ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆಯತ್ತ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ, ಉತ್ತರ ರೈಲ್ವೆಯ ಮೀಸಲಾದ ಜಿಂದ್-ಸೋನಿಪತ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 10-ಕಾರುಗಳ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕೋಶ ಆಧಾರಿತ ರೈಲು ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ರೈಲು ಸೆಟ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ ಮತ್ತು 1200 ಕಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕೋಶ ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಗರಿಷ್ಠ 75 ಕಿಮೀ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ.

ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕೋಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ನೀರಿನ ಆವಿ ಮಾತ್ರ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಆಧಾರಿತ ಎಳೆತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಶುದ್ಧ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಸುಸ್ಥಿರ ಚಲನಶೀಲತೆಗೆ ಭರವಸೆಯ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಆಧಾರಿತ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತವು ಸ್ವಚ್ಛ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಜರ್ಮನಿ, ಜಪಾನ್, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಂತಹ ಆಯ್ದ ದೇಶಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ನೂತನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಇನ್ನೂ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೇಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಅಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಅಥವಾ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಹರಿಯಾಣದ ಜಿಂದ್-ಸೋನಿಪತ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಪೈಲಟ್ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ರೈಲು-ಸೆಟ್ ಗಾಗಿ ಜಿಂದ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ತುಂಬುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಪಿ.ಇ.ಎಸ್.ಒ.) ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಕುಚಿತ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ವಿಫಲ-ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂಧನ ತುಂಬುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಂಕೋಚನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ಬೈ ಸಂಕೋಚಕ ಘಟಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸೋರಿಕೆ ಪತ್ತೆಕಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲೆಯ ಶೋಧಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಧೂಳು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆರ್.ಡಿ.ಎಸ್.ಒ. ನಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು-ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸ್ಥಾವರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕೈಪಿಡಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಬಂಧನೆಗಳು, ನಿಯಮಿತ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮರುಪೂರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ 24x7 ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ನಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮಗ್ರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ಗಳನ್ನು ಸಹ ಅನುಮೋದನೆಯು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಸುಗಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ರೈಲಿನೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ-ಶೂನ್ಯ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

*****