ભારત સરકાર મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સજ્જતા અને સરળ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે જરૂરી પગલાં લેવાનું ચાલુ રાખે છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વિકસતી પરિસ્થિતિની પૃષ્ઠભૂમિમાં, નીચેનું અપડેટ ઊર્જા પુરવઠો, દરિયાઈ કામગીરી અને પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોને સહાયના ક્ષેત્રોમાં લેવામાં આવતા પગલાંની વિગતો આપે છે:

ઊર્જા પુરવઠો અને ઈંધણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય, હોર્મુઝની સામુદ્રધૂનીના ચાલુ બંધના સંદર્ભમાં, દેશભરમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશો અને એલપીજી (LPG) ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સક્રિય પગલાં લઈ રહ્યું છે. મંત્રાલય મુજબ:

જાહેર પરામર્શ અને નાગરિક જાગૃતિ

• સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી (LPG) ની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે, અને નાગરિકોને પેટ્રોલ અને ડીઝલની ગભરાટમાં ખરીદી તેમજ એલપીજી (LPG) ના બિનજરૂરી બુકિંગ ટાળવા સલાહ આપવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને અફવાઓથી સાવધ રહેવા અને સાચી માહિતી માટે માત્ર સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખવા સલાહ આપવામાં આવે છે.
• એલપીજી (LPG) માટે, નાગરિકોને એલપીજી (LPG) સિલિન્ડરના બુકિંગ માટે ડિજિટલ મોડનો ઉપયોગ કરવા અને જરૂરી ન હોય તો એલપીજી (LPG) વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને શક્ય હોય ત્યાં પીએનજી (PNG), ઇન્ડક્શન અને ઇલેક્ટ્રિક કુકટોપ્સ જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, તમામ નાગરિકોને તેમના દૈનિક વપરાશમાં ઊર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

સરકારી સજ્જતા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપન પગલાં

• યુદ્ધની આ પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને ઉચ્ચ અગ્રતા આપવાની સાથે ઘરેલું એલપીજી (LPG) અને પીએનજી (PNG) ને સર્વોચ્ચ અગ્રતા આપી છે.
• સરકારે પુરવઠા અને માંગ બંને બાજુએ અનેક તર્કસંગત પગલાં પહેલેથી જ અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, બુકિંગ અંતરાલ શહેરી વિસ્તારોમાં 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી વધારવો અને પુરવઠા માટે ક્ષેત્રોને પ્રાધાન્ય આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
• એલપીજી (LPG) ની માંગ પરનું દબાણ ઘટાડવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઈંધણના વિકલ્પો ઓફર કરવામાં આવ્યા છે.
• કોલસા મંત્રાલયે નાના, મધ્યમ અને અન્ય ગ્રાહકોને કોલસો વિતરણ કરવા માટે રાજ્યોને વધુ જથ્થો ફાળવવા માટે કોલ ઈન્ડિયા અને સિંગરેની કોલિયરીઝને પહેલેથી જ આદેશ જારી કરી દીધો છે.
• રાજ્યોને ઘરેલું અને વ્યાપારી બંને ગ્રાહકો માટે નવા પીએનજી (PNG) કનેક્શનની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.
• તાજેતરમાં, સચિવ (MoPNG) એ ઈંધણ પુરવઠાની સ્થિતિની સમીક્ષા કરવા માટે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના અધિક મુખ્ય સચિવો અને અગ્ર સચિવો (ખોરાક અને નાગરિક પુરવઠો) સાથે બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી અને પર્યાપ્ત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવાયેલા પગલાં પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. રાજ્યોને એલપીજી (LPG) વિતરણને પ્રાધાન્ય આપવા માટે નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો, ખાસ કરીને ઘરેલું અને આવશ્યક જરૂરિયાતો માટે, જ્યારે સંગ્રહખોરી, ડાયવર્ઝન અને ખોટી માહિતી સામે કડક તકેદારી જાળવવી. સ્થળાંતરિત કામદારોને FTL LPG પુરવઠા અંગેના અહેવાલો પર, રાજ્યોએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે સ્થળાંતરિતોને અસર કરતા એલપીજી (LPG) પુરવઠામાં કોઈ વિક્ષેપ નથી અને પુરવઠો સ્થિર છે. સચિવે માહિતી આપી હતી કે રાજ્યો ઓએમસી (OMCs) ની સાથે સ્થાનિક જરૂરિયાતોને આધારે 5 કિગ્રા FTL LPG સિલિન્ડરના લક્ષિત વિતરણનું સંચાલન કરવાનું વિચારી શકે છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓ સાથે સંકલિત પ્રયાસો

• આવશ્યક વસ્તુ ધારો, 1955 અને એલપીજી (LPG) નિયંત્રણ આદેશ, 2000 હેઠળ, રાજ્ય સરકારોને કોઈપણ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર સામે પગલાં લેવાની સત્તા આપવામાં આવી છે. પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી (LPG) સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠાની સ્થિતિ પર નજર રાખવા અને નિયમન કરવામાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની હોય છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને બહુવિધ પત્રો અને વીસી (VCs) દ્વારા આ જ વાતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે.
• તમામ મુખ્ય સચિવો, એસીએસ (ACS)/અગ્ર સચિવ/સચિવ ખોરાક અને નાગરિક પુરવઠો તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને વિનંતી કરવામાં આવે છે -
  • રાજ્ય/જિલ્લા સ્તરે દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગને સંસ્થાકીય બનાવવું અને નિયમિત જાહેર એડવાઇઝરી જારી કરવી.
  • સમર્પિત કંટ્રોલ રૂમ/હેલ્પલાઇન સેટ કરવા.
  • સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ/ખોટી માહિતીને સક્રિયપણે મોનિટર કરવા અને તેનો સામનો કરવા.
  • જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ અભિયાનને વધુ તીવ્ર બનાવવા અને ઓએમસી (OMCs) સાથે સંકલનમાં દરોડા અને નિરીક્ષણ ચાલુ રાખવા.
  • તેમના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વ્યાપારી એલપીજી (LPG) ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવેલા વધારાના એસકેઓ (SKO) માટે એસકેઓ (SKO) ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • RoW/RoU પરવાનગીઓ, 24x7 કામની પરવાનગીઓ વગેરેને ઝડપી બનાવવા સહિત CGD વિસ્તરણને ફાસ્ટ ટ્રેક કરવું.
  • પીએનજી (PNG) અપનાવવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવું.
  • MoPNG સાથે સંકલન માટે વરિષ્ઠ નોડલ અધિકારીઓને નામાંકિત કરવા.
• ભારત સરકારે તારીખ 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોને સક્રિય અને નિયમિત જાહેર સંચાર તીવ્ર બનાવવા, યોગ્ય વરિષ્ઠ સ્તરે દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ યોજવા તેમજ ખોટી માહિતીનો અસરકારક રીતે સામનો કરવા અને એલપીજી (LPG) ની પર્યાપ્ત ઉપલબ્ધતા અને સરળ વિતરણ અંગે નાગરિકોને આશ્વસ્ત કરવા માટે સોશિયલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક મીડિયા દ્વારા સચોટ માહિતીનો સમયસર પ્રસાર કરવા વિનંતી કરી છે.
• હાલમાં, 21 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પ્રેસ બ્રીફિંગ આપી રહ્યા છે/કરી રહ્યા છે.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કામગીરી

• એલપીજી (LPG) ની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે ઘણા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં દરોડા પાડવાનું ચાલુ છે. ગઈકાલે 3700 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા છે.
• પીએસયુ ઓએમસી (PSU OMCs) ના અધિકારીઓને સંગ્રહખોરી/કાળાબજારના કોઈપણ કિસ્સાને રોકવા માટે આકસ્મિક નિરીક્ષણની સિસ્ટમને મજબૂત કરવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
• પીએસયુ ઓએમસી (PSU OMCs) એ આજ સુધી એલપીજી (LPG) વિતરકોને 1000 શો-કોઝ નોટિસ જારી કરી છે. વધુમાં, આજ સુધીમાં 27 એલપીજી (LPG) ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી છે.

એલપીજી (LPG) પુરવઠો

ઘરેલું એલપીજી પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે એલપીજી (LPG) નો પુરવઠો પ્રભાવિત થયો છે. આ હોવા છતાં, એલપીજી (LPG) વિતરકો પાસે કોઈ ડ્રાય-આઉટ (પુરવઠો પૂરો થઈ જવો) નોંધાયું નથી.
• ઓનલાઈન એલપીજી (LPG) સિલિન્ડર બુકિંગ ગઈકાલે ઉદ્યોગના ધોરણે વધીને 95% થયું છે.
• વિતરક સ્તરે ડાયવર્ઝન રોકવા માટે, ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી ફેબ્રુઆરી-2026 માં 53% થી વધીને ગઈકાલે 89% થઈ છે.
• ગઈકાલે આશરે 51 લાખ ઘરેલું એલપીજી (LPG) સિલિન્ડરની ડિલિવરી કરવામાં આવી હતી.

વ્યાપારી એલપીજી પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

• ભારત સરકારે તારીખ 01.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા ભારતમાં પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સ સહિતની રિફાઇનિંગ કંપનીઓને સેન્ટર ફોર હાઈ ટેકનોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત ચોક્કસ જથ્થા અને રિફાઇનરી સ્ત્રોતને આધારે ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ વિભાગ, રસાયણ અને પેટ્રો કેમિકલ્સ વિભાગ વગેરે જેવા જટિલ ક્ષેત્રો માટે C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સના ચોક્કસ લઘુત્તમ જથ્થા ઉપલબ્ધ કરાવવાની મંજૂરી આપી છે.
• ભારત સરકારે કુલ વ્યાપારી ફાળવણી કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના 70% સુધી ફાળવવાનું નક્કી કર્યું છે જેમાં 10% સુધારા આધારિત છે.
• ગઈકાલે, 71,000 થી વધુ – 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડર વેચાયા છે.
• 23 માર્ચ 2026 થી, આશરે 5.7 લાખ – 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડર વેચાયા છે.
• 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડર નજીકના એલપીજી (LPG) વિતરકો પાસે ઉપલબ્ધ છે અને કોઈપણ માન્ય ઓળખ પુરાવા બતાવીને ખરીદી શકાય છે. કોઈ સરનામાના પુરાવાની જરૂર નથી.
• IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર્સની ત્રણ સભ્યોની સમિતિ, રાજ્ય સત્તાવાળાઓ અને ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ સાથે પરામર્શ કરીને રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વ્યાપારી એલપીજી (LPG) ના વેચાણની યોજનાને અંતિમ સ્વરૂપ આપે છે.
• 14 માર્ચ 2026 થી કુલ 72047 મેટ્રિક ટન વ્યાપારી એલપીજી (LPG) વેચવામાં આવ્યો છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને પીએનજી (PNG) વિસ્તરણ પહેલ

• ગ્રાહકોને D-PNG અને CNG-પરિવહનને 100% પુરવઠા સાથે અગ્રતા આપવામાં આવી છે.
• ગ્રીડ પર જોડાયેલા ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકોને પુરવઠો તેમના સરેરાશ વપરાશના 80% છે.
• કાર્યરત યુરિયા પ્લાન્ટ્સને પુરવઠો હવે તેમના છેલ્લા 06 મહિનાના સરેરાશ વપરાશના લગભગ 70-75% પર સ્થિર છે. ઉપલબ્ધ ઇન્વેન્ટરી અને નિર્ધારિત LNG કાર્ગો આગમનને ધ્યાનમાં લેતા, ખાતરના પ્લાન્ટોને ઉપલબ્ધ એકંદર ગેસ પુરવઠો 06.04.2026 થી અમલી બને તે રીતે અગાઉના છ મહિનાના તેમના સરેરાશ વપરાશના આશરે 90% સુધી વધારવામાં આવશે. વધુમાં, CGD નેટવર્ક દ્વારા પુરવઠા સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો 06.04.2026 થી અમલી બને તે રીતે વધુ 10% વધારવામાં આવશે.
• ખાતરના પ્લાન્ટ્સ સહિતના તમામ ઔદ્યોગિક ગ્રાહકોને તેમની વધારાની જરૂરિયાત સ્પોટ બેઝિસ પર પૂરી પાડવા માટે સલાહ આપવામાં આવી છે જેથી ગેસ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દ્વારા તેની વ્યવસ્થા કરી શકાય.
• CGD સંસ્થાઓને ભારત સરકાર દ્વારા વ્યાપારી એલપીજી (LPG) ની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓ દૂર કરવા માટે તેમના તમામ ગેસમાં રેસ્ટોરન્ટ્સ, હોટેલ્સ અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે પીએનજી (PNG) કનેક્શનને પ્રાધાન્ય આપવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
• IGL, MGL, GAIL Gas અને BPCL જેવી CGD કંપનીઓએ ઘરેલું અને વ્યાપારી પીએનજી (PNG) કનેક્શન લેવા માટે પ્રોત્સાહનો આપ્યા છે.
• ભારત સરકારે રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી અરજીઓની મંજૂરી ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરી છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને રાજ્યોને વ્યાપારી એલપીજી (LPG) ની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે જો તેઓ એલપીજી (LPG) થી પીએનજી (PNG) માં લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે. પીએનજી (PNG) વિસ્તરણના સુધારાના પગલાં હેઠળ 12 રાજ્યોને વધારાની વ્યાપારી એલપીજી (LPG) ફાળવણી મળી રહી છે. આ ઉપરાંત, 1 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશની અરજી મળી છે અને તેની તપાસ ચાલી રહી છે.
• PNGRB એ તેના 23.03.2026 ના આદેશ દ્વારા તમામ CGD સંસ્થાઓને જ્યાં નજીકમાં પાઇપલાઇન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં 5 દિવસની અંદર પીએનજી (PNG) દ્વારા રહેણાંક શાળાઓ અને કોલેજો, હોસ્ટેલ, કોમ્યુનિટી કિચન, આંગણવાડી કિચન વગેરેને જોડવા માટે તમામ પ્રયાસો કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• માર્ગ, પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલયે તારીખ 24.03.2026 ના પત્ર દ્વારા જણાવ્યું છે કે તેઓએ 3 મહિના માટે વિશેષ પગલા તરીકે "ઘટાડેલી સમયમર્યાદા સાથે CGD ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે એક્સિલરેટેડ અપ્રુવલ ફ્રેમવર્ક" અપનાવ્યું છે જેમાં CGD ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને લગતી અરજીઓ પર અગ્રતાના ધોરણે પ્રક્રિયા કરવામાં આવશે.
• ભારત સરકારે તારીખ 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક વસ્તુ ધારો, 1955 હેઠળ કુદરતી ગેસ અને પેટ્રોલિયમ પેદાશોનું વિતરણ (પાઇપલાઇન્સ અને અન્ય સુવિધાઓ નાખવા, નિર્માણ, સંચાલન અને વિસ્તરણ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026 સૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને વિસ્તરણ માટે સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓમાં વિલંબ અને જમીન સુધીની પહોંચને સંબોધિત કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તે પીએનજી (PNG) નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ આપશે, લાસ્ટ-માઈલ કનેક્ટિવિટી વધારશે અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફના સંક્રમણને સમર્થન આપશે, જેનાથી ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થાને આગળ વધારશે તેવી અપેક્ષા છે.
• સંરક્ષણ મંત્રાલયે તારીખ 27.03.2026 ના પત્ર દ્વારા, સંરક્ષણના તમામ રહેણાંક વિસ્તારો/યુનિટ લાઇન્સમાં પીએનજી (PNG) ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની સ્થાપનાને ઝડપી બનાવવા માટે, 30 જૂન, 2026 સુધી અસરકારક, ટૂંકા ગાળાના પોલિસી ફેરફાર જારી કર્યા છે.
• PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને D-PNG કનેક્શન ઝડપી બનાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ઉપરાંત, નેશનલ પીએનજી ડ્રાઈવ 2.0 (01.01.2026-31.03.2026) હવે પીએનજી (PNG) વિસ્તરણમાં વેગ જાળવી રાખવા માટે 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• માર્ચ 2026 થી, 3.5 લાખથી વધુ પીએનજી (PNG) કનેક્શન ગેસિફાઇડ કરવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, 3.8 લાખથી વધુ ગ્રાહકોએ નવા કનેક્શન માટે નોંધણી કરાવી છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી છે, જેમાં પર્યાપ્ત ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરી છે. દેશ પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક પણ જાળવી રહ્યો છે.
• સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી ઘરેલું એલપીજી (LPG) ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

છૂટક ઈંધણની ઉપલબ્ધતા અને કિંમતના પગલાં

સમગ્ર દેશમાં તમામ રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે. મધ્ય પૂર્વની કટોકટીના પરિણામે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે. ગ્રાહકોને આ અસરથી બચાવવા માટે, ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં રૂ. 10/લિટરનો ઘટાડો કરીને આ બોજનો એક ભાગ શોષી લેવાનું નક્કી કર્યું છે. વધુમાં, ભારત સરકારે ઘરેલું બજારમાં આ ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડીઝલ પર પ્રતિ લિટર રૂ. 21.5 અને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) પર રૂ. 29.5 ની નિકાસ લેવી લાદી છે. અફવાઓને કારણે ગભરાટમાં ખરીદીના કિસ્સાઓ અમુક વિસ્તારોમાં જોવા મળ્યા છે, પરિણામે રિટેલ આઉટલેટ્સ પર અસાધારણ રીતે વધુ વેચાણ અને ભારે ભીડ જોવા મળી છે. જો કે, જાણ કરવામાં આવે છે કે દેશના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલ માટે નિયમિત છૂટક કિંમતો યથાવત છે. સરકાર અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવાની તેની સલાહનો પુનરોચ્ચાર કરે છે. અફવાઓને રોકવા માટે, રાજ્ય સરકારોને પ્રેસ બ્રીફિંગ દ્વારા સાચી માહિતી પ્રસારિત કરવા માટે પણ વિનંતી કરવામાં આવી છે.

કેરોસીનની ઉપલબ્ધતા અને વિતરણના પગલાં

નિયમિત ફાળવણી ઉપરાંત 48000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કરવામાં આવી છે. ભારત સરકારે તારીખ 29.03.2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા PDS SKO ફ્રી રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં માત્ર રસોઈ અને પ્રકાશના હેતુ માટે PDS SKO ના વિતરણની સુવિધા આપી છે – જિલ્લા દીઠ મહત્તમ બે PSU OMC સર્વિસ સ્ટેશનો (પ્રાધાન્યમાં કંપનીની માલિકીના કંપની દ્વારા સંચાલિત) ને 5,000 લિટર સુધી PDS SKO સંગ્રહિત કરવાની મંજૂરી છે. આ PSU OMC સર્વિસ સ્ટેશનો દરેક જિલ્લામાં રાજ્ય સરકાર અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વહીવટીતંત્ર દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવશે. 18 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કર્યા છે. વધુમાં, હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે જણાવ્યું છે કે રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં SKO ની કોઈ જરૂરિયાત નથી.

દરિયાઈ સલામતી અને શિપિંગ કામગીરી

બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા આ ક્ષેત્રમાં કાર્યરત ભારતીય જહાજો અને નાવિકોની સુરક્ષા માટે જરૂરી પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે:

• બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય દરિયાઈ વેપારની સાતત્યતા સુનિશ્ચિત કરતી વખતે શિપિંગ હિલચાલ, બંદર કામગીરી અને ભારતીય નાવિકોની સલામતી પર નજીકથી નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે.
• પ્રદેશમાં તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે, છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજોને સંડોવતી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી.
• એલપીજી (LPG) જહાજ ગ્રીન સાન્વી (Green Sanvi) એ હોર્મુઝની સામુદ્રધૂની સુરક્ષિત રીતે પસાર કરી છે, જેમાં 25 નાવિકો સાથે 46,650 મેટ્રિક ટન એલપીજી (LPG) કાર્ગો છે.
• કુલ 17 ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો, 460 ભારતીય નાવિકો સાથે, પશ્ચિમ પર્શિયન ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં છે; ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG Shipping), જહાજ માલિકો, RPSL એજન્સીઓ અને ભારતીય મિશનો સાથે સંકલનમાં, પરિસ્થિતિનું સક્રિયપણે નિરીક્ષણ કરી રહ્યું છે.
• ડીજી શિપિંગ (DG Shipping) કંટ્રોલ રૂમ 24×7 કાર્યરત છે અને સક્રિય થયા પછી 5,015 કોલ્સ અને 10,425 ઇમેઇલ્સ સંભાળ્યા છે; છેલ્લા 24 કલાકમાં 31 કોલ અને 129 ઇમેઇલ પ્રાપ્ત થયા છે.
• ડીજી શિપિંગે અત્યાર સુધીમાં 1,320 થી વધુ ભારતીય નાવિકોના સુરક્ષિત સ્વદેશ વાપસીની સુવિધા આપી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં એરપોર્ટ અને ગલ્ફના વિવિધ પ્રાદેશિક સ્થળોએથી 190નો સમાવેશ થાય છે.
• સમગ્ર ભારતમાં બંદર કામગીરી સામાન્ય છે, કોઈ ભીડ નોંધાઈ નથી; ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ગોવા, કેરળ, આંધ્ર પ્રદેશ અને પુડુચેરીના સ્ટેટ મેરીટાઇમ બોર્ડ્સ દ્વારા સરળ કામગીરીની પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે.
• મંત્રાલય નાવિક કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશનો અને દરિયાઈ હિસ્સેદારો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

સમગ્ર પ્રદેશમાં, ભારતીય મિશનો અને પોસ્ટ્સ ભારતીય સમુદાય સાથે નજીકના સંપર્કમાં રહે છે, જ્યારે તેમની સલામતી અને સુખાકારી માટે સહાય પૂરી પાડવાનું અને જરૂરી એડવાઇઝરી જારી કરવાનું ચાલુ રાખે છે. વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા જાણ કરવામાં આવ્યા મુજબ:

• ઈરાનમાં ફસાયેલા ભારતીય માછીમારોનું એક જૂથ આજે આર્મેનિયા થઈને ઘરે પરત ફરી રહ્યું છે; તેમની ફ્લાઇટ આજે સાંજે ભારત પહોંચવાની ધારણા છે.
• વિદેશ મંત્રાલય ગલ્ફ અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં વિકસતી પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં ભારતીય સમુદાયની સુરક્ષા, સલામતી અને કલ્યાણ સર્વોચ્ચ અગ્રતા છે.
• મંત્રાલયમાં એક સમર્પિત વિશેષ કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત છે; ભારતીય મિશનોની સાથે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંકલન જાળવવામાં આવે છે.
• મિશન અને પોસ્ટ્સ ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન ચલાવી રહ્યા છે, નિયમિત એડવાઇઝરી જારી કરી રહ્યા છે અને ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો, કંપનીઓ અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે જોડાઈ રહ્યા છે.
• મિશનો વિઝા, કોન્સ્યુલર સેવાઓ, એરસ્પેસ પ્રતિબંધો વચ્ચે પડોશી દેશો દ્વારા પરિવહન અને જ્યાં જરૂર હોય ત્યાં લોજિસ્ટિકલ સપોર્ટની સુવિધા આપી રહ્યા છે.
• ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનું કલ્યાણ અગ્રતા છે; મિશન સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ, ભારતીય શાળાઓ, બોર્ડ અને નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી સાથે ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે સંકલન કરી રહ્યા છે.
• મિશનો જહાજો પરના ભારતીય ક્રૂ સાથે સતત સંપર્કમાં રહે છે, કોન્સ્યુલર આસિસ્ટન્સ, પારિવારિક સંચાર સપોર્ટ અને પરત ફરવાની વિનંતીઓની સુવિધા પૂરી પાડે છે.
• ફ્લાઇટ કામગીરીમાં સુધારો થઈ રહ્યો છે; 28 ફેબ્રુઆરીથી, લગભગ 6,75,000 મુસાફરોએ પ્રદેશમાંથી ભારતની મુસાફરી કરી છે.
  • UAE: મર્યાદિત નોન-શેડ્યૂલ ફ્લાઇટ્સ ચાલુ છે; ભારત માટે લગભગ 90 ફ્લાઇટ્સની અપેક્ષા છે.
  • સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાન: મલ્ટીપલ એરપોર્ટથી ભારત માટે ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત છે.
  • કતાર: એરસ્પેસના આંશિક પુનઃ ખોલવા સાથે, આજે ભારત માટે આશરે 8-10 ફ્લાઇટ્સની અપેક્ષા છે.
  • કુવૈત અને બહેરીન: એરસ્પેસ બંધ રહે છે; સંબંધિત એરલાઇન્સ દ્વારા દમ્મામ (સાઉદી અરેબિયા) થઈને ફ્લાઇટ્સ ચલાવવામાં આવે છે.
  • ઈરાન: એરસ્પેસ બંધ હોવાને કારણે આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન દ્વારા મુસાફરીની સુવિધા આપવામાં આવી છે.
  • ઇઝરાયેલ: પ્રતિબંધો વચ્ચે ઇજિપ્ત અને જોર્ડન દ્વારા મુસાફરીની સુવિધા આપવામાં આવી છે.
  • ઇરાક: જોર્ડન અને સાઉદી અરેબિયા દ્વારા મુસાફરીની સુવિધા આપવામાં આવી છે.
  • કુવૈત અને બહેરીનમાં બંધ હોવાને કારણે, સાઉદી અરેબિયા દ્વારા મુસાફરીની સુવિધા આપવામાં આવી રહી છે.
• અબુ ધાબીમાં એક હુમલામાં પાંચ ભારતીય નાગરિકો ઘાયલ થયા હતા; ચારને રજા આપવામાં આવી છે, એક સારવાર હેઠળ છે. મિશન સંપૂર્ણ સહાય આપી રહ્યું છે અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે સંકલન કરી રહ્યું છે.

SM/NP/JD