પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર સંકલિત પ્રતિભાવના પગલાં દ્વારા મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સજ્જતા અને સાતત્ય સુનિશ્ચિત કરવામાં સક્રિયપણે વ્યસ્ત છે. નીચે આપેલ અપડેટ ઉર્જા પુરવઠો, દરિયાઈ કામગીરી અને પ્રદેશમાં રહેલા ભારતીય નાગરિકોને સહાયના સંદર્ભમાં લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની રૂપરેખા આપે છે:

ઉર્જા પુરવઠો અને બળતણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ સાથે સંકળાયેલી ચાલુ પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં દેશભરમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને LPG ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા પગલાં લઈ રહ્યું છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ:

જાહેર સલાહ અને નાગરિક જાગૃતિ:

• નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ગભરાટમાં ખરીદી (panic purchase) ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે સરકાર આ તમામની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખો.
• LPG ગ્રાહકોને ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવા અને વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને PNG અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કૂકટોપ જેવા વૈકલ્પિક બળતણનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન તમામ નાગરિકોને તેમના દૈનિક ઉપયોગમાં ઉર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

સરકારી સજ્જતા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપન પગલાં:

• ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ડોમેસ્ટિક LPG, ડોમેસ્ટિક PNG અને CNG (પરિવહન) ને 100% પુરવઠો આપવામાં આવી રહ્યો છે.
• કોમર્શિયલ LPG માટે હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, બીજ, કૃષિ વગેરેને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, પરપ્રાંતીય મજૂરોને 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરનો પુરવઠો 2 અને 3 માર્ચ 2026 ના સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણો કરવામાં આવ્યો છે.
• સરકારે સપ્લાય અને ડિમાન્ડ બંને બાજુએ ઘણા તર્કસંગત પગલાં પહેલેથી જ અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગ અંતરાલ 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી વધારવો અને પુરવઠા માટેના ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
• LPG ની માંગ પરનું દબાણ ઓછું કરવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક બળતણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે.
• કોલસા મંત્રાલયે કોલ ઇન્ડિયા અને સિંગરેની કોલિયરીઝને નાના અને મધ્યમ ગ્રાહકોને વિતરણ માટે રાજ્યોને વધારાનો કોલસો ફાળવવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• રાજ્યોને સ્થાનિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે નવા PNG કનેક્શનની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સંકલિત પ્રયાસો અને સંસ્થાકીય પદ્ધતિ:

• રાજ્ય સરકારોને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 અને LPG કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠા પર દેખરેખ રાખવા અને સંગ્રહખોરી તેમજ કાળાબજાર વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.
• પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG સહિત આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના પુરવઠાની સ્થિતિ પર દેખરેખ રાખવા અને તેનું નિયમન કરવામાં રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પત્રો અને VC દ્વારા આ વાતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે.
• ભારત સરકારે 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્રો દ્વારા નાગરિકોને પર્યાપ્ત બળતણની ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંવાદની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સમીક્ષા બેઠકો યોજવામાં આવી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, 02.04.2026 (સચિવ, MoPNG ની અધ્યક્ષતામાં) અને 06.04.2026 (સચિવ, MoPNG તેમજ I&B અને ગ્રાહક બાબતોના સચિવોની અધ્યક્ષતામાં) ના રોજ બેઠકો બોલાવવામાં આવી હતી, જેમાં નીચેની બાબતો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:
  • દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ કરવી અને નિયમિત જાહેર એડવાઈઝરી જારી કરવી.
  • સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ/ખોટી માહિતી પર સક્રિયપણે દેખરેખ રાખવી અને તેનો સામનો કરવો.
  • જિલ્લા પ્રશાસન દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ ઝુંબેશ તેજ કરવી અને OMCs સાથે સંકલનમાં દરોડા અને નિરીક્ષણ ચાલુ રાખવું.
  • તેમના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ LPG ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવેલ વધારાના SKO (કેરોસીન) માટે ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • PNG અપનાવવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવું.
  • LPG પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવી, ખાસ કરીને સ્થાનિક જરૂરિયાતો માટે, અને પુરવઠાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરનું લક્ષિત વિતરણ અપનાવવું.
• તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે કંટ્રોલ રૂમ અને જિલ્લા મોનિટરિંગ કમિટીઓની સ્થાપના કરી છે.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કાર્યવાહી:

• LPG ની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે દેશભરમાં અમલીકરણની કાર્યવાહી ચાલુ છે. 18.04.2026 ના રોજ દેશભરમાં 2400 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા.
• PSU ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ અચાનક નિરીક્ષણો મજબૂત કર્યા છે અને ગઈકાલ સુધીમાં 264 LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર દંડ ફટકાર્યો છે અને 67 LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપને સસ્પેન્ડ કરી છે.

LPG પુરવઠો

ડોમેસ્ટિક LPG પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે LPG પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ છે.
• સ્થાનિક પરિવારોને LPG ના પુરવઠાને અગ્રતા આપવામાં આવી છે.
• LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર કોઈ 'ડ્રાય-આઉટ' (સ્ટોક ખાલી થવા) ના અહેવાલ નથી.
• ગઈકાલે સમગ્ર ઉદ્યોગમાં ઓનલાઈન LPG બુકિંગ વધીને લગભગ 98% થયું છે.
• ગેરરીતિ અટકાવવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધીને 93% થી વધુ થઈ છે. DAC ગ્રાહકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.
• બુકિંગ સામે ડોમેસ્ટિક LPG સિલિન્ડરની ડિલિવરી સામાન્ય રહી છે.
• 18.04.26 ના રોજ 53.5 લાખથી વધુ ડોમેસ્ટિક LPG સિલિન્ડરોની ડિલિવરી કરવામાં આવી હતી.

કોમર્શિયલ LPG પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

• કુલ કોમર્શિયલ LPG ફાળવણી વધારીને કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના આશરે 70% કરવામાં આવી છે, જેમાં 10% સુધારા-સંબંધિત ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારત સરકારે 06.04.2026 ના પત્ર દ્વારા જાણ કરી છે કે દરેક રાજ્યમાં પરપ્રાંતીય મજૂરોને વિતરણ માટે ઉપલબ્ધ 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરોની દૈનિક માત્રા 2-3 માર્ચ 2026 દરમિયાન પરપ્રાંતીય મજૂરોને થયેલા સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણી કરવામાં આવી રહી છે. આ 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ની સહાયથી માત્ર તેમના રાજ્યના પરપ્રાંતીય મજૂરોને સપ્લાય કરવા માટે રાજ્ય સરકારના નિકાલ પર છે.
• 3 એપ્રિલ 2026 થી, PSU OMCs એ 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો માટે 6700 થી વધુ જાગૃતિ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં 96,000 થી વધુ - 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા. ગઈકાલે 230 થી વધુ કેમ્પ દ્વારા 5233 - 5 કિલોના FTL વેચાયા હતા.
• તાજેતરમાં, 18 એપ્રિલ 2026 ના રોજ રબાલે (થાણે) ના MIDC ખાતે BPCL દ્વારા આયોજિત 5 કિલોના FTL જાગૃતિ કેમ્પમાં સારો પ્રતિસાદ જોવા મળ્યો હતો અને કેમ્પમાં 300 થી વધુ - 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
• 23 માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં 18.33 લાખથી વધુ - 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો વેચાયા છે.
• IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર્સની ત્રણ સભ્યોની સમિતિ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ LPG વિતરણનું આયોજન કરવા માટે રાજ્યના સત્તાધિકારીઓ અને ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ સાથે સંકલન કરી રહી છે.
• 18.04.2026 ના રોજ 9192 MT કોમર્શિયલ LPG (4.83 લાખથી વધુ - 19 કિલોના સિલિન્ડરોની સમકક્ષ) નું વેચાણ થયું હતું.
• 14 માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં કુલ 1,67,775 MT (88.3 લાખથી વધુ 19 કિલોના LPG સિલિન્ડરોની સમકક્ષ) કોમર્શિયલ LPG વેચાયા છે. આમાં 9600 MT થી વધુ ઓટો LPG નો સમાવેશ થાય છે.
• એપ્રિલ-26 મહિનામાં (17.04.26 સુધી) PSU OMCs દ્વારા સરેરાશ ઓટો LPG વેચાણ આશરે 305 MT/દિવસ છે જે ફેબ્રુઆરી-26 દરમિયાન સરેરાશ 177 MT/દિવસ હતું.
• ઓટો LPG વેચાણ ખાનગી કંપનીઓમાંથી PSU OMCs તરફ શિફ્ટ થયેલું જોવા મળ્યું છે. વધતી જતી માંગને પહોંચી વળવા માટે, PSU OMCs દ્વારા ઓટો LPG ના વેચાણમાં 72% નો વધારો થયો છે. મુખ્ય વધારો કર્ણાટક, તમિલનાડુ, તેલંગાણા, રાજસ્થાન, પશ્ચિમ બંગાળ વગેરે જેવા રાજ્યોમાં જોવા મળ્યો છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને PNG વિસ્તરણ પહેલ

• ગ્રાહકોને D-PNG અને CNG-પરિવહન માટે 100% પુરવઠા સાથે અગ્રતા આપવામાં આવી છે.
• ખાતરના પ્લાન્ટ્સ માટે કુલ ગેસ ફાળવણી વધારીને તેમના છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના આશરે 95% કરવામાં આવી છે.
• વધુમાં, CGD નેટવર્ક દ્વારા પુરવઠા સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો 80% સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.
• CGD સંસ્થાઓને કોમર્શિયલ LPG ની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે તેમની તમામ ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં હોટલ, રેસ્ટોરાં અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG કનેક્શનને અગ્રતા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.
• IGL, MGL, GAIL ગેસ અને BPCL સહિતની CGD કંપનીઓ ડોમેસ્ટિક અને કોમર્શિયલ PNG કનેક્શન માટે પ્રોત્સાહનો આપી રહી છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કોમર્શિયલ LPG ની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ LPG થી PNG માં લાંબા ગાળાના પરિવર્તનમાં મદદ કરી શકે.
• 22 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો PNG વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલ વધારાની કોમર્શિયલ LPG ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે 24.03.26 ના પત્ર દ્વારા અગ્રતાના ધોરણે CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સંબંધિત અરજીઓ પર પ્રક્રિયા કરવા માટે 3 મહિના માટે વિશેષ રૂપે 'ઘટાડેલી સમયમર્યાદા સાથે CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે પ્રવેગિત મંજૂરી માળખું' (Accelerated Approval Framework) અપનાવ્યું છે.
• ભારત સરકારે 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 હેઠળ 'કુદરતી ગેસ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો વિતરણ (પાઈપલાઈન અને અન્ય સુવિધાઓ નાખવા, નિર્માણ, સંચાલન અને વિસ્તરણ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026' સૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઈપલાઈન નાખવા અને વિસ્તરણ માટે સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓમાં વિલંબ અને જમીન પ્રાપ્તિની સમસ્યાઓને દૂર કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તે PNG નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ આપશે, લાસ્ટ-માઈલ કનેક્ટિવિટી વધારશે અને સ્વચ્છ બળતણ તરફના પરિવર્તનને સમર્થન આપશે તેવી અપેક્ષા છે.
• PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને D-PNG કનેક્શન ઝડપી બનાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ઉપરાંત, PNG વિસ્તરણમાં ગતિ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ PNG ડ્રાઈવ 2.0 ને 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઉર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે એક મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ CBG પોલિસી વિકસાવી છે. આ મોડેલ પોલિસી રાજ્યોને CBG વિકાસ માટે તેમની પોતાની રોકાણકાર-મૈત્રીપૂર્ણ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સક્ષમ કરવા માટે વ્યાપક લવચીક માર્ગદર્શક માળખા તરીકે સેવા આપવા માટે બનાવાયેલ છે. જે રાજ્યો આ વિકલ્પ પસંદ કરશે તેમને કોમર્શિયલ LPG ની વધારાની ફાળવણીના આગામી હપ્તા માટે અગ્રતા આપવામાં આવશે.
• MoEFCC એ 07.04.2026 ના આદેશ દ્વારા CPCB ને CGD નેટવર્ક/ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે 15 દિવસની અંદર સ્થાપના કરવાની સંમતિ (consent to establish) અથવા સંચાલન કરવાની સંમતિ (consent to operate) આપવા માટે SPCB/PCCs ને જરૂરી નિર્દેશો આપવા સૂચના આપી છે.
• CPCB ના નિર્દેશો મુજબ, કેટલીક ઓઈલ અને ગેસ પરિવહન પાઈપલાઈનને "ગ્રીન" (Green) શ્રેણી હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે.
• MoEFCC એ પહેલાથી જ "ઓટોમોબાઈલ સર્વિસિંગ રિપેરિંગ અને પેઈન્ટિંગ વિનાના ફ્યુઅલ ડિસ્પેન્સિંગ યુનિટ્સ" ને "વ્હાઈટ" (White) શ્રેણી તરીકે વર્ગીકૃત કર્યા છે અને તેમને સંબંધિત કાયદા હેઠળ સ્થાપના કે સંચાલનની સંમતિમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
• માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં 4.85 લાખથી વધુ PNG કનેક્શન ગેસીફાઈડ કરવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, 5.43 લાખથી વધુ ગ્રાહકોએ નવા જોડાણો માટે નોંધણી કરાવી છે.
• 18.04.2026 સુધીમાં, 39,000 થી વધુ PNG ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઈટ દ્વારા તેમના LPG જોડાણો સરેન્ડર કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ પર્યાપ્ત ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરી સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્યરત છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી ડોમેસ્ટિક LPG ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે.
• સ્થાનિક બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક સપ્લાયની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આંતર-મંત્રાલય જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ (JWG) ની રચના કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદ, ભારત સરકારે 01.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા ઓઈલ રિફાઈનરી કંપનીઓ સહિત પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સને સેન્ટર ફોર હાઈ ટેકનોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત જટિલ ક્ષેત્રો માટે C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સની ચોક્કસ લઘુત્તમ માત્રા ઉપલબ્ધ કરાવવાની પરવાનગી આપી છે.
• ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કેમિકલ્સ એન્ડ પેટ્રો કેમિકલ્સ (DCPC), ડિપાર્ટમેન્ટ ફોર પ્રમોશન ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રી એન્ડ ઇન્ટરનલ ટ્રેડ (DPIIT) પાસેથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, ફાર્મા અને કેમિકલ ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે LPG પૂલમાંથી 1000 MT/દિવસની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
• 9મી એપ્રિલ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં આશરે 3700 MT પ્રોપિલિન વેચાયું છે.

રિટેલ ઈંધણની ઉપલબ્ધતા અને કિંમત નિર્ધારણના પગલાં

• દેશભરમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.
• મધ્ય પૂર્વના સંકટને કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે; જો કે, ગ્રાહકોને સુરક્ષિત રાખવા માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં લિટર દીઠ ₹10નો ઘટાડો કર્યો છે.
• ભારત સરકારે 11.04.2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા ડોમેસ્ટિક માર્કેટમાં આ ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડીઝલ પરની નિકાસ લેવી વધારીને રૂ. 55.50 પ્રતિ લિટર અને ATF પર રૂ. 42 પ્રતિ લિટર કરી છે.
• પેટ્રોલ અને ડીઝલ માટેના નિયમિત છૂટક ભાવ યથાવત છે અને PSU OMC રિટેલ આઉટલેટ્સ પર કોઈ ભાવ વધારો થયો નથી.

કેરોસીનની ઉપલબ્ધતા અને વિતરણ પગલાં

• નિયમિત ફાળવણી ઉપરાંત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને 48,000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
• 18 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કર્યા છે, જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે કોઈ જરૂરિયાત હોવાનું સૂચવ્યું નથી.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય નાવિકોના કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશન અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે:

• ભારતીય ધ્વજ ધરાવતું ક્રૂડ ઓઈલ ટેન્કર 'દેશ ગરિમા' 18 એપ્રિલ 2026 ના રોજ હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ સુરક્ષિત રીતે પસાર કરી ગયું. 31 ભારતીય નાવિકો સાથેનું આ જહાજ 22 એપ્રિલ 2026 ના રોજ મુંબઈ પહોંચવાની અપેક્ષા છે.
• છેલ્લા 24 કલાકમાં, બે ભારતીય જહાજો, VLCC 'સામનાર હેરાડ' અને બલ્ક કેરિયર 'જગ અર્નવ' એ હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતી વખતે ફાયરિંગની ઘટનાની જાણ કરી હતી, ત્યારબાદ તેઓ પર્સિયન ગલ્ફમાં પાછા ફર્યા હતા. કોઈ ક્રૂને ઈજા થઈ હોવાના અહેવાલ નથી.
• નવી દિલ્હીમાં ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાનના રાજદૂતને વિદેશ સચિવ સાથેની બેઠક માટે ગઈકાલે વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા તેડું મોકલવામાં આવ્યું હતું. બેઠક દરમિયાન, વિદેશ સચિવે ગઈકાલે વહેલી સવારે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાં બે ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો સાથે સંકળાયેલી ફાયરિંગની ઘટના અંગે ભારતની ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ભારત વેપારી શિપિંગ અને નાવિકોની સુરક્ષાને કેટલું મહત્વ આપે છે.
• વેપારી જહાજો પર ગોળીબારની આ ગંભીર ઘટના અંગે પોતાની ચિંતાનો પુનરોચ્ચાર કરતા, વિદેશ સચિવે રાજદૂતને ઈરાનના સત્તાવાળાઓ સુધી ભારતના મંતવ્યો પહોંચાડવા અને હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાંથી ભારત તરફ આવતા જહાજોને પસાર થવાની પ્રક્રિયા વહેલી તકે ફરી શરૂ કરવા વિનંતી કરી હતી.
• તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે. વિદેશ મંત્રાલય અને સંબંધિત હિતધારકો સાથેના સંકલનમાં પરિસ્થિતિનું સતત નિરીક્ષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
• DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ અપડેટ: કંટ્રોલ રૂમે એક્ટિવેશનથી અત્યાર સુધીમાં 6,893 કોલ અને 14,470 થી વધુ ઈમેલ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં 66 કોલ અને 204 ઈમેલ પ્રાપ્ત થયા છે.
• મંત્રાલયે ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG શિપિંગ) દ્વારા અત્યાર સુધીમાં 2,538 થી વધુ ભારતીય નાવિકોના સુરક્ષિત સ્વદેશ પરત ફરવાની સુવિધા આપી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં અખાતી ક્ષેત્રના વિવિધ સ્થળોએથી 51 નાવિકોનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારતભરના બંદર કામગીરી સામાન્ય છે, જેમાં કોઈ ભીડ (congestion) નોંધાઈ નથી.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

વિદેશ મંત્રાલય અખાત અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં વિકાસ પર નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં પ્રદેશમાં ભારતીય સમુદાયની સલામતી, સુરક્ષા અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. એવી માહિતી આપવામાં આવી હતી કે:

• વિદેશ મંત્રાલય માહિતીની આપ-લે અને પ્રયાસોના વધુ સારા સંકલન માટે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે.
• ભારતીય મિશન અને પોસ્ટ્સ ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન ચલાવે છે અને ભારતીય નાગરિકોને સક્રિયપણે મદદ કરી રહ્યા છે. તેઓ સ્થાનિક સરકારો સાથે સંપર્કમાં છે.
• નિયમિતપણે અપડેટ કરેલી એડવાઈઝરી જારી કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઈટ અને મુસાફરીની સ્થિતિ અને કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને આપણા સમુદાયને ટેકો આપવા માટે હાથ ધરવામાં આવેલા વિવિધ કલ્યાણકારી પગલાં વિશેની માહિતી સામેલ છે.
• ભારતીય મિશન પ્રદેશમાં વિવિધ સંગઠનો, વ્યવસાયિક જૂથો, ભારતીય કંપનીઓ અને અન્ય હિતધારકો સહિત ભારતીય સમુદાય સાથે સક્રિયપણે જોડાયેલા છે.
• આપણા મિશન પ્રદેશમાં જહાજો પરના ભારતીય ક્રૂ સભ્યોને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ અને એજન્સીઓ સાથે સંકલન, કોન્સ્યુલર સહાય અને ભારત પરત ફરવાની વિનંતીઓમાં મદદ સહિત તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે.
• જ્યાં હવાઈ ક્ષેત્ર ખુલ્લું છે તેવા દેશોમાંથી ફ્લાઈટ્સ કાર્યરત છે. 28 ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં લગભગ 10,97,000 મુસાફરોએ આ પ્રદેશમાંથી ભારતની મુસાફરી કરી છે.
• UAE માં, એરલાઇન્સ ઓપરેશનલ અને સુરક્ષા બાબતોના આધારે UAE અને ભારત વચ્ચે મર્યાદિત નોન-શેડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઈટ્સ ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે, આજે UAE અને ભારત વચ્ચે આશરે 110 ફ્લાઈટ્સની અપેક્ષા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટ પરથી ભારતના સ્થળો માટે ફ્લાઈટ્સ ચાલુ છે.
• કતારનું હવાઈ ક્ષેત્ર આંશિક રીતે ખુલ્લું હોવાથી, કતાર એરવેઝ આજે ભારત માટે લગભગ 10 થી 11 ફ્લાઈટ્સ ચલાવે તેવી અપેક્ષા છે.
• કુવૈતનું હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ છે. કુવૈતની જઝીરા એરવેઝ અને કુવૈત એરવેઝ સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારત માટે નોન-શેડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઈટ્સ ચલાવી રહી છે.
• બહેરીનનું હવાઈ ક્ષેત્ર ખુલ્લું છે. બહેરીનની ગલ્ફ એર બહેરીનથી ભારત માટે મર્યાદિત ફ્લાઈટ ઓપરેશનનું આયોજન કરી રહી છે અને હાલમાં સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે નોન-શેડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઈટ્સ ચલાવી રહી છે.
• ઈરાકનું હવાઈ ક્ષેત્ર ખુલ્લું છે અને આ ક્ષેત્રના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઈટ ઓપરેશન છે, જેનો ઉપયોગ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે થઈ શકે છે.
• ઈરાની હવાઈ ક્ષેત્ર કાર્ગો અને ચાર્ટર ફ્લાઈટ્સ માટે આંશિક રીતે ખુલ્લું છે. તેહરાનમાં ભારતીય દૂતાવાસે અત્યાર સુધીમાં ઈરાનથી આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન થઈને ભારતની આગળની મુસાફરી માટે 2,378 ભારતીય નાગરિકોની અવરજવરની સુવિધા આપી છે, જેમાં 1,046 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને 657 ભારતીય માછીમારોનો સમાવેશ થાય છે.
• ઈઝરાયેલનું હવાઈ ક્ષેત્ર ખુલ્લું છે અને આ પ્રદેશના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઈટ કામગીરી ફરી શરૂ થઈ છે, જેનો ઉપયોગ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે થઈ શકે છે. જોર્ડન અને ઇજિપ્ત દ્વારા ભારતીય નાગરિકોની ભારતની મુસાફરીની સુવિધા ચાલુ છે.

પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર સંકલિત પ્રતિભાવના પગલાં દ્વારા મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સજ્જતા અને સાતત્ય સુનિશ્ચિત કરવામાં સક્રિયપણે વ્યસ્ત છે. નીચે આપેલ અપડેટ ઉર્જા પુરવઠો, દરિયાઈ કામગીરી અને પ્રદેશમાં રહેલા ભારતીય નાગરિકોને સહાયના સંદર્ભમાં લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની રૂપરેખા આપે છે:

ઉર્જા પુરવઠો અને બળતણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ સાથે સંકળાયેલી ચાલુ પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં દેશભરમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને LPG ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા પગલાં લઈ રહ્યું છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ:

જાહેર સલાહ અને નાગરિક જાગૃતિ:

• નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ગભરાટમાં ખરીદી (panic purchase) ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે સરકાર આ તમામની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખો.
• LPG ગ્રાહકોને ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવા અને વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને PNG અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કૂકટોપ જેવા વૈકલ્પિક બળતણનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન તમામ નાગરિકોને તેમના દૈનિક ઉપયોગમાં ઉર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

સરકારી સજ્જતા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપન પગલાં:

• ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ડોમેસ્ટિક LPG, ડોમેસ્ટિક PNG અને CNG (પરિવહન) ને 100% પુરવઠો આપવામાં આવી રહ્યો છે.
• કોમર્શિયલ LPG માટે હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, બીજ, કૃષિ વગેરેને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, પરપ્રાંતીય મજૂરોને 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરનો પુરવઠો 2 અને 3 માર્ચ 2026 ના સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણો કરવામાં આવ્યો છે.
• સરકારે સપ્લાય અને ડિમાન્ડ બંને બાજુએ ઘણા તર્કસંગત પગલાં પહેલેથી જ અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગ અંતરાલ 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી વધારવો અને પુરવઠા માટેના ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
• LPG ની માંગ પરનું દબાણ ઓછું કરવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક બળતણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે.
• કોલસા મંત્રાલયે કોલ ઇન્ડિયા અને સિંગરેની કોલિયરીઝને નાના અને મધ્યમ ગ્રાહકોને વિતરણ માટે રાજ્યોને વધારાનો કોલસો ફાળવવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• રાજ્યોને સ્થાનિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે નવા PNG કનેક્શનની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સંકલિત પ્રયાસો અને સંસ્થાકીય પદ્ધતિ:

• રાજ્ય સરકારોને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 અને LPG કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠા પર દેખરેખ રાખવા અને સંગ્રહખોરી તેમજ કાળાબજાર વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.
• પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG સહિત આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના પુરવઠાની સ્થિતિ પર દેખરેખ રાખવા અને તેનું નિયમન કરવામાં રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પત્રો અને VC દ્વારા આ વાતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે.
• ભારત સરકારે 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્રો દ્વારા નાગરિકોને પર્યાપ્ત બળતણની ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંવાદની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સમીક્ષા બેઠકો યોજવામાં આવી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, 02.04.2026 (સચિવ, MoPNG ની અધ્યક્ષતામાં) અને 06.04.2026 (સચિવ, MoPNG તેમજ I&B અને ગ્રાહક બાબતોના સચિવોની અધ્યક્ષતામાં) ના રોજ બેઠકો બોલાવવામાં આવી હતી, જેમાં નીચેની બાબતો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:
  • દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ કરવી અને નિયમિત જાહેર એડવાઈઝરી જારી કરવી.
  • સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ/ખોટી માહિતી પર સક્રિયપણે દેખરેખ રાખવી અને તેનો સામનો કરવો.
  • જિલ્લા પ્રશાસન દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ ઝુંબેશ તેજ કરવી અને OMCs સાથે સંકલનમાં દરોડા અને નિરીક્ષણ ચાલુ રાખવું.
  • તેમના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ LPG ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવેલ વધારાના SKO (કેરોસીન) માટે ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • PNG અપનાવવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવું.
  • LPG પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવી, ખાસ કરીને સ્થાનિક જરૂરિયાતો માટે, અને પુરવઠાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરનું લક્ષિત વિતરણ અપનાવવું.
• તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે કંટ્રોલ રૂમ અને જિલ્લા મોનિટરિંગ કમિટીઓની સ્થાપના કરી છે.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કાર્યવાહી:

• LPG ની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે દેશભરમાં અમલીકરણની કાર્યવાહી ચાલુ છે. 18.04.2026 ના રોજ દેશભરમાં 2400 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા.
• PSU ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ અચાનક નિરીક્ષણો મજબૂત કર્યા છે અને ગઈકાલ સુધીમાં 264 LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર દંડ ફટકાર્યો છે અને 67 LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપને સસ્પેન્ડ કરી છે.

LPG પુરવઠો

ડોમેસ્ટિક LPG પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે LPG પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ છે.
• સ્થાનિક પરિવારોને LPG ના પુરવઠાને અગ્રતા આપવામાં આવી છે.
• LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર કોઈ 'ડ્રાય-આઉટ' (સ્ટોક ખાલી થવા) ના અહેવાલ નથી.
• ગઈકાલે સમગ્ર ઉદ્યોગમાં ઓનલાઈન LPG બુકિંગ વધીને લગભગ 98% થયું છે.
• ગેરરીતિ અટકાવવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધીને 93% થી વધુ થઈ છે. DAC ગ્રાહકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.
• બુકિંગ સામે ડોમેસ્ટિક LPG સિલિન્ડરની ડિલિવરી સામાન્ય રહી છે.
• 18.04.26 ના રોજ 53.5 લાખથી વધુ ડોમેસ્ટિક LPG સિલિન્ડરોની ડિલિવરી કરવામાં આવી હતી.

કોમર્શિયલ LPG પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

• કુલ કોમર્શિયલ LPG ફાળવણી વધારીને કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના આશરે 70% કરવામાં આવી છે, જેમાં 10% સુધારા-સંબંધિત ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારત સરકારે 06.04.2026 ના પત્ર દ્વારા જાણ કરી છે કે દરેક રાજ્યમાં પરપ્રાંતીય મજૂરોને વિતરણ માટે ઉપલબ્ધ 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરોની દૈનિક માત્રા 2-3 માર્ચ 2026 દરમિયાન પરપ્રાંતીય મજૂરોને થયેલા સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણી કરવામાં આવી રહી છે. આ 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ની સહાયથી માત્ર તેમના રાજ્યના પરપ્રાંતીય મજૂરોને સપ્લાય કરવા માટે રાજ્ય સરકારના નિકાલ પર છે.
• 3 એપ્રિલ 2026 થી, PSU OMCs એ 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો માટે 6700 થી વધુ જાગૃતિ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં 96,000 થી વધુ - 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા. ગઈકાલે 230 થી વધુ કેમ્પ દ્વારા 5233 - 5 કિલોના FTL વેચાયા હતા.
• તાજેતરમાં, 18 એપ્રિલ 2026 ના રોજ રબાલે (થાણે) ના MIDC ખાતે BPCL દ્વારા આયોજિત 5 કિલોના FTL જાગૃતિ કેમ્પમાં સારો પ્રતિસાદ જોવા મળ્યો હતો અને કેમ્પમાં 300 થી વધુ - 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
• 23 માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં 18.33 લાખથી વધુ - 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો વેચાયા છે.
• IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર્સની ત્રણ સભ્યોની સમિતિ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ LPG વિતરણનું આયોજન કરવા માટે રાજ્યના સત્તાધિકારીઓ અને ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ સાથે સંકલન કરી રહી છે.
• 18.04.2026 ના રોજ 9192 MT કોમર્શિયલ LPG (4.83 લાખથી વધુ - 19 કિલોના સિલિન્ડરોની સમકક્ષ) નું વેચાણ થયું હતું.
• 14 માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં કુલ 1,67,775 MT (88.3 લાખથી વધુ 19 કિલોના LPG સિલિન્ડરોની સમકક્ષ) કોમર્શિયલ LPG વેચાયા છે. આમાં 9600 MT થી વધુ ઓટો LPG નો સમાવેશ થાય છે.
• એપ્રિલ-26 મહિનામાં (17.04.26 સુધી) PSU OMCs દ્વારા સરેરાશ ઓટો LPG વેચાણ આશરે 305 MT/દિવસ છે જે ફેબ્રુઆરી-26 દરમિયાન સરેરાશ 177 MT/દિવસ હતું.
• ઓટો LPG વેચાણ ખાનગી કંપનીઓમાંથી PSU OMCs તરફ શિફ્ટ થયેલું જોવા મળ્યું છે. વધતી જતી માંગને પહોંચી વળવા માટે, PSU OMCs દ્વારા ઓટો LPG ના વેચાણમાં 72% નો વધારો થયો છે. મુખ્ય વધારો કર્ણાટક, તમિલનાડુ, તેલંગાણા, રાજસ્થાન, પશ્ચિમ બંગાળ વગેરે જેવા રાજ્યોમાં જોવા મળ્યો છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને PNG વિસ્તરણ પહેલ

• ગ્રાહકોને D-PNG અને CNG-પરિવહન માટે 100% પુરવઠા સાથે અગ્રતા આપવામાં આવી છે.
• ખાતરના પ્લાન્ટ્સ માટે કુલ ગેસ ફાળવણી વધારીને તેમના છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના આશરે 95% કરવામાં આવી છે.
• વધુમાં, CGD નેટવર્ક દ્વારા પુરવઠા સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો 80% સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.
• CGD સંસ્થાઓને કોમર્શિયલ LPG ની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે તેમની તમામ ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં હોટલ, રેસ્ટોરાં અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG કનેક્શનને અગ્રતા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.
• IGL, MGL, GAIL ગેસ અને BPCL સહિતની CGD કંપનીઓ ડોમેસ્ટિક અને કોમર્શિયલ PNG કનેક્શન માટે પ્રોત્સાહનો આપી રહી છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કોમર્શિયલ LPG ની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ LPG થી PNG માં લાંબા ગાળાના પરિવર્તનમાં મદદ કરી શકે.
• 22 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો PNG વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલ વધારાની કોમર્શિયલ LPG ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે 24.03.26 ના પત્ર દ્વારા અગ્રતાના ધોરણે CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સંબંધિત અરજીઓ પર પ્રક્રિયા કરવા માટે 3 મહિના માટે વિશેષ રૂપે 'ઘટાડેલી સમયમર્યાદા સાથે CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે પ્રવેગિત મંજૂરી માળખું' (Accelerated Approval Framework) અપનાવ્યું છે.
• ભારત સરકારે 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 હેઠળ 'કુદરતી ગેસ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો વિતરણ (પાઈપલાઈન અને અન્ય સુવિધાઓ નાખવા, નિર્માણ, સંચાલન અને વિસ્તરણ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026' સૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઈપલાઈન નાખવા અને વિસ્તરણ માટે સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓમાં વિલંબ અને જમીન પ્રાપ્તિની સમસ્યાઓને દૂર કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તે PNG નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ આપશે, લાસ્ટ-માઈલ કનેક્ટિવિટી વધારશે અને સ્વચ્છ બળતણ તરફના પરિવર્તનને સમર્થન આપશે તેવી અપેક્ષા છે.
• PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને D-PNG કનેક્શન ઝડપી બનાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ઉપરાંત, PNG વિસ્તરણમાં ગતિ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ PNG ડ્રાઈવ 2.0 ને 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઉર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે એક મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ CBG પોલિસી વિકસાવી છે. આ મોડેલ પોલિસી રાજ્યોને CBG વિકાસ માટે તેમની પોતાની રોકાણકાર-મૈત્રીપૂર્ણ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સક્ષમ કરવા માટે વ્યાપક લવચીક માર્ગદર્શક માળખા તરીકે સેવા આપવા માટે બનાવાયેલ છે. જે રાજ્યો આ વિકલ્પ પસંદ કરશે તેમને કોમર્શિયલ LPG ની વધારાની ફાળવણીના આગામી હપ્તા માટે અગ્રતા આપવામાં આવશે.
• MoEFCC એ 07.04.2026 ના આદેશ દ્વારા CPCB ને CGD નેટવર્ક/ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે 15 દિવસની અંદર સ્થાપના કરવાની સંમતિ (consent to establish) અથવા સંચાલન કરવાની સંમતિ (consent to operate) આપવા માટે SPCB/PCCs ને જરૂરી નિર્દેશો આપવા સૂચના આપી છે.
• CPCB ના નિર્દેશો મુજબ, કેટલીક ઓઈલ અને ગેસ પરિવહન પાઈપલાઈનને "ગ્રીન" (Green) શ્રેણી હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે.
• MoEFCC એ પહેલાથી જ "ઓટોમોબાઈલ સર્વિસિંગ રિપેરિંગ અને પેઈન્ટિંગ વિનાના ફ્યુઅલ ડિસ્પેન્સિંગ યુનિટ્સ" ને "વ્હાઈટ" (White) શ્રેણી તરીકે વર્ગીકૃત કર્યા છે અને તેમને સંબંધિત કાયદા હેઠળ સ્થાપના કે સંચાલનની સંમતિમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
• માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં 4.85 લાખથી વધુ PNG કનેક્શન ગેસીફાઈડ કરવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, 5.43 લાખથી વધુ ગ્રાહકોએ નવા જોડાણો માટે નોંધણી કરાવી છે.
• 18.04.2026 સુધીમાં, 39,000 થી વધુ PNG ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઈટ દ્વારા તેમના LPG જોડાણો સરેન્ડર કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ પર્યાપ્ત ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરી સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્યરત છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી ડોમેસ્ટિક LPG ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે.
• સ્થાનિક બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક સપ્લાયની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આંતર-મંત્રાલય જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ (JWG) ની રચના કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદ, ભારત સરકારે 01.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા ઓઈલ રિફાઈનરી કંપનીઓ સહિત પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સને સેન્ટર ફોર હાઈ ટેકનોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત જટિલ ક્ષેત્રો માટે C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સની ચોક્કસ લઘુત્તમ માત્રા ઉપલબ્ધ કરાવવાની પરવાનગી આપી છે.
• ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કેમિકલ્સ એન્ડ પેટ્રો કેમિકલ્સ (DCPC), ડિપાર્ટમેન્ટ ફોર પ્રમોશન ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રી એન્ડ ઇન્ટરનલ ટ્રેડ (DPIIT) પાસેથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, ફાર્મા અને કેમિકલ ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે LPG પૂલમાંથી 1000 MT/દિવસની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
• 9મી એપ્રિલ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં આશરે 3700 MT પ્રોપિલિન વેચાયું છે.

રિટેલ ઈંધણની ઉપલબ્ધતા અને કિંમત નિર્ધારણના પગલાં

• દેશભરમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.
• મધ્ય પૂર્વના સંકટને કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે; જો કે, ગ્રાહકોને સુરક્ષિત રાખવા માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં લિટર દીઠ ₹10નો ઘટાડો કર્યો છે.
• ભારત સરકારે 11.04.2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા ડોમેસ્ટિક માર્કેટમાં આ ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડીઝલ પરની નિકાસ લેવી વધારીને રૂ. 55.50 પ્રતિ લિટર અને ATF પર રૂ. 42 પ્રતિ લિટર કરી છે.
• પેટ્રોલ અને ડીઝલ માટેના નિયમિત છૂટક ભાવ યથાવત છે અને PSU OMC રિટેલ આઉટલેટ્સ પર કોઈ ભાવ વધારો થયો નથી.

કેરોસીનની ઉપલબ્ધતા અને વિતરણ પગલાં

• નિયમિત ફાળવણી ઉપરાંત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને 48,000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
• 18 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કર્યા છે, જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે કોઈ જરૂરિયાત હોવાનું સૂચવ્યું નથી.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય નાવિકોના કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશન અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે:

• ભારતીય ધ્વજ ધરાવતું ક્રૂડ ઓઈલ ટેન્કર 'દેશ ગરિમા' 18 એપ્રિલ 2026 ના રોજ હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ સુરક્ષિત રીતે પસાર કરી ગયું. 31 ભારતીય નાવિકો સાથેનું આ જહાજ 22 એપ્રિલ 2026 ના રોજ મુંબઈ પહોંચવાની અપેક્ષા છે.
• છેલ્લા 24 કલાકમાં, બે ભારતીય જહાજો, VLCC 'સામનાર હેરાડ' અને બલ્ક કેરિયર 'જગ અર્નવ' એ હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતી વખતે ફાયરિંગની ઘટનાની જાણ કરી હતી, ત્યારબાદ તેઓ પર્સિયન ગલ્ફમાં પાછા ફર્યા હતા. કોઈ ક્રૂને ઈજા થઈ હોવાના અહેવાલ નથી.
• નવી દિલ્હીમાં ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાનના રાજદૂતને વિદેશ સચિવ સાથેની બેઠક માટે ગઈકાલે વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા તેડું મોકલવામાં આવ્યું હતું. બેઠક દરમિયાન, વિદેશ સચિવે ગઈકાલે વહેલી સવારે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાં બે ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો સાથે સંકળાયેલી ફાયરિંગની ઘટના અંગે ભારતની ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે નોંધ્યું હતું કે ભારત વેપારી શિપિંગ અને નાવિકોની સુરક્ષાને કેટલું મહત્વ આપે છે.
• વેપારી જહાજો પર ગોળીબારની આ ગંભીર ઘટના અંગે પોતાની ચિંતાનો પુનરોચ્ચાર કરતા, વિદેશ સચિવે રાજદૂતને ઈરાનના સત્તાવાળાઓ સુધી ભારતના મંતવ્યો પહોંચાડવા અને હોર્મુઝની સ્ટ્રેટમાંથી ભારત તરફ આવતા જહાજોને પસાર થવાની પ્રક્રિયા વહેલી તકે ફરી શરૂ કરવા વિનંતી કરી હતી.
• તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે. વિદેશ મંત્રાલય અને સંબંધિત હિતધારકો સાથેના સંકલનમાં પરિસ્થિતિનું સતત નિરીક્ષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
• DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ અપડેટ: કંટ્રોલ રૂમે એક્ટિવેશનથી અત્યાર સુધીમાં 6,893 કોલ અને 14,470 થી વધુ ઈમેલ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં 66 કોલ અને 204 ઈમેલ પ્રાપ્ત થયા છે.
• મંત્રાલયે ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG શિપિંગ) દ્વારા અત્યાર સુધીમાં 2,538 થી વધુ ભારતીય નાવિકોના સુરક્ષિત સ્વદેશ પરત ફરવાની સુવિધા આપી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં અખાતી ક્ષેત્રના વિવિધ સ્થળોએથી 51 નાવિકોનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારતભરના બંદર કામગીરી સામાન્ય છે, જેમાં કોઈ ભીડ (congestion) નોંધાઈ નથી.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

વિદેશ મંત્રાલય અખાત અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં વિકાસ પર નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં પ્રદેશમાં ભારતીય સમુદાયની સલામતી, સુરક્ષા અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. એવી માહિતી આપવામાં આવી હતી કે:

• વિદેશ મંત્રાલય માહિતીની આપ-લે અને પ્રયાસોના વધુ સારા સંકલન માટે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે.
• ભારતીય મિશન અને પોસ્ટ્સ ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન ચલાવે છે અને ભારતીય નાગરિકોને સક્રિયપણે મદદ કરી રહ્યા છે. તેઓ સ્થાનિક સરકારો સાથે સંપર્કમાં છે.
• નિયમિતપણે અપડેટ કરેલી એડવાઈઝરી જારી કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઈટ અને મુસાફરીની સ્થિતિ અને કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને આપણા સમુદાયને ટેકો આપવા માટે હાથ ધરવામાં આવેલા વિવિધ કલ્યાણકારી પગલાં વિશેની માહિતી સામેલ છે.
• ભારતીય મિશન પ્રદેશમાં વિવિધ સંગઠનો, વ્યવસાયિક જૂથો, ભારતીય કંપનીઓ અને અન્ય હિતધારકો સહિત ભારતીય સમુદાય સાથે સક્રિયપણે જોડાયેલા છે.
• આપણા મિશન પ્રદેશમાં જહાજો પરના ભારતીય ક્રૂ સભ્યોને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ અને એજન્સીઓ સાથે સંકલન, કોન્સ્યુલર સહાય અને ભારત પરત ફરવાની વિનંતીઓમાં મદદ સહિત તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે.
• જ્યાં હવાઈ ક્ષેત્ર ખુલ્લું છે તેવા દેશોમાંથી ફ્લાઈટ્સ કાર્યરત છે. 28 ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં લગભગ 10,97,000 મુસાફરોએ આ પ્રદેશમાંથી ભારતની મુસાફરી કરી છે.
• UAE માં, એરલાઇન્સ ઓપરેશનલ અને સુરક્ષા બાબતોના આધારે UAE અને ભારત વચ્ચે મર્યાદિત નોન-શેડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઈટ્સ ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે, આજે UAE અને ભારત વચ્ચે આશરે 110 ફ્લાઈટ્સની અપેક્ષા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટ પરથી ભારતના સ્થળો માટે ફ્લાઈટ્સ ચાલુ છે.
• કતારનું હવાઈ ક્ષેત્ર આંશિક રીતે ખુલ્લું હોવાથી, કતાર એરવેઝ આજે ભારત માટે લગભગ 10 થી 11 ફ્લાઈટ્સ ચલાવે તેવી અપેક્ષા છે.
• કુવૈતનું હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ છે. કુવૈતની જઝીરા એરવેઝ અને કુવૈત એરવેઝ સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારત માટે નોન-શેડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઈટ્સ ચલાવી રહી છે.
• બહેરીનનું હવાઈ ક્ષેત્ર ખુલ્લું છે. બહેરીનની ગલ્ફ એર બહેરીનથી ભારત માટે મર્યાદિત ફ્લાઈટ ઓપરેશનનું આયોજન કરી રહી છે અને હાલમાં સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે નોન-શેડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઈટ્સ ચલાવી રહી છે.
• ઈરાકનું હવાઈ ક્ષેત્ર ખુલ્લું છે અને આ ક્ષેત્રના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઈટ ઓપરેશન છે, જેનો ઉપયોગ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે થઈ શકે છે.
• ઈરાની હવાઈ ક્ષેત્ર કાર્ગો અને ચાર્ટર ફ્લાઈટ્સ માટે આંશિક રીતે ખુલ્લું છે. તેહરાનમાં ભારતીય દૂતાવાસે અત્યાર સુધીમાં ઈરાનથી આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન થઈને ભારતની આગળની મુસાફરી માટે 2,378 ભારતીય નાગરિકોની અવરજવરની સુવિધા આપી છે, જેમાં 1,046 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને 657 ભારતીય માછીમારોનો સમાવેશ થાય છે.
• ઈઝરાયેલનું હવાઈ ક્ષેત્ર ખુલ્લું છે અને આ પ્રદેશના સ્થળો માટે મર્યાદિત ફ્લાઈટ કામગીરી ફરી શરૂ થઈ છે, જેનો ઉપયોગ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે થઈ શકે છે. જોર્ડન અને ઇજિપ્ત દ્વારા ભારતીય નાગરિકોની ભારતની મુસાફરીની સુવિધા ચાલુ છે.

SM/NP/JD