আজি সংসদত ২০২৫-২৬ বৰ্ষৰ অৰ্থনৈতিক জৰীপ উপস্থাপন কৰি কেন্দ্ৰীয় বিত্ত আৰু কৰ্পৰেট পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী শ্ৰীমতী নিৰ্মলা সীতাৰমণে কয় যে ভাৰতে উদীয়মান শ্ৰম বজাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱাৰ লগতে সুসংহত আৰু ভৱিষ্যতৰ বাবে সাজু দক্ষতা ব্যৱস্থাৰ বাবে ভৌগোলিক লভ্যাংশ শক্তিশালী কৰাৰ বাবে কাম কৰি আছে।

দক্ষতাৰ প্ৰৱেশ সম্প্ৰসাৰণ আৰু গুণগত মান উন্নত কৰিবলৈ এটা সুসংহত দক্ষতা পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ প্ৰয়োজন। দক্ষতা নীতি শিক্ষা, শ্ৰম বজাৰ, আৰু উদ্যোগৰ একাধিক স্তৰৰ লগতে অংশীদাৰ, একাধিক প্ৰতিষ্ঠান, মন্ত্ৰালয়, আৰু ছাত্ৰ, শিক্ষক, শ্ৰমিক, নিয়োগকৰ্তা, ট্ৰেড ইউনিয়ন, আৰু অন্যান্য প্ৰাসংগিক খণ্ডকে ধৰি একাধিক চৰকাৰী সংস্থাসমূহৰ মাজত প্ৰয়োজনীয় ঘনিষ্ঠ সহযোগিতা আৰু অংশীদাৰিত্বৰ কেন্দ্ৰবিন্দু। পিএলএফএছ ২০২৩-২৪ৰ ফলাফলত দেখা গৈছে যে ভাৰতত দক্ষতাৰ পদক্ষেপৰ ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ প্ৰতিফলন ঘটিছে যে কোনো ধৰণৰ বৃত্তিমূলক আৰু কাৰিকৰী প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰা ব্যক্তিসকলৰ (১৫-৫৯ বছৰ বয়সৰ) অংশ ২০১৭-১৮ চনত ৮.১ শতাংশৰ পৰা ২০২৩-২৪ চনত ৩৪.৭ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছে।

ভৱিষ্যতমুখী দক্ষতা পাঠ্যক্ৰম

এনএছকিউএফ-সমঞ্জস্যপূৰ্ণ প্ৰশিক্ষণক ১৬৯টা ব্যৱসায় বিকশিত কৰি সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছে, য’ত ৩১টা ভৱিষ্যতমুখী দক্ষতা পাঠ্যক্ৰম যেনে এআই, ইণ্টাৰনেট অৱ থিংছ (আইঅ’টি), নবীকৰণযোগ্য শক্তি, আৰু থ্ৰীডি প্ৰিন্টিংকে ধৰি আইটিআই আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ দেশজোৰা নেটৱৰ্ক গঢ়ি তোলা হৈছে।

আইটিআইৰ জৰিয়তে দক্ষতা পৰিৱেশ তন্ত্ৰ শক্তিশালীকৰণ

আইটিআই পৰ্যায়ত সংস্কাৰে দক্ষতা পৰিৱেশ তন্ত্ৰক শক্তিশালী কৰি তুলিছে, প্ৰশিক্ষণৰ মানদণ্ড, উদ্যোগৰ প্ৰাসংগিকতা, আৰু প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সামৰ্থ্য উন্নত কৰাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। আইটিআই উন্নীতকৰণৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিকল্পনাৰ প্ৰস্তাৱত স্মাৰ্ট শ্ৰেণীকোঠা, আধুনিক লেব, ডিজিটেল কন্টেন্ট, আৰু উদ্যোগৰ লগত সংগতি ৰাখি দীৰ্ঘম্যাদী আৰু হ্ৰস্বম্যাদী পাঠ্যক্ৰমৰ জৰিয়তে ২০০খন হাব আইটিআই আৰু ৮০০খন স্পক আইটিআইকে ধৰি ১০০০খন চৰকাৰী আইটিআইৰ উন্নীতকৰণ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

দক্ষতাত উদ্যোগসমূহক জড়িতকৰণ

পাঠ্যক্ৰম, প্ৰশিক্ষণ, এপ্ৰেণ্টিছশ্বিপ, আৰু মূল্যায়নত উদ্যোগৰ জড়িততাৰ লক্ষ্য হৈছে বজাৰৰ সঁহাৰিৰ সৈতে দক্ষতাক একাকাৰ কৰা। প্ৰতিষ্ঠান, মানদণ্ড, আৰু কাৰ্যসূচীৰ তদাৰকীত উদ্যোগৰ অংশগ্ৰহণক একত্ৰিত কৰিলে প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰাসংগিকতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতা উন্নত হ’ব পাৰে। ইয়াক স্বীকাৰ কৰিবলৈ পিএমকেভিৱাই ৪.০ৰ অধীনত উদ্যোগ-নেতৃত্বাধীন খণ্ড দক্ষতা পৰিষদ (এছএছচি)ৰ দ্বাৰা ডিজাইন কৰা এনএছকিউএফ-সংলগ্ন চাকৰিৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰা হয়, আৰু নিয়োগকৰ্তা পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষকে ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰত প্ৰত্যক্ষভাৱে কেইবাটাও পাঠ্যক্ৰম শিকোৱা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও সাধাৰণ চাকৰি মেলা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় এপ্ৰেণ্টিছশ্বিপ মেলাসমূহে নিয়োগকৰ্তা আৰু চাকৰি প্ৰত্যাশীসকলৰ মাজত সংযোগ উন্নত কৰিছে।

চাকৰি প্ৰত্যাশীৰ সৈতে নিয়োগকৰ্তাক সংযোগ

জৰীপ অনুসৰি সাধাৰণ ৰোজগাৰ মেলা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় এপ্ৰেণ্টিছশ্বিপ মেলাৰ জৰিয়তে নিয়োগকৰ্তা আৰু চাকৰি প্ৰত্যাশীৰ মাজৰ সংযোগ উন্নত হৈছে। পিএমকেভিৱাই ৪.০ৰ অধীনত প্ৰযুক্তি, সেউজ শক্তি, স্বাস্থ্যসেৱা, উন্নত কৃষি, বিত্তীয় সেৱা, আৰু ই-কমাৰ্চ খণ্ডৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াটোৱে বিশ্ব অৰ্থনীতিত উদীয়মান প্ৰত্যাহ্বানৰ মাজত ভাৰতৰ দীৰ্ঘম্যাদী বৃদ্ধিৰ চালক আৰু ত্বৰান্বিত দক্ষতাত বিনিয়োগৰ দিশত এক সংহত প্ৰচেষ্টা প্ৰতিফলিত কৰে।

এছআইডিএইচ, এনচিএছ, আৰু ই-শ্ৰম পৰ্টেলৰ সংহতিৰ ফলত এটা শক্তিশালী ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনিৰ সৃষ্টি হৈছে যিটো কৰ্মচাৰীৰ ফলাফল, নিয়োগকৰ্তাৰ চাহিদা, আৰু ব্যক্তিগত দক্ষতা পথসমূহক প্ৰশিক্ষণ অভিলেখৰ সৈতে সংযোগ কৰি বাস্তৱ সময়ৰ নিৰীক্ষণ আৰু মূল্যায়নৰ বাবে লাভৱান কৰিব পাৰি।

ভাৰতৰ এপ্ৰেণ্টিছশ্বিপ কাঠামো

এপ্ৰেণ্টিছশ্বিপৰ কাঠামোত নীতি আৰু গাঁথনিগত পৰিৱৰ্তন চলি আছে। ৰাষ্ট্ৰীয় এপ্ৰেণ্টিছশ্বিপ প্ৰমোচন আঁচনি (এনএপিএছ) আৰু এনএটিএছে বহুতো খণ্ড আৰু উদ্যোগ সামৰি ল’বলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰিছে। ৩৬খন ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত পিএম-এনএপিএছৰ অধীনত ৫১,০০০ৰো অধিক প্ৰতিষ্ঠানৰ অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সৈতে ৪৩.৪৭ লাখতকৈ অধিক এপ্ৰেণ্টিছ নিয়োজিত হৈ আছে, য’ত মহিলাৰ সংখ্যা ২০ শতাংশ। ভাৰতৰ এপ্ৰেণ্টিছশ্বিপ আন্তঃগাঁথনিৰ বৰ্ধিত পৰিসৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক পৰিপক্কতাক প্ৰতিফলিত কৰি ২০২৫ বিত্তীয় বৰ্ষত এনএটিএছ কাৰ্যসূচীত ৫.২৩ লাখ এপ্ৰেণ্টিছৰ অংশগ্ৰহণো ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে।

আগুৱাই যোৱাৰ পথ

ভাৰতে উন্নয়ন যাত্ৰাত আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে উন্নত প্ৰতিষ্ঠানিক সংহতি আৰু সমগ্ৰ চৰকাৰৰ সমৰ্থনে দক্ষতা আৰু নিয়োগ পদক্ষেপৰ সমন্বিত ৰূপায়ণ সক্ষম কৰিব। ইয়াৰ ফলত উদ্যোগ-চালিত দক্ষতাৰ ওপৰত চোকা গুৰুত্ব দিয়াৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হ’ব পাৰে, যিটো চাকৰিৰ বাবে সাজু প্ৰতিভা গঢ়ি তোলা আৰু দক্ষতা-উদ্যোগৰ সংযোগ শক্তিশালী কৰাৰ ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰীয় হৈয়ে আছে।

*****

DT/DAM/AA