પશ્ચિમ એશિયામાં તાજેતરના વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકાર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા સજ્જતા અને પ્રતિભાવના પગલાં અંગેના અપડેટ્સ નીચે મુજબ શેર કરવામાં આવ્યા છે. આ ઊર્જા પુરવઠા વ્યવસ્થાપન, દરિયાઈ કામગીરી, આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોના કલ્યાણ અને જાહેર સંચારના પગલાં સાથે સંબંધિત છે.

ઊર્જા પુરવઠો અને બળતણની ઉપલબ્ધતા

દેશભરમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશો અને એલપીજીની સ્થિર ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. નિયમિત પુરવઠો અને વિતરણ જાળવવા માટે જરૂરી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. વર્તમાન સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:

ક્રૂડ/રિફાઇનરીઓ તમામ રિફાઇનરીઓ ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્યરત છે અને પર્યાપ્ત ક્રૂડ ઓઇલ ઇન્વેન્ટરી જાળવી રહી છે. આપણો દેશ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ઉત્પાદનમાં આત્મનિર્ભર છે અને સ્થાનિક માંગને પહોંચી વળવા માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલની કોઈ આયાતની જરૂર નથી.

રિટેલ આઉટલેટ્સ ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દ્વારા રિટેલ આઉટલેટ્સ પર ઇંધણ સુકાઈ જવાના (dry-outs) કોઈ કિસ્સા નોંધાયા નથી, અને પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પુરવઠો નિયમિતપણે જાળવવામાં આવી રહ્યો છે. નાગરિકોને ગભરાટમાં આવીને ખરીદી (panic buying) ન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.

કુદરતી ગેસ પીએનજી (PNG) અને સીએનજી (CNG) ને 100% પુરવઠા સહિત અગ્રતાના ક્ષેત્રોમાં સુરક્ષિત ગેસ પુરવઠો મળવાનું ચાલુ છે, જ્યારે ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકોને પુરવઠો આશરે 80% પર નિયંત્રિત કરવામાં આવી રહ્યો છે. મુખ્ય શહેરો અને શહેરી વિસ્તારોમાં કોમર્શિયલ એલપીજી ગ્રાહકોને પીએનજી કનેક્શન પસંદ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે અને તેઓ ઈમેલ, પત્ર અથવા સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (CGD) કંપનીઓના કસ્ટમર પોર્ટલ દ્વારા અરજી કરી શકે છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ દ્વારા 14 માર્ચ 2026 ના રોજ પીએનજીઆરબી (PNGRB) અને સીજીડી (CGD) સંસ્થાઓ સાથે પીએનજી કનેક્શન અને એલપીજી-ટુ-પીએનજી કન્વર્ઝનની સ્થિતિની સમીક્ષા કરવા માટે બેઠક યોજવામાં આવી હતી.

એલપીજી

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને એલપીજી પુરવઠા પર દેખરેખ રાખવાનું ચાલુ છે.
• એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ પર કોઈ ડ્રાય-આઉટના અહેવાલ નથી.
• એલપીજી બુકિંગમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, ગઈકાલે લગભગ 77 લાખ બુકિંગ નોંધાયા હતા જેની સરખામણીમાં 13 માર્ચ 2026 ના રોજ 88.8 લાખ બુકિંગ હતા.
• ઓનલાઈન એલપીજી સિલિન્ડર બુકિંગ 84% થી વધીને લગભગ 87% થયું છે.
• બિહાર, દિલ્હી, હરિયાણા અને રાજસ્થાન સહિતના કેટલાક રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ સરકારી માર્ગદર્શિકા મુજબ બિન-ઘરેલું એલપીજીની ફાળવણી માટે ઓર્ડર જારી કર્યા છે.
• કોમર્શિયલ એલપીજી સિલિન્ડરો અગ્રતા વિતરણ માટે રાજ્ય સરકારોના હવાલે મુકવામાં આવ્યા છે અને હવે તે 30 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ગ્રાહકો માટે ઉપલબ્ધ છે.

રાજ્ય સરકારો દ્વારા લેવામાં આવેલી બેઠકો પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી સહિત આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના પુરવઠા પર દેખરેખ રાખવામાં રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો મહત્વની ભૂમિકા ભજવવાનું ચાલુ રાખે છે.

• એલપીજી પુરવઠાની સમીક્ષા કરવા, વિતરણની સાતત્યતા સુનિશ્ચિત કરવા અને કાળાબજાર તથા ગભરાટમાં આવીને થતા બુકિંગને રોકવા માટે અનેક રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો યોજવામાં આવી છે.
• 22 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ પરિસ્થિતિ પર નજર રાખવા માટે કંટ્રોલ રૂમ સ્થાપ્યા છે અને ઘણા રાજ્યો નાગરિકોને માહિતગાર રાખવા માટે મીડિયા બ્રીફિંગ પણ કરી રહ્યા છે.

અમલીકરણ કાર્યવાહી (Enforcement action) રાજ્ય સરકારો પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે અમલીકરણના પગલાં લઈ રહી છે.

• એલપીજી સિલિન્ડરોના સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને તપાસવા માટે આંધ્રપ્રદેશ અને બિહાર સહિત અનેક રાજ્યોમાં દરોડા પાડવામાં આવી રહ્યા છે.
• પીએસયુ ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના અધિકારીઓ પણ એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ પર આકસ્મિક નિરીક્ષણ કરી રહ્યા છે જેથી સરળ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરી શકાય અને ગેરરીતિઓ અટકાવી શકાય.

અન્ય સરકારી પગલાં

સરકાર ઘરેલું ગ્રાહકોના હિતોને પ્રાથમિકતા આપવાનું અને ખાસ કરીને પરિવારો અને હોસ્પિટલો તથા શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ જેવા અગ્રતાના ક્ષેત્રો માટે અવિરત એલપીજી પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવાનું ચાલુ રાખે છે. રિફાઇનરીઓમાંથી ઘરેલું એલપીજી ઉત્પાદન મહત્તમ કરવામાં આવ્યું છે અને પુરવઠા તથા માંગ પક્ષના અનેક પગલાં અમલમાં મૂકવામાં આવ્યા છે.

• 14 માર્ચ 2026 ના રોજ જારી કરાયેલ એલપીજી કંટ્રોલ ઓર્ડરના સુધારા મુજબ પીએનજી કનેક્શન ધરાવતા ગ્રાહકોએ તેમના ઘરેલું એલપીજી કનેક્શન સરેન્ડર કરવા જરૂરી છે અને પીએનજી ગ્રાહકો માટે નવા એલપીજી કનેક્શન પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
• સમાન વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે બુકિંગ અંતરાલ શહેરી વિસ્તારોમાં 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી તર્કસંગત બનાવવામાં આવ્યા છે.
• વૈકલ્પિક બળતણની જરૂરિયાતોને ટેકો આપવા માટે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને વધારાના 48,000 કેએલ કેરોસીનની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
• એલપીજી પુરવઠા પરનું દબાણ ઘટાડવા માટે હોસ્પિટાલિટી અને રેસ્ટોરાં સહિતના અમુક ક્ષેત્રો માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણને સક્રિય કરવામાં આવ્યા છે.
• પીએસયુ ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ ડિજિટલ બુકિંગને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે, ગભરાટમાં આવીને થતા બુકિંગને નિરુત્સાહિત કરી રહી છે અને પુરવઠો સરળ બનાવવા રવિવારે પણ એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ ચાલુ રાખી રહી છે.

જાહેર સલાહ

• નાગરિકોને ગભરાવાની જરૂર નથી કારણ કે સરકાર પરિવારો અને આવશ્યક ક્ષેત્રો માટે પર્યાપ્ત એલપીજી ઉપલબ્ધતા જાળવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
• એલપીજી સિલિન્ડર ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના આઈવીઆરએસ (IVRS) કોલ્સ, એસએમએસ બુકિંગ, વોટ્સએપ બુકિંગ અને મોબાઈલ એપ્લિકેશન સહિત અનેક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા બુક કરી શકાય છે.
• ગ્રાહકોને ગભરાટમાં આવીને બુકિંગ ટાળવા, ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવા અને એલપીજી વિતરકોની બિનજરૂરી મુલાકાતો ટાળવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં પીએનજી જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણ પસંદ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• સરકાર અને પીએસયુ ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ અવિરત એલપીજી ડિલિવરી અને ગભરાટમાં આવીને થતા બુકિંગમાં તાજેતરના ઘટાડા અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનું ચાલુ રાખે છે.
• નાગરિકો અને મીડિયા સંસ્થાઓને સત્તાવાર માહિતી સ્ત્રોતો પર આધાર રાખવા અને બિનજરૂરી ગભરાટ ટાળવા માટે ચોક્કસ માહિતી પ્રસારિત કરવામાં મદદ કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

દરિયાઈ સલામતી અને શિપિંગ કામગીરી

આ પ્રદેશમાં કાર્યરત ભારતીય જહાજો અને ખલાસીઓની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે યોગ્ય પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે શિપિંગ સત્તાવાળાઓ અને ઉદ્યોગના હિતધારકો સાથે સંકલન જાળવવામાં આવે છે.

• આ પ્રદેશમાં તમામ ભારતીય ખલાસીઓ સુરક્ષિત છે અને છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતીય ખલાસીઓ સાથે સંકળાયેલી કોઈ શિપિંગ ઘટના નોંધાઈ નથી.
• 14 માર્ચ 2026 ના રોજ, જ્યારે ભારતીય ધ્વજ ધરાવતું જહાજ 'જગ લાડકી' ફુજૈરાહ સિંગલ પોઈન્ટ મૂરિંગ ખાતે ક્રૂડ ઓઈલ લોડ કરી રહ્યું હતું, ત્યારે ફુજૈરાહ ઓઈલ ટર્મિનલ પર હુમલો થયો હતો. આ જહાજ આજે સવારે 10:30 કલાકે (IST) ફુજૈરાહથી લગભગ 80,800 મેટ્રિક ટન મરબન ક્રૂડ ઓઈલ લઈને ભારત જવા માટે સુરક્ષિત રીતે રવાના થયું છે. જહાજ અને તેમાં સવાર તમામ ભારતીય ખલાસીઓ સુરક્ષિત છે.
• બે ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા એલપીજી જહાજો, શિવાલિક અને નંદા દેવી, જે લગભગ 92,712 મેટ્રિક ટન એલપીજી લઈ જઈ રહ્યા હતા અને જેમણે 14 માર્ચ 2026 ના રોજ હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ઓળંગી હતી, તેઓ હાલમાં ભારત તરફના પ્રવાસ પર છે અને અનુક્રમે 16 માર્ચે મુંદ્રા પોર્ટ અને 17 માર્ચે કંડલા પોર્ટ પહોંચવાના છે.
• હાલમાં, 611 ખલાસીઓ સાથે 22 ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો પર્શિયન ગલ્ફ ક્ષેત્રની પશ્ચિમે છે. ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ જહાજ માલિકો, આરપીએસએલ (RPSL) એજન્સીઓ અને ભારતીય મિશન સાથે સંકલન કરીને પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે.
• ડીજી શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમની સક્રિયતાથી અત્યાર સુધીમાં, માહિતી અને સહાય મેળવવા માંગતા ખલાસીઓ, તેમના પરિવારો અને દરિયાઈ હિતધારકોના 2,995 ફોન કોલ્સ અને 5,357 થી વધુ ઈમેઈલ્સ હેન્ડલ કરવામાં આવ્યા છે.
• ડીજી શિપિંગે અત્યાર સુધીમાં ગલ્ફ ક્ષેત્રમાંથી 276 ભારતીય ખલાસીઓની સુરક્ષિત સ્વદેશ વાપસીની સુવિધા આપી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં એરપોર્ટ અને પ્રાદેશિક સ્થળોએથી 23 ખલાસીઓનો સમાવેશ થાય છે.
• દેશભરના બંદરો વિકસતી દરિયાઈ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને જહાજોની અવરજવર અને કાર્ગો કામગીરી પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે.
• મંત્રાલય દરિયાઈ વેપાર અને બંદર કામગીરીની સાતત્યતા જાળવી રાખીને ભારતીય ખલાસીઓની સુરક્ષા અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશન, શિપિંગ કંપનીઓ અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે.

આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સલામતી

ભારતીય મિશન અને પોસ્ટ્સ ભારતીય સમુદાયના સંપર્કમાં છે અને જ્યાં જરૂર હોય ત્યાં સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે. ભારતીય નાગરિકોની સલામતી અને સુખાકારી માટે જરૂરી એડવાઇઝરી જારી કરવાનું ચાલુ છે.

• વિદેશ મંત્રાલય પશ્ચિમ એશિયા અને ગલ્ફ પ્રદેશમાં ઉભરી રહેલી પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે. આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા, સુખાકારી અને સલામતી સરકારની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે.
• ભારતીય નાગરિકો અને તેમના પરિવારોના પ્રશ્નોના જવાબ આપવા માટે વિદેશ મંત્રાલયનો સમર્પિત કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત છે, જ્યારે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે પણ સંકલન જાળવવામાં આવે છે.
• આખા ક્ષેત્રમાં ભારતીય મિશન અને પોસ્ટ્સ ચોવીસે કલાક કાર્યરત છે, 24×7 હેલ્પલાઇન ચલાવી રહ્યા છે, ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો સાથે સંપર્ક જાળવી રહ્યા છે અને નિયમિત એડવાઇઝરી જારી કરી રહ્યા છે.
• મિશન સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે સંપર્કમાં છે અને વિઝા સપોર્ટ, લોજિસ્ટિકલ સહાય અને ટ્રાન્ઝિટ સુવિધા સહિત અટવાયેલા ભારતીયો અને ટૂંકા ગાળાના મુલાકાતીઓને સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે. મિશન આ પ્રદેશમાં ભારતીય ખલાસીઓને પણ સહયોગ આપી રહ્યા છે.
• 28 ફેબ્રુઆરી 2026 થી અત્યાર સુધીમાં આ પ્રદેશમાંથી લગભગ 1,94,000 મુસાફરો ભારત પરત ફર્યા છે.
• યુએઈ (UAE) માં, એરલાઇન્સ યુએઈ નાગરિક ઉડ્ડયન સત્તાવાળાઓની સૂચના મુજબ સુધારેલા અને મર્યાદિત ફ્લાઇટ શેડ્યૂલ ચલાવી રહી છે. અબુ ધાબી, દુબઈ, રાસ અલ ખૈમાહ, શારજાહ અને ફુજૈરાહથી ભારતના વિવિધ સ્થળોએ ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ થઈ રહી છે. મુસાફરોને અપડેટ કરેલા શેડ્યૂલ માટે સંબંધિત એરલાઇન્સ સાથે તપાસ કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
• સાઉદી અરેબિયામાં વિવિધ એરપોર્ટથી ભારતના વિવિધ સ્થળોએ ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ થઈ રહી છે.
• ઓમાનથી ભારતના વિવિધ સ્થળોએ પણ ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ થઈ રહી છે.
• કતારની હવાઈ સીમા આંશિક રીતે ખુલ્લી છે, જેમાં કતાર એરવેઝ ભારત માટે મર્યાદિત ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ કરી રહી છે, જેમાં આજે દિલ્હી માટેની એક ફ્લાઈટનો સમાવેશ થાય છે.
• બહેરીન, કુવૈત અને ઈરાકમાં રહેલા ભારતીય નાગરિકો માટે, જ્યાં હવાઈ સીમા બંધ છે, ત્યાં સાઉદી અરેબિયા દ્વારા ટ્રાન્ઝિટની સુવિધા આપવામાં આવી રહી છે.
• અગાઉની ઘટનાઓમાં, ચાલુ સંઘર્ષમાં કમનસીબે પાંચ ભારતીય નાગરિકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે અને એક ભારતીય નાગરિક ગુમ છે. ઓમાન, ઈરાક અને યુએઈમાં ભારતીય મિશન ગુમ થયેલ વ્યક્તિના સંદર્ભમાં અને મૃતકોના મૃતદેહોને વહેલી તકે સ્વદેશ લાવવા માટે સંબંધિત સત્તાવાળાઓના સંપર્કમાં છે.

સરકાર સંબંધિત મંત્રાલયો અને એજન્સીઓ વચ્ચે સંકલન જાળવવાનું ચાલુ રાખે છે અને મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સજ્જતા સુનિશ્ચિત કરવા અને રાષ્ટ્રીય હિતોની રક્ષા માટે જરૂરી પગલાં લઈ રહી છે.

SM/NP/JD