પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર નિયમિત અપડેટ્સ દ્વારા નાગરિકોને માહિતગાર રાખવાના પોતાના પ્રયાસો ચાલુ રાખી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે એક મીડિયા બ્રીફિંગ યોજાયું હતું, જેમાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય, વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા, દરિયાઈ કામગીરી, આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય નાગરિકોને સહાય અને મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા જાળવવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાં અંગે અપડેટ્સ આપ્યા હતા. નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે પણ એટીએફ (ATF) પ્રાઇસ સ્ટેબિલાઇઝેશન ફંડ અંગે મીડિયાને માહિતી આપી છે.

એટીએફ (ATF) કિંમત સ્થિરીકરણના પગલાં

નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે માહિતી આપી છે કે કેન્દ્રીય કેબિનેટે શિડ્યુલ્ડ ભારતીય એરલાઇન્સને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) કિંમત સ્થિરીકરણ સહાય પૂરી પાડવા માટે ₹10,000 કરોડ સુધીની વન-ટાઇમ બજેટરી સપોર્ટ મિકેનિઝમને મંજૂરી આપી છે. હવાઈ કનેક્ટિવિટીની સુરક્ષા કરવા, હવાઈ સેવાઓમાં સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા અને ચાલુ પશ્ચિમ એશિયા સંકટને કારણે વૈશ્વિક ઇંધણના ભાવોમાં અસાધારણ અસ્થિરતાની અસરોથી મુસાફરોને બચાવવા માટે વ્યાપક જાહેર હિતમાં આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. મીડિયા બ્રીફિંગમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે:

• મંજૂર કરાયેલી આ વ્યવસ્થા એક અસ્થાયી અને સ્વયં-સુધારણાત્મક (સેલ્ફ-કરેક્ટિંગ) વ્યવસ્થા તરીકે તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ યોજના હેઠળ, સરકાર ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ને વ્યાજમુક્ત એડવાન્સ પૂરી પાડશે, જેથી તેઓ સહભાગી ભારતીય એરલાઇન્સને ઘરેલું અને આંતરરાષ્ટ્રીય બંને કામગીરી માટે પૂર્વ-નિર્ધારિત અને સ્થિર ભાવે એટીએફ સપ્લાય કરી શકે. જ્યારે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય એટીએફના ભાવો બેન્ચમાર્ક સ્તરથી ઉપર જશે, ત્યારે આ ભંડોળ ઓએમસી (OMCs) ને તફાવતની રકમ માટે વળતર આપશે.
• મહત્વની બાબત એ છે કે, જ્યારે ઇંધણના ભાવ મધ્યમ થશે, ત્યારે તફાવતની રકમ ઓએમસી પાસેથી વસૂલ કરવામાં આવશે અને પારદર્શક ટ્રુ-અપ મિકેનિઝમ દ્વારા ભારતના કન્સોલિડેટેડ ફંડમાં પરત કરવામાં આવશે. આથી, આ વ્યવસ્થા કોઈ સબસિડી તરીકે નહીં, પરંતુ અસાધારણ ઇંધણ ભાવની અસ્થિરતાની અસરને હળવી કરવા માટેના અસ્થાયી સ્થિરીકરણ માપદંડ તરીકે પ્રસ્તાવિત છે જે ભંડોળની સંપૂર્ણ જવાબદારી, દેખરેખ અને વસૂલાત સુનિશ્ચિત કરે છે.
• એરલાઇનના ઓપરેટિંગ ખર્ચમાં એટીએફ એક મોટો હિસ્સો ધરાવે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઇંધણના ભાવોમાં તીવ્ર વધારો તેમજ કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય રૂટો પર ભારતીય કેરિયર્સ માટે લાંબા વિમાની માર્ગમાં કારણે એરલાઇન કામગીરી પર નોંધપાત્ર દબાણ આવ્યું છે. મંજૂર કરાયેલી આ વ્યવસ્થા ફિક્સ-પ્રાઇસ (નિશ્ચિત-કિંમત) વ્યવસ્થા દ્વારા ઇંધણના ખર્ચમાં વધુ અનુમાનિતતા પૂરી પાડશે, જેથી એરલાઇન્સ તેમની કામગીરીનું વધુ અસરકારક રીતે આયોજન કરી શકશે અને ઘરેલું તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્ક પર મુસાફરોને સેવા આપવાનું ચાલુ રાખી શકશે.
• મુસાફરો માટે, આ નિર્ણયનો સૌથી મહત્વનો ફાયદો એ છે કે તે હવાઈ ભાડામાં થતા અચાનક વધારાને મધ્યમ રાખવામાં મદદ કરશે, જે અવારનવાર ઇંધણના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળાને કારણે થતો હોય છે. ઇંધણના ભાવની અત્યંત અસ્થિરતા સામે એરલાઇન્સના જોખમોને ઘટાડીને, સરકાર મુસાફરો પર આવા ખર્ચના બોજને ઘટાડવા અને ભાડામાં વધુ સ્થિરતા લાવવાનો હેતુ ધરાવે છે. આનાથી વિશેષ કરીને પરિવારો, વિદ્યાર્થીઓ, બિઝનેસ ટ્રાવેલર્સ, પ્રવાસીઓ અને નાગરિકોને ફાયદો થશે જેઓ ગતિશીલતા અને આર્થિક તકો માટે હવાઈ પરિવહન પર નિર્ભર છે.
• આ માપદંડ અંતરિયાળ, પ્રાદેશિક, ટાયર-II અને ટાયર-III શહેરોની સેવાઓ સહિત દેશભરમાં અવિરત હવાઈ કનેક્ટિવિટી જાળવવામાં પણ મદદ કરશે. પ્રાદેશિક વિકાસ, પ્રવાસન, વ્યાપાર, આરોગ્ય સંભાળની પહોંચ, શિક્ષણ અને રોકાણ માટે સતત કનેક્ટિવિટી આવશ્યક છે. તે સુનિશ્ચિત કરશે કે દેશના તમામ ભાગોમાં નાગરિકોને હવાઈ પરિવહન સેવાઓની વિશ્વસનીય પહોંચ મળતી રહે અને સાથે જ સરકારના સર્વસમાવેશક વિકાસ અને સંતુલિત પ્રાદેશિક વિકાસના વિઝનને સમર્થન મળશે.
• આ નિર્ણય એરલાઇન્સ, એરપોર્ટ, ગ્રાઉન્ડ હેન્ડલિંગ સેવાઓ, મેઇન્ટેનન્સ એન્ડ રિપેર ઓર્ગેનાઇઝેશન્સ (MRO), પ્રવાસન, હોસ્પિટાલિટી અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રોમાં રોજગારીને ટેકો આપીને વ્યાપક અર્થતંત્ર પર હકારાત્મક અસરો કરશે તેવી અપેક્ષા છે. તે ભારતની ઘરેલું અને આંતરરાષ્ટ્રીય કનેક્ટિવિટી જાળવી રાખવા, વૈશ્વિક બજારો સાથે સંકલન મજબૂત કરવા અને ઉડાન (UDAN) યોજના હેઠળ કાર્યરત કરાયેલા એરપોર્ટ્સ સહિત દેશભરમાં વિકસિત એરપોર્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના શ્રેષ્ઠ ઉપયોગને સુનિશ્ચિત કરવામાં પણ મદદ કરશે.

વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાના આ સમયગાળા દરમિયાન મુસાફરોના હિતોનું રક્ષણ કરવા, પરવડે તેવી અને વિશ્વસનીય હવાઈ સેવાઓ જાળવી રાખવા અને ભારતના નાગરિક ઉડ્ડયન ક્ષેત્રના લાંબા ગાળાના વિકાસ અને સ્થિતિસ્થાપકતાને ટેકો આપવા માટે સરકાર પ્રતિબદ્ધ છે.

ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે વર્તમાન ઇંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ અંગે અપડેટ પ્રદાન કર્યું હતું, જેમાં પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને એલપીજી (LPG) ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની રૂપરેખા આપવામાં આવી હતી. નોંધવામાં આવ્યું હતું કે:

જાહેર એડવાઇઝરી અને નાગરિક જાગૃતિ

• સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે. નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલની ગભરાટમાં આવીને ખરીદી (પેનિક પર્ચેઝ) ન કરવા અને એલપીજીનું એડવાન્સ બુકિંગ ટાળવા સલાહ આપવામાં આવે છે.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર વિશ્વાસ કરો.
• નાગરિકોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ તેમના દૈનિક વપરાશમાં પીએનજી (PNG), ઇન્ડક્શન/ઇલેક્ટ્રિક કુકટોપ્સ વગેરે જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણોનો ઉપયોગ કરે.
• બલ્ક અને ઔદ્યોગિક ગ્રાહકોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ અધિકૃત પ્રાપ્તિ ચેનલો પરથી જ ડીઝલ મેળવે.
• વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, તમામ નાગરિકોને તેમના દૈનિક વપરાશમાં ઊર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

સરકારી સજ્જતા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપન પગલાં

• ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ઘરેલું એલપીજી, ઘરેલું પીએનજી અને સીએનજી (ટ્રાન્સપોર્ટ) ને 100% પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવી રહ્યો છે.
• કોમર્શિયલ એલપીજી માટે હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને અગ્રતા આપવામાં આવી છે. ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, બીજ, કૃષિ વગેરે ક્ષેત્રોને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. પરપ્રાંતિય શ્રમિકોને 5 કિલોના એફટીએલ (FTL) સિલિન્ડરનો પુરવઠો 2 અને 3 માર્ચ 2026 ના સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણો કરવામાં આવ્યો છે.
• સરકારે સપ્લાય અને ડિમાન્ડ બંને બાજુએ કેટલાક તર્કસંગત પગલાં પહેલેથી જ અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, બુકિંગ ઇન્ટરવલ શહેરી વિસ્તારોમાં 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી કરવું અને પુરવઠા માટે ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સંકલિત પ્રયાસો અને સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓ

• રાજ્ય સરકારોને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 અને એલપીજી કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠાની દેખરેખ રાખવા અને સંગ્રહખોરી તેમજ કાળાબજારી સામે પગલાં લેવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.
• પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠાની સ્થિતિ પર દેખરેખ રાખવા અને તેનું નિયમન કરવામાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની હોય છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને બહુવિધ પત્રો અને વીસી (VC) દ્વારા આ બાબતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે.
• ભારત સરકારે બહુવિધ પત્રો અને વીસી દ્વારા નાગરિકોને પર્યાપ્ત ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંચારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.
• ભારત સરકારે 26.05.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોને વિનંતી કરી છે કે તેઓ રાજ્ય/જિલ્લા સત્તાધિકારીઓને જિલ્લાવાર એચએસડી/એમએસ (HSD/MS) ઓફટેક પેટર્નની દેખરેખ અને સમીક્ષા કરવા, સંવેદનશીલ વિસ્તારો અને મુખ્ય પરિવહન/ઔદ્યોગિક કોરિડોર પર તપાસ અને અમલીકરણ પ્રવૃત્તિઓ સઘન કરવા માટે યોગ્ય નિર્દેશો જારી કરે જેથી ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકો દ્વારા રિટેલ આઉટલેટ્સ દ્વારા એચએસડીની અનધિકૃત પ્રાપ્તિને અટકાવી શકાય અને ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે તાત્કાલિક શિક્ષાત્મક પગલાં શરૂ કરી શકાય.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કામગીરી

• પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારીને રોકવા માટે દેશભરમાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા અમલીકરણની કામગીરી ચાલુ છે.
• એલપીજી સંબંધિત અમલીકરણ — એલપીજી સિલિન્ડરોની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારી તપાસવા માટે છેલ્લા 3 દિવસ દરમિયાન 4 એફઆઈઆર (FIR) નોંધવામાં આવી છે.
• પેટ્રોલ અને ડીઝલ સંબંધિત અમલીકરણ — છેલ્લા 3 દિવસમાં, 1,880 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા જેમાં 2,900 લીટરથી વધુ પેટ્રોલ અને 6,350 લીટર ડીઝલ જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું. વધુમાં, દેશભરમાં 18 એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી હતી અને 13 વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
• પીએસયુ ઓએમસી (PSU OMCs) ના અધિકારીઓ દ્વારા ઓચિંતી તપાસ પણ ચાલુ છે:
  • એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ — છેલ્લા 3 દિવસમાં આશરે 680 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર તપાસ કરવામાં આવી છે. 6 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે, અને 2 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી છે.
  • રિટેલ આઉટલેટ્સ (પેટ્રોલ પંપ) — છેલ્લા 3 દિવસમાં આશરે 2,500 રિટેલ આઉટલેટ્સ પર તપાસ કરવામાં આવી છે. 19 રિટેલ આઉટલેટ્સ પર દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે, અને 457 રિટેલ આઉટલેટ્સને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા છે.

એલપીજી પુરવઠો

ઘરેલું એલપીજી પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન પરિસ્થિતિને કારણે એલપીજી પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ રહ્યું છે.
• ઘરેલું પરિવારોને એલપીજીના પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ (પુરવઠાની સંપૂર્ણ અછત) નોંધાયા નથી.
• ગઈકાલે ઉદ્યોગના ધોરણે ઓનલાઇન એલપીજી સિલિન્ડર બુકિંગ વધીને લગભગ 99% થયું છે.
• ડિસ્ટ્રિબ્યુટર સ્તરે ડાયવર્ઝન (ગેરમાર્ગે વાળવાનું) રોકવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધારીને લગભગ 96% કરવામાં આવી છે. ડીએસી (DAC) ગ્રાહકના નોંધાયેલા મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.
• છેલ્લા 3 દિવસમાં, આશરે 1.50 કરોડ એલપીજી સિલિન્ડરના બુકિંગ સામે લગભગ 1.43 કરોડ એલપીજી સિલિન્ડર વિતરિત કરવામાં આવ્યા હતા.

વ્યાપારી (કોમર્શિયલ) એલપીજી પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

• ભારત સરકારે કુલ વ્યાપારી ફાળવણીને કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના 70% સુધી ફાળવવાનું નક્કી કર્યું છે, જેમાં 10% સુધારા આધારિત ફાળવણી સામેલ છે.
• છેલ્લા 3 દિવસમાં, આશરે 1.57 લાખ — 5 કિલોના એફટીએલ (FTL) સિલિન્ડરનું વેચાણ થયું હતું.
• છેલ્લા 3 દિવસમાં, આશરે 520 કેમ્પ દ્વારા લગભગ 9,200 — 5 કિલોના એફટીએલ સિલિન્ડર વેચાયા હતા.
• છેલ્લા 3 દિવસમાં કુલ 19,372 મેટ્રિક ટન કોમર્શિયલ એલપીજીનું વેચાણ થયું છે.
• છેલ્લા 3 દિવસમાં પીએસયુ ઓએમસી દ્વારા આશરે 649 મેટ્રિક ટન ઓટો એલપીજીનું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને પીએનજી (PNG) વિસ્તરણ પહેલો

• ગ્રાહકોને ડી-પીએનજી (D-PNG) અને સીએનજી-ટ્રાન્સપોર્ટ પર 100% પુરવઠા સાથે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• કાર્યરત યુરિયા પ્લાન્ટ્સને ગેસનો પુરવઠો હાલમાં તેમના અગાઉના છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના લગભગ 98% જેટલો છે.
• સીજીડી (CGD) નેટવર્ક દ્વારા પુરવઠા સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો 80% સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.
• સીજીડી સંસ્થાઓને તેમના તમામ જીએ (GAs) માં હોટેલો, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે પીએનજી કનેક્શનને પ્રાથમિકતા આપવા માટે સલાહ આપવામાં આવી છે, જેથી વ્યાપારી એલપીજીની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓ દૂર કરી શકાય.
• ભારત સરકારે રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને સીજીડી નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી અરજીઓની મંજૂરી ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરી છે.
• ભારત સરકારે 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને વ્યાપારી એલપીજીની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ એલપીજીમાંથી પીએનજી તરફ લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે. 22 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પીએનજી વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલી વધારાની કોમર્શિયલ એલપીજી ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• ભારત સરકારે 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 હેઠળ 'નેચરલ ગેસ એન્ડ પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (થ્રુ લેઇંગ, બિલ્ડિંગ, ઓપરેશન એન્ડ એક્સપાન્શન ઓફ પાઇપલાઇન્સ એન્ડ અધર ફેસિલિટીઝ) ઓર્ડર, 2026' સૂચિત કર્યો છે. આ આદેશ દેશભરમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને વિસ્તરણ કરવા માટે એક સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓમાં થતા વિલંબ અને જમીન સંપાદનની સમસ્યાઓ દૂર કરે છે તેમજ રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તે પીએનજી નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ આપશે, લાસ્ટ-માઇલ કનેક્ટિવિટી વધારશે અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફના સંક્રમણને સમર્થન આપશે, જેનાથી ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધશે તેવી અપેક્ષા છે.
• પીએનજીઆરબી (PNGRB) એ સીજીડી સંસ્થાઓને ડી-પીએનજી કનેક્શન્સ ઝડપી બનાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. નેશનલ પીએનજી ડ્રાઇવ 2.0 (01.01.2026–31.03.2026) ને હવે પીએનજી વિસ્તરણમાં ગતિ જાળવી રાખવા માટે 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• વધુ સ્વચ્છ, સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઊર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે એક મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ સીબીજી (CBG) પોલિસી તૈયાર કરી છે જે રાજ્યોને સીબીજી વિકાસ માટે પોતાની રોકાણકાર-અનુકૂળ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સક્ષમ કરવા માટે એક વ્યાપક લવચીક માર્ગદર્શક માળખા તરીકે સેવા આપશે. આ વિકલ્પ પસંદ કરનારા રાજ્યોને કોમર્શિયલ એલપીજીની વધારાની ફાળવણીના આગામી હપ્તા માટે અગ્રતા આપવામાં આવશે.
• માર્ચ 2026 થી, આશરે 8.82 લાખ પીએનજી કનેક્શન્સ ગેસિફાઇડ કરવામાં આવ્યા છે અને વધારાના 2.98 લાખ કનેક્શન્સ માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવામાં આવ્યું છે, જેનાથી કુલ સંખ્યા 11.80 લાખ કનેક્શન્સ પર પહોંચી છે. વધુમાં, નવા કનેક્શન માટે આશરે 8.98 લાખ ગ્રાહકો નોંધાયા છે.
• 03.06.2026 સુધીમાં, 80,400 થી વધુ પીએનજી ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઇટ દ્વારા તેમના એલપીજી કનેક્શન સરેન્ડર કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ પૂરતી ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરીઝ સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• ઘરેલું વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી ઘરેલું એલપીજી ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે.
• ઘરેલું બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક પુરવઠાની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક આંતર-મંત્રાલય જોઇન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ (JWG) ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. ભારત સરકારે 01.04.2026 ના આદેશ દ્વારા સેન્ટર ફોર હાઇ ટેક્નોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત કરાયેલા નિર્ણાયક ક્ષેત્રો માટે ઓઇલ રિફાઇનરી કંપનીઓ સહિત પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સને C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સની અમુક લઘુત્તમ માત્રા ઉપલબ્ધ કરાવવાની મંજૂરી આપી છે.
• ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, રસાયણ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ (DCPC), ઉદ્યોગ અને આંતરિક વ્યાપાર પ્રમોશન વિભાગ (DPIIT) પાસેથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, એલપીજી પૂલમાંથી ફાર્મા, કેમિકલ અને પેઇન્ટ ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે 1120 મેટ્રિક ટન/દિવસના C3-C4 મોલેક્યુલ્સની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
• 01 જૂન 2026 થી, મુંબઈ, કોચી, વિઝાગ, ચેન્નાઈ, મથુરા અને ગુજરાત રિફાઇનરીઓ દ્વારા કેમિકલ, ફાર્મા અને પેઇન્ટ ઉદ્યોગને આશરે 1,030 મેટ્રિક ટન C3-C4 મોલેક્યુલ્સ (જેમાં પ્રોપિલિન અને બ્યુટિલિન સામેલ છે) અને આશરે 320 મેટ્રિક ટન બ્યુટિલ એક્રિલેટનું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

રિટેલ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને કિંમતના માપદંડ

• દેશભરમાં તમામ રિટેલ આઉટલેટ્સ (પેટ્રોલ પંપ) સામાન્ય રીતે કામ કરી રહ્યા છે.
• મિડલ ઇસ્ટ (મધ્ય પૂર્વ) કટોકટીને કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસામાન્ય વધારો થયો છે; જો કે, ગ્રાહકોની સુરક્ષા માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લીટર ₹10 નો ઘટાડો કર્યો છે.
• ભારત સરકારે 31.05.2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા પેટ્રોલ પરની નિકાસ લેવી પ્રતિ લીટર ₹3 થી ઘટાડીને ₹1.5, ડીઝલ પર પ્રતિ લીટર ₹16.50 થી ઘટાડીને ₹13.50 અને એટીએફ પર પ્રતિ લીટર ₹16 થી ઘટાડીને ₹9.5 કરી દીધી છે operativos.
• કેટલાક વિસ્તારોમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ પર અસાધારણ રીતે વધુ વેચાણ અને ભારે ભીડ જોવા મળી છે.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે પર્સિયન ગલ્ફ (પર્શિયન અખાત) માં પ્રવર્તમાન દરિયાઈ પરિસ્થિતિ અંગે અપડેટ પ્રદાન કર્યું હતું, જેમાં આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની સુરક્ષા અને સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની વિગતો આપવામાં આવી હતી. જણાવવામાં આવ્યું હતું કે:

• બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય નાવિકોના કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશનો અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે.
• આ ક્ષેત્રમાં તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે, અને છેલ્લા 72 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો અથવા ભારતીય ક્રૂ ધરાવતા વિદેશી જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી.
• ડીજી શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ અપડેટ: કંટ્રોલ રૂમે સક્રિય થયા પછી 11,630 કોલ અને 25,864 થી વધુ ઇમેઇલ્સ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 72 કલાકમાં નાવિકો, તેમના પરિવારો અને દરિયાઈ હિતધારકો તરફથી કુલ 444 કોલ અને 1,034 ઇમેઇલ્સ પ્રાપ્ત થયા છે.
• સ્વદેશ વાપસી (રીપેટ્રીએશન) અપડેટ: મંત્રાલયે, ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG Shipping) દ્વારા, ગલ્ફ ક્ષેત્રના વિવિધ સ્થળોએથી છેલ્લા 72 કલાકમાં 28 નાવિકો સહિત અત્યાર સુધીમાં 3,474 થી વધુ ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષિત સ્વદેશ વાપસીની સુવિધા પૂરી પાડી છે.
• સમગ્ર ભારતમાં પોર્ટ (બંદર) ની કામગીરી સામાન્ય છે, અને કોઈ ભીડ (કન્જેસ્ટન) નોંધાઈ નથી.

આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

વિદેશ મંત્રાલય ગલ્ફ અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રની સ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખવાનું જાળવી રાખ્યું છે, જેમાં આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય સમુદાયની સુરક્ષા, સલામતી અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. માહિતી આપવામાં આવી હતી કે:

• વિદેશ મંત્રાલય માહિતીના આદાન-પ્રદાન અને પ્રયાસોના સંકલન માટે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સતત સંપર્કમાં છે.
• સમગ્ર ક્ષેત્રમાં ભારતીય દૂતાવાસો અને કોન્સ્યુલેટ્સ એલર્ટ પર છે અને ભારતીય સમુદાયને સક્રિયપણે મદદ કરી રહ્યા છે. તેઓ ભારતીય નાગરિકોને સમયસર સહાય પૂરી પાડવા માટે ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન ચલાવી રહ્યા છે અને સ્થાનિક સરકારો સાથે નજીકના સંપર્કમાં છે.
• સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઇટ અને મુસાફરીની સ્થિતિ, કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને સમુદાય માટે લેવામાં આવી રહેલા વિવિધ કલ્યાણકારી પગલાં સંબંધિત માહિતી સહિતની એડવાઇઝરી જારી કરવામાં આવી રહી છે.
• ભારતીય મિશનો ત્યાં રહેતા ભારતીય સમુદાય સાથે સક્રિયપણે જોડાયેલા છે. તેઓ તેમની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે ભારતીય સમુદાયના એસોસિએશનો, સંસ્થાઓ, વ્યાવસાયિક જૂથો અને ભારતીય કંપનીઓ સાથે નિયમિતપણે વાતચીત કરી રહ્યા છે.
• આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય નાવિકોનું કલ્યાણ ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવે છે. ભારતીય મિશનો તેમને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ અને એજન્સીઓ સાથે સંકલન કરવા, કોન્સ્યુલર સહાય લંબાવવા અને ભારત પરત ફરવાની વિનંતીઓમાં મદદ કરવા સહિત તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે.

ફ્લાઇટ્સની સ્થિતિ

આ ક્ષેત્રમાંથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે વધારાની ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત થવા સાથે એકંદર ફ્લાઇટની સ્થિતિમાં સુધારો થવાનું ચાલુ રહ્યું છે.

• યુએઈ (UAE): યુએઈની એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. ભારતીય અને યુએઈના કેરિયર્સ યુએઈથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરી રહ્યા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાન: સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટ પરથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત છે.
• કતાર: કતારની એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. એર ઇન્ડિયા, એર ઇન્ડિયા એક્સપ્રેસ, ઇન્ડિગો અને કતાર એરવેઝ કતારથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરી રહ્યા છે.
• કુવૈત: કુવૈતની એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. કુવૈત એરવેઝ અને જઝીરા એરવેઝ કુવૈતથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરવાનું જાળવી રાખે છે.
• બહેરીન: બહેરીનની એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. એર ઇન્ડિયા એક્સપ્રેસ, ઇન્ડિગો અને ગલ્ફ એર બહેરીનથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ કરી રહ્યા છે.
• ઇરાક: ઇરાકની એરસ્પેસ ખુલ્લી છે અને આ ક્ષેત્રના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ ઓપરેશન્સ છે, જેનો ઉપયોગ ભારત તરફ આગળની મુસાફરી માટે થઈ શકે છે.
• ઈરાન: ઈરાનની એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. મંત્રાલયે ભારતીય નાગરિકોને ઈરાનની મુસાફરી ટાળવા સલાહ આપી છે અને જેઓ પહેલેથી ત્યાં છે તેમને દૂતાવાસના સમર્થન સાથે ત્યાંથી નીકળી જવા વિનંતી કરી છે. અત્યાર સુધીમાં, તેહરાનમાં ભારતીય દૂતાવાસે જમીની સરહદ માર્ગો દ્વારા 2,557 ભારતીય નાગરિકોને ઈરાનમાંથી બહાર લાવવાની સુવિધા પૂરી પાડી છે.
• ઇઝરાયેલ: ઇઝરાયેલની એરસ્પેસ ખુલ્લી છે અને આ ક્ષેત્રના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ ઓપરેશન્સ પુનઃ શરૂ થયા છે, જેનો ઉપયોગ ભારત તરફ આગળની મુસાફરી માટે થઈ શકે છે.

કુવૈત ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર થયેલા હુમલા અંગે સ્ટેટસ અપડેટ

ગઈકાલે, કુવૈત ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર થયેલા હુમલામાં, એક ભારતીય નાગરિકે કમનસીબે પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો છે. સરકાર મૃતકના પરિવાર પ્રત્યે ઊંડી સંવેદના વ્યક્ત કરી છે. કુવૈતમાં ભારતીય મિશન પરિવારના સંપર્કમાં છે અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે નજીકથી સંકલન કરી રહ્યું છે. પાર્થિવ દેહ આવતીકાલે ભારત પહોંચે તેવી અપેક્ષા છે.

આ હુમલામાં તેર ભારતીય નાગરિકો ઇજાગ્રસ્ત થયા છે અને હાલમાં તેઓ કુવૈતની વિવિધ હોસ્પિટલોમાં સારવાર હેઠળ છે. મિશન ઇજાગ્રસ્તોને તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે નજીકના સંપર્કમાં છે.

SM/DK/JD