પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો, વિદેશ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે પશ્ચિમ એશિયામાં નવીનતમ વિકાસ વિશે મીડિયાને માહિતગાર કર્યા હતા. ઉભરતી પરિસ્થિતિ વિશે મીડિયા દ્વારા નાગરિકોને માહિતગાર રાખવા માટે આવી વાતચીત નિયમિત ધોરણે કરવામાં આવે છે. આજની બ્રીફિંગ દરમિયાન, ઇંધણની ઉપલબ્ધતા, મેરીટાઇમ કામગીરી અને પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોને સહાય અંગે અપડેટ્સ શેર કરવામાં આવ્યા હતા.

ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે ઇંધણ પુરવઠાના પરિદ્રશ્ય અને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) બંધ થવા વચ્ચે પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને LPG ની સતત ઉપલબ્ધતા જાળવવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં વિશે અપડેટ આપ્યું હતું. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે:

ક્રૂડ અને રિફાઇનરીઓ

• તમામ રિફાઇનરીઓ પર્યાપ્ત ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરીઝ સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્ય કરી રહી છે. ભારત પાસે પેટ્રોલ અને ડીઝલનું પૂરતું ઉત્પાદન છે અને સ્થાનિક માંગને પહોંચી વળવા માટે કોઈ આયાતની જરૂર નથી.
• રિફાઇનરીઓમાંથી સ્થાનિક LPG ઉત્પાદનમાં લગભગ 40% નો વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

રિટેલ આઉટલેટ્સ

• ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દ્વારા રિટેલ આઉટલેટ્સ પર ઇંધણ ખતમ થવાના (fuel dry-outs) કોઈ કિસ્સા નોંધાયા નથી, અને પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પુરવઠો નિયમિતપણે જાળવવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ ગભરાઈને ખરીદી (panic buying) ન કરે કારણ કે પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.

કુદરતી ગેસ (Natural Gas)

• પ્રાયોરિટી સેક્ટર્સને સુરક્ષિત ગેસ સપ્લાય મળવાનું ચાલુ રહેશે, જેમાં ડોમેસ્ટિક PNG અને CNG ટ્રાન્સપોર્ટને 100% સપ્લાયનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકોને સપ્લાય લગભગ 80% પર નિયમન કરવામાં આવી રહ્યો છે.
• કોમર્શિયલ LPG ગ્રાહકોને PNG પર સ્વિચ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે, અને હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ, હોસ્પિટલ અને હોસ્ટેલ જેવી સંસ્થાઓ અધિકૃત સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (CGD) સંસ્થાઓ પાસેથી PNG કનેક્શન મેળવી શકે છે.
• IGL, MGL, GAIL Gas અને BPCL સહિતની CGD કંપનીઓ ઘરેલું અને વ્યાપારી PNG કનેક્શનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પ્રોત્સાહનો આપી રહી છે.
• સરકાર સ્વચ્છ અને કાર્યક્ષમ PNG વપરાશને પ્રોત્સાહન આપવા માટે CGD નેટવર્કનું વિસ્તરણ કરી રહી છે.
• CGD સંસ્થાઓને સીડ ડ્રાયિંગ યુનિટ્સ અને કોલ્ડ સ્ટોરેજ જેવા જટિલ ક્ષેત્રોમાં મહત્તમ ગેસ સપ્લાય સુનિશ્ચિત કરવા સલાહ આપવામાં આવી છે.
• પેટ્રોલિયમ એન્ડ નેચરલ ગેસ રેગ્યુલેટરી બોર્ડ (PNGRB) એ CGD સંસ્થાઓને અરજી અને ગેસ પુરવઠાની શરૂઆત વચ્ચેનો સમયગાળો ઘટાડવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• સરકારે 16 માર્ચ 2026 ના પત્ર દ્વારા રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશો ને પેન્ડિંગ અરજીઓ માટે પરવાનગીઓ આપીને, 24 કલાક માં નવી પરવાનગીઓ મંજૂર કરીને અને રોડ રિસ્ટોરેશન ચાર્જ માફ કરીને CGD વિસ્તરણમાં સુવિધા આપવા વિનંતી કરી છે.
• ભારત સરકારે 18 માર્ચ 2026 ના પત્ર દ્વારા રાજ્યો અને કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશો ને કોમર્શિયલ LPG ની વધારાની 10% ફાળવણી ઓફર કરી છે જે LPG થી PNG માં સંક્રમણને સમર્થન આપતા સુધારાઓ સાથે જોડાયેલ છે:
  • CGD અરજીઓની મંજૂરી અને ફરિયાદોના નિવારણ માટે રાજ્ય અને જિલ્લા સમિતિઓની રચના માટે 1% વધારાની ફાળવણી.
  • CGD પરવાનગીઓ આપવા માટેના ઓર્ડર જારી કરવા માટે 2% વધારાની ફાળવણી.
  • CGD સંસ્થાઓ માટે “Dig and restore scheme” દાખલ કરવા માટે 3% વધારાની ફાળવણી.
  • વાર્ષિક ભાડા/લીઝ ચાર્જ ઘટાડવા માટે 4% વધારાની ફાળવણી.

LPG

• ઓનલાઇન LPG બુકિંગ 83% થી વધીને 93% થયું છે.
• ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) કવરેજ ફેબ્રુઆરી 2026 માં 53% થી વધીને લગભગ 81% થયું છે જેથી ડાયવર્ઝન રોકી શકાય.
• લગભગ 15 રાજ્યો/કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશો જેમ કે બિહાર, છત્તીસગઢ, દિલ્હી, ગુજરાત, હરિયાણા, હિમાચલ પ્રદેશ, ઝારખંડ, કર્ણાટક, કેરળ, મણિપુર, રાજસ્થાન, ઉત્તરાખંડ અને અન્ય એ બિન-ઘરેલું LPG ની ફાળવણી માટે આદેશો જારી કર્યા છે.

કેરોસીન

• રાજ્યો અને UTs ને કેરોસીનની 48,000 KL ની વધારાની ફાળવણી પૂરી પાડવામાં આવી છે.
• બિહાર, છત્તીસગઢ, ગુજરાત, કર્ણાટક, કેરળ, મણિપુર, તમિલનાડુ, ઉત્તર પ્રદેશ અને અન્ય જેવા 12 રાજ્યોએ SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કર્યા છે.

એન્ફોર્સમેન્ટ એક્શન

• LPG ના સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે રાજ્યોમાં એન્ફોર્સમેન્ટ કાર્યવાહી ચાલુ છે.
• PSU ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ સરળ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા અને ગેરરીતિઓ રોકવા માટે રિટેલ આઉટલેટ્સ અને LPG વિતરકો પર 2,300 થી વધુ સરપ્રાઈઝ ઇન્સ્પેક્શન કર્યા છે.

મેરીટાઇમ સેફ્ટી અને શિપિંગ ઓપરેશન્સ બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા પર્શિયન ગલ્ફમાં વર્તમાન મેરીટાઇમ પરિસ્થિતિ અને ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટેના પગલાં અંગેની માહિતી શેર કરવામાં આવી હતી:

• આ પ્રદેશમાં તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે અને છેલ્લા 24 કલાક માં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ શિપિંગ ઘટના નોંધાઈ નથી.
• હાલમાં, 611 ભારતીય નાવિકો સાથેના 22 ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો પશ્ચિમ પર્શિયન ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં છે.
• LPG કેરિયર જહાજો શિવાલિક અને નંદા દેવી હાલમાં ઓઇલ હેન્ડલિંગ કંપનીઓના શિડ્યુલ મુજબ કાર્ગો ડિસ્ચાર્જ કરી રહ્યા છે.
• DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ 24x7 કાર્યરત છે.
• DG શિપિંગ દ્વારા અત્યાર સુધીમાં 472 થી વધુ ભારતીય નાવિકોને સુરક્ષિત રીતે પરત લાવવાની સુવિધા આપવામાં આવી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 25 નો સમાવેશ થાય છે.
• બંદરો પર કોઈ ભીડના અહેવાલ નથી, જેમાં ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્ય મેરીટાઇમ બોર્ડ તરફથી પુષ્ટિ મળી છે.
• વિશાખાપટ્ટનમ પોર્ટ ઓથોરિટી ખાતે આશરે 2,260 સ્કેવર મીટર સહિત વધારાની સ્ટોરેજ સ્પેસ બનાવવામાં આવી છે.
• JNPA ખાતે, પરિસ્થિતિ સામાન્ય છે અને અટવાયેલા કન્ટેનરની સંખ્યા 1,000 થી ઘટીને લગભગ 770 થઈ ગઈ છે.

આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા વિદેશ મંત્રાલયે ભારતીય મિશનો દ્વારા ચાલી રહેલી સહાય અને આઉટરીચ સહિત પ્રદેશમાં તાજેતરના વિકાસ અંગેના અપડેટ્સ શેર કર્યા છે:

• વડાપ્રધાને UAE ના રાષ્ટ્રપતિ HH શેખ મોહમ્મદ બિન જાયદ અલ નાહયાન સાથે વાત કરી હતી અને આગોતરી ઈદની શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી.
• તેમણે પશ્ચિમ એશિયાની વર્તમાન પરિસ્થિતિ પર ચર્ચા કરી. વડાપ્રધાને UAE પર થયેલા હુમલાઓની સખત નિંદા કરી હતી.
• બંને નેતાઓએ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ દ્વારા સુરક્ષિત અને મુક્ત નેવિગેશન સુનિશ્ચિત કરવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.
• તેહરાનમાં ભારતનું દૂતાવાસ ઈરાનમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને મદદ કરવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં અઝરબૈજાનમાં સરહદ ઓળંગવા માંગતા લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
• વિદેશ મંત્રાલયનો સમર્પિત કંટ્રોલ રૂમ ભારતીય નાગરિકો અને તેમના પરિવારોને સહાય કરવા માટે કાર્યરત છે.
• CBSE X Standard ની પરીક્ષાઓ રદ કરવામાં આવી હતી અને હવે XII Standard બોર્ડ પણ રદ કરવામાં આવ્યું છે. ICSE અને કેરળ બોર્ડની પરીક્ષાઓ પણ રદ કરવામાં આવી છે.
• ઈરાનમાં, તેહરાન, ઈસ્ફાહાન અને શિરાજથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને સુરક્ષિત સ્થળોએ ખસેડવામાં આવ્યા છે.
• 28 ફેબ્રુઆરી 2026 થી અત્યાર સુધીમાં લગભગ 2,60,000 મુસાફરો આ ક્ષેત્રમાંથી ભારત પરત ફર્યા છે.
• ફ્લાઇટ કામગીરી ધીમે ધીમે સુધરી રહી છે. UAE માં, 17 માર્ચ 2026 ના રોજ લગભગ 70 ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત થઈ હતી અને આજે ભારત માટે લગભગ 75 ફ્લાઇટ્સની અપેક્ષા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનથી ભારત માટે ફ્લાઇટ્સ ચાલુ છે.
• કતાર એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લું છે, ગઈકાલે 5 ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત હતી.
• કુવૈત એરસ્પેસ 28 ફેબ્રુઆરી 2026 થી બંધ છે. જઝીરા એરવેઝ (Jazeera Airways) દ્વારા સાઉદી અરેબિયાના અલ કૈસુમાહ એરપોર્ટ પરથી સ્પેશિયલ નોન-શેડ્યુલ ફ્લાઇટ્સ અપેક્ષિત છે.

સરકારે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તે એલર્ટ છે અને સંબંધિત મંત્રાલયો, એજન્સીઓ અને રાજ્ય/UT સરકારો વચ્ચે ગાઢ સંકલન જાળવી રહી છે.

SM/JD