3.2.1a kiba dang pur ha ka ri.
********