પશ્ચિમ એશિયામાં વિકસતી પરિસ્થિતિ અંગે મીડિયા સાથેના તેના નિયમિત જોડાણના સાતત્યમાં, ભારત સરકારે આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે બ્રીફિંગનું આયોજન કર્યું હતું. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો અને વિદેશ મંત્રાલયના પ્રતિનિધિઓએ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા, દરિયાઈ કામગીરી અને આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોને સહાય તેમજ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાં અંગેની અપડેટ્સ શેર કરી હતી. નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે પણ ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર સંબંધિત અપડેટ્સ પૂરી પાડી હતી.

ઉડ્ડયન ક્ષેત્રની અપડેટ્સ

નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે સેવાઓની સાતત્યતા સુનિશ્ચિત કરવા, મુસાફરોની મુસાફરીની સુવિધા આપવા અને એરલાઇન્સ અને સંબંધિત સત્તાવાળાઓ સાથે સંકલન જાળવવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. મંત્રાલય મુજબ:

• ભારતીય ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર હાલમાં ફેબ્રુઆરીના અંતમાં શરૂ થયેલા પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષને કારણે ઊભી થયેલી ગંભીર ઓપરેશનલ અને નાણાકીય પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે ઉદ્યોગને સ્થિર રાખવા પર કામ કરવાની સાથે મુસાફરોની સુરક્ષા અને સુવિધા સુનિશ્ચિત કરવા માટે બહુ-સ્તરીય પ્રતિસાદ લાગુ કર્યો છે.
• નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષમાંથી ઉદભવતી વિકસતી પરિસ્થિતિનું બારીકાઈથી અને સતત નિરીક્ષણ કરી રહ્યું છે. ઈરાન, ઈરાક, ઈઝરાયેલ, જોર્ડન, લેબનોન, કુવૈત, કતાર, બહેરીન અને UAE સહિતના અનેક દેશોએ હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ કરવા અથવા સખત નિયંત્રણો લાદ્યા છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ઉડ્ડયન નેટવર્ક્સ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કનેક્ટિવિટીમાં અભૂતપૂર્વ વિક્ષેપ પડ્યો છે.
• આ પડકારજનક અને મર્યાદિત પરિસ્થિતિઓ હોવા છતાં, ભારતીય કેરિયર્સ (carriers) એ આ પ્રદેશમાંથી સેવાઓ જાળવી રાખવામાં અસાધારણ સ્થિતિસ્થાપકતા અને ઓપરેશનલ ચપળતા દર્શાવી છે, જે ઉડ્ડયન ક્ષેત્રની મજબૂતી અને પ્રતિભાવશીલતાને રેખાંકિત કરે છે.
• જો કે, હવાઈ ક્ષેત્રના નિયંત્રણોને કારણે, ભારતીય કેરિયર્સ દ્વારા યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકાની ફ્લાઈટ્સ માટે લાંબા રૂટ લેવા પડે છે, જેનાથી મુસાફરીનો સમય વધ્યો છે.
• ATF પ્રાઇસિંગ: એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ના ભાવ પર સરકાર દ્વારા સમયસર હસ્તક્ષેપને કારણે, જે એરલાઇન્સના ઓપરેશનલ ખર્ચના લગભગ 40% હિસ્સો ધરાવે છે, સ્થાનિક હવાઈ ભાડા સ્થિર રહ્યા છે.
• તદુપરાંત, મંત્રાલય અન્ય હિતધારકો સાથેના સંકલનમાં, ઉદ્યોગને ટેકો આપવા માટે અન્ય નોંધપાત્ર પગલાં પર સક્રિયપણે કાર્યરત છે.
• ઓપરેશનલ છૂટછાટો પણ લંબાવવામાં આવી છે. ખાસ કરીને લાંબા રૂટના તણાવને સંચાલિત કરવા માટે, ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) એ પાયલોટ ફ્લાઇટ ડ્યુટી સમયની મર્યાદામાં કામચલાઉ છૂટછાટ આપી છે જેથી ક્રૂની તીવ્ર અછતને રોકી શકાય.
• આવશ્યક સપ્લાય ચેઇન્સ જાળવી રાખવા માટે, એમિરેટ્સ, કુવૈત એરવેઝ અને જઝીરા એરવેઝ જેવા વિદેશી કેરિયર્સને ઓલ-કાર્ગો સેવાઓ માટે પેસેન્જર એરક્રાફ્ટ ચલાવવા માટે વિશેષ છૂટ આપવામાં આવી છે. આનાથી ચાલુ વિક્ષેપો છતાં જટિલ કાર્ગોની અવરજવરનું સીમલેસ સાતત્ય સુનિશ્ચિત થયું છે.
• પરિસ્થિતિ ગતિશીલ હોવા છતાં, સરકાર મુસાફરોની સુરક્ષા અને સુવિધા, અવિરત કાર્ગો હિલચાલ અને એકંદર ક્ષેત્રીય સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે મક્કમપણે પ્રતિબદ્ધ છે. નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય આ સમયગાળા દરમિયાન અસરકારક, સંતુલિત અને પ્રતિભાવશીલ અભિગમ સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ હિતધારકો સાથે ગાઢ અને સતત સંકલનમાં કામ કરવાનું ચાલુ રાખે છે.

ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને અસર કરતા વર્તમાન વિકાસ વચ્ચે પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને LPG ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની રૂપરેખા આપીને વર્તમાન ઇંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ અંગેની અપડેટ શેર કરી હતી.

જાહેર એડવાઇઝરી અને નાગરિક જાગૃતિ

• નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ગભરાટમાં ખરીદી (panic purchase) ટાળવા અને માહિતી માટે માત્ર સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
• LPG ગ્રાહકોને ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવા અને ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સની મુલાકાત લેવાનું ટાળવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને PNG અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કુકટોપ્સ જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• તમામ નાગરિકોને વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન ઊર્જા બચાવવા માટે વિનંતી કરવામાં આવે છે.

સરકારી સજ્જતા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપન પગલાં

• ચાલી રહેલી ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે ખાસ કરીને હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ માટે સ્થાનિક LPG અને PNG પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપી છે.
• સરકારે પુરવઠા અને માંગ બંને પક્ષે કેટલાક તર્કસંગત પગલાં પહેલેથી જ અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદનમાં વધારો, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગ અંતરાલ (booking interval) 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધીનો સમાવેશ થાય છે અને પુરવઠા માટે સેક્ટરોને પ્રાથમિકતા આપવી સામેલ છે.
• LPG ની માંગ પરનું ભારણ ઘટાડવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે.
• કોલસા મંત્રાલયે કોલ ઈન્ડિયા અને સિંગરેણી કોલિયરીઝને નાના અને મધ્યમ ગ્રાહકોને વિતરણ માટે રાજ્યોને વધારાનો કોલસો પૂરો પાડવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• રાજ્યોને સ્થાનિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે નવા PNG કનેક્શન્સની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

રાજ્યો/UTs અને સંસ્થાગત પદ્ધતિઓ સાથે સંકલિત પ્રયાસો

• રાજ્ય સરકારો આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 અને LPG કન્ટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠાનું નિરીક્ષણ કરવા અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવા માટે સશક્ત છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્રો દ્વારા નાગરિકોને પૂરતા ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંચારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. રાજ્યો/UTs સાથે નિયમિત સમીક્ષા બેઠકો યોજવામાં આવી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, 02.04.2026 (સચિવ, MoPNG ની અધ્યક્ષતામાં) અને 06.04.2026 (MoPNG ના સચિવ અને I&B તથા ગ્રાહક બાબતોના સચિવોની અધ્યક્ષતામાં) ના રોજ બેઠકો બોલાવવામાં આવી હતી, જેમાં નીચે મુજબ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:
  • દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ જારી કરવી અને નિયમિત જાહેર એડવાઇઝરી જારી કરવી.
  • સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ / ખોટી માહિતી પર સક્રિયપણે દેખરેખ રાખવી અને તેનો સામનો કરવો.
  • જિલ્લા પ્રશાસન દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ ઝુંબેશને વધુ તીવ્ર બનાવવી અને OMCs સાથે સંકલન કરીને દરોડા અને નિરીક્ષણ ચાલુ રાખવા.
  • રાજ્યો/UTs માં વ્યાપારી LPG ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • રાજ્યો/UTs ને ફાળવવામાં આવેલા વધારાના SKO (કેરોસીન) માટે ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • PNG અપનાવવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવું.
  • ખાસ કરીને સ્થાનિક જરૂરિયાતો માટે LPG પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવી અને પુરવઠાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે 5 કિલો FTL સિલિન્ડરોના લક્ષિત વિતરણને અપનાવવું.
• તમામ રાજ્યો/UTs એ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે કંટ્રોલ રૂમ અને જિલ્લા મોનિટરિંગ સમિતિઓની સ્થાપના કરી છે.
• હાલમાં, 24 રાજ્યો/UTs નિયમિત પ્રેસ બ્રીફિંગ જારી કરી રહ્યા છે.

અમલીકરણ અને મોનિટરિંગ ક્રિયાઓ

• LPG ની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે દેશભરમાં અમલીકરણની કાર્યવાહી ચાલુ છે. ગઈકાલે, દેશભરમાં 4300 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા અને 1200 થી વધુ સિલિન્ડરો જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
• PSU ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ આકસ્મિક નિરીક્ષણો મજબૂત કર્યા છે અને 1700 થી વધુ શો-કોઝ નોટિસ જારી કરી છે, 168 LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર દંડ લાદ્યો છે અને 45 ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપને સસ્પેન્ડ કરી છે.

LPG પુરવઠો

સ્થાનિક LPG પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિથી LPG પુરવઠો પ્રભાવિત રહ્યો છે.
• LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ (સ્ટોક ખતમ થવો) ના અહેવાલ નથી.
• સમગ્ર ઉદ્યોગમાં ઓનલાઈન LPG બુકિંગ વધીને લગભગ 96% થયું છે.
• ડાયવર્ઝન રોકવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધીને લગભગ 90% થઈ છે.
• સ્થાનિક LPG સિલિન્ડરની ડિલિવરી સામાન્ય રહી છે.

વ્યાપારી LPG પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

• ભારત સરકારે તારીખ 01.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા સેન્ટર ફોર હાઈ ટેકનોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત ચોક્કસ જથ્થા અને રિફાઇનરી સ્ત્રોતના આધારે ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ વિભાગ, રસાયણ અને પેટ્રો કેમિકલ્સ વિભાગ વગેરે જેવા જટિલ ક્ષેત્રો માટે C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સના ચોક્કસ લઘુત્તમ જથ્થા ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે ભારતની પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સ સહિતની રિફાઇનિંગ કંપનીઓને પરવાનગી આપી છે.
• કુલ વ્યાપારી LPG ફાળવણી વધીને કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના આશરે 70% થઈ ગઈ છે, જેમાં 10% સુધારા-લિંક્ડ (reform-linked) ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 06.04.2026 ના પત્ર દ્વારા જાણ કરી છે કે તારીખ 21.03.2026 ના પત્રમાં ઉલ્લેખિત 20% ની મર્યાદાની બહાર 2જી-3જી માર્ચ 2026 દરમિયાન સ્થળાંતરિત મજૂરોને સરેરાશ દૈનિક પુરવઠા (સિલિન્ડરોની સંખ્યા) ના આધારે દરેક રાજ્યમાં સ્થળાંતરિત મજૂરોને વિતરણ માટે ઉપલબ્ધ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરોની દૈનિક માત્રા બમણી કરવામાં આવી રહી છે. આ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ની સહાયથી તેમના રાજ્યમાં માત્ર સ્થળાંતરિત મજૂરોને સપ્લાય કરવા માટે રાજ્ય સરકારના નિકાલ પર રહેશે.
• 23 માર્ચ 2026 થી, લગભગ 7.8 લાખ 5-કિલો ફ્રી ટ્રેડ LPG (FTL) સિલિન્ડરો વેચાયા છે.
• PSU OMCs એ છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો માટે અંદાજે 1300 જાગૃતિ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં 10,000 થી વધુ - 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો પણ વેચાયા હતા.
• 06.04.2026 ના રોજ, ફેબ્રુઆરી-26 ના મહિનામાં 77,000 ની દૈનિક સરેરાશ સામે દેશભરમાં 1.06 લાખથી વધુ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
• IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર્સની ત્રણ સભ્યોની સમિતિ વ્યાપારી LPG વિતરણનું આયોજન કરવા માટે રાજ્ય સત્તાવાળાઓ અને ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ સાથે સંકલન કરી રહી છે.
• 14 માર્ચ 2026 થી આશરે 86,439 MT વ્યાપારી LPG (45.5 લાખથી વધુ 19-કિલોના સિલિન્ડરોની સમકક્ષ) વેચાયેલ છે. ગઈકાલે, 6530 MT વ્યાપારી LPG (3.4 લાખથી વધુ - 19 કિલો સિલિન્ડરોની સમકક્ષ) વેચાયો હતો.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને PNG વિસ્તરણ પહેલ

• સ્થાનિક PNG અને CNG ટ્રાન્સપોર્ટને 100% પુરવઠા સહિત અગ્રતા ક્ષેત્રોને સુરક્ષિત પુરવઠો મળવાનું ચાલુ છે.
• 6 એપ્રિલ 2026 થી ફર્ટિલાઇઝર પ્લાન્ટ્સની એકંદર ફાળવણી તેમના છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના આશરે 90 ટકા સુધી વધાર્યા પછી, કાર્યરત યુરિયા પ્લાન્ટ્સને ગેસ પુરવઠો હાલમાં તેમના છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના આશરે 80 ટકા છે.
• સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (CGD) નેટવર્ક સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો પણ 06.04.2026 થી વધુ 10% વધારવામાં આવ્યો છે.
• CGD સંસ્થાઓને હોટેલ્સ, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને કેન્ટીન જેવા વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG કનેક્શન્સને પ્રાથમિકતા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.
• IGL, MGL, GAIL ગેસ અને BPCL સહિતની CGD કંપનીઓ સ્થાનિક અને વ્યાપારી PNG કનેક્શન્સ માટે પ્રોત્સાહનો આપી રહી છે.
• રાજ્યો/UTs અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્ક વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/UTs ને વધારાની 10% વ્યાપારી LPG ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ LPG થી PNG માં લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે.
• 18 રાજ્યો/UTs પહેલેથી જ PNG વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે લિંક થયેલ વધારાની વ્યાપારી LPG ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને પાંચ દિવસની અંદર શાળાઓ, હોસ્ટેલ, સામુદાયિક રસોડા અને આંગણવાડી રસોડા જેવા સંસ્થાઓને જ્યાં પાઇપલાઇન્સ ઉપલબ્ધ છે ત્યાં PNG દ્વારા જોડવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલયે અગ્રતાના ધોરણે અરજીઓ પર પ્રક્રિયા કરવા માટે ત્રણ મહિના માટે CGD ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે એક્સિલરેટેડ એપ્રુવલ ફ્રેમવર્ક (Accelerated Approval Framework) અપનાવ્યું છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 હેઠળ નેચરલ ગેસ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો વિતરણ (પાઈપલાઈન અને અન્ય સુવિધાઓ નાખવા, નિર્માણ, સંચાલન અને વિસ્તરણ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026 સૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઈપલાઈન નાખવા અને વિસ્તરણ કરવા માટે સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, મંજૂરીઓમાં વિલંબ અને જમીન સુધી પહોંચવાની સમસ્યાઓનું નિરાકરણ કરે છે, અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તે PNG નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ આપશે, લાસ્ટ-માઇલ કનેક્ટિવિટી વધારશે અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફના સંક્રમણને ટેકો આપશે તેવી અપેક્ષા છે, જેનાથી ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધશે.
• સંરક્ષણ મંત્રાલયે સંરક્ષણ રહેણાંક વિસ્તારોમાં PNG ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇન્સ્ટોલેશનને ઝડપી બનાવવા માટે 30 જૂન 2026 સુધી ટૂંકા ગાળાની નીતિમાં ફેરફાર જારી કર્યો છે.
• PNGRB એ PNG વિસ્તરણમાં ગતિ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ PNG ડ્રાઇવ 2.0 ને 30 જૂન 2026 સુધી લંબાવી છે.
• સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઉર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે એક મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ CBG પોલિસી વિકસાવી છે. આ મોડેલ નીતિનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યોને CBG વિકાસ માટે તેમની પોતાની રોકાણકાર-મૈત્રીપૂર્ણ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સક્ષમ કરવા માટે વ્યાપક લવચીક માર્ગદર્શક માળખા તરીકે સેવા આપવાનો છે. જે રાજ્યો આ પસંદ કરશે, તેમને વ્યાપારી LPG ની વધારાની ફાળવણીના આગામી હપ્તા માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
• માર્ચ 2026 થી, આશરે 3.76 લાખ PNG કનેક્શન્સ ગેસિફાઇડ કરવામાં આવ્યા છે અને લગભગ 4.1 લાખ વધારાના ગ્રાહકોએ નવા કનેક્શન માટે નોંધણી કરાવી છે.
• MYPNGD.in વેબસાઇટ દ્વારા 16,500 થી વધુ PNG ગ્રાહકોએ તેમના LPG કનેક્શન્સ સરેન્ડર કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ પૂરતા ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરીઝ સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી સ્થાનિક LPG ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે.

રિટેલ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને ભાવના પગલાં

• દેશભરમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.
• મધ્ય પૂર્વની કટોકટીને કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે; જો કે, ગ્રાહકોને સુરક્ષિત રાખવા માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં લિટર દીઠ ₹10નો ઘટાડો કર્યો છે.
• પૂરતી સ્થાનિક ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડીઝલ પર લિટર દીઠ ₹21.5 અને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) પર લિટર દીઠ ₹29.5 નિકાસ લેવી લાદવામાં આવી છે.
• પેટ્રોલ અને ડીઝલના રિટેલ ભાવ યથાવત છે અને રિટેલ આઉટલેટ્સ પર કોઈ વધારો થયો નથી.
• સરકારે નાગરિકોને અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવાની સલાહ આપી છે અને રાજ્ય સરકારોને પ્રેસ બ્રીફિંગ દ્વારા સચોટ માહિતી પ્રસારિત કરવા વિનંતી કરી છે.

કેરોસીનની ઉપલબ્ધતા અને વિતરણના પગલાં

• નિયમિત ફાળવણી ઉપરાંત રાજ્યો/UTs ને 48,000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 29.03.2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા માત્ર રસોઈ અને લાઇટિંગના હેતુ માટે PDS SKO ફ્રી રાજ્યો/UTs માં PDS સુપીરિયર કેરોસીન ઓઈલ (SKO) ના વિતરણની સુવિધા આપી છે –
  • જિલ્લા દીઠ મહત્તમ બે PSU OMC સર્વિસ સ્ટેશનોને (પ્રાધાન્યમાં કંપની ઓન્ડ કંપની ઓપરેટેડ) 5,000 લિટર સુધી PDS SKO સંગ્રહ કરવાની મંજૂરી છે.
  • આ PSU OMC સર્વિસ સ્ટેશનો દરેક જિલ્લામાં રાજ્ય સરકાર અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વહીવટીતંત્ર દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવશે.
• 18 રાજ્યો/UTs એ SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કર્યા છે, જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે કોઈ જરૂરિયાત હોવાનું જણાવ્યું નથી.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

પર્શિયન ગલ્ફમાં વર્તમાન દરિયાઈ સ્થિતિ અને ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની સુરક્ષા માટે લેવામાં આવતા પગલાં વિશે પણ માહિતી આપવામાં આવી હતી. એવું જણાવવામાં આવ્યું હતું કે:

• આ પ્રદેશમાં તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે અને છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ ઘટના બની નથી.
• હાલમાં, 433 ભારતીય નાવિકો સાથેના ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા 16 જહાજો પશ્ચિમ પર્શિયન ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં છે. ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG શિપિંગ), જહાજ માલિકો, RPSલ એજન્સીઓ અને ભારતીય મિશન સાથે સંકલન કરીને પરિસ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે.
• DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ 24×7 કાર્યરત છે અને સક્રિય થયા પછી 5,342 કોલ અને 11,053 ઈમેઈલ સંભાળ્યા છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 229 કોલ અને 406 ઈમેઈલનો સમાવેશ થાય છે.
• DG શિપિંગે અત્યાર સુધીમાં 1,691 થી વધુ ભારતીય નાવિકોના સુરક્ષિત પરત લાવવાની સુવિધા આપી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં એરપોર્ટ અને ગલ્ફના વિવિધ પ્રાદેશિક સ્થળોએથી 92 નાવિકોનો સમાવેશ થાય છે.
• સમગ્ર ભારતમાં બંદર કામગીરી સામાન્ય રીતે ચાલુ છે અને કોઈ ભીડના અહેવાલ નથી. ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ગોવા, કેરળ, આંધ્ર પ્રદેશ અને પુડુચેરીના સ્ટેટ મેરીટાઇમ બોર્ડ્સે સરળ કામગીરીની પુષ્ટિ કરી છે.
• મંત્રાલય ભારતીય નાવિકોના કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશન અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે.

આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

ભારતીય મિશન દ્વારા સહાય સહિત આ પ્રદેશમાં તાજેતરના વિકાસ બ્રીફિંગ દરમિયાન શેર કરવામાં આવ્યા હતા. એવી જાણ કરવામાં આવી હતી કે:

• વિદેશ મંત્રાલય ખાડી અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં થતા વિકાસ પર બારીકાઈથી નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં ભારતીય સમુદાયની સુરક્ષા, સલામતી અને કલ્યાણ સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે.
• મંત્રાલય એડવાઇઝરીના પ્રસાર માટે અને ભારતીય મિશન અને કોન્સ્યુલેટ્સ સાથેના સંકલન માટે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે ગાઢ સંકલનમાં છે.
• ભારતીય નાગરિકોને સહાય કરવા માટે સમગ્ર પ્રદેશમાં મિશન અને પોસ્ટ્સ સાથે સંકલન કરીને એક સમર્પિત MEA સ્પેશિયલ કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત છે.
• મિશન અને પોસ્ટ્સ 24×7 હેલ્પલાઇન જાળવી રહ્યા છે અને ઇમેઇલ અને સોશિયલ મીડિયા ચેનલો દ્વારા પ્રશ્નોના જવાબ આપી રહ્યા છે. તેઓ સુરક્ષા, સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઇટ અને મુસાફરીની સ્થિતિ અને કોન્સ્યુલર સેવાઓ વિશેની અદ્યતન માહિતી સાથે નિયમિત એડવાઇઝરી જારી કરી રહ્યા છે.
• ભારતીય રાજદૂતો તેમની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો, વ્યાવસાયિક જૂથો અને ભારતીય કંપનીઓ સાથે નિયમિતપણે જોડાઈ રહ્યા છે. મિશન વિઝા, પાડોશી દેશો દ્વારા ટ્રાન્ઝિટ કે જ્યાં હવાઈ ક્ષેત્રના નિયંત્રણો લાગુ હોય અને જરૂરિયાત મુજબ લોજિસ્ટિકલ સપોર્ટની સુવિધા આપી રહ્યા છે.
• ખાડી દેશોમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનું કલ્યાણ પ્રાથમિકતા બની રહ્યું છે, જેમાં મિશન શૈક્ષણિક ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ, ભારતીય શાળાઓ, શૈક્ષણિક બોર્ડ અને નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી સાથે સંકલન કરી રહ્યા છે.
• મિશન આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાવિકોને પણ ટેકો પૂરો પાડી રહ્યા છે, જેમાં સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે સંકલન, કોન્સ્યુલર સહાય અને ભારત પરત ફરવા માટેની વિનંતીઓની સુવિધાનો સમાવેશ થાય છે.
• 28 ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં લગભગ 7,60,000 મુસાફરોએ આ પ્રદેશમાંથી ભારતની મુસાફરી કરી છે.
• UAE માં, એરલાઇન્સ ઓપરેશનલ અને સુરક્ષાના કારણોસર મર્યાદિત નોન-શેડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આજે ભારત માટે લગભગ 90 ફ્લાઇટ્સ ચલાવવાની અપેક્ષા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટ પરથી ભારતના સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ ચાલુ છે.
• કતારનું હવાઈ ક્ષેત્ર આંશિક રીતે ખુલ્લું છે, કતાર એરવેઝ આજે ભારત માટે લગભગ 8-10 ફ્લાઈટ્સ ચલાવે તેવી અપેક્ષા છે.
• કુવૈતનું હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ છે, જઝીરા એરવેઝ અને કુવૈત એરવેઝ સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારત માટે નોન-શેડ્યુલ્ડ ફ્લાઈટ્સ ચલાવે છે.
• બહેરીનનું હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ છે, ગલ્ફ એર સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારત માટે નોન-શેડ્યુલ્ડ ફ્લાઈટ્સ ચલાવે છે.
• તેહરાનમાં ભારતના દૂતાવાસે ભારતની મુસાફરી માટે ઈરાનથી આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન સુધી 1,862 ભારતીય નાગરિકોની અવરજવરની સુવિધા આપી છે, જેમાં 935 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને 472 ભારતીય માછીમારોનો સમાવેશ થાય છે.
• ફ્લાઇટ પ્રતિબંધો અને હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ થવાને કારણે, ભારતીય નાગરિકોની મુસાફરીની સુવિધા વૈકલ્પિક ટ્રાન્ઝિટ રૂટ્સ દ્વારા ચાલુ રાખવામાં આવી છે:
  • ઈઝરાયેલથી ઈજીપ્ત અને જોર્ડન થઈને.
  • ઈરાકથી જોર્ડન અને સાઉદી અરેબિયા થઈને.
  • કુવૈત અને બહેરીનથી સાઉદી અરેબિયા થઈને.

SM/IJ/JD