Ha ka:
09 NOV 2026 1:15PM by PIB Shillong
Ka President jong ka Ri India, ka Smt. Droupadi Murmu kan sa pynkup ïa ki khusnam Swachh Survekshan Awards 2025-26 ha kawei na ki jingïalang ban sa long ha Vigyan Bhawan, New Delhi ha ka 11 tarik u Naiwieng, 2026.
Kane ka sienjam ba 10 jong ka Swachh Survekshan kaba halor ka phang ‘Swachhata Ki Nayi Pehel- Badhayein Haath, Karein Safai Saath’ lah dep ban pynurlong da ka jingseisoh has. Hapoh ka jingpeit jong ka tnat Urban Development, Ministry of Housing and Urban Affairs, ka Swachh Survekshan (SS) Awards 2025-26 kan pynkupburom ïa ki nongbah kiba khuid ba suba tam ha ka Ri India, da kaba lehkmen ïa ka jingnohsynñiang kaba khraw sha ka Swachh Bharat Mission-Urban. Ka President ka Ri India, ka Smt. Droupadi Murmu, kan sa ai ïa kine ki khusnam ha ki kyrdan bapher bapher ha Vigyan Bhawan, New Delhi, ha ka jingïadonlang jong u Sh. Manohar Lal, Union Minister of MoHUA and Power bad u Sh. Tokhan Sahu, Minister of State, MoHUA.
Kine ki khusnam ki long kum ki jingrakhe ïa ki jinglehkmen jong ki jingjop babun jong ki nongbah bad ki Jylla ha ki shiphew snem ba la leit ha ryngkat ka jingkular bathymmai ban pynneh ïa ki jingjop ba ha madan.
Ka jingkhmih bniah ba ha khmat duh ïa ka khuid ka suba ka Swachh Survekshan, SBM-U’s ki la nang roi na ka 73 ULBs ha u 2016 sha ki 4,751 ki sorbah ha ki sienjam ba dang shen. Ka Swachh Survekshan 2025-26 ka pynithuh ïa shibun ki jingpynbha badonkam, ba kynthup ïa ka jingpynleit jingmut kaba kham khraw ha ki jingai jingmut jong ki paidbah, ka jingpynïar ïa ki Urban River Fronts, ki Coastlines bad ki bor ba ïadei jong ka Um, bad ban pynleit jingmut ha ki mat jingthew halor ka jingïada na ka jingleit paiñkhana bad ka jingleit shabar ha ki jaka paidbah, ka jingsumar ïa ka jingkhuid jong ki jaka jngohkai pyrthei bad ki jaka ba sahnam, ryngkat bad ki sienjam ban wanrah ïa ka jingkylla ha ka rukom long jong ki khynnah skul.

Kum shibynta ka sienjam ba 10th jong ka SS, ïa ki Urban Local Bodies (ULBs) lah ïoh ban khmih bniah ha ki 43 tylli ki mat jingthew ha kylleng ki 10 tylli ki jaka bishar bniah kiba donkam – Ka Jingpynïapher ïa ki Jaboh, Ka jinglum bad ka Jingpynpoi ïa ki Jaboh, ka rukom bret ïa ki ñiut ba eh, ka jinglehkhuid ba paw shabar, ka jingïohbynta sha ka khuid ka suba, ka jingpyndonkam da ki kor ki bor ban pynkhuid ïa ki nala bad ki jaka lum jaboh na ki septic tank, ka jingpynkhlaiñ ïa ka rukom treilang jong ki bynta bapher bapher ha ki sawdong sawkun, ka jingpynïaid beit ïaid ryntih ïa ka um ba la pyndonkam, ka jingpynsngewthuh paidbah halor ka jingkhuid jingsuba, ka jingkhmih ïa ka bha ka miat jong ki nongtrei ka khuid ka suba ha baroh ki liang bad ki jingai jingmut jong ki nongshong shnong bad ka rukom pynbeit ïa ki jingujor jong ki. Palat 3,000 ngut ki nongbishar kiba la shah pyntbit ki la pynlong ïa ka jingbishar kaba bniah bha ha ki bynta bapher bapher jong ka ri, ryngkat bad ka jingpeitngor kaba biang ïa ka por lyngba ka GPS. Naduh ka jingpynpoi ïa ki sakhi haduh ka jingpynthikna ïa ki, baroh ki rukom bishar ki dei beit lyngba ka kor digital, bad ki long kiba shai, bad kiba la pynshisha lyngba ki jingpeit bniah kiba tyngeh ha man la ka kyrdan treikam.
Ryngkat bad ki nongbah kiba khuid tam ha ka ri, ki khusnam jong une u snem ki ithuh ruh ïa ki nongseisoh kiba paw kyrpang na ka sienjam ‘Swachh Shehar Jodi’, kiba la kyntiew ïa ka jingnang jingtip bad jinghikai ba markylliang hapdeng ki 70 tylli ki nongbah nonghikai (mentor cities) bad 191 tylli ki nongbah kiba ïoh jinghikai (mentee cities) ha ki 33 tylli ki Jylla/Union Territories (UTs), ban pynsted ïa ka jingpynbha bad jingpynkhlaiñ ïa ka rukom pynïaid ïa ki jaboh jabaiñ ha ki nongbah. Ïa ka sienjam ‘Swachh Shehar Jodi’ la plie paidbah da u Shri Manohar Lal, Myntri badonburom ka Sorkar Pdeng, ha ka 27 tarik u Nailur 2025, kum ka prokram kaba nyngkong eh jong ka ri ban ai jinghikai bad jingnang jingtip ba markylliang ha ka liang jong ka jingpynïaid ïa ki jaboh jabaiñ ha ki nongbah. Ha ka jingïalang plie paidbah, la soi ïa ka Memorandum of Understanding (MoU), kata ka soskular ïateh kular, hapdeng baroh ki nongbah nonghikai bad ki nongbah kiba ïoh jinghikai, ban sdang pyntreikam ïa kane ka jingthmu.
Ka jingtrei jong ki nongbah kiba ïoh jinghikai (mentee cities) ka la sakhi ïa ka jingkiew kaba khraw ha ki mat jingthew ba kongsan jong ka Swachhata hapdeng ka Swachh Survekshan 2024 bad ka Swachh Survekshan 2025. La sakhi ïa ka jingkylla kaba paw shai ha ka jingtrei jong kine ki nongbah ha ka jingïakhun kaba thymmai jong ka Swachh Survekshan 2025–26. Ha ka bynta jong ka ‘Visible Cleanliness’ ne ka Ka Jingkhuid kaba Paw Shai, ka jinglah jong ki nongbah kiba ïoh jinghikai ka la kiew na ka 48% ha ka SS 2024 sha ka 70% ha ka sienjam ba dang shu mih shen. Ha ka ‘Door-to-Door Collection’ ne Ka Jinglum Jaboh na Man la ka Ïing, ka jingkheiñ jong kine ki nongbah ka la kiew na ka 52% ha ka SS 2024 sha ka 74% mynta.
Nalor kata, ki nongbah kiba ïoh jinghikai ki la pyni ruh ïa ka jingkiew kaba paw ha kiwei pat ki bynta ba kongsan kum ka: Ka Jingpynïakhlad ïa ki Jaboh katkum ki Jait (na ka 16% sha ka 30%), Ka Jingïohbynta ha ka khuid ka suba (na ka 11% sha ka 38%), Ka Jingpynïaid ïa ka Um ba la Pyndonkam (na ka 32% sha ka 53%), bad Ka Jingpynshlur bad Pynsngewthuh ïa ki Paidbah halor ka Jingkhuid Jingsuba (na ka 48% sha ka 66%). Kine ki jingkiew ki pyni ïa ka jingpynkhlaiñ ïa ki rukom treikam ha ka liang ka jingkhuid jingsuba bad ka jingpynbha ïa ka jingshakri paidbah, lyngba ka jingai jinghikai bad jingkyrshan kaba bteng na ki nongbah kiba don ïa ka jingtrei kaba seisoh bha.
Hadien shi snem jong ka jingpyrshang kaba ïai minot, ka jingïakhun kaba koit ba khiah bad ka jingaiti lut kaba skhem ban pynneh pynsah ïa ka jingkhuid jingsuba, mynta ki nongbah bapher bapher ha kylleng ka Ri ki ap da ka jingkhmih lynti kaba khraw ïa ka jingpynbna ïa ki nongjop jong ki Khusnam Swachh Survekshan 2025–26, ha ka 11 tarik u Naiwieng 2026.
******