મીડિયાને પશ્ચિમ એશિયાના વિકાસથી માહિતગાર રાખવાના તેના સતત પ્રયાસોના ભાગરૂપે, ભારત સરકારે આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે બ્રીફિંગનું આયોજન કર્યું હતું. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો અને વિદેશ મંત્રાલયના પ્રતિનિધિઓએ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા, દરિયાઈ કામગીરી અને પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોને સહાય તેમજ તમામ ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવાના પગલાં અંગેની અપડેટ્સ શેર કરી હતી. ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રાલયે પણ ખાદ્ય સુરક્ષાની સજ્જતા અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવ અંગે અપડેટ્સ આપી હતી.

ખાદ્ય સુરક્ષા અને ભાવ અપડેટ ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રાલયે આવશ્યક ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની ઉપલબ્ધતા અને પ્રવર્તમાન ભાવની સ્થિતિ અંગે અપડેટ શેર કરી હતી. તેણે પર્યાપ્ત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા અને બજારની સ્થિરતા જાળવવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. મંત્રાલયે કહ્યું:

ખાદ્ય સુરક્ષા સજ્જતા

• પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર ખાદ્ય સુરક્ષાની સ્થિતિ પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહી છે.
• સાર્વજનિક વિતરણ પ્રણાલી (PDS) માટે પૂરતો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા તેમજ કોઈપણ કટોકટીની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે ચોખા અને ઘઉંનો પૂરતો બફર સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.
• રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદો વંચિત વસ્તી માટે અનાજની પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવાનું ચાલુ રાખે છે.

માર્કેટ ઇન્ટરવેન્શન - ઓપન માર્કેટ સેલ સ્કીમ (ડોમેસ્ટિક)

• સરકાર અનાજના ભાવ પર નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે અને જ્યારે પણ જરૂર પડે ત્યારે ઓપન માર્કેટ સેલ સ્કીમ (ડોમેસ્ટિક) (OMSS – D) દ્વારા બજારમાં હસ્તક્ષેપ કરે છે.
• OMSS (D) હેઠળ, FCI પુરવઠો વધારવા, ભાવ સ્થિર કરવા અને ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે ખુલ્લા બજારમાં વધારાના ઘઉં અને ચોખા મુક્ત કરે છે.
• જો જરૂર પડે તો આવા હસ્તક્ષેપ કરવા માટે FCI પાસે પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.
• આ યોજના રાજ્ય સરકારોને વધારાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે સબસિડીવાળા નિશ્ચિત ભાવે ચોખાના વેચાણ માટે પણ સક્ષમ બનાવે છે.

ખરીદી – RMS 2026–27

• રવી માર્કેટિંગ સીઝન (RMS) 2026–27 માટે MSP કામગીરી હેઠળ ઘઉંની ખરીદી મુખ્યત્વે રાજ્ય સરકારની એજન્સીઓ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી છે.
• વિભાગ રાજ્યોના સંકલનમાં નિયમિતપણે સજ્જતાની સમીક્ષા કરી રહ્યો છે.
• ખરીદીની કામગીરી માટે પૂરતી પેકેજિંગ સામગ્રી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી રહી છે.

અનાજ પેકેજિંગ

• RMS 2026–27 દરમિયાન પેકેજિંગ મટિરિયલની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સક્રિય પગલાં લેવામાં આવ્યા છે.
• પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય અને રસાયણ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગના સંકલનમાં, વિભાગ પેકેજિંગ સ્ત્રોતોમાં વૈવિધ્ય લાવી રહ્યો છે અને કોઈપણ સંભવિત અછતને પહોંચી વળવા માટે આકસ્મિક પગલાં જાળવી રહ્યો છે.

ખાદ્ય તેલનું દૃશ્ય

• વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ છતાં ખાદ્ય તેલની સ્થાનિક ઉપલબ્ધતા આરામદાયક છે.
• ઇન્ડોનેશિયા, મલેશિયા, આર્જેન્ટિના અને બ્રાઝિલ સહિતના મુખ્ય ભાગીદાર દેશોમાંથી આયાત સતત ચાલી રહી છે.
• રાઈના સુધારેલા ઉત્પાદને સ્થાનિક પુરવઠાને મજબૂત બનાવ્યો છે.
• ખાદ્ય તેલનો એકંદર પુરવઠો સ્થિર છે અને જો જરૂર પડે તો હસ્તક્ષેપ કરવાની તૈયારી સાથે સરકાર સતત દેખરેખ રાખી રહી છે.

ખાંડ ક્ષેત્ર

• ખાંડનો પૂરતો બફર સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે અને 2025-26માં ખાંડનું ઉત્પાદન પૂરતું રહેવાની અપેક્ષા છે.
• લગભગ 15.80 LMT ખાંડની નિકાસ માટે પરવાનગી આપવામાં આવી છે, જેમાંથી 3.73 LMT નિકાસ થઈ ચૂકી છે.
• મુખ્ય નિકાસ સ્થળોમાં શ્રીલંકા, પશ્ચિમ એશિયા અને પૂર્વ આફ્રિકાનો સમાવેશ થાય છે.
• ખાંડના છૂટક ભાવ સ્થિર રહ્યા છે અને છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ફુગાવો 3% ની આસપાસ રહ્યો છે.

આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવ

• ગ્રાહક બાબતોનો વિભાગ દેશભરના 578 કેન્દ્રો પરથી નોંધાયેલી 40 ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના દૈનિક ભાવો પર નજર રાખે છે.
• મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને ભાવના વલણો પર ઝીણવટભરી નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
• અત્યાર સુધી, કોઈ અસામાન્ય અસ્થિરતા જોવા મળી નથી અને મોટાભાગની ચીજવસ્તુઓના ભાવ સ્થિર રહ્યા છે, જે પૂરતી ઉપલબ્ધતા દર્શાવે છે.
• આવશ્યક ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓમાં સામાન્યીકૃત પુરવઠાના દબાણ અથવા મોંઘવારીના પ્રસારના કોઈ પુરાવા નથી.

કઠોળની ઉપલબ્ધતા

• કઠોળનું ઉત્પાદન પાછલા વર્ષના 257 LMT ની સરખામણીમાં આશરે 266 LMT થવાનો અંદાજ છે, જે ગયા વર્ષ કરતા વધારે છે.
• કઠોળનો સરકારી સ્ટોક આશરે 28 LMT છે, જ્યારે પ્રાઈસ સપોર્ટ સ્કીમ હેઠળ તુવેર અને રવી કઠોળની ખરીદી ચાલુ છે.
• અત્યાર સુધીમાં આશરે 3.21 LMT તુવેર અને 5.71 LMT ચણાની ખરીદી કરવામાં આવી છે.
• પુરવઠાની સુગમતા અને સ્થિર ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે 2026-27 માં કઠોળની આયાત નીતિ 2025-26 ના અસ્તિત્વમાં રહેલા માળખાને જાળવી રાખે છે.
• તુવેર અને અડદની આયાત 31 માર્ચ 2027 સુધી 'ફ્રી' શ્રેણી હેઠળ મંજૂર છે, જ્યારે ચણા અને મસૂરની આયાત પર 10% ડ્યુટી અને પીળા વટાણા પર 30% ડ્યુટી લાગે છે.

બાગાયતી પાકોની ઉપલબ્ધતા (TOP - બટાકા, ટામેટા, ડુંગળી)

• બટાકા, ટામેટા અને ડુંગળી જેવા મુખ્ય બાગાયતી પાકોનું ઉત્પાદન સ્થાનિક માંગને પહોંચી વળવા માટે પૂરતું છે.
• બટાકાનું ઉત્પાદન આશરે 584 LMT (ગયા વર્ષે 586 LMT સામે), ટામેટા આશરે 227 LMT અને ડુંગળી આશરે 273 LMT હોવાનો અંદાજ છે.
• ભારત સરકારે 2026-27 માં ડુંગળી માટે 2 LMT નો ભાવ સ્થિરીકરણ બફર લક્ષ્યાંક નિર્ધારિત કર્યો છે, જેમાં નેશનલ એગ્રીકલ્ચરલ કોઓપરેટિવ માર્કેટિંગ ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (NAFED) અને નેશનલ કોઓપરેટિવ કન્ઝ્યુમર્સ ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ (NCCF) એ ખરીદીની તૈયારીઓ શરૂ કરી છે.
• બફર સ્ટોકિંગ માટે રવી 2026 ની ડુંગળીની ખરીદીથી મંડીના ભાવને ટેકો મળે અને અસ્થિરતા મધ્યમ રહેવાની અપેક્ષા છે.

મોનિટરિંગ અને અમલીકરણ

• ગ્રાહક બાબતોના વિભાગે ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ અને પુરવઠા અંગે રાજ્ય સરકારો સાથે સતત સંપર્ક અને માહિતીના આદાનપ્રદાનની સુવિધા માટે કંટ્રોલ રૂમની સ્થાપના કરી છે.
• કંટ્રોલ રૂમ આવશ્યક ચીજવસ્તુ ધારો, 1955 ના અમલીકરણ પર પણ નજર રાખે છે, જેમાં આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર સામેની કાર્યવાહીનો સમાવેશ થાય છે.
• વિભાગ નેશનલ કન્ઝ્યુમર હેલ્પલાઇન-1915 પર પ્રાપ્ત થતી ફરિયાદો પર પણ નજીકથી નજર રાખી રહ્યો છે, જે દેશભરમાં 17 ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ છે. હેલ્પલાઇન વોટ્સએપ અને INGRAM પોર્ટલ સહિત અનેક પ્લેટફોર્મ દ્વારા પણ ઉપલબ્ધ છે, જે ગ્રાહકોને સરળતાથી ફરિયાદો નોંધવા સક્ષમ બનાવે છે.

ઉર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા પ્રવર્તમાન ઇંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ અંગેની અપડેટ શેર કરવામાં આવી હતી, જેમાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ થવાના સંદર્ભમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશો અને LPG ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો. એ નોંધવામાં આવ્યું હતું કે:

જાહેર સલાહ અને નાગરિક જાગૃતિ

• નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ગભરાટમાં ખરીદી ટાળવા અને માહિતી માટે માત્ર સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખવા સલાહ આપવામાં આવે છે.
• LPG ગ્રાહકોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરે અને વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળે.
• નાગરિકોને PNG અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કૂકટોપ જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• તમામ નાગરિકોને વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન ઉર્જા સંરક્ષણ કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

સરકારી સજ્જતા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપન પગલાં

• ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે ખાસ કરીને હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ માટે સ્થાનિક LPG અને PNG પુરવઠાને અગ્રતા આપી છે.
• સરકારે પુરવઠા અને માંગ બંને બાજુએ ઘણા તર્કસંગત પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગ અંતરાલ 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી કરવું અને પુરવઠા માટેના ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
• LPG ની માંગ પરનું દબાણ ઘટાડવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે.
• કોલસા મંત્રાલયે કોલ ઈન્ડિયા અને સિંગરેની કોલિયરીઝને નાના અને મધ્યમ ગ્રાહકોને વિતરણ માટે રાજ્યોને વધારાનો કોલસો સપ્લાય કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• રાજ્યોને ઘરેલું અને વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે નવા PNG કનેક્શનની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.
• રાજ્યના અધિકારીઓ સાથે સચિવ (MoPNG) ની અધ્યક્ષતામાં મળેલી સમીક્ષા બેઠકમાં પર્યાપ્ત LPG પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવાના પગલાં પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો અને રાજ્યોને ખાસ કરીને ઘરેલું અને આવશ્યક જરૂરિયાતો માટે LPG વિતરણને પ્રાથમિકતા આપવા નિર્દેશ આપ્યો હતો, જ્યારે સંગ્રહખોરી, ડાયવર્ઝન અને ખોટી માહિતી સામે કડક તકેદારી રાખવાની સૂચના આપી હતી. પરપ્રાંતિય કામદારોને FTL LPG સપ્લાય અંગેના અહેવાલો પર રાજ્યોએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે સ્થળાંતર કરનારાઓને અસર કરતા LPG પુરવઠામાં કોઈ વિક્ષેપ નથી અને પુરવઠો સ્થિર છે. સચિવે જાણ કરી હતી કે રાજ્યો ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) સાથે સ્થાનિક જરૂરિયાતોને આધારે 5 કિલો FTL LPG સિલિન્ડરોના લક્ષિત વિતરણનું સંચાલન કરવાનું વિચારી શકે છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને સંસ્થાકીય મિકેનિઝમ સાથે સંકલિત પ્રયાસો

• રાજ્ય સરકારો આવશ્યક ચીજવસ્તુ ધારો, 1955 અને LPG કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠાની દેખરેખ રાખવા અને પેટ્રોલિયમ પેદાશોના સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર સામે કાર્યવાહી કરવા માટે સશક્ત છે.
• તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના તમામ મુખ્ય સચિવો, ACS/અગ્ર સચિવ/સચિવ ખાદ્ય અને નાગરિક પુરવઠાને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે -
  • દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ બહાર પાડવી અને નિયમિત જાહેર સલાહ જાળવવી.
  • સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ/ખોટી માહિતીનું સક્રિયપણે નિરીક્ષણ અને સામનો કરવો.
  • જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ ઝુંબેશ તેજ કરવી અને OMCs સાથે સંકલનમાં દરોડા અને નિરીક્ષણ ચાલુ રાખવું.
  • તેમના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ LPG ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવેલા વધારાના SKO (કેરોસીન) માટે ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • PNG અપનાવવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવું.
• તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે કંટ્રોલ રૂમ અને જિલ્લા દેખરેખ સમિતિઓની સ્થાપના કરી છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોને સક્રિય અને નિયમિત જાહેર સંવાદને તેજ કરવા, યોગ્ય વરિષ્ઠ સ્તરે દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ યોજવા તેમજ સોશિયલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક મીડિયા દ્વારા સચોટ માહિતીના સમયસર પ્રસાર માટે વિનંતી કરી છે જેથી ખોટી માહિતીનો અસરકારક રીતે સામનો કરી શકાય અને નાગરિકોને LPG ની પૂરતી ઉપલબ્ધતા અને સરળ વિતરણ અંગે ખાતરી આપી શકાય.
• હાલમાં, 23 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો નિયમિત પ્રેસ બ્રીફિંગ જારી કરી રહ્યા છે.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કાર્યવાહી

• LPG ના સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે દેશભરમાં અમલીકરણની કાર્યવાહી ચાલુ છે.
• 1 લાખથી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા છે અને 52,000 થી વધુ સિલિન્ડર જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે.
• 850 થી વધુ FIR નોંધવામાં આવી છે અને લગભગ 220 વ્યક્તિઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.
• જાહેર ક્ષેત્રની ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ આકસ્મિક નિરીક્ષણો મજબૂત કર્યા છે અને 1,500 થી વધુ કારણદર્શક નોટિસ જારી કરી છે, 118 LPG વિતરણ એજન્સીઓ પર દંડ ફટકાર્યો છે અને 41 એજન્સીઓને સસ્પેન્ડ કરી છે.

LPG પુરવઠો

ઘરેલું LPG પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે LPG પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ છે.
• LPG વિતરણ કેન્દ્રો પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ (સ્ટોક ખાલી થવો) નોંધાયા નથી.
• સમગ્ર ઉદ્યોગમાં ઓનલાઈન LPG બુકિંગ વધીને લગભગ 97% થયું છે.
• ડાયવર્ઝન રોકવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધીને લગભગ 90% થઈ ગઈ છે.
• ઘરેલું LPG સિલિન્ડરની ડિલિવરી સામાન્ય રહી છે, 1 માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં ઘરોમાં 18 કરોડથી વધુ સિલિન્ડર પહોંચાડવામાં આવ્યા છે.

કોમર્શિયલ LPG પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં: ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, પશુપાલન, રસાયણ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ, DPIIT વગેરે માટે પ્રોપીલીન, પોલીપ્રોપીલીન, આઈસોપ્રોપીલ આલ્કોહોલ, બ્યુટાડીન, બ્યુટાઈલ એક્રીલેટ વગેરે જેવા પેટ્રોકેમિકલ્સની ઉપલબ્ધતાના મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપવા માટે, એક સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથની રચના કરવામાં આવી છે જેણે રિફાઇનરી અને પેટ્રોકેમિકલ સંકુલ દ્વારા આ ક્ષેત્રો માટે C3-C4 અણુઓના ચોક્કસ જથ્થાના ડાયવર્ઝનની ભલામણ કરી છે. આ જૂથે LDPE, LLDPE, HDPE વગેરે જેવા C2 આધારિત ડેરિવેટિવ્ઝ માટે ફીડસ્ટોકની ઉપલબ્ધતા અને ડાઉનસ્ટ્રીમ એકમો માટે તેમના પુરવઠા માટે પણ ભલામણો આપી છે.

કુલ વ્યાપારી LPG ફાળવણી વધારીને કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના આશરે 70% કરવામાં આવી છે, જેમાં 10% સુધારા-લિંક્ડ ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે.

• 23 માર્ચ 2026 થી, લગભગ 6.75 લાખ 5-કિલોના ફ્રી ટ્રેડ LPG (FTL) સિલિન્ડરોનું વેચાણ થયું છે.
• જાહેર ક્ષેત્રની OMCs એ આંધ્રપ્રદેશ, આસામ, બિહાર, ચંદીગઢ, છત્તીસગઢ, દિલ્હી, ગોવા, ગુજરાત, હરિયાણા, હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ અને કાશ્મીર, ઝારખંડ, કર્ણાટક, કેરળમ, મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, ઓડિશા, પુડુચેરી, પંજાબ, રાજસ્થાન, તમિલનાડુ, તેલંગાણા, ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, પશ્ચિમ બંગાળમાં 5 કિલો FTL સિલિન્ડરો માટે આશરે 550 જાગૃતિ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે.
• આ શિબિરોમાં 6,700 થી વધુ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરોનું વેચાણ પણ થયું હતું.
• IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટરોની ત્રણ સભ્યોની સમિતિ વ્યાપારી LPG વિતરણનું આયોજન કરવા માટે રાજ્ય સત્તાધિકારીઓ અને ઉદ્યોગ મંડળો સાથે સંકલન કરી રહી છે.
• 14 માર્ચ 2026 થી લગભગ 79,909 MT વ્યાપારી LPG (42 લાખથી વધુ 19-કિલોના સિલિન્ડરની સમકક્ષ) વેચાઈ છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને PNG વિસ્તરણ પહેલ

• અગ્રતા ધરાવતા ક્ષેત્રોને સુરક્ષિત પુરવઠો મળવાનું ચાલુ છે, જેમાં સ્થાનિક PNG અને CNG પરિવહનને 100% પુરવઠાનો સમાવેશ થાય છે.
• કાર્યરત યુરિયા પ્લાન્ટ્સને ગેસ પુરવઠો હાલમાં તેમના છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના 70-75% છે અને તે 6 એપ્રિલ 2026 (આજે) થી વધારીને આશરે 90% કરવાનું આયોજન છે.
• સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (CGD) નેટવર્ક સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠામાં 6 એપ્રિલ 2026 (આજે) થી વધારાના 10% નો વધારો કરવામાં આવશે.
• CGD સંસ્થાઓને હોટલ, રેસ્ટોરાં અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG કનેક્શનને પ્રાથમિકતા આપવા માટે સલાહ આપવામાં આવી છે.
• IGL, MGL, GAIL Gas અને BPCL સહિતની CGD કંપનીઓ ઘરેલું અને વ્યાપારી PNG કનેક્શન માટે પ્રોત્સાહન આપી રહી છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને વ્યાપારી LPG ની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે જો તેઓ LPG થી PNG માં લાંબા ગાળાના પરિવર્તનમાં મદદ કરી શકે.
• 17 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પહેલેથી જ PNG વિસ્તરણ સુધારા સાથે સંકળાયેલ વધારાની વ્યાપારી LPG ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને શાળાઓ, હોસ્ટેલ, સામુદાયિક રસોડા અને આંગણવાડી રસોડા જેવી સંસ્થાઓને પાંચ દિવસની અંદર PNG દ્વારા જોડવા નિર્દેશ આપ્યો છે જ્યાં પાઇપલાઇન ઉપલબ્ધ છે.
• રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ અને હાઈવે મંત્રાલયે પ્રાધાન્યતાના ધોરણે અરજીઓની પ્રક્રિયા કરવા માટે ત્રણ મહિના માટે CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે એક્સિલરેટેડ અપ્રુવલ ફ્રેમવર્ક (ત્વરિત મંજૂરી માળખું) અપનાવ્યું છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુ ધારો, 1955 હેઠળ કુદરતી ગેસ અને પેટ્રોલિયમ પેદાશ વિતરણ (પાઈપલાઈન અને અન્ય સુવિધાઓ નાખવા, નિર્માણ, સંચાલન અને વિસ્તરણ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026 ને સૂચિત કર્યો છે.
• આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઈપલાઈન નાખવા અને વિસ્તરણ કરવા માટે એક સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓમાં વિલંબ અને જમીનની પહોંચના પ્રશ્નોને હલ કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે.
• તે PNG નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ આપશે, લાસ્ટ-માઈલ કનેક્ટિવિટી વધારશે અને સ્વચ્છ ઈંધણ તરફ સંક્રમણને ટેકો આપશે તેવી અપેક્ષા છે, જેનાથી ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધશે.
• સંરક્ષણ મંત્રાલયે સંરક્ષણ રહેણાંક વિસ્તારોમાં PNG ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્થાપના ઝડપી બનાવવા માટે 30 જૂન 2026 સુધી ટૂંકા ગાળાની પોલિસીમાં ફેરફાર જારી કર્યો છે.
• PNGRB એ PNG વિસ્તરણમાં ગતિ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ PNG ડ્રાઈવ 2.0 ને 30 જૂન 2026 સુધી લંબાવી છે.
• માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં આશરે 3.67 લાખ PNG કનેક્શન ગેસીફાઈડ કરવામાં આવ્યા છે અને લગભગ 4 લાખ વધારાના ગ્રાહકોએ નવા કનેક્શન માટે નોંધણી કરાવી છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ પૂરતી ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરી સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્યરત છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી સ્થાનિક LPG ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

રિટેલ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને ભાવના પગલાં

• દેશભરના રિટેલ આઉટલેટ્સ (પેટ્રોલ પંપ) સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.
• મધ્ય પૂર્વની કટોકટીને કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે; જોકે, ગ્રાહકોના રક્ષણ માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં લિટર દીઠ ₹10 નો ઘટાડો કર્યો છે.
• સ્થાનિક ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડીઝલ પર લિટર દીઠ ₹21.5 અને ATF પર ₹29.5 ના દરે નિકાસ લેવી (export levy) લાદવામાં આવી છે.
• પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ યથાવત છે અને રિટેલ આઉટલેટ્સ પર કોઈ વધારો થયો નથી.
• સરકારે નાગરિકોને અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવા સલાહ આપી છે અને રાજ્ય સરકારોને પ્રેસ બ્રીફિંગ દ્વારા સચોટ માહિતી પ્રસારિત કરવા વિનંતી કરી છે.

કેરોસીનની ઉપલબ્ધતા અને વિતરણ પગલાં

• નિયમિત ફાળવણી ઉપરાંત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને 48,000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
• 29 માર્ચ 2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન મુજબ SKO-મુક્ત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં રસોઈ અને પ્રકાશના હેતુ માટે નિયુક્ત PSU OMC સર્વિસ સ્ટેશનો દ્વારા PDS સુપિરિયર કેરોસીન ઓઈલ (SKO) ના વિતરણની મંજૂરી આપે છે.
• 18 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કર્યા છે, જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે કોઈ જરૂરિયાત જણાવી નથી.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી પર્શિયન ગલ્ફની વર્તમાન દરિયાઈ સ્થિતિ અને ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની સુરક્ષા માટે લેવામાં આવતા પગલાં વિશે પણ માહિતી આપવામાં આવી હતી. એવું જણાવવામાં આવ્યું હતું કે:

• બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય દરિયાઈ વેપારની સાતત્યતા સુનિશ્ચિત કરતી વખતે શિપિંગ હિલચાલ, બંદર કામગીરી અને ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા પર સતત દેખરેખ રાખવાનું ચાલુ રાખે છે.
• આ ક્ષેત્રમાં તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે અને છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી.
• છેલ્લા બે દિવસમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા બે LPG જહાજો, ગ્રીન સાન્વી અને ગ્રીન આશા, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની સુરક્ષિત રીતે પાર કરી ગયા છે. ગ્રીન સાન્વી 25 નાવિકો સાથે લગભગ 46,650 MT LPG વહન કરી રહ્યું છે, જ્યારે ગ્રીન આશા 26 નાવિકો સાથે લગભગ 15,405 MT LPG વહન કરી રહ્યું છે.
• હાલમાં પશ્ચિમ પર્શિયન ગલ્ફ પ્રદેશમાં 433 ભારતીય નાવિકો સાથેના 16 ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો છે. ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG શિપિંગ) જહાજના માલિકો, RPSL એજન્સીઓ અને ભારતીય મિશનોના સંકલનમાં સતત દેખરેખ રાખે છે.
• DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ 24x7 કાર્યરત છે અને સક્રિય થયા પછી 5,113 કોલ અને 10,647 ઈમેલ હેન્ડલ કર્યા છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 25 કોલ અને 100 ઈમેલનો સમાવેશ થાય છે.
• DG શિપિંગે અત્યાર સુધીમાં 1,599 થી વધુ ભારતીય નાવિકોના સુરક્ષિત સ્વદેશ વાપસીની સુવિધા આપી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં એરપોર્ટ અને ગલ્ફના વિવિધ પ્રાદેશિક સ્થળોએથી 120 લોકોનો સમાવેશ થાય છે.
• સમગ્ર ભારતમાં બંદર કામગીરી સામાન્ય છે અને કોઈ ભીડ (congestion) નોંધાઈ નથી. ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ગોવા, કેરળ, આંધ્રપ્રદેશ અને પુડુચેરીના સ્ટેટ મેરિટાઇમ બોર્ડ્સે સરળ કામગીરીની પુષ્ટિ કરી છે.
• મંત્રાલય ભારતીય નાવિકોના કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશનો અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા બ્રીફિંગ દરમિયાન ભારતીય મિશનો દ્વારા આપવામાં આવતી સહાય સહિત પ્રદેશના તાજેતરના વિકાસની માહિતી આપવામાં આવી હતી. એવી માહિતી આપવામાં આવી હતી કે:

• વિદેશ મંત્રીએ કતાર અને સંયુક્ત આરબ અમીરાતના વિદેશ મંત્રીઓ સાથે ટેલિફોનિક વાતચીત કરી અને પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ અંગે ચર્ચા કરી.
• વિદેશ મંત્રીને ઈરાનના વિદેશ મંત્રી તરફથી પણ ફોન આવ્યો હતો, જે દરમિયાન બંને પક્ષોએ આ ક્ષેત્રમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ પર વિચારોનું આદાનપ્રદાન કર્યું હતું.
• તેહરાનમાં ભારતીય દૂતાવાસે અત્યાર સુધીમાં 1,777 ભારતીય નાગરિકોને ઈરાનથી આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન થઈને ભારત જવા માટેની સુવિધા પૂરી પાડી છે. આમાં 895 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને 345 ભારતીય માછીમારોનો સમાવેશ થાય છે. માછીમારો 4 એપ્રિલ 2026 ના રોજ આર્મેનિયાથી ચેન્નાઈ પહોંચ્યા હતા. દૂતાવાસે બે વિદેશી નાગરિકો — એક બાંગ્લાદેશ અને એક શ્રીલંકાના — ટ્રાન્ઝિટની પણ સુવિધા પૂરી પાડી હતી.
• કુલ સ્થળાંતર કરાયેલા લોકોમાંથી 1,545 આર્મેનિયા અને 234 અઝરબૈજાનમાં પ્રવેશ્યા હતા. સ્થળાંતર કરાયેલા લોકોના સુરક્ષિત પરિવહનની સુવિધા આપવા બદલ ભારતે ઈરાન, આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાનના સત્તાધિકારીઓનો આભાર વ્યક્ત કર્યો છે.
• વિદેશ મંત્રાલય ગલ્ફ અને પશ્ચિમ એશિયા પ્રદેશમાં બદલાતી પરિસ્થિતિ પર ઝીણવટભરી નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં ભારતીય સમુદાયની સલામતી, સુરક્ષા અને કલ્યાણ સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા રહે છે.
• ભારતીય નાગરિકો અને તેમના પરિવારોને મદદ કરવા માટે સમર્પિત MEA સ્પેશિયલ કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત છે, જેમાં રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સતત સંકલન ચાલુ છે.
• સમગ્ર પ્રદેશમાં ભારતીય મિશનો અને પોસ્ટ્સ ચોવીસે કલાક કાર્યરત છે, 24x7 હેલ્પલાઇન જાળવી રહ્યા છે, અપડેટેડ એડવાઈઝરી જારી કરી રહ્યા છે અને ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો, સંસ્થાઓ અને કંપનીઓ સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે.
• મિશનો ભારતીય નાગરિકોને વિઝા સુવિધા, કોન્સ્યુલર સેવાઓ, લોજિસ્ટિક સપોર્ટ અને જ્યાં એરસ્પેસ પ્રતિબંધો લાગુ હોય ત્યાં પડોશી દેશો દ્વારા ટ્રાન્ઝિટની સુવિધા આપવાનું ચાલુ રાખે છે. તેઓ સ્થાનિક સરકારો સાથે નજીકના સંપર્કમાં રહે છે.
• ગલ્ફ દેશોમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનું કલ્યાણ એ અગ્રતા છે, મિશનો સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ, ભારતીય શાળાઓ, શૈક્ષણિક બોર્ડ અને નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) સાથે સંકલન કરી રહ્યા છે જેથી શૈક્ષણિક સમયપત્રક અને JEE તથા NEET જેવી પરીક્ષાઓ પર પ્રતિકૂળ અસર ન પડે.
• મિશનો આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય નાવિકોને પણ સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે, જેમાં સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે સંકલન, કોન્સ્યુલર સહાય, પરિવારો સાથે સંપર્કની સુવિધા અને ભારત પરત ફરવાની વિનંતીઓમાં મદદનો સમાવેશ થાય છે.
• 28 ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં અંદાજે 7,30,000 મુસાફરોએ પ્રદેશમાંથી ભારતની મુસાફરી કરી છે.
• UAE માં એરલાઇન્સ ઓપરેશનલ અને સુરક્ષાના કારણોસર મર્યાદિત નોન-શિડ્યુલ્ડ ફ્લાઇટ્સનું સંચાલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે, આજે ભારત માટે અંદાજે 90 ફ્લાઇટ્સ સંચાલિત થવાની અપેક્ષા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઈટ્સ ચાલુ છે.
• કતારની એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી છે, જેમાં કતાર એરવેઝ આજે ભારત માટે લગભગ 8-10 ફ્લાઇટ્સ સંચાલિત કરે તેવી અપેક્ષા છે.
• કુવૈતની એરસ્પેસ બંધ છે, જેમાં જઝીરા એરવેઝ અને કુવૈત એરવેઝ સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારત માટે નોન-શિડ્યુલ્ડ ફ્લાઈટ્સનું સંચાલન કરી રહી છે.
• બહેરીન એરસ્પેસ પણ બંધ છે, ગલ્ફ એર સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારત માટે નોન-શિડ્યુલ્ડ ફ્લાઈટ્સ ચલાવી રહી છે.
• ફ્લાઇટ પ્રતિબંધો અને એરસ્પેસ બંધ હોવાને કારણે, ભારતીય નાગરિકોની મુસાફરી વૈકલ્પિક ટ્રાન્ઝિટ રૂટ દ્વારા સુવિધાજનક બનાવવામાં આવી રહી છે.
  • ઇઝરાયેલથી ઇજિપ્ત અને જોર્ડન થઈને.
  • ઈરાનથી આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન થઈને.
  • ઈરાકથી જોર્ડન અને સાઉદી અરેબિયા થઈને.
  • કુવૈત અને બહેરીનથી સાઉદી અરેબિયા થઈને.

SM/BS/JD