ভাৰত চৰকাৰৰ মুখ্য তথ্য প্ৰচাৰ সংস্থা হিচাপে প্ৰেছ ইনফৰ্মেচন ব্যুৰো (পিআইবি)-এ বিভিন্ন মিডিয়া প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে বিভিন্ন ৰূপত সময়োপযোগী, বিশ্বাসযোগ্য আৰু সঠিক যোগাযোগৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। ৰাজহুৱা সেৱা সম্প্ৰচাৰৰ দায়িত্ব পূৰণৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰসাৰ ভাৰতীয়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আঞ্চলিক ভাষা আৰু উপভাষাকে ধৰি একাধিক ভাষাত বিভিন্ন প্লেটফৰ্ম ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য প্ৰচাৰ কৰা হয়।

ভাৰত চৰকাৰে নিজৰ কাৰ্যসূচী আৰু নীতিৰ সৈতে জড়িত ভুৱা বাতৰি হ্ৰাস কৰাৰ বাবে পিআইবিত এটা ফেক্ট চেক ইউনিট (এফচিইউ) স্থাপন কৰিছে। এফচিইউয়ে এক সুসংগঠিত ফেক্ট-চেকিং প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে চৰকাৰৰ মন্ত্ৰালয়, বিভাগ, ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠান (পিএছইউ) আৰু অন্যান্য কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰী সংস্থাৰ সৈতে জড়িত দাবীসমূহ পৰীক্ষা কৰে। ই বিভিন্ন প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে পৰীক্ষিত তথ্য প্ৰচাৰ কৰে।

দূৰদৰ্শন আৰু আকাশবাণীয়েও তেওঁলোকৰ বাতৰি বুলেটিন, অনুষ্ঠান আৰু ডিজিটেল প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে পৰীক্ষিত তথ্য অধিক প্ৰচাৰ কৰে। সম্প্ৰচাৰৰ পূৰ্বে ডিডি নিউজে কঠোৰ ফেক্ট-চেকিং, একাধিক বিশ্বাসযোগ্য উৎসৰ জৰিয়তে ক্ৰছ-ভেৰিফিকেচন আৰু সম্পাদকীয় পৰ্যালোচনা সামৰি বহুস্তৰীয় সম্পাদকীয় ব্যৱস্থা অনুসৰণ কৰে। ভুল তথ্য আৰু মিছা বৰ্ণনাৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ পিআইবি ফেক্ট চেকৰ বিষয়বস্তু নিয়মীয়াকৈ দূৰদৰ্শন আৰু আকাশবাণীৰ বাতৰি তথা ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত সংযোজিত কৰা হয়।

ভাৰত চৰকাৰে তথ্য-প্ৰযুক্তি আইন, ২০০০ৰ অধীনত তথ্য-প্ৰযুক্তি (মধ্যস্থতাকাৰী নিৰ্দেশনা আৰু ডিজিটেল মিডিয়া নৈতিকতা বিধি) নিয়মাৱলী, ২০২১ জাৰি কৰিছে। এই নিয়মাৱলীত মধ্যস্থতাকাৰীসকলৰ বাবে যথাযথ সাৱধানতা অৱলম্বনৰ বাধ্যবাধকতা নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ লগতে ডিজিটেল বাতৰি আৰু অ’টিটি প্লেটফৰ্মৰ প্ৰকাশকসকলৰ বাবে নৈতিকতা বিধি প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াত প্ৰকাশকসকলৰ স্ব-নিয়ন্ত্ৰণ, স্ব-নিয়ন্ত্ৰণকাৰী সংস্থা আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ তদাৰকী ব্যৱস্থাক সামৰি তিনি-স্তৰীয় অভিযোগ নিষ্পত্তি ব্যৱস্থা স্থাপন কৰা হৈছে।

ডেভেলপমেণ্ট, কমিউনিকেচন এণ্ড ডিছেমিনেচন অৱ ফিল্মিক কনটেণ্ট (ডিচিডিএফচি) আঁচনি, ইণ্ডিয়া চিনে হাব (আইচিএইচ) আৰু নেচনেল ফিল্ম হেৰিটেজ মিছন (এনএফএইচএম)কে ধৰি বিভিন্ন পদক্ষেপৰ জৰিয়তে চৰকাৰে চলচ্চিত্ৰ আৰু মিডিয়া খণ্ডক উৎসাহিত কৰি আহিছে। ডিচিডিএফচি আঁচনিয়ে চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, ভাৰতীয় চিনেমাৰ প্ৰচাৰ, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অংশগ্ৰহণ, সংৰক্ষণ আৰু আনুষংগিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰে। ইণ্ডিয়া চিনে হাবে একক-খিৰিকী ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰ শ্বুটিঙৰ অনুমতি প্ৰদানৰ সুবিধা আগবঢ়োৱাৰ লগতে ভাৰতক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ গন্তব্যস্থান হিচাপে প্ৰচাৰ কৰে। এনএফএইচএমে ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ ঐতিহ্য সংৰক্ষণ, পুনৰুদ্ধাৰ, ডিজিটাইজেচন আৰু আৰ্কাইভিংৰ কাম সম্পাদন কৰে।

মিডিয়া আৰু সম্প্ৰচাৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বব্যাপী সম্পৃক্ততা শক্তিশালী কৰি চৰকাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মিডিয়া সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰি আহিছে।

২০২৫ চনৰ মে’ মাহত মুম্বাইত চৰকাৰে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৱৰ্ল্ড অডিঅ’ ভিজুৱেল এণ্ড এণ্টাৰটেইনমেণ্ট ছামিট (ৱেভছ ২০২৫) আয়োজন কৰে। “ক্ৰিয়েট ইন ইণ্ডিয়া, ক্ৰিয়েট ফৰ দ্য ৱৰ্ল্ড” পদক্ষেপৰ জৰিয়তে ভাৰতক বিষয়বস্তু সৃষ্টিৰ এক বিশ্বব্যাপী কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ দৃষ্টিভংগীৰে আয়োজন কৰা এই সন্মিলনে মিডিয়া আৰু এণ্টাৰটেইনমেণ্ট খণ্ডক একত্ৰিত কৰে। এই সন্মিলনে ১০০খনতকৈও অধিক দেশৰ বিশ্বব্যাপী ক্ৰেতা, বিনিয়োগকাৰী, অ’টিটি প্লেটফৰ্ম আৰু প্ৰযুক্তি খণ্ডৰ নেতাসকলৰ সৈতে ভাৰতীয় সৃষ্টিকৰ্তা, প্ৰযোজক আৰু ষ্টাৰ্টআপসমূহৰ মত-বিনিময়ৰ বাবে এক মঞ্চ প্ৰদান কৰে।

সম্প্ৰচাৰ খণ্ডত প্ৰসাৰ ভাৰতীয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্প্ৰচাৰ সংস্থাসমূহৰ সৈতে বিষয়বস্তু বিনিময়ৰ ব্যৱস্থা আৰু সহযোগী সংস্থাসমূহৰ সৈতে সম্প্ৰচাৰ চুক্তিৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ বিশ্বৰ সম্প্ৰচাৰ সংস্থাসমূহৰ সৈতে সক্ৰিয় সম্পৃক্ততা বজাই ৰাখিছে। বিভিন্ন দেশৰ সম্প্ৰচাৰ সংস্থাসমূহৰ সৈতে সহযোগিতাৰ বাবে ইয়াৰ ৪৮খন সক্ৰিয় বুজাবুজিৰ চুক্তি (এমঅ’ইউ) আছে। এই চুক্তিসমূহে বিষয়বস্তু, পেছাদাৰী দক্ষতা আৰু উত্তম পদ্ধতিৰ বিনিময়ত সহায় কৰে।

এই তথ্য আজি লোকসভাত ড০ অলোক কুমাৰ সুমনে সোধা এটা প্ৰশ্নৰ লিখিত উত্তৰত তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ তথা সংসদীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী ড০ এল মুৰুগনে প্ৰদান কৰে।

*****

Mahesh Kumar/ Vivek Vishwash/AA