કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે દેશવાસીઓને હિન્દી દિવસની શુભેચ્છા પાઠવી છે. ગૃહમંત્રીએ પોતાના સંદેશમાં કહ્યું કે ભારત વિવિધ ભાષાઓનો દેશ રહ્યો છે. વિશ્વની સૌથી મોટી લોકશાહીની ભાષાઓની વિવિધતાને એક કરતું નામ 'હિન્દી' છે. તેમણે કહ્યું કે હિન્દી લોકશાહી ભાષા રહી છે. તેણે વિવિધ ભારતીય ભાષાઓ અને બોલીઓ તેમજ ઘણી વૈશ્વિક ભાષાઓનો આદર કર્યો છે અને તેમના શબ્દભંડોળ, શબ્દો અને વ્યાકરણના નિયમો અપનાવ્યા છે.

કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રીએ કહ્યું કે હિન્દી ભાષાએ સ્વતંત્રતા ચળવળના મુશ્કેલ દિવસોમાં દેશને એક કરવાનું અભૂતપૂર્વ કામ કર્યું. તેણે ઘણી ભાષાઓ અને બોલીઓમાં વિભાજિત દેશમાં એકતાની લાગણી સ્થાપિત કરી. સંદેશાવ્યવહારની ભાષા તરીકે હિન્દીએ દેશમાં પૂર્વથી પશ્ચિમ અને ઉત્તરથી દક્ષિણ સુધીની સ્વતંત્રતાની લડાઈને આગળ ધપાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. શ્રી શાહે કહ્યું કે દેશમાં એક સાથે 'સ્વરાજ' અને 'સ્વભાષા' પ્રાપ્ત કરવાની ચળવળો ચાલી રહી છે. સ્વતંત્રતા ચળવળમાં અને આઝાદી પછી હિન્દીની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને ધ્યાનમાં રાખીને, બંધારણના નિર્માતાઓએ 14 સપ્ટેમ્બર 1949 ના રોજ હિન્દીને સત્તાવાર ભાષા તરીકે સ્વીકારી હતી.

ગૃહમંત્રીએ કહ્યું કે, કોઈપણ દેશની મૌલિક અને સર્જનાત્મક અભિવ્યક્તિ તે દેશની પોતાની ભાષામાં જ સાચા અર્થમાં વ્યક્ત થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે, પ્રસિદ્ધ સાહિત્યકાર ભારતેન્દુ હરિશ્ચંદ્રએ લખ્યું છે કે, "નિજ ભાષા ઉન્નતિ આહાય, સબ ઉન્નતિ કૌ મૂલ", એટલે કે દરેક પ્રકારની પ્રગતિનું મૂળ વ્યક્તિની ભાષાની પ્રગતિ છે. શ્રી શાહે જણાવ્યું હતું કે આપણી તમામ ભારતીય ભાષાઓ અને બોલીઓ આપણો સાંસ્કૃતિક વારસો છે જેને આપણે આપણી સાથે વહન કરવાનો છે. હિન્દીની ક્યારેય કોઈ ભારતીય ભાષા સાથે કોઈ સ્પર્ધા નથી અને ક્યારેય થઈ શકે નહીં. આપણી બધી ભાષાઓને મજબૂત કરીને જ એક મજબૂત રાષ્ટ્રનું નિર્માણ થશે. મને વિશ્વાસ છે કે હિન્દી તમામ સ્થાનિક ભાષાઓને સશક્ત બનાવવાનું માધ્યમ બનશે.

શ્રી અમિત શાહે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં ભારતીય ભાષાઓને રાષ્ટ્રીયથી લઈને વૈશ્વિક મંચો સુધી યોગ્ય સન્માન મળ્યું છે. ગૃહ મંત્રાલયનો રાજભાષા વિભાગ આધુનિક ટેકનોલોજી દ્વારા ભારતીય ભાષાઓને મધ જેવી મીઠી, લોકો માટે ઉપયોગી, વહીવટ, શિક્ષણ અને વૈજ્ઞાનિક ઉપયોગ માટે સતત પ્રયાસો કરી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે, પ્રધાનમંત્રીના માર્ગદર્શન હેઠળ ભારતીય ભાષાઓમાં સરકાર અને જનતા વચ્ચે સંવાદ સ્થાપિત કરીને લોક કલ્યાણકારી યોજનાઓ અસરકારક રીતે અમલમાં આવી રહી છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે દેશમાં રાજભાષામાં થતા કામની સમયાંતરે સમીક્ષા કરવા માટે સંસદીય રાજભાષા સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી અને તેને દેશમાં સરકારી કામકાજમાં હિન્દીના ઉપયોગમાં થયેલી પ્રગતિની સમીક્ષા કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી અને તેનો અહેવાલ તૈયાર કરી તેને માનનીય રાષ્ટ્રપતિ સમક્ષ રજૂ કરવાનો હતો. મને જણાવતા આનંદ થાય છે કે આ અહેવાલનો 12મો ભાગ રાષ્ટ્રપતિને રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. 2014 સુધી, આ અહેવાલના માત્ર 9 વોલ્યુમો સબમિટ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ અમે માત્ર છેલ્લા 4 વર્ષમાં 3 વોલ્યુમો સબમિટ કર્યા છે. 2019 થી, તમામ 59 મંત્રાલયોમાં હિન્દી સલાહકાર સમિતિઓની રચના કરવામાં આવી છે અને તેમની બેઠકો પણ નિયમિતપણે યોજવામાં આવી રહી છે. દેશના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં અધિકૃત ભાષાના ઉપયોગને વધારવાના હેતુથી, અત્યાર સુધીમાં કુલ 528 શહેર અધિકૃત ભાષા અમલીકરણ સમિતિઓની રચના કરવામાં આવી છે. વિદેશોમાં પણ લંડન, સિંગાપોર, ફિજી, દુબઈ અને પોર્ટ-લુઈસમાં મ્યુનિસિપલ અધિકૃત ભાષા અમલીકરણ સમિતિઓની રચના કરવામાં આવી છે. ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં હિન્દી ભાષાના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પણ પહેલ કરી છે.

ગૃહમંત્રીએ કહ્યું કે રાજભાષા વિભાગ દ્વારા પણ 'અખિલ ભારતીય રાજભાષા પરિષદ'ની નવી પરંપરા શરૂ કરવામાં આવી છે. પ્રથમ અખિલ ભારતીય રાજભાષા પરિષદનું આયોજન 13-14 નવેમ્બર, 2021ના રોજ બનારસમાં કરવામાં આવ્યું હતું અને બીજી અખિલ ભારતીય રાજભાષા પરિષદનું આયોજન 14 સપ્ટેમ્બર 2022ના રોજ સુરતમાં કરવામાં આવ્યું હતું. આ વર્ષે પૂણેમાં ત્રીજી અખિલ ભારતીય રાજભાષા પરિષદનું આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે, રાજભાષાને ટેક્નોલોજી અનુસાર વિકસાવવા માટે, રાજભાષા વિભાગે મેમરી આધારિત ટ્રાન્સલેશન સિસ્ટમ 'કંઠસ્થ' પણ બનાવી છે. એક નવી પહેલ કરીને, રાજભાષા વિભાગે 'હિન્દી શબ્દ સિંધુ' શબ્દકોશ પણ બનાવ્યો છે. આ શબ્દકોશમાં બંધારણની 8મી અનુસૂચિમાં સમાવિષ્ટ ભારતીય ભાષાઓના શબ્દો છે.

CB/GP/NP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com