માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય
આકાશવાણીએ તેની 90 વર્ષની ઉજવણીના ભાગરૂપે ‘સ્વર પ્રેરણા વીથિકા’ લોન્ચ કરી
પદ્મવિભૂષણ પંડિત હરિપ્રસાદ ચૌરસિયાએ દિગ્ગજ સંગીતકારોને સન્માનિત કરતી ફોટો ગેલેરીનું ઉદ્ઘાટન કર્યું
प्रविष्टि तिथि:
01 JUL 2026 6:23PM by PIB Ahmedabad
આકાશવાણીના 90 વર્ષની ઉજવણીના ભાગરૂપે અને વર્ષ 2027માં ભારતમાં રેડિયો બ્રોડકાસ્ટિંગ (રેડિયો પ્રસારણ) ની શતાબ્દીની પૂર્વતૈયારી રૂપે, આકાશવાણીએ આજે ‘સ્વર પ્રેરણા વીથિકા’ નું ઉદ્ઘાટન કર્યું છે, જે આકાશવાણી અને ભારતના દિગ્ગજ સંગીતકારો વચ્ચેના કાયમી સંબંધોની ઉજવણી કરતી એક સમર્પિત ફોટો ગેલેરી છે. આ ગેલેરીનું ઉદ્ઘાટન પદ્મવિભૂષણ પંડિત હરિપ્રસાદ ચૌરસિયા દ્વારા આકાશવાણી રંગ ભવન ઓડિટોરિયમ, આકાશવાણી ભવન, નવી દિલ્હી ખાતે કરવામાં આવ્યું હતું.
/center>
લગભગ નવ દાયકાઓથી, આકાશવાણીએ દેશના અગ્રણી પબ્લિક સર્વિસ બ્રોડકાસ્ટર (જાહેર સેવા પ્રસારક) તરીકે સેવા આપી છે, જેણે દેશભરના કરોડો શ્રોતાઓ સુધી દિગ્ગજ કલાકારોની પ્રસ્તુતિઓ પહોંચાડીને ભારતની સમૃદ્ધ સંગીત વિરાસતનું જતન અને સંવર્ધન કર્યું છે. આ કાયમી વારસાને શ્રદ્ધાંજલિ આપવાના આશયથી કલ્પના કરાયેલ, 'સ્વર પ્રેરણા વીથિકા' એવા પ્રતિષ્ઠિત કલાકારોને સન્માનિત કરે છે જેઓ આકાશવાણી સાથે નજીકથી જોડાયેલા રહ્યા હતા અને જેમને દેશના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માનોથી નવાજવામાં આવ્યા છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ભારતીય સંગીતમાં તેમના અમૂલ્ય યોગદાનને જાળવી રાખવાનો છે અને સાથે જ કલાકારો અને સંગીત પ્રેમીઓની ભવિષ્યની પેઢીઓને પ્રેરણા આપવાનો છે.
આ પહેલના પ્રથમ તબક્કામાં, 20 પ્રતિષ્ઠિત સંગીત વિભૂતિઓના પોટ્રેટ્સ (છબીઓ) નું અનાવરણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ગેલેરીમાં ભારત રત્ન વિજેતાઓ વિદુષી એમ.એસ. સુબ્બુલાક્ષ્મી (કર્ણાટક ગાયન), પંડિત રવિશંકર (સિતાર), વિદુષી લતા મંગેશકર (પ્લેબેક સિંગિંગ - પાર્શ્વ ગાયન), ઉસ્તાદ બિસ્મિલ્લાહ ખાન (શરણાઈ), પંડિત ભીમસેન જોશી (હિન્દુસ્તાની શાસ્ત્રીય ગાયન) અને ડૉ. ભૂપેન હજારિકા (લોકસંગીત) નો સમાવેશ થાય છે. તે પદ્મવિભૂષણ વિજેતાઓ પંડિત હરિપ્રસાદ ચૌરસિયા (વાંસળી), ઉસ્તાદ અમજદ અલી ખાન (સરોદ) અને ઉસ્તાદ અલ્લાઉદ્દીન ખાન (સરોદ) નું પણ સન્માન કરે છે, જેમાં પદ્મભૂષણ વિજેતાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમાં ઉસ્તાદ હાફિઝ અલી ખાન (સરોદ), પંડિત બિરજુ મહારાજ (કથક), ઉસ્તાદ અહેમદ જાન થિરકવા (તબલા), પંડિત કૃષ્ણરાવ શંકર પંડિત (હિન્દુસ્તાની ગાયન), વિદુષી શન્નો ખુરાના (ગાયન), પંડિત દેબુ ચૌધરી (સિતાર), વિદુષી શરણ રાની બેકલીવાલ (સરોદ), ઉસ્તાદ સાબરી ખાન (સારંગી), પંડિત રાજન મિશ્રા અને પંડિત સાજન મિશ્રા (હિન્દુસ્તાની ગાયન), ઉસ્તાદ અસદ અલી ખાન (રુદ્ર વીણા) અને ઉસ્તાદ મુશ્તાક હુસૈન ખાન (હિન્દુસ્તાની ગાયન) નો સમાવેશ થાય છે.
આ અવસરે પ્રસાર ભારતીના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી (CEO) શ્રી ગૌરવ દ્વિવેદીએ જણાવ્યું હતું કે, સ્વર પ્રેરણા વીથિકાનું ઉદ્ઘાટન એવા દિગ્ગજ કલાકારો પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાના આકાશવાણીના પ્રયાસોના પ્રથમ તબક્કાને ચિહ્નિત કરે છે, જેમના અપાર યોગદાને આકાશવાણીને દેશની અગ્રણી સાંસ્કૃતિક સંસ્થાઓમાંની એક તરીકે સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરી છે. તેમણે કહ્યું કે આગામી તબક્કામાં ગેલેરીમાં વધુ પ્રતિષ્ઠિત કલાકારોના પોટ્રેટ ઉમેરવામાં આવશે અને દેશભરના આકાશવાણી કેન્દ્રો પર પ્રતિષ્ઠિત સ્થાનિક સંગીતકારોને સમર્પિત આવી જ ગેલેરીઓ પણ વિકસાવવામાં આવશે.
ભારતીય સંગીત પ્રત્યે આકાશવાણીની કાયમી પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂકતાં તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આ પબ્લિક બ્રોડકાસ્ટરે શ્રોતાઓની વિવિધ પસંદગીઓને પૂરી કરવાની સાથે કલાકારોની પેઢીઓને તેમની પ્રતિભા પ્રદર્શિત કરવા માટે એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડીને વિવિધ સંગીત પરંપરાઓનું સતત સંવર્ધન કર્યું છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે આકાશવાણીની સમર્પિત ડિજિટલ ચેનલો, હિન્દુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીત માટે ‘રાગમ’ (Raagam) અને ભક્તિ સંગીત માટે ‘આરાધના’ (Aaradhana), યુટ્યુબ (YouTube), ન્યૂઝ-ઓન-એર (News-on-Air) એપ તેમજ વેવ્સ (WAVES) ઓટીટી પ્લેટફોર્મ પર ચોવીસ કલાક ઉપલબ્ધ છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે આકાશવાણીના કલાકારોએ ભારતની સમૃદ્ધ સંગીત વિરાસતને દેશ અને વિશ્વભરના શ્રોતાઓ સુધી લઈ જવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.
આ મેળાવડાને સંબોધતા, પદ્મવિભૂષણ પંડિત હરિપ્રસાદ ચૌરસિયાએ આ પ્રસંગને "ઘર વાપસી" તરીકે વર્ણવ્યો હતો, અને યાદ કર્યું હતું કે આકાશવાણી સાથેની તેમની સંગીત સફર તેના બાળ કાર્યક્રમ દ્વારા શરૂ થઈ હતી. આકાશવાણીને એક એવા પરિવાર તરીકે ઓળખાવતા જેણે કલાકારોની પેઢીઓનું સંવર્ધન કર્યું છે, તેમણે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે આ સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક પરંપરા સતત ખીલતી રહેશે અને આ સંસ્થાને દેશભરના શ્રોતાઓનો પ્રેમ અને સ્નેહ મળતો રહેશે.
પંડિત હરિપ્રસાદ ચૌરસિયાના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત શિષ્યોમાંના એક એવા પંડિત રૂપક કુલકર્ણી દ્વારા મંત્રમુગ્ધ કરનારી વાંસળી વાદન પ્રસ્તુતિ વડે આ પ્રસંગ વધુ સમૃદ્ધ બન્યો હતો. મૈહર ઘરાનાના અગ્રણી પ્રણેતા, પંડિત કુલકર્ણી આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિપ્રાપ્ત વાંસળીવાદક છે, જેઓ અનેક રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સન્માનોના પ્રાપ્તકર્તા છે અને આકાશવાણીના ટોપ-ગ્રેડ કલાકાર છે. તેમના આદરણીય ગુરુની ઉપસ્થિતિમાં રજૂ કરાયેલા તેમના ભાવપૂર્ણ પ્રદર્શનને શ્રોતાઓ દ્વારા ઉષ્માભેર બિરદાવવામાં આવ્યું હતું.
'સ્વર પ્રેરણા વીથિકા' નું ઉદ્ઘાટન એ ભારતની સમૃદ્ધ સંગીત વિરાસતને જાળવવા અને આકાશવાણીની જાહેર સેવા પ્રસારણ પરંપરાને સમૃદ્ધ બનાવનારા દિગ્ગજ કલાકારોને સન્માનિત કરવાના આકાશવાણીના સતત પ્રયાસોમાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે.
SM/DK/JD
(रिलीज़ आईडी: 2280083)
आगंतुक पटल : 9