સરકાર એનિમેશન, વિઝ્યુઅલ ઇફેક્ટ્સ, ગેમિંગ અને કોમિક્સ (AVGC) ક્ષેત્ર સહિત મીડિયા અને મનોરંજન ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. ઓરેન્જ ઇકોનોમીને મજબૂત બનાવવા અને ભારતને કન્ટેન્ટ ક્રિએશન માટે વૈશ્વિક હબ તરીકે સ્થાપિત કરવાના સરકારના વિઝન હેઠળ અનેક પહેલ શરૂ કરવામાં આવી છે.

કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 માં જાહેર કર્યા મુજબ, દેશભરની 15,000 માધ્યમિક શાળાઓ અને 500 કોલેજોમાં AVGC કન્ટેન્ટ ક્રિએટર લેબ્સ (CCLs) સ્થાપવાની દરખાસ્ત છે. આ પહેલ માટે રૂ. 250 કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા છે.

AVGC-XR સેક્ટર માટે NCoE તરીકે IICT હાલમાં જુલાઈ 2025 થી IICT-નેશનલ ફિલ્મ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (NFDC) કેમ્પસ, મુંબઈથી કાર્યરત છે. અત્યારે, 18 અભ્યાસક્રમો રજૂ કરવામાં આવ્યા છે જેમાં 136 વિદ્યાર્થીઓ નોંધાયેલા છે અને 15 સહભાગીઓએ ટ્રેન-ધ-ટ્રેનર (Train-the-Trainer) કાર્યક્રમ પૂર્ણ કર્યો છે. ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ક્રિએટિવ ટેક્નોલોજીસ (IICT), મુંબઈને કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ લેબ્સના આયોજન, સંકલન અને તબક્કાવાર અમલીકરણ માટે નોડલ એજન્સી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવી છે. ટેક્નોલોજી સ્ટેક, લાભાર્થી સંસ્થાઓની ઓળખ અને રોલઆઉટ પદ્ધતિઓ સંબંધિત હિતધારકોની પરામર્શ પ્રક્રિયા ચાલુ છે.

AVGC પ્રમોશન ટાસ્ક ફોર્સની રચના સરકાર દ્વારા એપ્રિલ 2022 માં AVGC-XR ક્ષેત્રના પ્રોત્સાહન અને વૃદ્ધિ માટે વ્યાપક વ્યૂહરચના ઘડવા અને નીતિ વિષયક પગલાંની ભલામણ કરવા માટે કરવામાં આવી હતી. તેણે ડિસેમ્બર 2022 માં તેનો અહેવાલ સબમિટ કર્યો હતો. અહેવાલ હાઇલાઇટ કરે છે કે આ ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર રોજગારીની તકો ઊભી થવાની ધારણા છે અને 2030 સુધીમાં AVGC-XR, કન્ટેન્ટ પ્રોડક્શન, ડિઝાઇન, પ્રોગ્રામિંગ અને સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં અંદાજે બે મિલિયન (20 લાખ) કુશળ વ્યાવસાયિકોની જરૂર પડી શકે છે.

સરકારે મુંબઈમાં વર્લ્ડ ઓડિયો વિઝ્યુઅલ એન્ડ એન્ટરટેઈનમેન્ટ સમિટ (WAVES 2025) નું આયોજન કર્યું હતું. તે "ક્રિએટ ઇન ઈન્ડિયા, ક્રિએટ ફોર ધ વર્લ્ડ" પહેલ હેઠળ ભારતને કન્ટેન્ટ ક્રિએશન માટે વૈશ્વિક હબ બનાવવાના સરકારના વિઝનને અનુરૂપ હતું. સમિટે ભારતીય સર્જકો, નિર્માતાઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સને 100 થી વધુ દેશોના વૈશ્વિક ખરીદદારો, રોકાણકારો, OTT પ્લેટફોર્મ અને ટેક્નોલોજી લીડર્સ સાથે જોડાવા માટે એક સંકલિત પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડ્યું હતું.

વર્લ્ડ ઓડિયો વિઝ્યુઅલ એન્ડ એન્ટરટેઈનમેન્ટ સમિટ (WAVES) હેઠળ શરૂ કરાયેલ WaveX સ્ટાર્ટઅપ એક્સિલરેટર પ્રોગ્રામે સંરચિત ઇન્ક્યુબેશન, મેન્ટરશિપ અને વૈશ્વિક નેટવર્ક્સ સુધી પહોંચ દ્વારા મીડિયા-ટેક સ્ટાર્ટઅપ્સને ટેકો આપ્યો છે. સ્ટાર્ટઅપ્સના પ્રથમ જૂથને ઉદ્યોગના નિષ્ણાતો પાસેથી મેન્ટરશિપ, ઇન્વેસ્ટર કનેક્ટ, બૌદ્ધિક સંપદા (IP) ના નિર્માણ અને સુરક્ષા માટે સપોર્ટ પૂરો પાડવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોગ્રામ સ્ટાર્ટઅપ્સને તેમની નવીનતાઓને મોટા પાયે લઈ જવા સક્ષમ બનાવવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય પ્લેટફોર્મ્સ, ઉદ્યોગ ભાગીદારી અને વૈશ્વિક બજારો સાથેના સંકલનની સુવિધા પણ આપે છે.

ક્રિએટ ઇન ઇન્ડિયા ચેલેન્જ (CIC) નો ઉપયોગ મીડિયા અને મનોરંજન ક્ષેત્રે સર્જનાત્મક પ્રતિભાને ઓળખવા, પોષવા અને પ્રદર્શિત કરવા માટે રાષ્ટ્રીય પ્લેટફોર્મ તરીકે કરવામાં આવી રહ્યો છે. CIC ની સીઝન I માં, ઉદ્યોગ ભાગીદારોના સહયોગથી 33 પડકારો (challenges) આયોજિત કરવામાં આવ્યા હતા અને તે WAVES 2025 માં સંપન્ન થયા હતા. આ સમિટમાં દેશના ટાયર-II અને ટાયર-III શહેરો સહિત એક લાખથી વધુ સર્જકોની ભાગીદારી જોવા મળી હતી. પસંદગીના સર્જકોને તેમના કન્ટેન્ટને રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્લેટફોર્મ પર રજૂ કરવા માટે WaveX અને WAVES બઝાર જેવા પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા સહાય પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે.

આ માહિતી આજે લોકસભામાં શ્રીમતી કૃતિ દેવી દેબબર્મન અને શ્રી એટાલા રાજેન્દર દ્વારા પૂછવામાં આવેલા પ્રશ્નોના જવાબમાં માહિતી અને પ્રસારણ રાજ્ય મંત્રી ડૉ. એલ. મુરુગન દ્વારા લેખિત જવાબમાં સબમિટ કરવામાં આવી હતી.

SM/DK/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com