પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ પર દેખરેખ રાખવા અને ભારત પર તેની ન્યૂનતમ અસર થાય તે માટે સક્રિય પગલાં સૂચવવા માટે રચાયેલા અનૌપચારિક મંત્રીઓના જૂથ (IGoM) ની બીજી બેઠક 02 એપ્રિલ, 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીના કર્તવ્ય ભવન-2 ખાતે રક્ષા મંત્રી શ્રી રાજનાથ સિંહના અધ્યક્ષપદ હેઠળ યોજાઈ હતી. IGoM એ તાજેતરના વિકાસ પર વિગતવાર વિચારમંથન કર્યું હતું અને ચાલુ સંઘર્ષને કારણે ઉદ્ભવતી કોઈપણ પ્રતિકૂળ અસરને ઘટાડવા માટે સરકાર દ્વારા લેવામાં આવનારા આગામી પગલાં વિશે ચર્ચા કરી હતી.

નાણા અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણ; પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી શ્રી હરદીપ સિંહ પુરી; ઉર્જા મંત્રી શ્રી મનોહર લાલ; રસાયણ અને ખાતર મંત્રી શ્રી જગત પ્રકાશ નડ્ડા; વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ જયશંકર; ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રી શ્રી પ્રહલાદ જોશી; વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી મંત્રાલયના રાજ્ય મંત્રી (સ્વતંત્ર પ્રભાર) ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહ; અને રેલવે, માહિતી અને પ્રસારણ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ આ બેઠકમાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

"અનિશ્ચિત પરિસ્થિતિ" ને ધ્યાનમાં લેતા, રક્ષા મંત્રીએ પરિસ્થિતિનું ચોવીસ કલાક મોનિટરિંગ કરવાના મહત્વ અને કોઈપણ પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે માપાંકિત રીતે પ્રતિસાદ આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે દેશના લોકો આ સંઘર્ષની ન્યૂનતમ અસરનો સામનો કરે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે કોઈ કસર બાકી રાખવી જોઈએ નહીં.

 

Chaired the second meeting of the Informal Group of Ministers (IGoM) in New Delhi.

Underlined the importance of Round-the-Clock monitoring of the situation and the need to respond in a calibrated manner to deal with any eventuality.

The IGoM was apprised of the measures being… pic.twitter.com/LT5douBImh

— Rajnath Singh (@rajnathsingh) April 2, 2026

બેઠક દરમિયાન, સચિવોના સાત સશક્ત જૂથોએ (Empowered Groups of Secretaries) પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાં વિશે IGoM ને માહિતગાર કર્યા હતા. વૈશ્વિક વેપારમાં વિક્ષેપને કારણે ઉદ્ભવતી ચિંતાઓને દૂર કરવા અને ઉદ્યોગને, ખાસ કરીને ઉત્પાદન (manufacturing) ક્ષેત્રને રાહત અને ટેકો આપવા અને રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધારવા માટે નાણા મંત્રાલય દ્વારા લેવામાં આવેલા પગલાં વિશે IGoM ને માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા. જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

• 01 એપ્રિલ, 2026 ના રોજની સૂચના મુજબ 30 જૂન, 2026 સુધી 40 ગંભીર પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનો પર સંપૂર્ણ કસ્ટમ ડ્યુટી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
• SEZs માં પાત્ર એકમો માટે સ્થાનિક ટેરિફ એરિયા (DTA) માં ઉત્પાદિત ચીજવસ્તુઓ કન્સેશનલ કસ્ટમ ડ્યુટી દરે વેચવા માટે ખાસ વન-ટાઇમ રાહત પગલાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જે 01 એપ્રિલ, 2026 થી 31 માર્ચ, 2027 સુધી અમલી રહેશે.
• મહેસૂલ વિભાગ (DoR) દ્વારા 31 માર્ચ, 2026 ના રોજ જારી કરાયેલ સૂચનામાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે 01 એપ્રિલ, 2017 પહેલા કરવામાં આવેલા રોકાણોના સંદર્ભમાં GAAR ની જોગવાઈઓ લાગુ કરવામાં આવશે નહીં.

આ પગલાં ટેક્સટાઇલ, પેકેજિંગ અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ સહિતના ડાઉનસ્ટ્રીમ સેક્ટર્સ પર ખર્ચનું દબાણ ઘટાડશે, દેશમાં પુરવઠાની સ્થિરતાને સરળ બનાવશે અને ભારતમાં રોકાણ કરવાનું વિચારતા રોકાણકારો માટે જરૂરી સ્પષ્ટતા પ્રદાન કરશે.

શ્રી રાજનાથ સિંહે સ્થાનિક કામગીરી માટે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ના ભાવમાં માસિક વધારા પર 01 એપ્રિલ, 2026 થી અમલમાં આવે તેવી 25% ની મર્યાદા (cap) લાદવાના સરકારના નિર્ણયની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે આ પગલું લોકોને ભાડામાં અચાનક થતા વધારાથી બચાવવામાં મદદ કરશે.

સરકારે સ્થાનિક LPG પુરવઠાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપી છે અને વપરાશની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે રિફાઇનરી ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. IGoM ને માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા કે LPG વિતરકો પાસે સ્ટોક ખાલી થવાના (dry-out) કોઈ અહેવાલ નથી અને ઘરેલું LPG સિલિન્ડરોની ડિલિવરી સામાન્ય સમયપત્રક મુજબ ચાલુ છે. સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારના કિસ્સાઓને કારણે પુરવઠાની કામચલાઉ ચિંતા ઉભી થઈ હતી, જેના કારણે અમુક વિસ્તારોમાં ગભરાટમાં ખરીદી (panic buying) શરૂ થઈ હતી.

મંત્રીઓને માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા કે કડક અમલીકરણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં LPG ની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે ઘણા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં દરોડા પાડવામાં આવી રહ્યા છે. ગેરરીતિમાં સામેલ કેટલાક LPG વિતરકો સામે પણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.

સ્થળાંતરિત મજૂરો અને ઓછો વપરાશ ધરાવતા પરિવારોને મદદ કરવા માટે, સરકાર 5 કિલોના ફ્રી ટ્રેડ LPG (FTL) સિલિન્ડરોની પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરી રહી છે, અને 23 માર્ચ, 2026 થી અત્યાર સુધીમાં 4.3 લાખથી વધુ આવા સિલિન્ડરો વેચાયા છે. જ્યાં માંગ વધુ છે તેવા રાજ્યો પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે.

IGoM ને માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા કે કોમર્શિયલ LPG પર નિર્ભર ઔદ્યોગિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં કામગીરીની સાતત્ય જાળવવા માટે કટોકટી પહેલાના પુરવઠા સ્તરના 80% થી વધુ જાળવવામાં આવી રહ્યા છે. વિવિધ ઉદ્યોગોના મંત્રાલયો અને હિતધારકો સાથે તેમની માંગ સમજવા અને તેમની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે વિશેષ બેઠકો યોજવામાં આવી છે. ઓઈલ પીએસયુ (PSUs) દેશભરમાં ઓટો એલપીજીનો સતત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરી રહી છે. જો કે, ખાનગી ઓપરેટરોને તેમની પ્રાપ્તિના પડકારોને કારણે પુરવઠામાં કેટલીક મર્યાદાઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, જેના કારણે PSU ઓટો એલપીજી પંપ પર લાઈનો જોવા મળી રહી છે. જ્યાં પણ ઓટો ડ્યુઅલ ફીડ છે અને પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરી શકે છે, તેમને પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.

મંત્રીઓને માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા કે ગભરાટમાં થતી ખરીદીને કારણે વધેલી માંગને પહોંચી વળવા માટે દરરોજ LPG ડિલિવરીની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવ્યો છે, જેથી ગ્રાહકો માટે કોઈ અછત ન રહે. જ્યાં પણ શક્ય હોય ત્યાં પાઈપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) ને વિશ્વસનીય વિકલ્પ તરીકે ઔદ્યોગિક ઉપયોગ માટે સક્રિયપણે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. જે ક્ષેત્રોમાં PNG નો ઉપયોગ પહેલેથી જ થઈ રહ્યો છે ત્યાં ઔદ્યોગિક વપરાશ માટે પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી રહ્યો છે.

IGoM ને એ પણ માહિતગાર કરવામાં આવ્યું હતું કે કેટલાક અસામાજિક તત્વો સોશિયલ મીડિયા પર ફોટોશોપ કરેલી અને મોર્ફ કરેલી છબીઓ અને ગેરમાર્ગે દોરતી સામગ્રી પ્રસારિત કરીને જાણી જોઈને ગભરાટ પેદા કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આવી ગતિવિધિઓ પર નજીકથી દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે. નાગરિકોને સખત સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ ચકાસાયેલ ન હોય તેવી માહિતી પર વિશ્વાસ ન કરે અથવા શેર ન કરે અને સચોટ અપડેટ્સ માટે માત્ર સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર જ આધાર રાખે.

IGoM ની પ્રથમ બેઠક 28 માર્ચ, 2026 ના રોજ યોજાઈ હતી, જે દરમિયાન રક્ષા મંત્રીએ અધિકારીઓને પરિસ્થિતિ પર નજીકથી દેખરેખ રાખવા, મધ્યમથી લાંબા ગાળાના સજ્જતાનો અભિગમ અપનાવવા, ઉચ્ચ સ્તરીય સંકલન જાળવવા અને ઝડપી નિર્ણય લેવાની ખાતરી કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો.

SM/NP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2248708) મુલાકાતી સંખ્યા : 15