આજે સંસદમાં કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 રજૂ કરતી વખતે, કેન્દ્રીય નાણા અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું; "આપણું પ્રથમ કર્તવ્ય ઉત્પાદકતા અને સ્પર્ધાત્મકતા વધારીને અને અસ્થિર વૈશ્વિક ગતિશીલતા સામે સ્થિતિસ્થાપકતા બનાવીને આર્થિક વૃદ્ધિને વેગ આપવા અને ટકાવી રાખવાનું છે."

નાણા મંત્રીએ આજે ​​તેમના બજેટ ભાષણમાં જણાવ્યું હતું કે જાહેર મૂડી ખર્ચ (Public capex) નાણાકીય વર્ષ 2014-15 માં ₹2 લાખ કરોડથી અનેકગણો વધીને BE 2025-26 માં ₹11.2 લાખ કરોડની ફાળવણી સુધી પહોંચ્યો છે, અને નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માં, મંત્રીએ આ ગતિ જાળવી રાખવા માટે તેને વધારીને ₹12.2 લાખ કરોડ કરવાની દરખાસ્ત કરી છે. તેમણે સંસદને વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આ પાછલા દાયકા દરમિયાન, સરકારે જાહેર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના મોટા પાયે વિસ્તરણ માટે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ્સ (InVITs) અને રિયલ એસ્ટેટ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ્સ (REITs) જેવા નવા ફાઇનાન્સિંગ સાધનો અને NIIF અને NABFID જેવી સંસ્થાઓ દ્વારા અનેક પહેલો હાથ ધરી છે. વર્ષો જતાં, REITs એસેટ મોનેટાઈઝેશન માટે એક સફળ સાધન તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. બજેટ 2026-27 સમર્પિત REITs ની સ્થાપના દ્વારા CPSEs ની નોંધપાત્ર રિયલ એસ્ટેટ અસ્કયામતોના રિસાયક્લિંગને વેગ આપવાની દરખાસ્ત કરે છે.

ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર રિસ્ક ગેરંટી ફંડ

ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ અને બાંધકામના તબક્કા દરમિયાનના જોખમો અંગે ખાનગી ડેવલપર્સના વિશ્વાસને મજબૂત કરવા માટે, નાણા મંત્રીએ ધિરાણકર્તાઓને સમજદારીપૂર્વક માપાંકિત (calibrated) આંશિક ક્રેડિટ ગેરંટી પૂરી પાડવા માટે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર રિસ્ક ગેરંટી ફંડ સ્થાપવાની દરખાસ્ત કરી હતી.

પર્યાવરણ સહાયક તરીકે માલપરિવહન

આ ઉદ્દેશ્યને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, બજેટ પૂર્વમાં દાનકુનીને પશ્ચિમમાં સુરત સાથે જોડતા નવા ડેડિકેટેડ ફ્રેટ કોરિડોર સ્થાપવાની દરખાસ્ત કરે છે અને તે આગામી 5 વર્ષોમાં 20 નવા રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો (NW) કાર્યરત કરવાની પણ દરખાસ્ત કરે છે. આની શરૂઆત ઓડિશામાં NW-5 થી થવાની કલ્પના કરવામાં આવી છે જે તાલચર અને અંગુલ જેવા ખનિજ સમૃદ્ધ વિસ્તારો અને કલિંગ નગર જેવા ઔદ્યોગિક કેન્દ્રોને પારાદીપ અને ધામરાના બંદરો સાથે જોડશે. 2047 સુધીમાં અંતરિયાળ જળમાર્ગો અને કોસ્ટલ શિપિંગનો હિસ્સો 6% થી વધારીને 12% કરવા માટે, નાણા મંત્રીએ રેલવે અને સડક માર્ગથી મોડલ શિફ્ટને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે કોસ્ટલ કાર્ગો પ્રમોશન સ્કીમ શરૂ કરવાની દરખાસ્ત કરી છે.

શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું કે જરૂરી માનવબળના વિકાસ માટે રિજનલ સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સ તરીકે તાલીમ સંસ્થાઓ પણ સ્થાપવામાં આવશે, જે જળમાર્ગોના સમગ્ર વિસ્તારમાં યુવાનોને તાલીમ લેવા અને કૌશલ્ય પ્રાપ્ત કરવા માટે લાભદાયી થશે. વધુમાં, વારાણસી અને પટના ખાતે અંતરિયાળ જળમાર્ગોને અનુરૂપ શિપ રિપેર ઇકોસિસ્ટમ સ્થાપવાની પણ દરખાસ્ત છે.

7 હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર

પર્યાવરણીય રીતે ટકાઉ પેસેન્જર સિસ્ટમ્સને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, તેમના બજેટ ભાષણમાં, નાણા મંત્રીએ શહેરો વચ્ચે 'ગ્રોથ કનેક્ટર્સ' તરીકે સાત હાઈ-સ્પીડ રેલવે કોરિડોર વિકસાવવાની દરખાસ્ત કરી હતી, જે આ મુજબ છે: i) મુંબઈ-પુણે, ii) પુણે-હૈદરાબાદ, iii) હૈદરાબાદ-બેંગલુરુ, iv) હૈદરાબાદ-ચેન્નઈ, v) ચેન્નઈ-બેંગલુરુ, vi) દિલ્હી-વારાણસી, vii) વારાણસી-સિલીગુડી.

સીપ્લેન VGF સ્કીમ

લાસ્ટ-માઇલ અને રિમોટ કનેક્ટિવિટી વધારવા અને પ્રવાસનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણે સીપ્લેનના ઉત્પાદનને સ્વદેશી બનાવવા માટે પ્રોત્સાહનો આપવાની દરખાસ્ત કરી હતી અને કહ્યું હતું કે કામગીરી માટે સહાય પૂરી પાડવા માટે સીપ્લેન VGF સ્કીમ રજૂ કરવામાં આવશે.

કાર્બન કેપ્ચર યુટિલાઈઝેશન એન્ડ સ્ટોરેજ (CCUS)

ડિસેમ્બર 2025 માં લોન્ચ કરાયેલા રોડમેપ સાથે સુસંગત રહીને, પાવર, સ્ટીલ, સિમેન્ટ, રિફાઈનરી અને કેમિકલ્સ સહિત પાંચ ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોમાં એન્ડ-યુઝ એપ્લિકેશન્સમાં મોટા પાયે CCUS ટેકનોલોજી ઉચ્ચ સજ્જતા સ્તર હાંસલ કરશે, તેમ નાણા મંત્રીએ જણાવ્યું હતું. બજેટમાં તેના માટે આગામી 5 વર્ષમાં ₹20,000 કરોડના ખર્ચની દરખાસ્ત છે.

સિટી ઇકોનોમિક રિજન્સ (City Economic Regions)

નાણા મંત્રીએ કહ્યું કે શહેરો ભારતના વિકાસ, નવીનતા અને તકોના એન્જિન છે. હવે ટાયર II અને ટાયર III શહેરો અને તે પણ મંદિર-નગરો (temple-towns) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની દરખાસ્ત છે, જેમને આધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને પાયાની સુવિધાઓની જરૂર છે. એકત્રીકરણની આર્થિક શક્તિ પહોંચાડવા માટે, સિટી ઇકોનોમિક રિજન્સ (CER) ને તેમના વિશિષ્ટ ગ્રોથ ડ્રાઇવર્સના આધારે મેપ કરવામાં આવશે. નાણા મંત્રીએ અમલીકરણ માટે 5 વર્ષમાં પ્રતિ CER ₹5000 કરોડની ફાળવણીની દરખાસ્ત કરી છે.

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com