୦୩.୦୯.୨୦୨୬: କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ସଚିବ ଶ୍ରୀ ଗୋବିନ୍ଦ ମୋହନ ଆଜି ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଏକ ବୈଠକର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ଗ୍ଲାସିଆଲ୍ ହ୍ରଦ ବିସ୍ଫୋରଣ ଜନିତ ବନ୍ୟା (ଜିଏଲଓଏଫ୍‌) ଏବଂ ହିମସ୍ଖଳନ ବିପଦ ବିରୁଦ୍ଧରେ ହିମାଳୟ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକର ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା। ବୈଠକରେ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ସିକିମ, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀରର ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ ତଥା ରାଜ୍ୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (ଏମଏଚଏ), ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ପ୍ରାଧିକରଣ (ଏନଡିଏମଏ), କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଜଳ ଆୟୋଗ (ସିଡବ୍ଲୁସି), ଭାରତ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (ଆଇଏମଡି) ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଭୂ-ସୂଚନା ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (ଡିଜିଆରଇ) ର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।

ବୈଠକରେ ହିମାଳୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜିଏଲଓଏଫ୍‌ର ବିପଦ ସମୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା, ବିଶେଷକରି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ, ଦୁର୍ବଳ ହିମାଳୟ ହ୍ରଦ ଏବଂ ହିମସ୍ଖଳନ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକର ତଦାରଖ, ଉଚ୍ଚ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ, ପ୍ରବାହ ପଥ, ସତର୍କତାର ସମୟୋଚିତ ପ୍ରସାରଣ, ସ୍ଥାନାନ୍ତର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ପ୍ରଶମନ ରଣନୀତି ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଦୁର୍ବଳ ହିମବାହୀ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା, ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା, ଶେଷ ମାଇଲ ସତର୍କତା ପ୍ରସାରଣରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା, ପ୍ରବାହ ପଥ ଯୋଜନା, ସାମୁଦାୟିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସମ୍ବଳର ନିୟୋଜନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ପ୍ରଦେଶ-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦୁର୍ବଳତା ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥିଲା, ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଶମନ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପରିଣତ କରିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ସଚିବ ବିଶେଷକରି ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବିପଦ ସମୟରେ ଦୁର୍ବଳ ହିମବାହୀ ହ୍ରଦ ଏବଂ ହିମସ୍ଖଳନ ପ୍ରବଣ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ନିରନ୍ତର ଏବଂ ସକ୍ରିୟ ତଦାରଖର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ। ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ପ୍ରଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ରାଜ୍ୟ ସଂସ୍ଥା, ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ତଥା ବୈଷୟିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଘନିଷ୍ଠ ସମନ୍ୱୟ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଚେତାବନୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇପାରିବ।

କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ସଚିବ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ଜିଏଲଓଏଫ୍‌ ଏବଂ ତୁଷାରପାତ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା-ଭିତ୍ତିକ ପଦକ୍ଷେପଠାରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ି ବିପଦ-ସୂଚୀତ ଯୋଜନା, ପ୍ରତିରୋଧକ ପ୍ରଶମନ ଏବଂ ସାମୁଦାୟିକ-ସ୍ତରୀୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆଡ଼କୁ ଯିବା ଉଚିତ। ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଯୋଜନା ସମୀକ୍ଷା କରିବାକୁ, ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟବଧାନ ଚିହ୍ନଟ କରିବାକୁ ଏବଂ ଯେକୌଣସି ଚରମ ଘଟଣା ପୂର୍ବରୁ ଆବଶ୍ୟକ ସଂଶୋଧନମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ ଯେ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ୨୦୨୪ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ମଞ୍ଜୁର କରାଯାଇଥିବା ଜିଏଲଓଏଫ୍‌ ହ୍ରାସ ପ୍ରକଳ୍ପର ଅଗ୍ରଗତିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜୀବନ ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତିର କ୍ଷତିକୁ କମ କରିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ଆନ୍ତଃ-ଏଜେନ୍ସି ସମନ୍ୱୟ, ବିପଦ ସୂଚନାର ନିୟମିତ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଏବଂ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଚେତାବନୀ ତଥା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସହିତ ବୈଠକ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା।

***