प्रधानमन्त्री श्री नरेन्द्र मोदीले आज सिक्किमको गान्तोकमा एक भव्य समारोहमा हजारौँ करोड़ रुपियाँ बराबरका 30 भन्दा अधिक विकास परियोजनाहरूको उद्घाटन र सिक्किमको 50 औँ राज्य स्थापना उत्सवको समापन समारोहमा भाग लिए।

पाल्जर स्टेडियममा उपस्थित भेलालाई सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्रीले राज्यसँग आफ्नो गहिरो सम्बन्ध व्यक्त गरे। अर्किड बगैँचाको भ्रमणको आफ्नो अनुभव बताउँदै प्रधानमन्त्रीले प्रकृतिको जीवन्त रङ्ग र उत्साहबाट आफू मोहित भएको बताए। राज्यको प्राकृतिक सम्पदालाई प्रकाश पार्दै उनले सिक्किमलाई अर्किड बगैँचा भनेर चिनिने र यो ‘पूर्वको स्वर्ग’ रहेको अनुपम सौन्दर्य, शान्ति र आध्यात्मिक आनन्द प्रदान गर्ने उल्लेख गरे। “यो अनुभव ठूलो भाग्यले मात्र आउँछ। मेरो मन अझै पनि ती रङ्ग र तिनीहरूको उत्सवमा डुबेको छ”, श्री मोदीले टिप्पणी गरे।

प्रधानमन्त्रीले सिक्किमको 50 वर्षको यात्राको उत्सव एक दिव्य वातावरणमा मनाउनुको महत्त्वमाथि जोड़ दिए। जब कुनै अवसर यति ऐतिहासिक हुन्छ र यस्तो दिव्य वातावरणमा हुन्छ, त्यसको भव्यता धेरै गुणा बढ्छ। उनले टिप्पणी गरे अनुसार सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू, कलाकारहरूको मनमोहक प्रदर्शन, मानिसहरूको उत्साह अनि पहाड़ र आकाशको सुन्दर दृश्यले पाल्जर स्टेडियममा एक जादुई वातावरण सिर्जना गऱ्यो। “प्रकृति र संस्कृति एकसाथ जीवित भएको जस्तो महसुस भयो। यी सम्झनाहरू मेरो हृदयमा सधैँभरि रहनेछन्”, श्री मोदीले टिप्पणी गरे।

अन्ततः सिक्किम पुगेकोमा आफ्नो खुशी व्यक्त गर्दै प्रधानमन्त्रीले आफ्नो अघिल्लो भ्रमणको सम्झना गरे जब खराब मौसमले उनलाई गान्तोक पुग्नबाट रोकेको थियो र उनी बागडोगराबाट अनलाइन जोड़िनु परेको थियो। मानिसहरूलाई व्यक्तिगत रूपमा नभेटेको निराशा उनको साथमा रह्यो र उनले यो अवसरको प्रतीक्षा गरिरहेका थिए। “आज यो अवसरको माध्यमद्वारा त्यो प्रतीक्षा पूरा भएको छ”, श्री मोदीले भने।

प्रधानमन्त्रीले सिक्किमका जनतालाई भेट्ने अनौठो अनुभवको बारेमा बड़ो स्नेहका साथ कुरा गरे, जसको नम्रता, सरलता र मुस्कानयुक्त अनुहारले उनलाई सधैँ शान्ति प्रदान गर्दछ। मुख्य कार्यक्रमभन्दा पहिला, उनले सिक्किमका धेरै प्रतिभाशाली व्यक्तिहरूलाई भेटेका थिए जसमा प्रख्यात नागरिकहरू, पद्म पुरस्कार विजेताहरू, कलाकारहरू र फुटबल खेलाड़ीहरू सामेल थिए, जसले विभिन्न विषयहरूमा चर्चा गरिरहेका थिए। “सिक्किमका जनतालाई भेट्दा मलाई सधैँ फरक प्रकारको सन्तुष्टि मिल्छ”, श्री मोदीले टिप्पणी गरे।

अघिल्लो साँझको रोड शोलाई जीवन्त रूपमा सम्झँदै प्रधानमन्त्रीले यसलाई अविस्मरणीय अनुभवको रूपमा वर्णन गरे। गञ्जु लामा द्वारदेखि लोक भवनसम्म, सिक्किमका जनताले अत्यधिक सङ्ख्यामा आफ्नो प्रेम वर्षाएका थिए, जसमा 21 जातीय समुदायहरू सहभागी थिए, प्रत्येकले आ-आफ्ना पोशाक, सङ्गीत र परम्परासहित भाग लिएका थिए। “सम्पूर्ण वातावरण एक भव्य उत्सवमा परिणत भएको थियो। प्रकृतिको काखमा विभिन्न रङ्गहरू फुलिरहेको दृश्य जस्तै थियो, मानिसहरूको हातमा हाम्रो प्रिय तिरङ्गा र भारत माता की जय र वन्दे मातरमको नारा गुन्जिरहेको थियो; सम्पूर्ण वातावरणले ‘एक भारत श्रेष्ठ भारत’ को भावनालाई प्रतिबिम्बित गर्यो” श्री मोदीले उल्लेख गऱए।

प्रधानमन्त्रीले ठूलो सङ्ख्यामा आएका महिला, बालकबालिका र वृद्ध नागरिकहरूको उपस्थितिलाई ध्यान दिए। सबैभन्दा प्रभावशाली कुरा, जसमा उनलाई सम्पूण मार्गभरि प्रभावित पार्ने कुरा सिक्किमका सड़कहरूको सफाइ थियो, कतै पनि फोहोर देखिएन र हावा तथा सड़क दुवैमा पवित्रता थियो। “तपाईंहरू प्रकृतिका असली संरक्षक र ब्रान्ड एम्बेसडर हुनुहुन्छ”, श्री मोदीले प्रशंसा गरे।

रोड शो र हालको उत्सवको लागि कृतज्ञता व्यक्त गर्दै प्रधानमन्त्रीले सबै नागरिक र कलाकारहरूलाई धन्यवाद दिनुका साथै सिक्किमका जनता र सबै देशवासीहरूलाई यस उत्सवको बधाई दिए। भेलालाई सम्बोधन गर्दै श्री मोदीले एक गम्भीर प्रतिबद्धता लिएर तथा भने, “म तपाईंहरूलाई के आश्वासन दिन्छु भने म तपाईंको प्रेम, स्नेह र आशीर्वादको ऋण चुक्ता गर्न कुनै कसर बाँकी राख्ने छैन।”

सिक्किमको यात्रालाई सम्पदाको साथ साथै मानवीय मूल्य र विकासको यात्राको रूपमा वर्णन गर्दै प्रधानमन्त्रीले यस यात्रालाई अगाड़ि बढाउन धेरै पुस्ताहरूको प्रयासलाई स्वीकार गरे। “राज्य सरकारले सिक्किमको सम्पदाको संरक्षण र विकासलाई तीव्र गति दिनका लागि पूर्ण इमानदारीका साथ काम गरिरहेको छ। सरकारको लागि, सिक्किम र पूर्वोत्तर देशका महत्त्वपूर्ण भागहरू मात्र होइनन् तर भारतको ‘अष्ट लक्ष्मी’ को प्रतिनिधित्व गर्छन्। त्यसैले, ‘एक्स इस्ट’ नीतिमा काम गर्दा हामीले पूर्वोत्तरको लागि ‘एक्ट फास्ट’ को सङ्कल्प पनि लिएका छौँ”, श्री मोदीले भने।

प्रधानमन्त्रीले बताए अनुसार आज हजारौँ करोड़ रुपियाँका 30 भन्दा अधिक परियोजनाहरूको उद्घाटन गरियो र तिनको आधारशिला राखियो, जसमा सड़क, विद्युत्, पर्यटन, स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्र सामेल छन्। 2023 पछि उत्तर सिक्किमका क्षेत्रहरूमा सामना गर्नुपर्ने चुनौतीहरूमा विशेष ध्यान दिइएको छ, विशेष गरी ती स्थानहरूमा सम्पर्क पुनर्स्थापनामालाई बहाल गर्नमा, जो पूर्ण रूपमा प्रभावित थिए। “हामीले जहाँ सम्पर्क प्रभावित भएको छ त्यहाँ सम्पर्कलाई सुदृढ पार्नमा ध्यान केन्द्रित गरेका छौँ”, श्री मोदीले जोड़ दिए।

पर्यटन अर्थतन्त्रलाई सिक्किमको सबैभन्दा ठूलो शक्तिको रूपमा पहिचान गर्दै प्रधानमन्त्रीले उल्लेख गरे अनुसार भारतको भौगोलिक क्षेत्रफलको एक प्रतिशतभन्दा कम भए तापनि सिक्किमले देशको 25 प्रतिशतभन्दा अधिक पुष्प विविधता, लगभग 500 चरा प्रजाति, लगभग 700 पुतली प्रजाति, सुन्दर वन क्षेत्र र भव्य कञ्चनजङ्घालाई आश्रय दिन्छ। “यति धेरै कुराहरू प्रदान गर्ने सिक्किममा सबैजना बारम्बार भ्रमण गर्न चाहन्छन्”, श्री मोदीले टिप्पणी गरे।

प्रधानमन्त्रीले जोड़ दिए अनुसार सिक्किमको पर्यटनले ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरूलाई आय प्रदान गर्दछ र पर्यटन तब मात्र फस्टाउन सक्छ जब राज्यमा उत्कृष्ट पूर्वाधार हुन्छ। “हालैका वर्षहरूमा सयौँ किलोमिटर राजमार्गहरू निर्माण गरिएका छन्, र प्रत्येक गाउँमा सड़क विस्तार गर्न काम द्रुत गतिमा अगाड़ि बढ़िरहेको छ। पहिले अकल्पनीय रूपमा कल्पना गर्न नसकिने आधुनिक पूर्वाधार अब वास्तविकता बन्दै गएको छ। त्यसैले हामी सिक्किमको सम्पर्क र पूर्वाधारमा सबैभन्दा अधिक ध्यान केन्द्रित गरिरहेका छौँ”, श्री मोदीले जोड़ दिए।

प्रमुख कनेक्टिभिटी परियोजनाहरूलाई प्रकाश पार्दै प्रधानमन्त्रीले बागडोगरा-गान्तोक एक्सप्रेसवे र सेवक-रम्फू रेल लाइनलाई सिक्किमलाई सम्पूर्ण देशसँग जोड्ने महत्वपूर्ण लिङ्कको रूपमा उल्लेख गरे। “नयाँ राष्ट्रिय राजमार्गहरू निर्माण भइरहेका छन् र गान्तोक जस्ता शहरहरूमा रिङ रोड जस्ता आवश्यक भविष्यका परियोजनाहरू पनि अगाड़ि बढ़िरहेका छन्। काम यस दिशामा पनि अगाड़ि बढ़िरहेको छ”, श्री मोदीले भने।

2008-09 मा स्वीकृति प्राप्त गरेको तर कुनै आधारभूत काम बिना फाइलहरूमा अड्किएको सेवक-रम्फू रेल लाइनको उदाहरण लिँदै उनले केन्द्रमा वर्तमान सरकार सत्तामा आएपछि विकासले गति लिएको उल्लेख गरे। “पहिलो पटक, रेलवे सिक्किममा पुग्दैछ”, श्री मोदीले जोड़ दिँदै भने।

पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि नयाँ विचारहरूको आवश्यकतामाथि जोड़ दिँदै प्रधानमन्त्रीले भालेढुङ्गा, येन-येङ र पेलिङमा रोपवे निर्माण, भालेढुङ्गामा निर्माण भइरहेको स्काईवाक र सिङ्सोर पुलमा गिलास डेक स्काईवाकको तयारीलाई नवीन सोचको उदाहरणको रूपमा प्रकाश पारे। “नथुला र नामली जस्ता स्थानहरूमा सीमा अनुभवहरू बढ़ाउन पनि काम भइरहेको छ। यी प्रयासहरूले तपाईंको जीवनलाई सजिलो बनाउनेछन्, पर्यटक सङ्ख्या बढ़ाउनेछन्, तपाईंको आय बढ़ाउनेछन् र थप रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना गर्नेछन्”, श्री मोदीले आश्वासन दिए।

प्रधानमन्त्रीले सिक्किममा इको-वेलनेस पर्यटनको विशाल सम्भावना उल्लेख गरे, जसलाई सरकारले सक्रिय रूपमा प्रवर्द्धन गरिरहेको छ। “स्थानीय जनताको लागि अधिकतम पर्यटन आय सुनिश्चित गर्नका लागि 1,000 होमस्टेहरू निर्माण गरिँदैछन् र साहसिक पर्यटनको लागि पूर्वाधारलाई समर्थन गरिँदैछ। हामी स्थानीय समुदायहरूलाई पर्यटनबाट प्रत्यक्ष लाभ उठाउन अवसरहरू सिर्जना गर्दैछौँ”, श्री मोदीले टिप्पणी गरे।

खेलकुदलाई सिक्किमको लागि अपार सम्भावनाको अर्को माध्यमको रूपमा उजागर गर्दै प्रधानमन्त्रीले फुटबल, बक्सिङ र धनुर्विद्यामा प्रमुख प्लेटफर्महरूमा आफ्नो क्षमता र प्रतिभा प्रमाणित गर्ने युवाहरूको प्रशंसा गरे, जसले राज्य र राष्ट्र दुवैलाई गौरवान्वित बनाएको छ। “तपाईंहरूको युवा प्रतिभाले सिक्किम र भारतलाई गौरवान्वित बनाएका छन्”, श्री मोदीले पुष्टि गरे।

राज्य र राष्ट्रलाई पहिले नै गौरवान्वित गराएको सिक्किमको असाधारण खेलकुद प्रतिभालाई पोषण गर्ने आवश्यकतामाथि जोड़ दिँदै प्रधानमन्त्रीले ‘खेलो इण्डिया’ र ‘फिट इण्डिया’ आन्दोलनहरूको माध्यमद्वारा सरकारको बहुआयामिक दृष्टिकोणलाई प्रकाश पारे। “राज्य खेलकुद एकेडेमीको पुनरुत्थान र जसलाल प्रधानको नाममा अत्याधुनिक बक्सिङ एकेडेमी एवं एकीकृत खेलकुद र सांस्कृतिक गाउँहरूका साथसाथै आगामी परियोजनाहरू सहित सिक्किम प्रिमियर लिग जस्ता कार्यक्रमहरूको प्रवर्द्धनसँगै राज्य विश्वस्तरीय खेलकुद पूर्वाधार प्रदान गर्न तयार छ। यसले सिक्किमका युवाहरूलाई राम्रो सुविधा प्रदान गर्नेछ र उनीहरूलाई आफ्नो खेलकुदमा अझ उज्यालो बनाउन मद्दत गर्नेछ”, श्री मोदीले टिप्पणी गरे।

प्रधानमन्त्रीले आज उद्घाटन गरिएका परियोजनाहरूमा स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित धेरै प्रमुख कार्यहरू समावेश छन् भनी उल्लेख गरे। धेरै सीमित स्वास्थ्य सेवाहरू थिए जसले पर्यटकहरूलाई भ्रमण गर्नबाट पनि रोक्थ्यो, त्यो समयलाई सम्झँदै उनले अहिले भएको परिवर्तनलाई प्रकाश पारे। “आज त्यो चुनौती पनि समाप्त हुँदैछ”, श्री मोदीले भने।

स्वास्थ्य सेवा पूर्वाधारको विवरण दिँदै प्रधानमन्त्रीले उल्लेख गरे अनुसार सिक्किममा हाल लगभग 200 ‘आयुष्मान आरोग्य मन्दिर’ हरू कार्यरत छन्, साथै चार जिल्ला अस्पतालहरू, तृतीयक हेरचाह अस्पताल र कल्याण केन्द्रहरू छन् जहाँ हजारौँ मानिसहरू आयुष सुविधाहरूबाट लाभान्वित भइरहेका छन्। “ड्रेजोङ नामग्याल सोवा रिग्पा अस्पतालको उद्घाटनसँगै सिक्किमको स्वास्थ्य सेवा प्रणालीले थप बढावा पाउनेछ”, श्री मोदीले पुष्टि गरे।

स्वास्थ्य सेवाको पूर्वाधारसँगै किफायती उपचार प्रदान गर्ने सरकारको प्रतिबद्धतालाई जोड़ दिँदै प्रधानमन्त्रीले विभिन्न पहलहरूमाथि प्रकाश पारे। “शुरुमा गरीबहरूलाई निःशुल्क उपचारको लागि आयुष्मान कार्ड प्रदान गरिएको थियो, र अब यो सुविधा 70 वर्ष र माथिका सबै ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई विस्तार गरिएको छ, जबकि जनऔषधि केन्द्रहरूमा औषधिहरू धेरै किफायती दरमा उपलब्ध छन्। यी प्रयासहरूले तपाईंहरूको जीवनलाई मात्र सजिलो बनाएका छैनन् तर तपाईंहरूको चिकित्सा खर्च पनि घटाएका छन्”, श्री मोदीले भने।

प्रधानमन्त्रीले आर्थिक प्रगति र स्रोतसाधनप्रति विश्वको दृष्टिकोण द्रुत गतिमा परिवर्तन भइरहेको अवलोकन गरे, वैश्विक ध्यान अब दिगो जीवनशैली, स्वच्छ ऊर्जा र जैविक खाद्य पदार्थमा केन्द्रित भएको छ। उनले सिक्किमले सम्पूर्ण देशलाई दिशा देखाएको उल्लेख गर्दै पूर्वोत्तर र सिक्किम यस भविष्यको विकासका प्रमुख केन्द्रहरू भएकोमा खुशी व्यक्त गरे। “सिक्किमले 2016 मा आफूलाई पूर्ण रूपमा जैविक राज्य घोषणा गऱ्यो, राष्ट्रको लागि उदाहरण स्थापित गऱ्यो”, श्री मोदीले टिप्पणी गरे।

जैविक खेतीमा सिक्किमका अग्रगामी प्रयासहरूको प्रशंसा गर्दै प्रधानमन्त्रीले उल्लेख गर्नुका साथै डेमाजोङ अब चामल उत्पादनको लागि मात्र नभई जैविक चामलको लागि पनि परिचित छ। ठूला अलैँची, अदुवा, हर्दी, एभोकाडो र किवी राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पुगिरहेका छन्, जबकि सयौँ प्रजातिका औषधीय बिरुवाहरू स्थानीय मानिसहरूको लागि आयको स्रोत बनिरहेका छन्। प्रधानमन्त्री मोदीले उल्लेख गरे अनुसार प्राकृतिक खेतीलाई प्रवर्द्धन गर्न जैविक प्रशोधन प्लान्ट स्थापना गरिएको छ, जसले किसानहरूलाई प्रत्यक्ष बजार पहुँच प्रदान गर्दछ। “सिक्किमको जैविक र प्राकृतिक खेती मोडेल सम्पूर्ण देशको लागि प्रेरणा हो। तपाईंहरूको जीवनशैली र सङ्कल्प राष्ट्रको दृष्टिकोणको हिस्सा बनेको छ”, श्री मोदीले भने।

सिक्किमको आर्थिक प्रगतिमा स्वयं सहायता समूह र महिलाहरूको महत्त्वपूर्ण भूमिकालाई स्वीकार गर्दै प्रधानमन्त्रीले डिजिटल इण्डियाले कसरी उनीहरूको उत्पादलाई ठूला बजारहरूमा पुग्न मद्दत गर्न प्रमुख भूमिका खेलिरहेको छ भन्ने कुरामा प्रकाश पारे। “‘स्वयं सिक्किम’ जस्ता प्लेटफर्महरूले आज यी महिलाहरूलाई सशक्त बनाइरहेका छन्”, श्री मोदीले टिप्पणी गरे।

प्रधानमन्त्रीले सिक्किमको स्वच्छ ऊर्जामा विशाल सम्भावना उल्लेख गरे, जसलाई पर्यावरण संरक्षण गर्दै प्रयोग गर्नुपर्छ। पर्यावरण संरक्षण सिक्किमका जनताको स्वभावमा रहेको स्वीकार गर्दै उनले ‘एक पेड माँ के नाम’ पहल र स्थानीय रूपमा सञ्चालित ‘मेरो रुख मेरो सन्तति’ पहलमा उनीहरूको सहभागिताको प्रशंसा गरे, जस अन्तर्गत प्रत्येक बच्चाको जन्ममा 108 वटा रूख रोपिन्छन्। “म के विश्वास गर्छु भने यो पहल सम्पूर्ण विश्वको लागि प्रेरणा हो”, श्री मोदीले भने।

सबैलाई उही समर्पणका साथ पर्यावरणीय प्रयास जारी राख्न आह्वान गर्दै प्रधानमन्त्रीले यसलाई अर्को पुस्ताको लागि संरक्षित गर्नुपर्ने सम्पदा भनेर वर्णन गरे। “यो हाम्रो विरासत हो जुन हामीले भावी पुस्ताको लागि सुरक्षित गर्नुपर्छ”, श्री मोदीले जोड़ दिए।

आफ्नो सम्बोधनको अन्त्य गर्दै प्रधानमन्त्रीले सिक्किमको विकासलाई तीव्र बनाउन र ‘विकसित भारत’ को सपनामा योगदान पुऱ्याउन सामूहिक प्रयासको लागि आह्वान गरे। यस सङ्कल्पका साथ सिक्किमलाई नयाँ उचाइमा पुऱ्याउने आफ्नो प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै उनले यस अवसरमा सबैलाई फेरि एक पटक बधाई दिए। “म तपाईंहरू सबैको उज्ज्वल भविष्य र निरन्तर समृद्धिको कामना गर्दछु”, श्री मोदीले निष्कर्ष निकाले।

Speaking during the closing ceremony of Sikkim’s 50th Year of Statehood celebrations. Known for its serenity and enterprise, the state has seen rapid progress. https://t.co/hFUftLcfk7