પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો, ભારત સરકારની મુખ્ય માહિતી પ્રસારણ એજન્સી તરીકે, વિવિધ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ મારફતે વિવિધ સ્વરૂપોમાં સમયસર, વિશ્વસનીય અને સચોટ સંચારને સુગમ બનાવે છે. પબ્લિક સર્વિસ બ્રોડકાસ્ટિંગના જનાદેશને પૂર્ણ કરવામાં પ્રસાર ભારતી મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. વિવિધ પ્લેટફોર્મ્સનો ઉપયોગ કરીને પ્રાદેશિક ભાષાઓ અને બોલીઓ સહિત બહુવિધ ભાષાઓમાં માહિતીનું પ્રસારણ કરવામાં આવે છે.

સરકારે તેના કાર્યક્રમો અને નીતિઓથી સંબંધિત ફેક ન્યૂઝને ઘટાડવા માટે પીઆઈબીમાં ફેક્ટ ચેક યુનિટ (FCU) ની સ્થાપના કરી છે. એફસીયુ સંરચિત ફેક્ટ-ચેકિંગ પ્રક્રિયા દ્વારા સરકારી મંત્રાલયો, વિભાગો, પીએસયુ (PSUs) અને અન્ય કેન્દ્ર સરકારની સંસ્થાઓને લગતા દાવાઓની ચકાસણી કરે છે. તે વિવિધ પ્લેટફોર્મ્સ મારફતે ચકાસાયેલ માહિતીનું પ્રસારણ કરે છે.

દૂરદર્શન અને આકાશવાણી પોતાના સમાચાર બુલેટિન, કાર્યક્રમો અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા ચકાસેલી અને વિશ્વસનીય માહિતીનો વધુ વ્યાપક પ્રસાર કરે છે. ડીડી ન્યૂઝમાં સમાચાર પ્રસારિત કરતા પહેલાં તથ્યોની કડક ચકાસણી, અનેક વિશ્વસનીય સ્ત્રોતો દ્વારા માહિતીની પુનઃચકાસણી અને સંપાદકીય તપાસની બહુસ્તરીય પ્રક્રિયા અપનાવવામાં આવે છે. ખોટી માહિતી અને ભ્રામક દાવાઓનો સામનો કરવા માટે PIB ફેક્ટ ચેકની માહિતી પણ નિયમિતપણે દૂરદર્શન અને આકાશવાણીના સમાચાર તથા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મમાં સામેલ કરવામાં આવે છે.

સરકારે માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી અધિનિયમ, 2000 હેઠળ માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી (મધ્યસ્થી માર્ગદર્શિકા અને ડિજિટલ મીડિયા નૈતિકતા સંહિતા) નિયમો, 2021 જાહેર કર્યા છે. આ નિયમોમાં મધ્યસ્થીઓ માટે યોગ્ય કાળજી રાખવાની જવાબદારીઓ નક્કી કરવામાં આવી છે તેમજ ડિજિટલ સમાચારના પ્રકાશકો અને OTT પ્લેટફોર્મ માટે નૈતિકતાની સંહિતા આપવામાં આવી છે. તેમાં ફરિયાદોના નિવારણ માટે ત્રણ સ્તરીય વ્યવસ્થા પણ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે, જેમાં પ્રકાશકો દ્વારા સ્વ-નિયમન, સ્વ-નિયમનકારી સંસ્થાઓ અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દેખરેખની વ્યવસ્થાનો સમાવેશ થાય છે.

સરકાર ડેવલપમેન્ટ, કમ્યુનિકેશન એન્ડ ડિસેમિનેશન ઓફ ફિલ્મિક કન્ટેન્ટ (DCDFC) સ્કીમ, ઇન્ડિયા સિને હબ (ICH) અને નેશનલ ફિલ્મ હેરિટેજ મિશન (NFHM) સહિતની પહેલો મારફતે ફિલ્મ અને મીડિયા ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપે છે. DCDFC યોજના ફિલ્મ મહોત્સવો, ભારતીય સિનેમાના પ્રોત્સાહન, આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારી, સંરક્ષણ અને સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ માટે નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. ઇન્ડિયા સિને હબ સિંગલ-વિન્ડો મિકેનિઝમ મારફતે ફિલ્મ શૂટિંગની મંજૂરીઓ સુગમ બનાવે છે અને ભારતને શૂટિંગ ડેસ્ટિનેશન તરીકે પ્રોત્સાહિત કરે છે. NFHM ભારતની સિનેમાના વારસાનું સંરક્ષણ, પુનઃસ્થાપન, ડિજિટાઇઝેશન અને આર્કાઇવિંગ હાથ ધરે છે.

સરકાર મીડિયા અને બ્રોડકાસ્ટિંગમાં તેની વૈશ્વિક સંલગ્નતાને મજબૂત કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા સહયોગને પ્રોત્સાહન આપે છે.

સરકારે મે 2025માં મુંબઈ ખાતે પ્રથમ વર્લ્ડ ઓડિયો વિઝ્યુઅલ એન્ડ એન્ટરટેઇનમેન્ટ સમિટ (WAVES 2025) નું આયોજન કર્યું હતું. તે "ક્રિએટ ઇન ઇન્ડિયા, ક્રિએટ ફોર ધ વર્લ્ડ" પહેલ દ્વારા ભારતને સામગ્રી નિર્માણ માટેનું વૈશ્વિક હબ બનાવવાના વિઝન હેઠળ મીડિયા અને એન્ટરટેઇનમેન્ટ ક્ષેત્રને એકસાથે લાવ્યું. આ સમિટે ભારતીય સર્જકો, નિર્માતાઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સને 100થી વધુ દેશોના વૈશ્વિક ખરીદદારો, રોકાણકારો, ઓટીટી પ્લેટફોર્મ્સ અને ટેકનોલોજી લીડર્સ સાથે જોડાવા માટેનું પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડ્યું હતું.

બ્રોડકાસ્ટિંગ ક્ષેત્રમાં, પ્રસાર ભારતી આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રસારણકર્તાઓ સાથે કન્ટેન્ટ-શેરિંગ વ્યવસ્થાઓ અને ભાગીદાર સંસ્થાઓ સાથે બ્રોડકાસ્ટિંગ કરારો મારફતે વિશ્વભરની બ્રોડકાસ્ટિંગ સંસ્થાઓ સાથે સક્રિય સંલગ્નતા જાળવી રાખે છે. તે બ્રોડકાસ્ટિંગમાં સહયોગ, સામગ્રીના આદાન-પ્રદાન, વ્યાવસાયિક નિપુણતા અને શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓને સુગમ બનાવવા માટે વિવિધ દેશોના પ્રસારણકર્તાઓ સાથે 48 સક્રિય સમજુતી કરારો (MoUs) પણ ધરાવે છે.

આ માહિતી માહિતી અને પ્રસારણ અને સંસદીય બાબતોના રાજ્ય મંત્રી ડૉ. એલ. મુરુગન દ્વારા આજે લોકસભામાં ડૉ. આલોક કુમાર સુમન દ્વારા પૂછાયેલા પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં પૂરી પાડવામાં આવી હતી.

SM/BS/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com