• ଯୁବ ଶକ୍ତି ଆଧାରିତ ବଜେଟ୍ ଗରିବ, ଶୋଷିତ ଏବଂ ପଛୁଆ ବର୍ଗ ପ୍ରତି ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ସଂକଳ୍ପ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥାଏ
• କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭବନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରଥମ ବଜେଟ୍ ତିନୋଟି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ
• ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ କରିବା
• ଦ୍ୱିତୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଲୋକଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସାମର୍ଥ୍ୟ ବିକାଶ କରିବା
• ତୃତୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସବକା ସାଥ ସବକା ବିକାଶର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସହ ଜଡିତ
• ନୂତନ ଆୟକର ଆଇନ-2025 ଏପ୍ରିଲ 2026 ରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ; ସରଳୀକୃତ ଆୟକର ନିୟମ ଏବଂ ଫର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ବିଜ୍ଞପିତ କରାଯିବ
• ଜୋରିମାନା ଏବଂ ଦଣ୍ଡବିଧାନକୁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଗୁଣବତ୍ତା ହ୍ରାସ କରିବା ଜରୁରୀ
• କିଛି ପ୍ରାଥମିକ ସମବାୟ ସମିତି ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ରିହାତି ଗୋଖାଦ୍ୟ ଏବଂ କପା ବିହନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ହେବ
• 15.5 ପ୍ରତିଶତ ସେୟାର ସେଫ୍ ହାର୍ବର ମାର୍ଜିନ୍ ସହିତ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସେବାର ଏକକ ବର୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରାଯିବ
• ଆଇଟି ସେବା ପାଇଁ ନିରାପଦ ହାର୍ବର ସୁବିଧା ପାଇଁ ସୀମା 300 କୋଟିରୁ 2,000 କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି
• ବିଦେଶୀ କ୍ଲାଉଡ୍ ସେବା ପ୍ରଦାନକାରୀମାନଙ୍କୁ 2047 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକସ ରିହାତି ଦିଆଯିବ
• ଅନୁମାନିକ ଆଧାରରେ ଟିକସ ଦେଉଥିବା ସମସ୍ତ ଅଣ-ନିବାସୀଙ୍କୁ ସର୍ବନିମ୍ନ ବିକଳ୍ପ ଟିକସରୁ ମୁକ୍ତ କରାଯିବ
• ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ 2027-28 ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ବର୍ଷରୁ ଆଇସିଏ ଉପରେ ଆଧାରିତ ପୃଥକ ଆକାଉଣ୍ଟିଂ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଇଣ୍ଡଏଏସ ସଂଶୋଧନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ମିଳିତ କମିଟି ଗଠନ କରିବ

• ଭବିଷ୍ୟତ ଚୁକ୍ତିନାମା ଉପରେ ଏସଟିଟି ବର୍ତ୍ତମାନର 0.02 ପ୍ରତିଶତରୁ 0.05 ପ୍ରତିଶତକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ
• ବ୍ୟାଟେରୀ ପାଇଁ ଲିଥିୟମ୍-ଆୟନ୍ ସେଲ୍ ନିର୍ମାଣରେ ବ୍ୟବହୃତ ପୁଞ୍ଜିଗତ ସାମଗ୍ରୀ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ମୌଳିକ ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ କରାଯିବ
• ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ମୂଳଧନ ସାମଗ୍ରୀର ଆମଦାନୀ ଉପରେ କଷ୍ଟମ୍ ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ
• ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା ସାମଗ୍ରୀର ଶୁଳ୍କ ହାର 20 ପ୍ରତିଶତରୁ 10 ପ୍ରତିଶତକୁ ହ୍ରାସ କରାଯିବ
• 17 ଔଷଧ କିମ୍ବା ଔଷଧ ଉପରେ ମୌଳିକ ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ
• ବାୟୋଫାର୍ମା ଶକ୍ତି 10 ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ମୋଟ ବ୍ୟୟବରାଦ ସହିତ ଜୈବିକ ଏବଂ ବାୟୋସିମିଲରର ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଏକ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ସୃଷ୍ଟି କରିବ
• ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକୁ ଭବିଷ୍ୟତର ଚାମ୍ପିଅନ ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ 10 ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର କୋଟିର ଏସଏମଇ ବିକାଶ ପାଣ୍ଠି ପ୍ରସ୍ତାବିତ କରାଯାଇଛି
• ସରକାରୀ ପୁଞ୍ଜି ଖର୍ଚ୍ଚ 2025-26 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ 11.2 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇ 2026-27 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ 12.2 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି
• ପରିବେଶଗତ ଭାବରେ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଯାତ୍ରୀ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ସହରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ‘ବୃଦ୍ଧି ପରିବହନ ସଂଯୋଗ’ ଭାବରେ ସାତଟି ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ରେଳ କରିଡର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯିବ
• ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ସୃଜନଶୀଳ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ମୁମ୍ବାଇ, 15,000 ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ 500 କଲେଜରେ ଏଭିଜିସି ବିଷୟବସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରୟୋଗଶାଳା ସ୍ଥାପନ କରିବ
• ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଏସଟିଇଏମ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ମହିଳା ଛାତ୍ରୀମାନେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ଆହ୍ୱାନର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏକ ବାଳିକା ହଷ୍ଟେଲ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବ

• ସରକାର ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ ଆଇଆଇଏମ ସହଭାଗୀତାରେ, 20 ଟି ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳର 10,000 ଗାଇଡଙ୍କ ଦକ୍ଷତାକୁ ଏକ ହାଇବ୍ରିଡ୍ ମୋଡ୍‌ରେ ଏକ ମାନକ, ଉଚ୍ଚମାନର 12-ସପ୍ତାହ ତାଲିମ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ଉନ୍ନତ କରାଯିବ
• ଖେଲୋ ଇଣ୍ଡିଆ ମିଶନ୍ ଆଗାମୀ ଦଶନ୍ଧିରେ କ୍ରୀଡା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବ
• ଭାରତ-ବିସ୍ତାର ନାମରେ ଏକ ବହୁଭାଷୀ ଏଆଇ ଉପକରଣ ବିକଶିତ କରାଯିବ; ଏହା କୃଷି ପୋର୍ଟାଲ୍ ଏବଂ କୃଷି ଅଭ୍ୟାସ ଉପରେ ଆଇସିଏଆର ପ୍ୟାକେଜଗୁଡ଼ିକୁ ଏଆଇ ସିଷ୍ଟମ ସହିତ ଯୋଡ଼ିବ
• ବିଦେଶ ଯାତ୍ରା ପ୍ୟାକେଜ ଉପରେ ଟିକସ ବର୍ତ୍ତମାନର 5 ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ 20 ପ୍ରତିଶତରୁ 2 ପ୍ରତିଶତକୁ ହ୍ରାସ କରାଯାଇଛି
• କଷ୍ଟମ୍ସ ୱେୟାରହାଉସ୍ ଫ୍ରେମୱାର୍କକୁ ଏକ ୱେୟାରହାଉସ୍ ଅପରେଟର-କେନ୍ଦ୍ରିକ ସିଷ୍ଟମରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରାଯିବ, ଯେଉଁଥିରେ ଆତ୍ମ-ଘୋଷଣା, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ମନିଟରିଂ ଏବଂ ବିପଦ-ଆଧାରିତ ଆକାଉଣ୍ଟିଂ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ
• ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ଏଜେନ୍ସିରୁ କାର୍ଗୋ କ୍ଲିୟରାନ୍ସ କ୍ଲିୟରାନ୍ସଗୁଡ଼ିକୁ ଏକକ ଏବଂ ପରସ୍ପର ସଂଯୁକ୍ତ ଡିଜିଟାଲ୍ ୱିଣ୍ଡୋ ମାଧ୍ୟମରେ ସୁଗମ ଭାବରେ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରାଯିବ

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, 1 ଫେବୃଆରୀ

କେନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଥ ଏବଂ କର୍ପୋରେଟ୍ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ ଆଜି ସଂସଦରେ 2026-27 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବଜେଟ୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି।

ଭାଗ-କ

ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଏବଂ ଗୁରୁ ରବିଦାସଙ୍କ ଜନ୍ମବାର୍ଷିକୀର ପବିତ୍ର ଅବସରରେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭବନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ପ୍ରଥମ ବଜେଟ୍ ତିନୋଟି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ:

ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଉତ୍ପାଦକତା ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗିତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରି ଏବଂ ଅଶାନ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସ୍ଥିରତା ସୃଷ୍ଟି କରି ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଏବଂ ବଜାୟ ରଖିବା।

ଦ୍ୱିତୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଲୋକଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସାମର୍ଥ୍ୟ ବିକାଶ କରିବା; ସେମାନଙ୍କୁ ଭାରତର ସମୃଦ୍ଧି ପଥରେ ଦୃଢ଼ ଅଂଶୀଦାର କରିବା।

ତୃତୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସବକା ସାଥ, ସବକା ବିକାଶର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ। ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାର, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳର ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ସମ୍ବଳ, ସୁବିଧା ଏବଂ ସୁଯୋଗ ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବ।

ଗରିବ, ଶୋଷିତ ଏବଂ ଅବହେଳିତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପ୍ରତି ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ଏକ ଯୁବଶକ୍ତି ପରିଚାଳିତ ବଜେଟ୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରି ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଦେଶ ଏକ ବିକଶିତ ଭାରତ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବ। ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିକରଣକୁ ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷାକୁ ସନ୍ତୁଳିତ କରିବ। ବର୍ଦ୍ଧିତ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ପୁଞ୍ଜି ଆବଶ୍ୟକତା ସହିତ ଏକ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବରେ, ଭାରତକୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାର ସହିତ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ସମନ୍ୱିତ ହେବା, ରପ୍ତାନି ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ, ସ୍ଥିର ନିବେଶକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ଜରୁରି।

ସେ କହିଛନ୍ତି, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ବହୁପକ୍ଷବାଦ ପ୍ରତି କ୍ଷତି ତଥା ସମ୍ବଳ ଏବଂ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ପ୍ରବେଶରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଏକ ବାହ୍ୟ ପରିବେଶ ଦ୍ୱାରା ଦେଶ  ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଛି। ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଉତ୍ପାଦନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବାବେଳେ ଜଳ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଚାହିଦା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।

ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସ 2025 ଘୋଷଣା ପରଠାରୁ, 350ରୁ ଅଧିକ ସଂସ୍କାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏଥିରେ ଜିଏସଟି ସରଳୀକରଣ, ଶ୍ରମ କୋଡର ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଏବଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଗୁଣବତ୍ତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆଦେଶକୁ ଯୁକ୍ତି ସଂଗତ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ କମିଟି ଗଠନ କରାଯାଇଛି ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ନିୟମାବଳୀକୁ ଦୂର କରିବା ଏବଂ ଅଣ-ପାଳନ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି।

ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଏବଂ ବଜାୟ ରଖିବା। ଏହି ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଅଧୀନରେ, ଛଅଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି ।

1. 7ଟି ରଣନୈତିକ ଏବଂ ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉତ୍ପାଦନ ବିସ୍ତାର କରିବା
2. ଲିଗାସି ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ର ପୁନଃନିର୍ମାଣ
3. ଚାମ୍ପିଅନ୍ ଏମଏସଏମଇ ସୃଷ୍ଟି କରିବା
4. ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଗୁରୁତ୍ୱ
5. ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା
6. ସହରୀ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷେତ୍ର ବିକାଶ କରିବା

ଭାରତକୁ ଏକ ବିଶ୍ୱ ବାୟୋଫାର୍ମା ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ବିକଶିତ କରିବା ପାଇଁ, 10,000 କୋଟି ଟଙ୍କାର ମୋଟ ବ୍ୟୟବରାଦ ସହିତ, ବାୟୋଫାର୍ମା ଶକ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯିବ । ଏହା ଅଧୀନରେ ଆଗାମୀ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଜୈବିକ ଏବଂ ବାୟୋସିମିଲରର ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଏକ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ନିର୍ମାଣ କରିବ। ଏହି ରଣନୀତିରେ ତିନୋଟି ନୂତନ ଜାତୀୟ ଔଷଧ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (ନାଇପର) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଏବଂ ଏକ ବାୟୋଫାର୍ମା-କେନ୍ଦ୍ରିତ ନେଟୱାର୍କ ଗଠନ କରିବା ପାଇଁ ସାତଟି ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ଉନ୍ନତିକରଣ କରିବା ସାମିଲ ରହିଛି । ଏହା 1,000 ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଭାରତ କ୍ଲିନିକାଲ୍ ପରୀକ୍ଷଣ ସ୍ଥାନର ଏକ ନେଟୱାର୍କ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବ। ବିଶ୍ୱ ମାନଦଣ୍ଡ ହାସଲ କରିବା ଏବଂ ଏକ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସମୀକ୍ଷା କ୍ୟାଡର ଏବଂ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ସମୟୋଚିତ ଅନୁମୋଦନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଔଷଧ ମାନକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସଂଗଠନକୁ ସୁଦୃଢ଼ ​​କରାଯିବ।

ଶ୍ରମ-ସଘନ ବୟନ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ, ପାଞ୍ଚଟି ଉପ-ଉପାଦାନ ସହିତ ଏକ ସମନ୍ୱିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରସ୍ତାବିତ କରାଯାଇଛି:

ରେଶମ, ପଶମ ଏବଂ ପାଟ, ମାନବ ନିର୍ମିତ ତନ୍ତୁ ଏବଂ ନୂତନ ଯୁଗର ତନ୍ତୁ ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ତନ୍ତୁରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରତା ପାଇଁ ଜାତୀୟ ତନ୍ତୁ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯିବ । ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଉନ୍ନତିକରଣ ଏବଂ ସାଧାରଣ ପରୀକ୍ଷଣ ଓ ପ୍ରମାଣପତ୍ର କେନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପୁଞ୍ଜି ସହାୟତା ସହିତ ପାରମ୍ପରିକ କ୍ଲଷ୍ଟରଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧୁନିକୀକରଣ ନିମନ୍ତେ ବୟନ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯିବ । ଜାତୀୟ ହସ୍ତତନ୍ତ ଏବଂ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବର୍ତ୍ତମାନର ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକୁ ସମନ୍ୱିତ ଏବଂ ମଜବୁତ କରିବ । ବୁଣାକାର ଏବଂ କାରିଗରଙ୍କ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟଭିତ୍ତିକ ସହାୟତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବ । ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ବୟନଶିଳ୍ପ ଏବଂ ପୋଷାକକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଟେକ୍ସ-ଇକୋ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବ । ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ସହଯୋଗରେ ବୟନ କୌଶଳ ଇକୋସିଷ୍ଟମକୁ ଆଧୁନିକୀକରଣ ଏବଂ ଅପଗ୍ରେଡ୍ କରିବା ପାଇଁ ସମର୍ଥ 2.0 କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯିବ।

ଏମଏସଏମଇଗୁଡ଼ିକୁ ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଇଞ୍ଜିନ୍ ଭାବରେ ସ୍ୱୀକାର କରି, ଭବିଷ୍ୟତର ଚାମ୍ପିଅନ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏବଂ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ 10,000 କୋଟି ଟଙ୍କାର ଏକ ଏସଏମଇ ବିକାଶ ପାଣ୍ଠି ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖାଯାଇଛି।

ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସାର୍ବଜନୀନ ପୁଞ୍ଜି ବ୍ୟୟ 2014-15 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ 2 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ 2025-26 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ 11.2 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ଗୁଣାତ୍ମକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହି ଗତି ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ, ଏହାକୁ 2026-27 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଏହାକୁ 12.2 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ ବୋଲି ସେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ।

ପରିବେଶଗତ ଭାବରେ ସ୍ଥାୟୀ କାର୍ଗୋ ପରିବହନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ, ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଏକ ନୂତନ ସମର୍ପିତ ମାଲ ପରିବହନ କରିଡର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ। ଏହା ପୂର୍ବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଡାଙ୍କୁନିକୁ ପଶ୍ଚିମରେ ସୁରଟ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରିବ ।  ଆଗାମୀ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ 20ଟି ନୂତନ ଜାତୀୟ ଜଳପଥ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେବ। ଏହା ଓଡ଼ିଶାରେ ଜାତୀୟ ଜଳପଥ  5 ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହେବ। ଏହି ଜଳପଥ ଖଣିଜ ସମୃଦ୍ଧ ତାଳଚେର ଏବଂ ଅନୁଗୁଳ ଏବଂ କଳିଙ୍ଗ ନଗର ଭଳି ଶିଳ୍ପ ହବ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ପାରାଦୀପ ଏବଂ ଘାମରା ବନ୍ଦର ସହିତ ସଂଯୋଗ କରିବ। ଆବଶ୍ୟକ କର୍ମଶକ୍ତି ବିକାଶ ପାଇଁ ତାଲିମ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍କର୍ଷତାର ଆଞ୍ଚଳିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରାଯିବ।

ଏହି ବଜେଟ୍ ସହରଗୁଡ଼ିକର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଭିବୃଦ୍ଧି କାରକ ଉପରେ ଆଧାର କରି କ୍ଲଷ୍ଟରଗୁଡ଼ିକର ଆର୍ଥିକ ସମ୍ଭାବନାକୁ ଉପଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷମତାକୁ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଏହି ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ମୋଡ୍, ଏକ ସଂସ୍କାର-ସମର୍ଥ-ପରିଣାମ-ଆଧାରିତ ପାଣ୍ଠି ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତି ସିଇଆର ପାଇଁ 5,000 କୋଟି ଟଙ୍କାର ଆବଣ୍ଟନ ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି ।

ପରିବେଶଗତ ଭାବରେ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଯାତ୍ରୀ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ, ସହରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ସଂଯୋଗକାରୀ ଭାବରେ ସାତଟି ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ରେଳ କରିଡର ବିକଶିତ କରାଯିବ:

1. ମୁମ୍ବାଇ-ପୁଣେ
2. ପୁଣେ-ହାଇଦ୍ରାବାଦ
3. ହାଇଦ୍ରାବାଦ-ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ
4. ହାଇଦ୍ରାବାଦ-ଚେନ୍ନାଇ
5. ଚେନ୍ନାଇ-ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ
6. ଦିଲ୍ଲୀ-ବାରାଣାସୀ
7. ବାରାଣାସୀ-ସିଲିଗୁଡ଼ି।

ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଦ୍ୱିତୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରିବା ଏବଂ କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ କରିବା। ସରକାରଙ୍କ ନିରନ୍ତର ଏବଂ ସଂସ୍କାର-ମୁଖୀ ପ୍ରୟାସ ମାଧ୍ୟମରେ, 25 କୋଟି  ଲୋକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ଉପରକୁ ଉଠିଛନ୍ତି।

ଚିକିତ୍ସା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସେବା ପାଇଁ ଭାରତକୁ ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଲାଗି ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ର ସହିତ ମିଳିତ ଭାବରେ ପାଞ୍ଚଟି ଆଞ୍ଚଳିକ ଚିକିତ୍ସା କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ନିମନ୍ତେ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସମର୍ଥନ କରିବାକୁ ଏକ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସମନ୍ୱିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଭବନ, ଗୃହ ନିର୍ମାଣ ଚିକିତ୍ସା, ଶିକ୍ଷାଗତ ଏବଂ ଗବେଷଣା ସୁବିଧା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ଏହି କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଆୟୁଷ କେନ୍ଦ୍ର, ଚିକିତ୍ସା କେନ୍ଦ୍ର, ପର୍ଯ୍ୟଟନ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯତ୍ନ ଏବଂ ପୁନର୍ବାସ ପାଇଁ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବ। ଏହି କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଡାକ୍ତର ଏବଂ ଏଏଚପି, ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବୃତ୍ତିଗତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିବେ।

ପ୍ରାଣୀ ଚିକିତ୍ସା ପେସାଦାରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା 20,000 କୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ, ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରରେ

ପ୍ରାଣୀ ଚିକିତ୍ସା ଏବଂ ପାରାଭେଟେରାରୀ କଲେଜ, ପ୍ରାଣୀ ଚିକିତ୍ସା ହସ୍ପିଟାଲ, ଡାଇଗ୍ନୋଷ୍ଟିକ୍ ପ୍ରୟୋଗଶାଳା ଏବଂ ପ୍ରଜନନ ସୁବିଧା ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ଋଣ ଆଧାରିତ ପୁଞ୍ଜି ସବସିଡି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି।

ଭାରତର ଆନିମେସନ୍, ଭିଜୁଆଲ୍ ଇଫେକ୍ଟସ୍, ଗେମିଂ ଏବଂ କମିକ୍ସ (ଏଭିଜିସି) କ୍ଷେତ୍ର ଏକ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଶିଳ୍ପ। 2030 ସୁଦ୍ଧା ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ 20 ଲକ୍ଷ ପେସାଦାରଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି । ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ 15,000 ଉଚ୍ଚ ମାଧ୍ୟମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ 500 କଲେଜରେ ଏଭିଜିସି ବିଷୟବସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରୟୋଗଶାଳା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ସୃଜନଶୀଳ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ, ମୁମ୍ବାଇକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ।

ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଷ୍ଟେମ୍‌ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ପ୍ରୟୋଗଶାଳା କାର୍ଯ୍ୟର ଦୀର୍ଘ ଅବଧି ମହିଳା ଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଭିଜିଏଫ/ପୁଞ୍ଜି ସହାୟତା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏକ ବାଳିକା ହଷ୍ଟେଲ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯିବ।

ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ବିଦ୍ୟମାନ ନ୍ୟାସନାଲ କାଉନସିଲ ଫର୍ ହୋଟେଲ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ଆଣ୍ଡ କ୍ୟାଟରିଂ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିକୁ ଅପଗ୍ରେଡ୍ କରି ଏକ ନେସନାଲ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ହସପିଟାଲିଟି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ। ଏହା ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ, ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସେତୁ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ। ସେ 20ଟି ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳରେ 10,000 ଗାଇଡଙ୍କ ଦକ୍ଷତାକୁ ଅପଗ୍ରେଡ୍ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପାଇଲଟ୍ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ। ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ସହ ସହଭାଗୀତାରେ ଏକ ହାଇବ୍ରିଡ୍ ମୋଡ୍‌ରେ ଏକ ମାନକ, ଉଚ୍ଚମାନର 12-ସପ୍ତାହ ତାଲିମ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ଗାଇଡମାନଙ୍କୁ ତାଲିମ ଦିଆଯିବ।

ଖେଲୋ ଇଣ୍ଡିଆ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ରୀଡା ପ୍ରତିଭାଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଏବଂ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଆଗକୁ ନେଇ, ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଆଗାମୀ ଦଶନ୍ଧିରେ କ୍ରୀଡା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ପାଇଁ ଖେଲୋ ଇଣ୍ଡିଆ ମିଶନ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ମିଶନ: କ) ତାଲିମ କେନ୍ଦ୍ର ସହାୟତାରେ ପ୍ରତିଭା ବିକାଶ ପାଇଁ ସମନ୍ୱିତ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଖ) ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ସହାୟକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପଦ୍ଧତିଗତ ବିକାଶ ଗ) କ୍ରୀଡା ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ସମନ୍ୱୟ ଘ) କ୍ରୀଡା ସଂସ୍କୃତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ଏକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଏବଂ ଲିଗ୍ ଙ) ତାଲିମ ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପାଇଁ କ୍ରୀଡା ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବିକାଶ କରିବ।

ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବଜେଟର ତୃତୀୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସବକା ସାଥ, ସବକା ବିକାଶର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଅନୁରୂପ । ଏହା ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଆୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବା, ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା, ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଆଘାତ ଯତ୍ନ ପାଇଁ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ଏବଂ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରି ପୂର୍ବୋଦୟ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରୁଛି।

ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଭାରତ ଭିସ୍ତାର (କୃଷି ସମ୍ବଳ  ଉପଲବ୍ଧତା ଲାଗି ଭର୍ଚୁଆଲ ଏକୀକୃତ ପ୍ରଣାଳୀ) ନାମକ ବହୁଭାଷୀ ଉପକରଣ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ । ଏହା ଏଗ୍ରିଷ୍ଟେକ୍ ପୋର୍ଟାଲରେ ସମନ୍ୱିତ ଏକ ବହୁଭାଷୀ ଏଆଇ ଉପକରଣ, ଯେଉଁଥିରେ ଏଆଇ ସିଷ୍ଟମ୍ ସମେତ କୃଷି ପ୍ରଣାଳୀ ପାଇଁ ଆଇସିଏଆର ପ୍ୟାକେଜ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହା କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବ, ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ସଚେତନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିବ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ପରାମର୍ଶଦାତା ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରି ବିପଦ ହ୍ରାସ କରିବ।

ଲକ୍ଷପତି ଦିଦି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ସଫଳତା ଉପରେ ଆଧାରିତ ସ୍ୱୟଂ-ସହାୟତା ଉଦ୍ୟୋଗ (ଶି) ମାର୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ଉନ୍ନତ ଏବଂ ଅଭିନବ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ଲଷ୍ଟର-ସ୍ତରୀୟ ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଷ୍ଠୀ-ମାଲିକାନାଧୀନ ଖୁଚୁରା ଦୋକାନ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରାଯିବ।

ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଆଘାତ ଯତ୍ନ ପ୍ରତି ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ଦୋହରାଇ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିମହାନ୍ସ-2 ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏବଂ ରାଞ୍ଚି ଏବଂ ତେଜପୁରରେ ଥିବା ଜାତୀୟ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ପ୍ରମୁଖ ଆଞ୍ଚଳିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ରୂପେ ଉନ୍ନୀତ କରିବା ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।

ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଦୁର୍ଗାପୁରରେ ଏକ ଉନ୍ନତ ସଂଯୋଗ ନୋଡ୍ ସହିତ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ପୂର୍ବ ତଟ ଶିଳ୍ପ କରିଡରର ବିକାଶ ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି । ଏହାସହିତ ପାଞ୍ଚଟି ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚଟି ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳ ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ 4,000 ଇ-ବସ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛନ୍ତି । ସେ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ସିକିମ୍, ଆସାମ, ମଣିପୁର, ମିଜୋରାମ ଏବଂ ତ୍ରିପୁରାରେ ଏକ ବୌଦ୍ଧ ସର୍କିଟ୍ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛନ୍ତି । ଏହି ଯୋଜନାରେ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ମଠର ସଂରକ୍ଷଣ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ର, ଯୋଗାଯୋଗ ଏବଂ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସୁବିଧା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବ।

ରାଜକୋଷ ଏକୀକରଣ

2026-27 ବଜେଟ୍ ଆକଳନରେ ଋଣ-ଜିଡିପି ଅନୁପାତ ଜିଡିପିର 55.6 ପ୍ରତିଶତ ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି । ଏହା 2025-26 ସଂଶୋଧିତ ଆକଳନରେ ଜିଡିପିର 55.6 ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା। ଋଣ-ଜିଡିପି ଅନୁପାତ ହ୍ରାସ ପାଇବା ଫଳରେ ସୁଧ ପରିଶୋଧ ଉପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇବ । ଏହା ପ୍ରାଥମିକ କ୍ଷେତ୍ର ଖର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ସମ୍ବଳ ମୁକ୍ତ କରିବ। 2025-26 ସଂଶୋଧିତ ଆକଳନରେ, ଆର୍ଥିକ ନିଅଣ୍ଟ ଜିଡିପିର 4.4 ପ୍ରତିଶତ ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି, ଯାହା 2025-26 ପାଇଁ ବଜେଟ୍ ଆକଳନ ସହିତ ସମାନ। ଋଣ ଏକୀକରଣ ପାଇଁ ନୂତନ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସହିତ 2026-27 ବଜେଟ୍ ଆକଳନରେ ଆର୍ଥିକ ନିଅଣ୍ଟ ଜିଡିପିର 4.3 ପ୍ରତିଶତ ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।

ସଂଶୋଧିତ ଆକଳନ 2025-26

ଋଣ-ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସଂଶୋଧିତ ଆକଳନ 34 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ରହିଛି । ଏଥିମଧ୍ୟରୁ କେନ୍ଦ୍ରର ନିଟ୍ ଟିକସ ପ୍ରାପ୍ତି 26.7 ଲକ୍ଷ କୋଟି। ମୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ସଂଶୋଧିତ ଆକଳନ 49.6 ଲକ୍ଷ କୋଟି, ଯାହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁଞ୍ଜି ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ 11 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ରହିଛି ।

ବଜେଟ୍ ଆକଳନ 2026-27

2026-27 ପାଇଁ ଅଣ-ଋଣ ପ୍ରାପ୍ତି ଏବଂ ମୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ଯଥାକ୍ରମେ 36.5 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଏବଂ 53.5 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। କେନ୍ଦ୍ରର ନିଟ୍ ଟିକସ ପ୍ରାପ୍ତି 28.7 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଆର୍ଥିକ ନିଅଣ୍ଟକୁ ଭରଣା କରିବା ପାଇଁ ତାରିଖ ଅନୁଯାୟୀ ସିକ୍ୟୁରିଟିଜ୍ ରୁ ନିଟ୍ ବଜାର ଋଣ 11.7 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଅବଶିଷ୍ଟ ପାଣ୍ଠି କ୍ଷୁଦ୍ର ସଞ୍ଚୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ସରୁ ଆସିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି। ମୋଟ ବଜାର ଋଣ 17.2 ଲକ୍ଷ କୋଟି ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।

ଭାଗ ଖ

ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଟିକସ

କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବଜେଟ୍ 2026-2027 ରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କରରେ ଅନେକ ନୂତନ ସଂସ୍କାର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ହୋଇଛି। ନୂତନ ଆୟକର ଆଇନ 2025 ଏପ୍ରିଲ 2026 ରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ଏହା ସହିତ, ସରଳୀକୃତ ଆୟକର ନିୟମ ଏବଂ ଫର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ସୂଚିତ କରାଯିବ। ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ସହଜ ଅନୁପାଳନକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ଫର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନଃ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।

ଟିସିଏସ ହାରରେ ହ୍ରାସ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ବିଦେଶୀ ଯାତ୍ରା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ୟାକେଜଗୁଡ଼ିକର ବିକ୍ରୟ ଉପରେ ଟିକସ ବର୍ତ୍ତମାନର 5% ଏବଂ 20% ରୁ ହ୍ରାସ କରି, କୌଣସି ଟିକସ କାଟ ବିନା, 2% କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉଦାରୀକରଣ ରେମିଟାନ୍ସ ଯୋଜନା (ଏଲଆରଏସ) ଅଧୀନରେ ଟିସିଏସ ହାର 5% ରୁ ହ୍ରାସ କରି 2% କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି।

ଶ୍ରମଶକ୍ତି ସେବା ଯୋଗାଣକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଟିଡିଏସ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଠିକାଦାରମାନଙ୍କୁ ଦେୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ସେବାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଟିଡିଏସ ହାର କେବଳ 1% କିମ୍ବା 2% ହେବ। କ୍ଷୁଦ୍ର କରଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି । ଏହା ସେମାନଙ୍କୁ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନିକଟରେ ଆବେଦନ ଦାଖଲ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକ ନିୟମ-ଆଧାରିତ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ନିମ୍ନ କିମ୍ବା ଶୂନ୍ୟ ଡିଡକ୍ସନ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ନାମମାତ୍ର ଶୁଳ୍କ ପ୍ରଦାନ କରି ରିଟର୍ଣ୍ଣ ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ସମୟ ଡିସେମ୍ବର 31 ରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ 31 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଟିକସ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ଦାଖଲ ପାଇଁ ପୃଥକ ସମୟସୀମା ପ୍ରଚଳନ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଅଛି।

ଛାତ୍ର, ଯୁବ ବୃତ୍ତିଗତ, ବୈଷୟିକ କର୍ମଚାରୀ, ପ୍ରବାସୀ ଏନଆରଆଇ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଏପରି କ୍ଷୁଦ୍ର କରଦାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ବ୍ୟବହାରିକ ଅସୁବିଧାର ସମାଧାନ କରିବା ପାଇଁ, ଏହି କରଦାତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିମାଣରୁ କମ୍ ଆୟ କିମ୍ବା ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଛଅ ମାସର ବିଦେଶୀ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରକାଶ ଯୋଜନା ପ୍ରଚଳନ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଅଛି।

ଜୋରିମାନା ଓ ଦଣ୍ଡବିଧାନକୁ ଯୁକ୍ତିସଂଗତ କରିବା

ଜୋରିମାନା ଏବଂ ଦଣ୍ଡବିଧାନକୁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ବଜେଟ୍ 2026-27 କାର୍ଯ୍ୟର ଭିନ୍ନତାକୁ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି। ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଏକ ସାଧାରଣ କ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯିବ। ଏହା ସହିତ, ପୂର୍ବ ପରିଶୋଧର ପରିମାଣ 20 ପ୍ରତିଶତରୁ 10 ପ୍ରତିଶତକୁ ହ୍ରାସ କରାଯିବ ଏବଂ କେବଳ ମୁଖ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ଗଣନା କରାଯିବ। ମାମଲା ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବରେ କରଦାତାମାନଙ୍କୁ ପୁନଃମୂଲ୍ୟାୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବର୍ଷ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ହାର ସହିତ 10 ପ୍ରତିଶତ ଟିକସ ହାର ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ରିଟର୍ଣ୍ଣକୁ ଅପଡେଟ୍ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯିବ।

ବଜେଟ୍ କମ୍‌ ଟିକସ ସୂଚନା ଏବଂ ଭୁଲ ରିପୋର୍ଟିଂ ମାମଲାରେ ଜୋରିମାନା ଏବଂ ଦଣ୍ଡାଦେଶକୁ ଛାଡ଼ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବଢ଼ାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, କରଦାତାମାନଙ୍କୁ ଦେୟ କର ଏବଂ ସୁଧ ସହିତ ଅତିରିକ୍ତ ଆୟକର ଭାବରେ ଟିକସ ପରିମାଣର 100 ପ୍ରତିଶତ ଦେବାକୁ ପଡିବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଆୟକର ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ମାମଲା ଢାଞ୍ଚାକୁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। ଆକାଉଣ୍ଟ ବୁକ୍‌  ଏବଂ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ଦାଖଲ କରିବାରେ ବିଫଳତା ଏବଂ ପ୍ରକାରଗତ ଦେୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଟିଡିଏସ ଦେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅପରାଧ ହେବ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ, 20 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ କମ୍ ମୂଲ୍ୟର ଅସ୍ଥାବର ବିଦେଶୀ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରକାଶ ନ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଦଣ୍ଡ ମିଳିବ ନାହିଁ। 1 ଅକ୍ଟୋବର 2024 ରୁ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି ।

ସମବାୟ

ଆଜି ସଂସଦରେ ତାଙ୍କ ବଜେଟ୍ ଭାଷଣରେ  ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରାଥମିକ ସମବାୟ ସମିତିଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିତ କ୍ଷୀର, ତୈଳବୀଜ, ଫଳ କିମ୍ବା ପନିପରିବା ଯୋଗାଣରେ ରିହାତି ଦେବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସେମାନଙ୍କ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ପାଦିତ ପ୍ରାଣୀ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ କପା ବିହନ ଯୋଗାଣକୁ ଏଥିରେ ସାମିଲ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଅଛି। ନୂତନ ଟିକସ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଧୀନରେ, ଆନ୍ତଃ-ସମବାୟ ସମିତି ଲାଭାଂଶ ଆୟ ଉପରେ ରିହାତି ଲାଗି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। ଏକ ବିଜ୍ଞପିତ ଜାତୀୟ ସମବାୟ ସଂଘ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ଲାଭାଂଶ ଆୟକୁ 31 ଜାନୁଆରୀ, 2026 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକରେ ନିବେଶ ଉପରେ ତିନି ବର୍ଷ ପାଇଁ ଛାଡ଼ କରାଯିବାର ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବ ଅଛି। ଏହି ଛାଡ଼ କେବଳ ସେତେବେଳେ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ ଯେତେବେଳେ ଲାଭାଂଶ ଏହାର ସଦସ୍ୟ ସମବାୟ ସମିତିଗୁଡ଼ିକୁ ବଣ୍ଟନ କରାଯିବ।

ଭାରତର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଇଞ୍ଜିନ ଭାବରେ ଆଇଟି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସମର୍ଥନ

ଭାରତର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଯାତ୍ରାରେ ଆଇଟି କ୍ଷେତ୍ରର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରି, ବଜେଟରେ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସେବାର ଏକକ ବର୍ଗ ଅଧୀନରେ ସଫ୍ଟୱେର୍ ବିକାଶ ସେବା, ଆଇଟି ସମର୍ପିତ ସେବା, ଜ୍ଞାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଉଟସୋର୍ସିଂ ସେବା ଏବଂ ସଫ୍ଟୱେର୍ ବିକାଶ ସହିତ ଜଡିତ ଚୁକ୍ତିନାମା ଗବେଷଣା ଏବଂ ବିକାଶ ସେବାକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। ଏଥିପାଇଁ ଏକ ସମାନ ନିରାପଦ ହାର୍ବର୍‌ ମାର୍ଜିନ୍ 15.5 ପ୍ରତିଶତ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ହେବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଆଇଟି ସେବା ପାଇଁ ନିରାପଦ ହାର୍ବର ପାଇବା ପାଇଁ ସୀମା 300 କୋଟିରୁ 2,000 କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି ।

ଅଗ୍ରିମ ମୂଲ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା (ଏପିଏ) ରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଆଇଟି ସେବା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଲାଗି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହାକୁ ଦୁଇ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସମାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରାଯିବ। କରଦାତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଉପରେ ଦୁଇ ବର୍ଷର ଅବଧିକୁ ଆହୁରି ଛଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇପାରିବ। ଏପିଏରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା କମ୍ପାନୀ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ସଂଶୋଧିତ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ସୁବିଧା ଏହାର ସହଯୋଗୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି।

ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ନିବେଶକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା

ସଂସଦରେ ସାଧାରଣ ବଜେଟ୍ 2026-27 ଉପସ୍ଥାପନ କରି ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତରୁ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ସେବା ବ୍ୟବହାର କରି ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ କ୍ଲାଉଡ୍ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ବିଦେଶୀ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ 2047 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକସ ଛାଡ଼ ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା କମ୍ପାନୀ ଯଦି ଏକ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସଂସ୍ଥା ହୁଏ ତେବେ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ସେବାର ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ 15 ପ୍ରତିଶତ ନିରାପଦ ହାର୍ବର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି।

ଭାରତରେ ଟୋଲ୍ ଉତ୍ପାଦନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ, ବଣ୍ଡେଡ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଟୋଲ୍ ନିର୍ମାତାଙ୍କୁ ପୁଞ୍ଜି ସାମଗ୍ରୀ, ଉପକରଣ କିମ୍ବା ଟୁଲିଂ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଯେକୌଣସି ଅଣ-ନିବାସୀଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ଆୟକର ଛାଡ଼ ପ୍ରଦାନ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଅଛି। ଭାରତରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିଭାର ବିଶାଳ ପୁଲକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ, ଅଧିସୂଚିତ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଅଣ-ନିବାସୀ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ (ଅଣ-ଭାରତୀୟ ଉତ୍ସ) ଆୟ ପାଇଁ ଛାଡ଼ ପ୍ରଦାନ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ, ଅନୁମାନିକ ଆଧାରରେ ଟିକସ ଦେଉଥିବା ସମସ୍ତ ଅଣ-ନିବାସୀଙ୍କୁ ସର୍ବନିମ୍ନ ବିକଳ୍ପ ଟିକସ (ମ୍ୟାଟ)ରୁ ଛାଡ଼ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ।

ଟିକସ ପ୍ରଶାସନ

ବେସାମରିକ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିମାନ ଚଳାଚଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବେସାମରିକ, ତାଲିମ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିମାନ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଉପାଦାନ ଏବଂ ଅଂଶ ଉପରେ ମୌଳିକ ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ କରାଯିବ ।  ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ର ୟୁନିଟଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ, ମରାମତି କିମ୍ବା ଓଭରହାଲ୍ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ବିମାନ ଅଂଶ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା କଞ୍ଚାମାଲ ଉପରେ ମୌଳିକ ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ କରାଯିବ।

ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏକକାଳୀନ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବରେ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅର୍ଥନୈତିକ ଜୋନରେ ଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ୟୁନିଟଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ରିହାତି ଶୁଳ୍କ ଦରରେ ଘରୋଇ ଶୁଳ୍କ କ୍ଷେତ୍ର (ଡିଟିଏ)କୁ ବିକ୍ରୟ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଉଛି ।

ସହଜ ଜୀବନଯାପନରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ପାଇଁ, ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଶୁଳ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ଆମଦାନୀ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଶୁଳ୍କ ହାର 20 ପ୍ରତିଶତରୁ 10 ପ୍ରତିଶତକୁ ହ୍ରାସ କରାଯିବ। 17 ଟି ଔଷଧ କିମ୍ବା ଔଷଧ ଉପରେ ମୌଳିକ ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ କରାଯିବ। ଔଷଧ ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚିକିତ୍ସା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ (ଏଫଏସଏମପି) ର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସାତଟି ଅତିରିକ୍ତ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ରୋଗ ଯୋଡାଯିବ।

ସୀମାଶୁଳ୍ପ ପ୍ରକ୍ରିୟା

ସାମଗ୍ରୀର ସୁଗମ ଏବଂ ତ୍ୱରିତ ପରିବହନକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ସୀମାଶୁଳ୍ପ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସର୍ବନିମ୍ନ ଭାବରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଆଧାରି ହେବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏଇଓ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଟିୟର 2 ଏବଂ ଟିୟର 3 ପ୍ରାଧିକରଣ ଅପରେଟରଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଳ୍କ ସ୍ଥଗିତ ଅବଧି 15 ଦିନରୁ 30 ଦିନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ। ଯୋଗ୍ୟ ନିର୍ମାତା ଏବଂ ଆମଦାନିକାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ। ସୀମାଶୁଳ୍କ ଉପରେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଅଗ୍ରିମ ନିୟମର ବୈଧତା ଅବଧିକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ 3 ବର୍ଷରୁ 5 ବର୍ଷକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ସରକାରୀ ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଗୋ କ୍ଲିୟରିଂରେ ଅଗ୍ରାଧିକାର ପାଇଁ ଏଇଓ ମାନ୍ୟତାର ଲାଭ ନେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯିବ।

ବଜେଟ୍ ସୀମାଶୁଳ୍କ ୱେୟାରହାଉସିଂ ଫ୍ରେମୱାର୍କକୁ ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରକାଶନ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଟ୍ରାକିଂ ଏବଂ ବିପଦ-ଆଧାରିତ ଅଡିଟିଂ ସହିତ ଏକ ଭଣ୍ଡାରଣ ପରିଚାଳନା ଆଧାରିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିଣତ କରିବ।

ବ୍ୟବସାୟିକ ସୁଗମତା

ବ୍ୟବସାୟିକ ସୁଗମତା ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, କାର୍ଗୋ କ୍ଲିୟରନ୍ସ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ଏଜେନ୍ସିରୁ ଅନୁମୋଦନ ପାଇବାର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଚଳିତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ଏକକ, ପରସ୍ପର ସଂଯୁକ୍ତ ଡିଜିଟାଲ୍ ୱିଣ୍ଡୋ ମାଧ୍ୟମରେ ସୁଗମ ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯିବ। ଯେଉଁ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକର କୌଣସି ଅନୁପାଳନ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମଦାନିକାରୀ ଅନଲାଇନ୍ ପଞ୍ଜୀକରଣ ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ ତୁରନ୍ତ କଷ୍ଟମ୍ସ ଦ୍ୱାରା କ୍ଲିୟର କରାଯିବ। ସମସ୍ତ କଷ୍ଟମ୍ସ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଏକକ, ସମନ୍ୱିତ ଏବଂ ସ୍କେଲେବଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ, କଷ୍ଟମ୍ସ ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ (ସିଆଇଏସ), ଦୁଇ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯିବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କଣ୍ଟେନରକୁ ସ୍କାନ କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଅଣ-ସଂଗତ ସ୍କାନିଂ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ଇମେଜିଂ ଏବଂ ବିପଦ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପାଇଁ ଏଆଇ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ।

କେନ୍ଦ୍ର ବଜେଟ୍ 2026-27ରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷେତ୍ର (ଇଇଜି) କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ରରେ ଭାରତୀୟ ମାଛ ଧରିବା ଜାହାଜ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଉଥିବା ମାଛକୁ ଶୁଳ୍କମୁକ୍ତ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ବିଦେଶୀ ବନ୍ଦରରେ ଅବତରଣ କରୁଥିବା ଏପରି ମାଛକୁ ରପ୍ତାନି ସାମଗ୍ରୀ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯିବ। ଭାରତର କ୍ଷୁଦ୍ର ବ୍ୟବସାୟ, କାରିଗର ଏବଂ ଷ୍ଟାର୍ଟ-ଅପ୍‌ଗୁଡ଼ିକର ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ କୋରିଅର୍ ରପ୍ତାନି ଉପରେ ପ୍ରତି କନସାଇନମେଣ୍ଟର 10 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ମୂଲ୍ୟ ସୀମାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ହଟାଇବା ପାଇଁ ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି।

ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ସାମଗ୍ରୀର କ୍ଲିୟରାନ୍ସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଶୋଧନ କରାଯିବ। ସଂଶୋଧିତ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ବର୍ତ୍ତମାନର ଯାତ୍ରା ବାସ୍ତବତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବା ପାଇଁ ଶୁଳ୍କମୁକ୍ତ ଭତ୍ତା ବୃଦ୍ଧି କରିବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସମସ୍ତ ଦେୟ ଦେଇ ବିବାଦ ସମାଧାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସଚ୍ଚୋଟ କରଦାତାମାନେ ଦଣ୍ଡ ବଦଳରେ ଅତିରିକ୍ତ ଅର୍ଥରାଶି ଦେଇ ସେମାନଙ୍କର ମାମଲା ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ।

******

PS