પશ્ચિમ એશિયામાં વિકસતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સતત દેખરેખ જાળવી રહી છે અને યોગ્ય સજ્જતા તથા પ્રતિસાદના પગલાં અમલમાં મૂકી રહી છે. અવિરત ઊર્જા પુરવઠો જાળવવા, દરિયાઈ કામગીરીને સુરક્ષિત રાખવા અને પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોને જરૂરી સહાય પૂરી પાડવા પર પ્રયાસો કેન્દ્રિત છે. નીચે 29 માર્ચ 2026 સુધી આ ક્ષેત્રોમાં હાથ ધરવામાં આવેલા પગલાં વિશેની અપડેટ આપવામાં આવી છે.

ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની સતત બંધ રહેવાને ધ્યાનમાં રાખીને, દેશભરમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશો અને LPG ની અવિરત ઉપલબ્ધતા જાળવવા માટે સક્રિય પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. વર્તમાન સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:

ક્રૂડ/રિફાઇનરીઓ

· તમામ રિફાઇનરીઓ ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્યરત છે, જેમાં પર્યાપ્ત ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરી ઉપલબ્ધ છે. દેશ પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક પણ જાળવી રહ્યો છે.

· સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી ઘરગથ્થુ LPG ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

રિટેલ આઉટલેટ્સ

· સમગ્ર દેશમાં તમામ રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.

· ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં લિટર દીઠ રૂ. 10 નો ઘટાડો કર્યો છે.

· વધુમાં, ભારત સરકારે સ્થાનિક બજારમાં આ ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડીઝલ પર લિટર દીઠ રૂ. 21.5 અને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) પર લિટર દીઠ રૂ. 29.5 ની નિકાસ લેવી (export levy) લાદી છે.

· કેટલાક વિસ્તારોમાં ગભરાટમાં ખરીદી (Panic Buying) ના અહેવાલો મળ્યા છે. કેટલીક અફવાઓ હતી જેના કારણે થોડા રાજ્યોમાં અમુક રિટેલ આઉટલેટ્સ પર ગભરાટમાં ખરીદી થઈ હતી, જેના પરિણામે અસાધારણ રીતે વધુ વેચાણ અને રિટેલ આઉટલેટ્સ પર ભારે ભીડ થઈ હતી. જોકે, જાણ કરવામાં આવે છે કે દેશના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.

· સરકાર જનતાને અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવાની તેની સલાહનું પુનરોચ્ચાર કરે છે.

કુદરતી ગેસ

· D-PNG અને CNG-ટ્રાન્સપોર્ટને 100% સપ્લાય સાથે ગ્રાહકોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.

· ગ્રીડ પર જોડાયેલા ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારિક ગ્રાહકોને સપ્લાય તેમના સરેરાશ વપરાશના 80% છે.

· કોમર્શિયલ LPG ની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે ભારત સરકાર દ્વારા સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (CGD) સંસ્થાઓને તેમના તમામ ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં રેસ્ટોરન્ટ્સ, હોટલ અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારિક સંસ્થાઓ માટે PNG કનેક્શનને પ્રાથમિકતા આપવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

· કાર્યરત યુરિયા પ્લાન્ટ્સને સપ્લાય હવે તેમના છેલ્લા 06 મહિનાના સરેરાશ વપરાશના લગભગ 70-75% પર સ્થિર છે. સપ્લાય અને પાઇપલાઇન હાઇડ્રોલિક્સ જાળવવા માટે વધારાના LNG કાર્ગો અને રિગૅસિફાઇડ LNG (RLNG) પણ મેળવવામાં આવી રહ્યા છે.

· ખાતરના પ્લાન્ટ્સ સહિત તમામ ઔદ્યોગિક ગ્રાહકોને તેમની વધારાની જરૂરિયાત સ્પોટ બેઝિસ પર પૂરી પાડવા માટે સલાહ આપવામાં આવી છે જેથી ગેસ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દ્વારા તેની વ્યવસ્થા કરી શકાય.

· IGL, MGL, GAIL Gas અને BPCL જેવી CGD કંપનીઓએ ઘરગથ્થુ અને વ્યાપારિક PNG કનેક્શન લેવા માટે પ્રોત્સાહનો આપ્યા છે.

· ભારત સરકારે રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી અરજીઓની મંજૂરી ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરી છે.

· ભારત સરકારે 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કોમર્શિયલ LPG ની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ LPG થી PNG માં લાંબા ગાળાના પરિવર્તનમાં મદદ કરી શકે. ત્યારબાદ, MoPNG ને બહુવિધ રાજ્યો તરફથી અરજીઓ મળી છે જેમણે CGD નેટવર્કને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સુધારા તરફ પગલાં લીધાં છે. તે મુજબ કેટલાક રાજ્યો માટે વધારાની ફાળવણીની ભલામણ કરવામાં આવી છે.

· PNGRB એ તેના 23.03.2026 ના આદેશ દ્વારા તમામ CGD સંસ્થાઓને સૂચના આપી છે કે જ્યાં પાઇપલાઇન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નજીકમાં ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં 5 દિવસની અંદર PNG દ્વારા રહેણાંક શાળાઓ અને કોલેજો, હોસ્ટેલ, સામુદાયિક રસોડા, આંગણવાડી રસોડા વગેરેને જોડવા માટે તમામ પ્રયાસો કરવા.

· માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલયે 24.03.2026 ના પત્ર દ્વારા જણાવ્યું છે કે તેમણે 3 મહિના માટે વિશેષ પગલા તરીકે "ઘટાડેલી સમયમર્યાદા સાથે CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ત્વરિત મંજૂરી ફ્રેમવર્ક" અપનાવ્યું છે જેમાં CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સંબંધિત અરજીઓ પર પ્રાથમિકતાના ધોરણે પ્રક્રિયા કરવામાં આવશે.

· ભારત સરકારે 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 હેઠળ 'કુદરતી ગેસ અને પેટ્રોલિયમ પેદાશોનું વિતરણ (પાઇપલાઇન નાખવા, નિર્માણ, સંચાલન અને વિસ્તરણ અને અન્ય સુવિધાઓ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026' સૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર દેશભરમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને વિસ્તરણ માટે સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓ અને જમીનની પ્રાપ્તિમાં થતા વિલંબને દૂર કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તેનાથી PNG નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ મળવાની, લાસ્ટ-માઇલ કનેક્ટિવિટી વધારવાની અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફના પરિવર્તનને ટેકો મળવાની અપેક્ષા છે, જેનાથી ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધશે.

· રક્ષણ મંત્રાલયે 27.03.2026 ના પત્ર દ્વારા 30 જૂન, 2026 સુધી અમલી એક ટૂંકા ગાળાની નીતિ સુધારણા જારી કરી છે, જેથી સંરક્ષણના તમામ રહેણાંક વિસ્તારો/યુનિટ લાઈનોમાં PNG ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની સ્થાપના ઝડપી બને.

· માર્ચ મહિના દરમિયાન, ઘરગથ્થુ, વ્યાપારિક, હોસ્ટેલ, મેસ, કેન્ટીન વગેરે સહિત 2.9 લાખથી વધુ કનેક્શન ગેસિફાઇડ કરવામાં આવ્યા છે.

LPG

· પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે LPG ના પુરવઠાને અસર થઈ છે.

ઘરગથ્થુ LPG સપ્લાય:

· LPG વિતરકો પાસે સ્ટોક ખાલી (dry-out) થયાના કોઈ સમાચાર નથી.

· ગઈકાલે ઉદ્યોગના ધોરણે ઓનલાઈન LPG સિલિન્ડર બુકિંગ વધીને 94% થયું છે.

· વિતરક સ્તરે ડાયવર્ઝન રોકવા માટે, ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી ફેબ્રુઆરી-2026 ના 53% થી વધારીને ગઈકાલે 84% કરવામાં આવી છે.

· ગઈકાલે 55 લાખથી વધુ LPG રિફિલ પહોંચાડવામાં આવ્યા હતા.

· ઘરગથ્થુ LPG સિલિન્ડરની ડિલિવરી સામાન્ય છે.

કોમર્શિયલ LPG સપ્લાય:

· સરકારે ગ્રાહકોને આંશિક કોમર્શિયલ LPG સપ્લાય (20%) પહેલેથી જ પુનઃસ્થાપિત કર્યો હતો. વધુમાં, ભારત સરકારે 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા PNG વિસ્તરણ માટેના ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ સુધારાઓના આધારે રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને વધારાના 10% કોમર્શિયલ LPG ફાળવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.

· ભારત સરકારે 21.03.2026 ના પત્ર દ્વારા રાજ્યોને વધુ 20% કોમર્શિયલ LPG ફાળવણીની મંજૂરી આપી છે, જે કુલ ફાળવણીને 50% (PNG વિસ્તરણ માટેના સુધારા આધારિત 10% ફાળવણી સહિત) પર લઈ જશે. આ વધારાની 20% ફાળવણી રેસ્ટોરન્ટ્સ, ઢાબા, હોટેલ્સ, ઔદ્યોગિક કેન્ટીન, ફૂડ પ્રોસેસિંગ/ડેરી, રાજ્ય સરકાર અથવા સ્થાનિક સંસ્થાઓ દ્વારા ખોરાક માટે ચલાવવામાં આવતી સબસિડીવાળી કેન્ટીન/આઉટલેટ્સ, સામુદાયિક રસોડા, સ્થળાંતરિત મજૂરો માટે 5 Kg FTL ને પ્રાથમિકતા પર આપવામાં આવશે.

· ભારત સરકારે 27.03.2026 ના પત્ર દ્વારા કોમર્શિયલ LPG માટે વધારાના 20% ફાળવવાનું નક્કી કર્યું છે (આનાથી કુલ કોમર્શિયલ ફાળવણી સંકટ પૂર્વેના સ્તરના 70% થશે જેમાં 10% રિફોર્મ બેઝ્ડ સામેલ છે). આ વધારાની 20% ફાળવણી સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, ટેક્સટાઈલ, ડાઈ, કેમિકલ્સ અને પ્લાસ્ટિકને પ્રાથમિકતા આપીને ઉદ્યોગોને આપવામાં આવશે. આ પૈકી, પ્રોસેસ ઉદ્યોગો અથવા જેમને વિશેષ હીટિંગ હેતુઓ માટે LPG ની જરૂર હોય અને જેનું કુદરતી ગેસ દ્વારા વિસ્થાપન ન થઈ શકે તેમને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.

· ગઈકાલે અંદાજે 64,000 – 5 કિલોના FTL સિલિન્ડરો વેચાયા છે.

· 28 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ ભારત સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલ માર્ગદર્શિકા મુજબ નોન-ડોમેસ્ટિક LPG ફાળવવાના આદેશો જારી કર્યા છે. બાકીના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો માટે, PSU ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડર રિલીઝ કરી રહી છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વ્યાપારિક સંસ્થાઓ દ્વારા 14 માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં કુલ 39,368 મેટ્રિક ટનનો ઉપાડ કરવામાં આવ્યો છે.

કેરોસીન

· નિયમિત ફાળવણી ઉપરાંત તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને 48,000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.

· રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કેરોસીનના વિતરણ માટે જિલ્લાઓમાં સ્થાનો ઓળખવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.

· 17 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કર્યા છે. વધુમાં, હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે જણાવ્યું છે કે રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં SKO ની કોઈ જરૂરિયાત નથી.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની ભૂમિકા

· આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અધિનિયમ, 1955 અને LPG કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ, રાજ્ય સરકારોને કોઈપણ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવાની સત્તા આપવામાં આવી છે. પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના પુરવઠાની સ્થિતિ પર દેખરેખ રાખવા અને તેનું નિયમન કરવામાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની હોય છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને બહુવિધ પત્રો અને વીસી દ્વારા આ જ વાતનું પુનરોચ્ચાર કર્યું છે.

· તમામ મુખ્ય સચિવો, ACS/અગ્ર સચિવ/સચિવ (ખાદ્ય અને નાગરિક પુરવઠો) ને વિનંતી કરવામાં આવી છે –

o રાજ્ય/જિલ્લા સ્તરે દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગને સંસ્થાકીય બનાવવા અને નિયમિત જાહેર એડવાઇઝરી જારી કરવા.

o સમર્પિત કંટ્રોલ રૂમ/હેલ્પલાઇન સેટ કરવા.

o સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ / ખોટી માહિતીને સક્રિયપણે મોનિટર કરવા અને તેનો સામનો કરવા.

o જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ ઝુંબેશને વધુ તીવ્ર બનાવવા અને OMCs સાથે સંકલનમાં દરોડા અને તપાસ ચાલુ રાખવા.

o તેમના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ LPG ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.

o રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવેલ વધારાના SKO માટે SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.

o RoW/RoU પરવાનગીઓ, 24x7 કામ કરવાની પરવાનગીઓ વગેરે ઝડપી બનાવવા સહિત CGD વિસ્તરણને ફાસ્ટ ટ્રેક કરવા.

o PNG અપનાવવા અને વૈલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવા.

o MoPNG સાથે સંકલન માટે વરિષ્ઠ નોડલ અધિકારીઓને નિયુક્ત કરવા.

· ભારત સરકારે 27.03.2026 ના પત્ર દ્વારા ફરીથી તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોને સાચી માહિતીના પ્રસાર માટે અને અફવાખોરી દૂર કરવા માટે દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ અને સક્રિય સોશિયલ મીડિયા/ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મીડિયા અપડેટ્સ હાથ ધરવા વિનંતી કરી છે. હાલમાં, 14 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ કરી રહ્યા છે.

અમલીકરણ કાર્યવાહી

· LPG ની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે ઘણા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં દરોડા પાડવાનું ચાલુ છે. ગઈકાલે લગભગ 2900 દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા અને લગભગ 1000 સિલિન્ડર જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે.

· PSU OMCs ના અધિકારીઓએ ગઈકાલે સમગ્ર દેશમાં 1200 થી વધુ RO (પેટ્રોલ પંપ) અને LPG વિતરકોની ઓચિંતી તપાસ હાથ ધરી હતી જેથી પુરવઠો સરળ રહે અને સંગ્રહખોરી/કાળાબજારના કિસ્સાઓ તપાસી શકાય.

· PSU OMCs એ અત્યાર સુધીમાં LPG વિતરકોને આશરે 480 શો-કોઝ નોટિસ જારી કરી છે.

અન્ય સરકારી પગલાં

· યુદ્ધની આ પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકાર દ્વારા ઘરગથ્થુ LPG અને PNG ને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે, સાથે જ હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને ઉચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.

· સરકારે પુરવઠા અને માંગ બંને બાજુએ પહેલેથી જ ઘણા તર્કસંગત પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદનમાં વધારો, બુકિંગ અંતરાલ શહેરી વિસ્તારોમાં 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી કરવા અને પુરવઠા માટેના ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.

· LPG ની માંગ પરનું દબાણ ઘટાડવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણ વિકલ્પો ઓફર કરવામાં આવ્યા છે.

· કોલસા મંત્રાલયે નાના, મધ્યમ અને અન્ય ગ્રાહકોને કોલસો વિતરણ કરવા માટે રાજ્યોને વધુ માત્રામાં કોલસો ફાળવવા માટે કોલ ઈન્ડિયા અને સિંગરેની કોલિયરીઝને આદેશ જારી કરી દીધો છે.

· રાજ્યોને ઘરગથ્થુ અને વ્યાપારિક બંને ગ્રાહકો માટે નવા PNG કનેક્શનની સુવિધા આપવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

જાહેર એડવાઇઝરી

· સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે. પેટ્રોલ, ડીઝલની ગભરાટમાં ખરીદી અને LPG ના બુકિંગથી બચો.

· નાગરિકોને અફવાઓથી સાવધ રહેવા અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખવા સલાહ આપવામાં આવે છે.

· LPG માટે, નાગરિકોને વિનંતી છે કે –

o બુકિંગ માટે ડિજિટલ મોડનો ઉપયોગ કરો

o LPG વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળો

· નાગરિકોને PNG, ઇન્ડક્શન/ઇલેક્ટ્રિક કૂકટોપ્સ વગેરે જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરવા વિનંતી છે.

· વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, તમામ નાગરિકોને તેમના દૈનિક વપરાશમાં ઊર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરવા વિનંતી છે.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

પ્રદેશમાં કાર્યરત ભારતીય જહાજો અને નાવિકોની સુરક્ષા અને સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે જરૂરી પગલાં લેવામાં આવ્યા છે, તેમ બંદર, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે. મંત્રાલય મુજબ:

· પ્રદેશમાં રહેલા તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે, અને છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી.

· લગભગ 94,000 MT નો સંયુક્ત LPG કાર્ગો લઈ જતા બે LPG કેરિયર્સ, BW TYR અને BW ELM, સુરક્ષિત રીતે પ્રદેશમાંથી પસાર થયા છે અને ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. BW TYR 31 માર્ચ 2026 ના રોજ આગમનના અપેક્ષિત સમય સાથે મુંબઈ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે અને BW ELM 01 એપ્રિલ 2026 ની અંદાજિત આગમન તારીખ સાથે ન્યૂ મેંગલોર જવા રવાના છે.

· 485 ભારતીય નાવિકો સાથેના કુલ 18 ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો પશ્ચિમી પર્શિયન ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં છે. ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ (DG શિપિંગ), જહાજ માલિકો, RPSL એજન્સીઓ અને ભારતીય મિશનના સંકલનમાં પરિસ્થિતિનું સક્રિયપણે નિરીક્ષણ કરી રહ્યું છે.

· DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ 24x7 કાર્યરત છે અને સક્રિય થયા પછી 4523 કોલ્સ અને 8,985 ઈમેઈલ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં 92 કોલ અને 120 ઈમેલ મળ્યા છે.

· DG શિપિંગે અત્યાર સુધીમાં 942 થી વધુ ભારતીય નાવિકોના સુરક્ષિત સ્વદેશ પરત લાવવાની સુવિધા પૂરી પાડી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 4 નો સમાવેશ થાય છે.

· સમગ્ર ભારતમાં બંદર કામગીરી સામાન્ય છે અને કોઈ ભીડના અહેવાલ નથી. ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ગોવા, કેરળ, આંધ્રપ્રદેશ અને પુડુચેરીના સ્ટેટ મેરીટાઇમ બોર્ડ્સે સરળ કામગીરીની પુષ્ટિ કરી છે. મંત્રાલય નાવિકોના કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશન અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

મંત્રાલય દ્વારા જણાવ્યા મુજબ, પ્રદેશમાં ભારતીય સમુદાય સાથે ભારતીય મિશનો અને પોસ્ટ્સ દ્વારા સતત સંપર્ક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે, સાથે જ તેમની સુરક્ષા અને સુખાકારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે સહાય અને એડવાઇઝરી જારી કરવામાં આવી રહી છે. મંત્રાલય મુજબ:

· વિદેશ મંત્રાલય ગલ્ફ અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં વિકસતી પરિસ્થિતિ પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહ્યું છે, જેમાં ભારતીય સમુદાયની સલામતી, સુરક્ષા અને કલ્યાણ સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે.

· ભારતીય નાગરિકો અને તેમના પરિવારોને સહાય કરવા માટે એક સમર્પિત વિશેષ કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત છે, જેમાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંકલન જાળવવામાં આવે છે.

· સમગ્ર પ્રદેશમાં મિશન અને પોસ્ટ્સ ચોવીસ કલાક કાર્યરત છે, 24x7 હેલ્પલાઇન ચલાવે છે અને ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો સાથે નિયમિત સંપર્ક જાળવી રાખે છે. નિયમિત ધોરણે અધ્યતન એડવાઇઝરી જારી કરવામાં આવી રહી છે અને મિશનો સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે જોડાયેલા છે.

· નાવિકો, વિદ્યાર્થીઓ, અટવાયેલા ભારતીય નાગરિકો અને ટૂંકા ગાળાના મુલાકાતીઓને વિઝા, કોન્સ્યુલર અને લોજિસ્ટિકલ સપોર્ટ સહિતની સહાય પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે.

· 28 ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં અંદાજે 5,24,000 મુસાફરો આ પ્રદેશમાંથી ભારત પરત ફર્યા છે. ફ્લાઇટ કામગીરી માપાંકિત (calibrated) રીતે ચાલુ છે:

o UAE: આજે ભારત માટે વિવિધ એરપોર્ટ પરથી અંદાજે 80 ફ્લાઇટ્સ ઓપરેટ થવાની અપેક્ષા છે.

o સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાન: ભારત માટે ફ્લાઇટ્સ ચાલુ છે.

o કતાર: એરસ્પેસ આંશિક રીતે ફરી ખુલવા સાથે, આજે આશરે 8-10 નોન-શેડ્યૂલ ફ્લાઇટ્સની અપેક્ષા છે.

o કુવૈત અને બહેરીન: એરસ્પેસ બંધ છે; કુવૈતની જઝીરા એરવેઝ અને બહેરીનની ગલ્ફ એરની સ્પેશિયલ નોન-શેડ્યૂલ કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે કાર્યરત છે.

o ઈરાન: આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન થઈને મુસાફરીની સુવિધા આપવામાં આવી રહી છે.

o ઈઝરાયેલ: ઇજિપ્ત અને જોર્ડન થઈને મુસાફરીની સુવિધા આપવામાં આવી રહી છે.

o ઈરાક: જોર્ડન અને સાઉદી અરેબિયા થઈને મુસાફરીની સુવિધા આપવામાં આવી રહી છે.

o કુવૈત અને બહેરીનના પ્રતિબંધોને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારતીય નાગરિકોને સાઉદી અરેબિયા થઈને મુસાફરી કરવાની સુવિધા આપવામાં આવી રહી છે.

· 27 માર્ચ 2026 ના રોજ અબુ ધાબીમાં અવસાન પામેલા એક ભારતીય નાગરિકના પાર્થિવ દેહને ભારત લાવવામાં આવ્યો છે. મંત્રાલય મૃતકના પરિવાર સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે અને આ મુશ્કેલ સમયમાં તેમના પ્રત્યે ઊંડી સંવેદના વ્યક્ત કરે છે.

ઓમાનના સલાલાહમાં એક હુમલામાં ઘાયલ થયેલા ભારતીય નાગરિકની તબીબી સારવાર ચાલી રહી છે; મિશન જરૂરી સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ સાથે સંકલન કરી રહ્યું છે.

SM/BS/JD