খাৰিফ ঋতুৰ অগ্ৰগতি আৰু অৰ্থনীতিৰ অন্যান্য খণ্ডত এল নিন’ৰ ফলত হোৱা সম্ভাৱ্য প্ৰভাৱ সন্দৰ্ভত ২০২৬ চনৰ ৭ জুলাইত সেৱা তীৰ্থত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ প্ৰধান সচিব ড^০ পি. কে মিশ্ৰৰ অধ্যক্ষতাত এখন উচ্চস্তৰীয় পৰ্যালোচনা বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।

বৈঠকত কৃষি, শক্তি, সমবায়, খোৱাপানী আৰু অনাময়, স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ, অৰ্থনৈতিক পৰিক্ৰমা, পশুপালন, গ্ৰামোন্নয়ন, ভূবিজ্ঞান, কৃষি গৱেষণা আৰু শিক্ষা, ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ (আইএমডি), তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ, উপভোক্তা পৰিক্ৰমা, বিত্তীয় সেৱা, সাৰ আৰু কেন্দ্ৰীয় জল আয়োগকে ধৰি ১৫ টাতকৈও অধিক মন্ত্ৰালয়ৰ সচিব আৰু জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকল উপস্থিত আছিল।

আৰম্ভণিতে, আইএমডিৰ বিষয়াসকলে জুন আৰু ৭ জুলাইলৈকে সামগ্ৰিক বৰষুণৰ পৰিস্থিতি উপস্থাপন কৰিছিল। বতৰ বিজ্ঞানৰ সঞ্চালকপ্ৰধানগৰাকীয়ে দেশত বাৰিষাৰ আৱৰণৰ স্থিতি আৰু এল নিন’ৰ সম্ভাৱ্য প্ৰভাৱৰ বিষয়ে শেহতীয়া তথ্য দাঙি ধৰে। গুজৰাট, মধ্যপ্ৰদেশ, ছত্তীশগড় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰত মৌচুমী বতাহ প্ৰায় ১০ দিন পলমকৈ আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে ৭-৭-২০২৬লৈকে বৰষুণ হোৱাৰ ফলত সমগ্ৰ ভাৰতত বৰষুণৰ পৰিমাণ ১২ শতাংশলৈ হ্ৰাস পাইছে। জুলাইৰ প্ৰথম সপ্তাহত সাধাৰণ মৌচুমী বতাহ স্বাভাৱিকতকৈ অধিক হোৱা পৰিলক্ষিত হৈছিল। জুলাই আৰু আগষ্টত এল নিন’ৰ প্ৰভাৱ দুৰ্বলৰ পৰা মজলীয়া হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। মৌচুমী ঋতুৰ সময়ত জুলাইত ৩০ শতাংশতকৈ অধিক বৰষুণ হোৱাৰ পৰা পৰিস্থিতি নিৰন্তৰ নিৰীক্ষণ কৰি থকা হৈছে। এইটোও উল্লেখ কৰা হৈছে যে এটা এল নিন’ বছৰত স্বাভাৱিকতকৈ কম বৰষুণ হ’ব নোৱাৰে।

কৃষি সচিবগৰাকীয়ে খাৰিফ ঋতুত এল নিন’ৰ সম্ভাৱ্য প্ৰভাৱৰ প্ৰস্তুতি সন্দৰ্ভত এক বিশদ উপস্থাপন দাঙি ধৰে। সময়মতে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ আৰু আকস্মিক সঁহাৰি সক্ষম কৰিবলৈ বৰষুণ, জলাশয় সংৰক্ষণ, শস্য ৰোপণ, ইনপুট উপলভ্যতা, বজাৰৰ প্ৰৱণতা, কীট আৰু ৰোগৰ পৰিস্থিতি নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে শস্য বতৰ নিৰীক্ষণ গোটৰ সাপ্তাহিক বৈঠকৰ আহ্বান কৰা হৈছে। ২৬২ খন দুৰ্বল জিলাৰ বাবে জিলা কৃষি আকস্মিক পৰিকল্পনাসমূহ উন্নীত কৰা হৈছে। ভাৰতীয় কৃষি গৱেষণা পৰিষদে জিলাসমূহৰ কৃষি বিজ্ঞান কেন্দ্ৰসমূহৰ বাবে ‘ভাৰতীয় কৃষিক্ষেত্ৰত এল নিন’ বিপদাশংকাৰ ব্যৱস্থাপনা’ৰ বাবে মানক কাৰ্য্যকৰী প্ৰক্ৰিয়া জাৰি কৰিছে। এইটোও উল্লেখ কৰা হৈছে যে জলবায়ু স্থিতিস্থাপক প্ৰকাৰ আৰু প্ৰযুক্তিৰ বাবে বৰষুণৰ অভাৱ হোৱা সত্বেও বছৰ বছৰ ধৰি খাদ্য-শস্যৰ উৎপাদন সুস্থিৰ ৰখা হৈছে।

দুৰ্বল ৰাজ্যসমূহত প্ৰধানমন্ত্ৰী ফচল বীমা যোজনা আৰু কিষাণ ক্ৰেডিট কাৰ্ডৰ বাবে অভিযান আৰম্ভ কৰা হৈছে আৰু কৃষি, বিত্তীয় সেৱা আৰু সমবায় বিভাগসমূহক নিৰ্ধাৰিত সময়ৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক কভাৰেজ নিশ্চিত কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে। পশুপালন আৰু দুগ্ধ উৎপাদন বিভাগক বৃহৎ আৰু ক্ষুদ্ৰ দুয়োটা স্তৰতে শুকান পশুখাদ্য, সেউজীয়া পশুখাদ্য আৰু গৰু-ম’হৰ খাদ্যৰ উপলভ্যতা মূল্যায়ন কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে।

খোৱা পানী আৰু অনাময় বিভাগে জিলাসমূহৰ পৰিস্থিতি নিৰীক্ষণৰ লগতে বৰ্তমানলৈকে সুস্থিৰ পৰিস্থিতি সন্দৰ্ভত অৱগত কৰে। দুৰ্বল জিলাসমূহত ক্ষুদ্ৰ পৰ্যায়ৰ পৰিকল্পনা আৰু নিৰীক্ষণ নিশ্চিত কৰিবলৈ বিভাগটোক নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল। জলসম্পদ বিভাগে দেশৰ ভূগৰ্ভস্থ পানী আৰু জলাশয়ৰ স্থিতি সন্দৰ্ভত অৱগত কৰে। যদিও বৰ্তমান পৰিস্থিতি সুস্থিৰ যদিও ঋতুৰ সকলো সময়তে নিৰীক্ষণ অব্যাহত ৰাখিব লাগিব।

স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ বিভাগে গ্ৰীষ্ম প্ৰবাহৰ বাবে পৰামৰ্শাৱলী জাৰি কৰাৰ লগতে গ্ৰীষ্ম প্ৰবাহ, উচ্চ আৰ্দ্ৰতা আৰু ডেংগুৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ নিৰীক্ষণৰ বাবে পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰিছে। ক্ষেত্ৰ পৰ্যায়লৈকে ইয়াৰ সতৰ্কতা আৰু ফলপ্ৰসূ পৰামৰ্শ নিশ্চিত কৰিব লাগিব।

উপভোক্তা পৰিক্ৰমা বিভাগে খুচুৰা মূল্যৰ স্থিতিৰ লগতে চাউল, ঘেঁহু আৰু মাহজাতীয় শস্যৰ মজুতৰ পৰ্যাপ্ততা সন্দৰ্ভত অৱগত কৰে। সাৰ বিভাগে ৰবি শস্যৰ বাবে পৰ্যাপ্ত উপলব্ধতা আৰু সম্ভৱতঃ মুকলি ভাৰসাম্যৰ বিষয়ে প্ৰকাশ কৰে। দুয়োটা বিভাগকে অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰী আৰু সাৰৰ বৃহৎ আৰু ক্ষুদ্ৰ দুয়োটা উপলভ্যতা নিৰন্তৰ নিৰীক্ষণৰ বাবে পৰামৰ্শ দিয়া হয়।

গ্ৰামোন্নয়ন বিভাগে ১ জুলাইৰ পৰা বিকশিত ভাৰত-ৰোজগাৰ আৰু জীৱিকা মিছনৰ বাবে গেৰাণ্টিৰ অধীনত আৰম্ভ হোৱা কাম-কাজৰ বিষয়ে অৱগত কৰে আৰু এতিয়ালৈকে ১ কোটি কৰ্মদিন সৃষ্টি কৰা হৈছে। কৃষি গৱেষণা আৰু শিক্ষা বিভাগে জলবায়ু স্থিতিস্থাপক বীজৰ প্ৰকাৰসমূহৰ প্ৰসাৰৰ বিষয়ে অৱগত কৰে। বিদ্যুৎ বিভাগে উৎপাদন আৰু উপলভ্যতাৰ স্থিতিৰ শেহতীয়া তথ্য দাঙি ধৰে।

সামগ্ৰিক পৰিস্থিতি নিৰন্তৰ নিৰীক্ষণ কৰাৰ লগতে ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে সমন্বয়েৰে দুৰ্বল জিলাসমূহত বাৰিষা/পলমকৈ হোৱা বাৰিষাৰ প্ৰভাৱ কৰি মূল্যায়ন কৰি প্ৰয়োজনসাপেক্ষে প্ৰতিকাৰমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ বাবে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ প্ৰধান সচিবে নিৰ্দেশ দিয়ে।

ইয়াৰ লগতে পশুখাদ্য উন্নয়ন পৰিকল্পনা আৰু পশুখাদ্যৰ পৰ্যাপ্ত উপলভ্যতা নিশ্চিত কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ আৰু ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে নিয়মীয়া নিৰীক্ষণৰ বাবে নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। দুৰ্বল জিলাসমূহত খোৱা পানীৰ পৰ্যাপ্ত উপলভ্যতা নিশ্চিতকৰণ সৰ্বোচ্চ অগ্ৰাধিকাৰ হ’ব লাগিব। দুৰ্বল জিলাসমূহত জলাশয়ৰ স্তৰ নিয়মীয়া নিৰীক্ষণৰ অধীনত আছিল আৰু জলাশয়ৰ পানীৰ সৰ্বোত্তম ব্যৱহাৰ নিশ্চিত কৰাৰ লগতে উপলব্ধ পানীৰ ন্যায়সংগত ব্যৱহাৰ নিশ্চিত কৰিবলৈও নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে।

এই কথাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয় যে মন্ত্ৰালয়ে সঠিক সমন্বয়ৰে আৰু ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে একত্ৰিত হৈ কাম কৰিব লাগিব, যাতে সমস্যাসমূহৰ কাৰ্যকৰীভাৱে সমাধান নিশ্চিত কৰিব পৰা যায়।

***

MJPS/NB