પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર નિયમિત અપડેટ્સ દ્વારા નાગરિકોને માહિતગાર રાખવાના પોતાના પ્રયાસો ચાલુ રાખી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે એક મીડિયા બ્રીફિંગ યોજાયું હતું, જેમાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, બંદરો, જહાજ અને જળમાર્ગો તેમજ વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા જાળવી રાખવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાં અંગે અપડેટ્સ આપ્યા હતા.

ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે પશ્ચિમ એશિયાની બદલાતી પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને એલપીજી (LPG) ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની રૂપરેખા આપતા, વર્તમાન ઇંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ અંગે અપડેટ આપ્યું હતું. તેમાં નોંધવામાં આવ્યું હતું કે:

જાહેર એડવાઇઝરી અને નાગરિક જાગૃતિ

· સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી ની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી હોવાથી નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી ની ગભરાટભરી ખરીદી (પેનિક બાઇંગ) ન કરવા સલાહ આપવામાં આવે છે.

· અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર જ ભરોસો રાખો.

· એલપીજી ગ્રાહકોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરે અને વિતરકો (ડિસ્ટ્રીબ્યુટર્સ) ની મુલાકાત લેવાનું ટાળે.

· નાગરિકોને પીએનજી (PNG) અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કુકટોપ જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.

· બલ્ક (જથ્થાબંધ) અને ઔદ્યોગિક ગ્રાહકોને અધિકૃત પ્રાપ્તિ ચેનલ પરથી જ ડીઝલ ખરીદવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

· વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન તમામ નાગરિકોને તેમના દૈનિક ઉપયોગમાં ઊર્જાના બચાવ માટે જરૂરી પ્રયાસો કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

સરકારની સજ્જતા અને સપ્લાય મેનેજમેન્ટના પગલાં

· ચાલુ ભૌગોલિક-રાજકીય (જીઓપોલિટિકલ) પરિસ્થિતિ છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ડોમેસ્ટિક એલપીજી, ડોમેસ્ટિક પીએનજી અને સીએનજી (ટ્રાન્સપોર્ટ) ને 100% સપ્લાય કરવામાં આવી રહ્યો છે.

· કોમર્શિયલ એલપીજી માટે હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, બિયારણ, કૃષિ વગેરે ક્ષેત્રોને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, પ્રવાસી મજૂરોને 5 કિલોના એફટીએલ (FTL) સિલિન્ડરનો પુરવઠો પણ 2 અને 3 માર્ચ 2026 ના રોજ સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણો કરવામાં આવ્યો છે.

· સરકારે સપ્લાય અને માંગ બંને બાજુએ અગાઉથી જ કેટલાક તર્કસંગત પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, બુકિંગનો સમયગાળો શહેરી વિસ્તારોમાં 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી કરવો અને પુરવઠા માટે ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવી શામેલ છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સંકલિત પ્રયાસો અને સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓ

· રાજ્ય સરકારોને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 અને એલપીજી કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠાની દેખરેખ રાખવા અને સંગ્રહખોરી તેમજ કાળાબજાર સામે પગલાં લેવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.

· પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠાની સ્થિતિની દેખરેખ અને નિયમન કરવામાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની હોય છે. ભારત સરકારે બહુવિધ પત્રો અને વિડીયો કોન્ફરન્સ (VC) દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આ બાબત દોહરાવી છે.

· ભારત સરકારે વિવિધ પત્રો અને વીસી (VC) દ્વારા નાગરિકોને ઇંધણની પૂરતી ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંચારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.

· ફરીથી, ભારત સરકારે તારીખ 26.05.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોને વિનંતી કરી છે કે તેઓ રાજ્ય/જિલ્લા સત્તાધિકારીઓને જિલ્લાવાર એચએસડી/એમએસ (HSD/MS) ના વેચાણની પદ્ધતિ પર દેખરેખ રાખવા અને તેની સમીક્ષા કરવા, સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં અને મુખ્ય પરિવહન/ઔદ્યોગિક કોરિડોર પર સઘન તપાસ અને અમલીકરણ પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવા યોગ્ય નિર્દેશો જારી કરે, જેથી ઔદ્યોગિક અને કોમર્શિયલ ગ્રાહકો દ્વારા રિટેલ આઉટલેટ્સ પરથી એચએસડી (હાઇ સ્પીડ ડીઝલ) ની અનધિકૃત ખરીદી અટકાવી શકાય અને ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે તાત્કાલિક શિક્ષાત્મક પગલાં શરૂ કરી શકાય.

અમલીકરણ અને દેખરેખના પગલાં

· પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી ની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે દેશભરમાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા અમલીકરણની કાર્યવાહી ચાલુ છે.

· એલપીજી સંબંધિત અમલીકરણ: છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન, દેશભરમાં 6500 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા, 380 થી વધુ સિલિન્ડરો જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા, 5 એફઆઈઆર (FIR) નોંધવામાં આવી હતી અને 2 વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

· પેટ્રોલ, ડીઝલ સંબંધિત અમલીકરણ: છેલ્લા 2 દિવસ દરમિયાન, દેશભરમાં આશરે 900 દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા જેમાં 417 લીટર પેટ્રોલ અને 75715 લીટર ડીઝલ જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું, 12 એફઆઈઆર (FIR) નોંધવામાં આવી હતી અને 15 વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

· તેવી જ રીતે, જાહેર ક્ષેત્રની તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (PSU OMCs) ના અધિકારીઓ દ્વારા અચાનક કરવામાં આવતી તપાસ (સરપ્રાઇઝ ઇન્સ્પેક્શન) પણ ચાલુ છે -

o એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ: છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન 800 થી વધુ એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ પર તપાસ કરવામાં આવી છે. 45 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ પર દંડ લાદવામાં આવ્યો છે.

o રિટેલ આઉટલેટ્સ (પેટ્રોલ પંપ): છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન 4660 થી વધુ રિટેલ આઉટલેટ્સ પર તપાસ કરવામાં આવી છે. 73 રિટેલ આઉટલેટ્સ પર દંડ પણ લાદવામાં આવ્યો છે અને 562 રિટેલ આઉટલેટ્સના લાયસન્સ સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે.

એલપીજી પુરવઠો (LPG Supply)

ડોમેસ્ટિક એલપીજી પુરવઠાની સ્થિતિ:

· પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે એલપીજી પુરવઠાને અસર થઈ રહી છે.

· ઘરેલું પરિવારોને એલપીજી ના પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.

· એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ પર સ્ટોક ખાલી થવાની (ડ્રાય-આઉટ) કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી.

· ગઈકાલે સમગ્ર ઉદ્યોગના સ્તરે ઓનલાઈન એલપીજી સિલિન્ડર બુકિંગ વધીને આશરે 99% થયું હતું.

· ડાયવર્ઝન (ગેરરીતિઓ) રોકવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધીને આશરે 96% થઈ ગઈ છે. ગ્રાહકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર ડીએસી (DAC) પ્રાપ્ત થાય છે.

· છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન આશરે 1.78 કરોડ એલપીજી સિલિન્ડરના બુકિંગ સામે આશરે 1.80 કરોડ એલપીજી સિલિન્ડરની ડિલિવરી કરવામાં આવી છે.

કોમર્શિયલ એલપીજી પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

· ભારત સરકારે કુલ કોમર્શિયલ ફાળવણી કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના 70% રાખવાનું નક્કી કર્યું છે, જેમાં 10% સુધારા આધારિત ફાળવણી સામેલ છે.

· છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન આશરે 2.42 લાખ – 5 કિલોના એફટીએલ (FTL) સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.

· ગઈકાલે આશરે 176 કેમ્પના માધ્યમથી આશરે 2537 - 5 કિલોના એફટીએલ (FTL) સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.

· છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન કુલ 29,814 મેટ્રિક ટન (MT) કોમર્શિયલ એલપીજીનું વેચાણ થયું છે.

· છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન PSU OMCs દ્વારા આશરે 954 મેટ્રિક ટન (MT) ઓટો એલપીજીનું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને પીએનજી (PNG) વિસ્તરણ પહેલ

· ગ્રાહકોને પ્રાથમિકતા આપીને ડી-પીએનજી (D-PNG) અને સીએનજી-ટ્રાન્સપોર્ટ (CNG-Transport) ને 100% પુરવઠો આપવામાં આવી રહ્યો છે.

· કાર્યરત યુરિયા પ્લાન્ટ્સને પુરવઠો હાલમાં તેમના અગાઉના છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના લગભગ 99% જેટલો છે.

· સીજીડી (CGD) નેટવર્ક દ્વારા પુરવઠા સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો વધારીને 80% સુધી કરવામાં આવ્યો છે.

· કોમર્શિયલ એલપીજી ની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે, સીજીડી (CGD) સંસ્થાઓને તેમના તમામ જીએ (GAs) માં હોટેલ્સ, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે પીએનજી જોડાણોને પ્રાથમિકતા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

· રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને સીજીડી નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.

· ભારત સરકારે તારીખ 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કોમર્શિયલ એલપીજીની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ એલપીજી થી પીએનજી માં લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે.

· 22 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પીએનજી વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલી વધારાની કોમર્શિયલ એલપીજી ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.

· ભારત સરકારે તારીખ 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 હેઠળ 'કુદરતી ગેસ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનું વિતરણ (પાઇપલાઇન નાખવા, નિર્માણ, સંચાલન અને વિસ્તરણ અને અન્ય સુવિધાઓ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026' સૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને વિસ્તરણ માટે એક સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓમાં થતા વિલંબ અને જમીન સંપાદનની સમસ્યાઓ દૂર કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તેનાથી પીએનજી નેટવર્કની વૃદ્ધિ ઝડપી બનશે, છેવાડાના જોડાણો મજબૂત થશે અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફના સંક્રમણને ટેકો મળશે, જેનાથી ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધશે.

· PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને D-PNG જોડાણો ઝડપી બનાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ઉપરાંત, પીએનજી વિસ્તરણની ગતિ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ પીએનજી ડ્રાઇવ 2.0 (National PNG Drive 2.0) ને 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.

· સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઊર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે ભારત સરકારે એક મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ સીબીજી (CBG) પોલિસી વિકસાવી છે. આ મોડેલ પોલિસી રાજ્યોને સીબીજી વિકાસ માટે પોતાનું રોકાણકાર-અનુકૂળ અને અમલીકરણ-ઓરિએન્ટેડ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા સક્ષમ કરવા માટે એક વ્યાપક અને લવચીક માર્ગદર્શક માળખું પૂરું પાડવા માટે છે. જે રાજ્યો આ વિકલ્પ પસંદ કરશે, તેમને કોમર્શિયલ એલપીજીની આગામી વધારાની ફાળવણીમાં પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.

· ભારત સરકારના તારીખ 25.05.2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન મુજબ, પીએનજી કનેક્શન પણ ધરાવતા એલપીજી ગ્રાહકો પાસે નીચેના વિકલ્પો રહેશે:

o ગ્રાહકો પીએનજી કનેક્શન મેળવ્યાના 30 દિવસની અંદર એલપીજી કનેક્શન રદ (ટર્મિનેટ) કરવા માટે અરજી કરી શકે છે; અથવા

o ગ્રાહકો બિન-પીએનજી વિસ્તારમાં ભવિષ્યમાં એલપીજી કનેક્શન પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે ટ્રાન્સફર વાઉચર મેળવી શકે છે.

· માર્ચ 2026 થી, આશરે 8.3 લાખ પીએનજી જોડાણોમાં ગેસ સપ્લાય શરૂ કરવામાં આવ્યો છે અને વધારાના 2.91 લાખ જોડાણો માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવામાં આવ્યું છે, જે કુલ સંખ્યાને 11.21 લાખ જોડાણો પર લઈ જાય છે. વધુમાં, આશરે 8.53 લાખ ગ્રાહકોએ નવા જોડાણો માટે નોંધણી કરાવી છે.

· 28.05.2026 સુધીમાં, આશરે 60,400 પીએનજી ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઇટ દ્વારા પોતાના એલપીજી જોડાણો સરન્ડર કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

· તમામ રિફાઇનરીઓ પૂરતા પ્રમાણમાં ક્રૂડના સ્ટોક સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.

· ઘરેલું વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી સ્થાનિક એલપીજી ઉત્પાદન વધારીને આશરે 52 TMT/દિવસ કરવામાં આવ્યું છે.

· સ્થાનિક બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક પુરવઠાની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક આંતર-મંત્રાલય જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ (JWG) ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદ, ભારત સરકારે તારીખ 01.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા ઓઇલ રિફાઇનરી કંપનીઓ અને પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સને સેન્ટર ફોર હાઇ ટેક્નોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત કરાયેલા નિર્ણાયક ક્ષેત્રો માટે C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સની ચોક્કસ લઘુત્તમ માત્રા ઉપલબ્ધ કરાવવાની મંજૂરી આપી છે.

· ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, રસાયણ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ (DCPC), ઉદ્યોગ સંવર્ધન અને આંતરિક વ્યાપાર વિભાગ (DPIIT) તરફથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, એલપીજી પુલમાંથી 1120 મેટ્રિક ટન/દિવસના C3-C4 મોલેક્યુલ્સની જોગવાઈ ફાર્મા, કેમિકલ અને પેઇન્ટ ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે કરવામાં આવી છે.

· 1 મે 2026 થી, મુંબઈ, કોચી, વિઝાગ, ચેન્નાઈ, મથુરા અને ગુજરાત રિફાઇનરીઓ દ્વારા કેમિકલ, ફાર્મા અને પેઇન્ટ ઉદ્યોગને 13870 મેટ્રિક ટનથી વધુ C3-C4 મોલેક્યુલ્સ (જેમાં પ્રોપીલીન અને બ્યુટીલીન શામેલ છે) અને 5380 મેટ્રિક ટનથી વધુ બ્યુટીલ એક્રેલેટનું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

રિટેલ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને કિંમતના પગલાં

· દેશભરમાં તમામ રિટેલ આઉટલેટ્સ (પેટ્રોલ પંપ) સામાન્ય રીતે કામ કરી રહ્યા છે.

· મધ્ય પૂર્વની કટોકટીના કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે. ગ્રાહકોને આ અસરથી બચાવવા માટે ભારત સરકારે આ બોજનો એક ભાગ પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં રૂ. 10/લીટરનો ઘટાડો કરીને પોતે વહન કરવાનું નક્કી કર્યું છે.

· કેટલાક વિસ્તારોમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ પર અસામાન્ય રીતે વધુ વેચાણ અને ભારે ભીડ જોવા મળી રહી છે. જો કે, જાણ કરવામાં આવે છે કે દેશના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.

· 150 થી વધુ જિલ્લાઓમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના વેચાણમાં 30% થી વધુનો વધારો થયો છે.

· ખાનગી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના વેચાણમાં ઘટાડો (-38%) અને PSU OMCs ના જથ્થાબંધ (બલ્ક) વેચાણમાં ઘટાડો (-29%) નોંધાયો છે. આ વોલ્યુમ હવે PSU OMCs ના રિટેલ આઉટલેટ્સ તરફ શિફ્ટ થયું છે.

· રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને વિશેષ સ્ક્વોડ બનાવવાની અને ઇસી (EC) એક્ટની સંબંધિત જોગવાઈઓ અને તે હેઠળ જારી કરાયેલા કંટ્રોલ ઓર્ડર્સ હેઠળ રિટેલ ગ્રાહકો માટેના પુરવઠાનો ઉપયોગ કરતા બલ્ક ગ્રાહકો અને સંગ્રહખોરોની ગેરરીતિઓ, કાળાબજાર, અનધિકૃત સ્ટોકિંગ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ડાયવર્ઝન પર કડક કાર્યવાહી કરવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.

· ઉદ્યોગ સંગઠનોને તેમના સભ્યોને અધિકૃત પ્રોક્યોરમેન્ટ ચેનલો પરથી જ ડીઝલ ખરીદવાની સલાહ આપવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

બંદરો, જહાજ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે પર્સિયન ગલ્ફ (પર્શિયન અખાત) માં પ્રવર્તમાન દરિયાઈ સ્થિતિ અંગે અપડેટ આપ્યું હતું, જેમાં આ પ્રદેશમાં ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની સલામતી અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની વિગતો આપવામાં આવી હતી. તેમાં જણાવાયું હતું કે:

· જહાજ અંગે અપડેટ: માર્શલ આઇલેન્ડ્સનો ધ્વજ ધરાવતું ક્રૂડ ઓઇલ ટેન્કર ‘નિસ્સોસ કેરોસ’ (NISSOS KEROS), જે HPCL ના ચાર્ટર હેઠળ ભારત માટે આશરે 270,000 મેટ્રિક ટન (MT) ક્રૂડ ઓઇલનો કાર્ગો લઈ જઈ રહ્યું છે, જેમાં 25 વિદેશી ક્રૂ મેમ્બર્સ સવાર છે અને કોઈ ભારતીય નાવિક નથી, તે 25/26 મે 2026 ના રોજ હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) સફળતાપૂર્વક પાર કરી ચૂક્યું છે અને 03 જૂન 2026 ના રોજ વિશાખાપટ્ટનમ પહોંચે તેવી અપેક્ષા છે.

· બંદરો, જહાજ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય નાવિકોના કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશન્સ અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખશે.

· આ પ્રદેશમાં તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે, અને છેલ્લા 96 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો અથવા ભારતીય ક્રૂ ધરાવતા વિદેશી જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી.

· ડીજી શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ (DG Shipping Control Room) એ સક્રિય થયા પછી 10,841 કોલ્સ અને 24,098 થી વધુ ઈમેઈલ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 96 કલાકમાં નાવિકો, તેમના પરિવારો અને દરિયાઈ હિતધારકો તરફથી કુલ 509 કોલ્સ અને 1,332 ઈમેઈલ પ્રાપ્ત થયા છે.

· મંત્રાલયે ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG Shipping) ના માધ્યમથી અત્યાર સુધીમાં 3,422 થી વધુ ભારતીય નાવિકોને સુરક્ષિત રીતે સ્વદેશ પરત લાવવાની સુવિધા પૂરી પાડી છે, જેમાં ગલ્ફ પ્રદેશના વિવિધ સ્થળોએથી છેલ્લા 96 કલાકમાં લાવવામાં આવેલા 47 નાવિકો પણ શામેલ છે.

· સમગ્ર ભારતમાં બંદર (પોર્ટ) ની કામગીરી સામાન્ય છે, ક્યાંય પણ ભીડ (કન્જેસ્ટન) ની સ્થિતિ નોંધાઈ નથી.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

વિદેશ મંત્રાલય ગલ્ફ અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં સ્થિતિની દેખરેખ રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આ પ્રદેશમાં ભારતીય સમુદાયની સલામતી, સુરક્ષા અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. માહિતી આપવામાં આવી હતી કે:

· વિદેશ મંત્રાલય માહિતીના આદાનપ્રદાન અને પ્રયાસોના બહેતર સંકલન માટે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે.

· ભારતીય દૂતાવાસો અને કોન્સ્યુલેટ્સ સમયસર સહાય પૂરી પાડવા માટે ચોવીસે કલાક (round-the-clock) હેલ્પલાઇન ચલાવી રહ્યા છે અને આપણા નાગરિકોને સક્રિયપણે મદદ કરી રહ્યા છે. તેઓ સ્થાનિક સરકારોના પણ નજીકના સંપર્કમાં છે.

· એડવાઇઝરી જારી કરવામાં આવી રહી છે જેમાં સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઇટ અને મુસાફરીની સ્થિતિ, કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને સમુદાય માટે લેવામાં આવી રહેલા વિવિધ કલ્યાણકારી પગલાં સંબંધિત માહિતી શામેલ છે.

· ભારતીય મિશનો ત્યાં વસતા ભારતીય સમુદાય સાથે સક્રિયપણે જોડાયેલા છે. તેઓ તેમની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો, વ્યાવસાયિક જૂથો અને ભારતીય કંપનીઓ સાથે નિયમિત આંતરક્રિયા કરી રહ્યા છે.

· સરકાર આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાવિકોના કલ્યાણને ઉચ્ચ પ્રાથમિકતા આપી રહી છે. ભારતીય મિશનો તેમને તમામ પ્રકારની સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે જેમાં સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ અને એજન્સીઓ સાથે સંકલન, કોન્સ્યુલર સહાય આપવી અને ભારત પરત ફરવાની વિનંતીઓમાં મદદ કરવી શામેલ છે.

· આ પ્રદેશમાંથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે વધારાની ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત થવા સાથે ફ્લાઇટની એકંદર સ્થિતિમાં સુધારો થવાનું ચાલુ છે.

o યુએઈ (UAE): યુએઈ ની એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. ભારતીય અને યુએઈ ના કેરિયર્સ યુએઈ થી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરી રહ્યા છે.

o સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાન: સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટ પરથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ થવાનું ચાલુ છે.

o કતાર: કતારની એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. એર ઈન્ડિયા, એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસ, ઈન્ડિગો અને કતાર એરવેઝ કતારથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ કરી રહ્યા છે.

o કુવૈત: કુવૈતની એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. જઝીરા એરવેઝ અને કુવૈત એરવેઝ કુવૈતથી ભારત માટે ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરી રહ્યા છે. ભારતીય કેરિયર્સ પણ ટૂંક સમયમાં કુવૈતથી ભારત માટે કામગીરી ફરી શરૂ કરે તેવી અપેક્ષા છે.

o બહેરીન: બહેરીનની એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસ, ઈન્ડિગો અને ગલ્ફ એર બહેરીનથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ કરી રહ્યા છે.

o ઇરાક: ઇરાકની એરસ્પેસ મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી સાથે ખુલ્લી છે, જેનો ઉપયોગ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે થઈ શકે છે.

o ઇરાન: ઇરાનની એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. મંત્રાલયે ભારતીય નાગરિકોને ઇરાનની મુસાફરી ટાળવા સલાહ આપી છે અને જેઓ પહેલેથી ત્યાં છે તેમને ભારતીય દૂતાવાસના સહયોગથી ત્યાંથી નીકળી જવા વિનંતી કરી છે. અત્યાર સુધીમાં, તેહરાન સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે જમીની સરહદના માર્ગો દ્વારા 2,557 ભારતીય નાગરિકોને ઇરાનમાંથી બહાર નીકળવાની સુવિધા પૂરી પાડી છે.

o ઇઝરાયેલ: ઇઝરાયેલની એરસ્પેસ ખુલ્લી છે અને આ ક્ષેત્રના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી ફરી શરૂ થઈ છે, જેનો ઉપયોગ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે થઈ શકે છે.

SM/JY;/JD