પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય, વિદેશ મંત્રાલય, બંદર, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય અને માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલી પરિસ્થિતિના જવાબમાં ભારત સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા પગલાં અંગે રાષ્ટ્રીય મીડિયાને નવીનતમ અપડેટ્સ વિશે માહિતી આપી હતી. આંતર-મંત્રાલય બ્રીફિંગમાં ઇંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ; અવિરત ઉર્જા પુરવઠો, દરિયાઈ સુરક્ષા અને વિદેશમાં રહેતા ભારતીય નાગરિકોના કલ્યાણની ખાતરી કરવા માટે ભારત સરકારની સજ્જતા વિશે અપડેટ્સનો સમાવેશ થાય છે. માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ નાગરિકોને પેનિક બુકિંગમાં ન જોડાવા અને ખોટી વાતો અને અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવા અપીલ કરી હતી.

 ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા:

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે ખાતરી આપી હતી કે ભારત સરકાર દ્વારા અવિરત ઊર્જા પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે અને દરરોજ 50 લાખ સિલિન્ડરો પહોંચાડવામાં આવે છે.

ક્રૂડ અને રિફાઇનરીઓ-

તે 13મો દિવસ છે યુદ્ધનો અને પ્રથમ વખત રેકોર્ડ થયેલા ઇતિહાસમાં, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વ્યાપારી શિપિંગ માટે અસરકારક રીતે બંધ કરવામાં આવી છે. ક્રૂડ 40 થી વધુ દેશોમાંથી મેળવવામાં આવે છે અને આપણું 70% ક્રૂડ હવે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની સિવાયના અન્ય માર્ગો પરથી આવી રહ્યું છે. તે પણ જણાવવામાં આવ્યું હતું કે આપણો દૈનિક વપરાશ 5.5 મિલિયન બેરલ છે અને ભારત દેશમાં 22 રિફાઇનરીઓ સાથે વિશ્વનો ચોથો સૌથી મોટો રિફાઇનર છે. વધુમાં, રિફાઇનરીઓ ઉચ્ચ-ક્ષમતાના ઉપયોગ સાથે કાર્યરત છે; ઘણા કિસ્સાઓમાં, તેઓ 100% થી વધુ ઉત્પાદન કરી રહ્યા છે.

ભારતની વિશાળ રિફાઇનિંગ ક્ષમતા આપણને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતાની દ્રષ્ટિએ ઘણી વધુ આરામદાયક સ્થિતિમાં રાખે છે અને કટોકટીને ટકાવી રાખવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

આપણી પાસે રિટેલ આઉટલેટ્સનું વિશાળ નેટવર્ક છે. લગભગ 1 લાખ રિટેલ આઉટલેટ્સ છે. તમામ રિટેલ આઉટલેટ્સ પૂરતા સ્ટોક સાથે કાર્યરત છે.

કુદરતી ગેસ-

કુદરતી ગેસના પુરવઠા માટે કે જે ફોર્સ મેજ્યુર (અનિવાર્ય સંજોગો) ને કારણે પ્રભાવિત થયો છે, તેના માટે વિક્ષેપને સરભર કરવા માટે વૈકલ્પિક માર્ગો અને સપ્લાયર્સ દ્વારા પ્રાપ્તિ ચાલુ છે. આ પરિસ્થિતિનું અસરકારક રીતે સંચાલન કરવા માટે, સરકારે પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવા માટે આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના અધિનિયમ હેઠળ 9 માર્ચ 2026 ના રોજ કુદરતી ગેસ નિયંત્રણ આદેશ બહાર પાડ્યો છે.

LPG પુરવઠો-

આ યુદ્ધની સ્થિતિ છે જ્યાં ભારત તેના LPG વપરાશના લગભગ 60% આયાત કરે છે અને તેમાંથી લગભગ 90% હોર્મુઝની સામુદ્રધુની દ્વારા આવે છે જે બંધ છે. વૈશ્વિક સ્થિતિ પડકારજનક છે. સરકારે માંગ અને પુરવઠાનું સંતુલન જાળવવા માટે ઘણા પગલાં લીધાં છે.

• રિફાઇનરીઓ દ્વારા LPGનું વધેલું ઉત્પાદન- 9 માર્ચ 2026 ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા LPG કંટ્રોલ ઓર્ડરમાં તમામ રિફાઇનરીઓને LPG ઉત્પાદન વધારવા અને પ્રોપેન, બ્યુટેન, પ્રોપીલીન અને બ્યુટીન ધરાવતા C3 અને C4 હાઇડ્રોકાર્બન સ્ટ્રીમ્સના સમગ્ર આઉટપુટને ફક્ત ત્રણ ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને ઘરેલું રસોઈ ગેસ માટે ચેનલાઇઝ કરવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. તેથી, છેલ્લા 5 દિવસમાં, LPG ઉત્પાદનમાં 28% નો વધારો રિફાઇનરી નિર્દેશો દ્વારા થયો છે. વધુ પ્રાપ્તિ સક્રિયપણે ચાલુ છે.
• આપણી પાસે સમગ્ર દેશમાં 25000 થી વધુ વિતરકો છે સ્ટોકની સ્થિતિની નજીકથી જાણ કરવામાં આવી રહી છે. કોઈ ડ્રાય આઉટની જાણ થઈ નથી. દરરોજ 50 લાખથી વધુ સિલિન્ડરો પહોંચાડવામાં આવે છે. ગભરાટને કારણે બુકિંગમાં અનેકગણો વધારો થયો છે. અમે નાગરિકોને પેનિક બુકિંગ ટાળવા, સત્તાવાળાઓને સહકાર આપવા અને આ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાના સમયગાળા દરમિયાન શક્ય હોય ત્યાં ઈંધણ બચાવવા વિનંતી કરીએ છીએ.
• બિન-ઘરેલું LPG માટે, હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ જેવા આવશ્યક ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે. એક ત્રણ-સભ્યોની સમિતિ IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર્સની રચના કરવામાં આવી છે જેથી રેસ્ટોરન્ટ્સ, હોટલો અને અન્ય વ્યાપારી વપરાશકર્તાઓને ફાળવણીની સમીક્ષા કરી શકાય. સમિતિ રાજ્ય સત્તાવાળાઓ અને ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ સાથે પરામર્શ કરી રહી છે જેથી ઉપલબ્ધ LPG ન્યાયી અને પારદર્શક રીતે વિતરિત થાય તે માટેની યોજનાને અંતિમ સ્વરૂપ આપી શકાય. એક મોટા નિર્ણયમાં, ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દ્વારા રાજ્ય સરકારોના સંકલન સાથે આજથી સરેરાશ માસિક વ્યાપારી LPG જરૂરિયાતના 20% ફાળવવામાં આવશે જેથી કરીને કોઈ સંગ્રહખોરી કે કાળાબજારી ન થાય.

ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ વ્યાપારી સિલિન્ડરોના વિતરણ માટે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોનો સંપર્ક કરી રહી છે. વ્યાપારી સિલિન્ડરોના વિતરણ માટે આજે દિલ્હીના મુખ્ય સચિવ સાથે ચર્ચા થઈ છે.

LPG અને ગેસ ચેનલો પરનું દબાણ ઘટાડવા માટે વૈકલ્પિક ઇંધણ વિકલ્પો સક્રિય કરવામાં આવી રહ્યા છે. કેરોસીન રિટેલ આઉટલેટ્સ અને PDS ચેનલો દ્વારા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહ્યું છે, અને ફ્યુઅલ ઓઈલ ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહ્યું છે. પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયે રાજ્ય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડને આ કટોકટીના સમયગાળા દરમિયાન, હોસ્પિટાલિટી અને રેસ્ટોરન્ટ સેગમેન્ટ માટે વૈકલ્પિક ઇંધણ તરીકે બાયોમાસ, RDF પેલેટ્સ અને કેરોસીન/કોલસાના ઉપયોગની પરવાનગી આપવા માટે સલાહ આપી છે, જે વ્યાપક શ્રેણીના સંસ્થાઓને સ્વિચ કરવામાં અને પ્રાથમિકતાવાળા ગ્રાહકો માટે LPG મુક્ત કરવામાં સક્ષમ બનાવશે.

ગઈકાલે કોલસા મંત્રાલયે રાજ્ય દ્વારા નામાંકિત એજન્સીઓને વધુ પ્રમાણમાં કોલસો ફાળવવા માટે આદેશો જારી કર્યા છે અને આ નાના, મધ્યમ અને અન્ય ગ્રાહકોને ફાળવ્યા છે.

રસોઈના બળતણ તરીકે ઉપયોગ કરવા માટે અગાઉ ફાળવેલ એક ક્વાર્ટર માટે 1 લાખ KL થી વધુ ઉપરાંત, તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને 48000 KL થી વધુ જથ્થો ફાળવવામાં આવ્યો છે.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

બંદર, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે પર્શિયન ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં દરિયાઈ પરિસ્થિતિ અને ભારતીય નાવિકોની સલામતી અને કલ્યાણ તથા ભારતના દરિયાઈ હિતોના રક્ષણ માટે મંત્રાલય દ્વારા લેવામાં આવતા પગલાં વિશે મીડિયા સાથે નવીનતમ અપડેટ્સ શેર કર્યા હતા. તે જાણ કરવામાં આવ્યું હતું કે-

• પર્શિયન ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં કાર્યરત ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજોની સંખ્યા 28 પર યથાવત છે, જેમાંથી 24 જહાજો હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીની પશ્ચિમમાં સ્થિત છે, જેમાં 677 ભારતીય નાવિકો છે, અને 4 જહાજો સામુદ્રધુનીની પૂર્વમાં છે જેમાં 101 ભારતીય નાવિકો સવાર છે. તમામ ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની તેમની સલામતી અને સુરક્ષા માટે સક્રિયપણે દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે.
• સત્તાવાળાઓ, શિપ મેનેજરો અને ભરતી એજન્સીઓ ભારતીય દૂતાવાસો અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે નજીકથી સંકલન કરી રહ્યા છે જેથી સલામતી સુનિશ્ચિત કરી શકાય અને તબીબી સહાય પૂરી પાડી શકાય.
• DG શિપિંગ દ્વારા 28 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ ભારતીય નાવિકો, ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો અને દરિયાઈ વેપાર કામગીરીને સુરક્ષિત રાખવા માટે સાવચેતીના પગલાં અંગે બહાર પાડવામાં આવેલી એડવાઈઝરી અમલમાં છે.

સમગ્ર ભારતમાં બંદર કામગીરી સ્થિર છે. તમામ મુખ્ય બંદરો/રાજ્ય દરિયાઈ બોર્ડ માટે હિસ્સેદારોના સંકલન અને સમયબદ્ધ ફરિયાદ નિવારણ દ્વારા શિપિંગ લાઇન અને નિકાસકારોને સક્રિયપણે સુવિધા આપવા માટે એક સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર બહાર પાડવામાં આવી છે. તમામ મુખ્ય બંદરો દ્વારા સિંગલ પોઈન્ટ ઓફ કોન્ટેક્ટ તરીકે એક નોડલ ઓફિસરની નિમણૂક કરવામાં આવી છે.

મુખ્ય બંદરોને LPG જહાજો માટે પ્રાથમિકતા બર્થિંગ આપવા માટે નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.

બંદરોએ સુવિધાના પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે જેમ કે અસરગ્રસ્ત મધ્ય-પૂર્વ બાઉન્ડ કાર્ગોને ટ્રાન્સશિપમેન્ટ કાર્ગો તરીકે સંગ્રહિત કરવાની પરવાનગી આપવી, વધારાની સ્ટોરેજ સ્પેસ ફાળવવી, એડ-હોક જહાજ બર્થિંગને સક્ષમ કરવું, નાશવંત અને પરત આવતા નિકાસ કાર્ગોના હેન્ડલિંગને પ્રાથમિકતા આપવી, કસ્ટમ્સ સાથે સંકલનમાં “બેક ટુ ટાઉન” હિલચાલને વેગ આપવો અને જ્યાં પણ શક્ય હોય ત્યાં બંકરિંગ સપોર્ટ વધારવા.

મુખ્ય બંદરોને કસ્ટમ્સ અને DGFT જેવી એજન્સીઓ સાથે સંકલન કરવા, બંદરના શુલ્કમાં રાહત ધ્યાનમાં લેવા અને કટોકટીના સમયગાળા દરમિયાન સીમલેસ લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટ સુનિશ્ચિત કરવા માટે મંત્રાલયને દૈનિક કાર્યવાહી-નિવારણ અહેવાલો સબમિટ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

સરકારે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, નાણાકીય સુવિધા, ઉર્જા સુરક્ષા મોનિટરિંગ અને જહાજ સુરક્ષા કામગીરીમાં સંકલિત પગલાં લીધા છે.

સમર્પિત 24-કલાક કંટ્રોલ રૂમ મંત્રાલયમાં (28 ફેબ્રુઆરી 2026) અને ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ બંનેમાં કાર્યરત છે. ડાયરેક્ટોરેટ જહાજના માલિકો, ઓપરેટરો અને નાવિકોના પરિવારો સાથે સતત સંપર્ક જાળવી રાખે છે જેથી સમયસર અપડેટ્સ અને જરૂરી સહાય પૂરી પાડી શકાય.

વિદેશી ધ્વજવાળા જહાજો પર ભારતીય ક્રૂ સાથે સંકળાયેલી દરિયાઈ ઘટનાઓ બની છે. આ જહાજો પર 78 ભારતીય નાવિકો હતા. આમાંથી, 70 સુરક્ષિત રીતે છટકી ગયા અને 04 ને ઈજાઓ થઈ છે પરંતુ તેઓ સ્થિર છે. કમનસીબે, 03 જાનહાનિ થઈ છે અને 01 નાવિક ગુમ છે.

બંદર, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય પર્શિયન ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં પ્રવર્તતી દરિયાઈ પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે અને તે પ્રદેશમાં વિકસતી દરિયાઈ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને દેખરેખ અને સજ્જતાના પગલાં મજબૂત કર્યા છે.

તમામ સહાય પૂરી પાડવા માટે ઉદ્યોગ અને હિસ્સેદારો સાથે નિયમિત વાતચીત જાળવવામાં આવી રહી છે.

સરકાર ભારતીય નાવિકોની સલામતી અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા અને ભારતના દરિયાઈ હિતોના રક્ષણ માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સલામતી

વિદેશ મંત્રાલયે GCC અને ઈરાનમાં ભારતીયોની સલામતી અને કલ્યાણ અંગે અપડેટ પૂરી પાડી હતી. તે શેર કરવામાં આવ્યું હતું કે-

• અમારા મિશન ભારતીય સમુદાયના સભ્યોના નિયમિત સંપર્કમાં છે અને તેમને કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ વિકલ્પો માટેની માહિતી સાથે મદદ કરી રહ્યા છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, તેઓ વિઝામાં પણ મદદ કરી રહ્યા છે.
• દૂતાવાસ તે ભારતીય નાગરિકોને મદદ કરી રહ્યું છે જેઓ આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન થઈને કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ દ્વારા પરત ફરવા માંગે છે. દૂતાવાસ વિઝા અને જમીન-સરહદ ક્રોસિંગમાં સુવિધા આપી રહ્યું છે.

આ ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાં આપણે ત્રણ ભારતીય નાગરિકો ગુમાવ્યા છે. આપણી પાસે એક ભારતીય નાગરિક પણ છે જે ગુમ હોવાનું નોંધાયું છે.

તમામ ચાર ભારતીય નાગરિકો વિસ્તારમાં ચાલતા વેપારી જહાજોમાં ક્રૂનો ભાગ હતા.

ઓમાન અને ઇરાકમાં અમારા દૂતાવાસો અને દુબઈમાં અમારું કોન્સ્યુલેટ તેમના પાર્થિવ દેહને વહેલી તકે ભારત પરત લાવવા માટે સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે કામ કરી રહ્યા છે.

તે વધુમાં ઉમેરવામાં આવ્યું હતું કે આ કારણ છે કે ભારત કોઈપણ પક્ષ તરફથી વેપારી જહાજો પરના હુમલાની સખત નિંદા કરે છે.

તાજેતરની જાનહાનિ માર્શલ આઇલેન્ડ ધ્વજવાળા જહાજ 'સેફસી વિષ્ણુ' પર થઈ હતી. આ ઇરાકની નજીક બન્યું હતું.

જહાજ પર કુલ 28 ક્રૂ સભ્યો હતા, જેમાં 16 ભારતીય નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. તેમાંથી એકનું કમનસીબે મૃત્યુ થયું છે. અમે અમારી સંવેદના વ્યક્ત કરીએ છીએ. અન્ય તમામ 15 નાગરિકોને બચાવી લેવામાં આવ્યા છે અને હાલમાં બસરામાં છે. અમારું દૂતાવાસ તેમના સંપર્કમાં છે અને તમામ શક્ય સહાય આપી રહ્યું છે.

સંઘર્ષમાં અત્યાર સુધીમાં બે ડઝનથી વધુ ભારતીયો ઘાયલ થયા છે. તેમાંથી ઘણા સાજા થઈ ગયા છે અને સારવાર બાદ ઘરે પરત ફર્યા છે. તેમાંથી કેટલાક હજુ પણ હોસ્પિટલમાં છે.

મીડિયા દ્વારા નાગરિકોને અપીલ:

માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય:

• મીડિયા દ્વારા તમામ નાગરિકોને અપીલ કરી છે કે સિલિન્ડરોનું કોઈ પેનિક બુકિંગ ન થવું જોઈએ અને અવિરત પુરવઠો જળવાઈ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.
• જિલ્લા કક્ષાની દેખરેખ સમિતિઓ અને રાજ્ય સરકારોની ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો છે કે તેઓ જરૂરી કામ કરે અને ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર LPG સિલિન્ડરોના વિતરણ પર નજર રાખે.
• સોશિયલ મીડિયા વપરાશકર્તાઓને ખોટી માહિતી અને અફવાઓ ન ફેલાવવા અને ફક્ત વિશ્વાસપાત્ર અને ચકાસાયેલ સામગ્રી પોસ્ટ કરવા અપીલ કરી છે.
• ટીવી ચેનલોને અપીલ કરી છે કે તેઓ તે જ દ્રશ્યો વારંવાર ન ચલાવે કારણ કે તે વિકસતી સ્થિતિ છે, ચેનલોને વિનંતી કરવામાં આવી હતી કે તેઓ તારીખ અને સમય સ્ટેમ્પ સાથેના દ્રશ્યો ચલાવે જેથી નાગરિકોને ગ્રાઉન્ડ પરથી ક્યારે સમસ્યા બની તે વિશે યોગ્ય માહિતી મળે.
• રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની સંગ્રહખોરી સામે કડક પગલાં લેવા અને આવશ્યક પુરવઠાની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી.

SM/ JD