অৰ্থনৈতিক সমীক্ষা ২০২৫-২৬ত কোৱা হৈছে যে ভাৰতৰ ঘৰুৱাৰ পৰা নীতিগত নমনীয়তালৈ পৰিৱৰ্তন আৰু শেষত নীতিৰ অপৰিহাৰ্যতা কেৱল অৰ্থনীতি কিমান দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায় তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে, বৰঞ্চ ঘৰুৱা সামৰ্থ্যসমূহ বিশ্ব উৎপাদন ব্যৱস্থাত এনেদৰে নিহিত হৈ আছেনে, যাতে নিৰ্ভৰযোগ্যতা, শিক্ষণ আৰু বাহ্যিক সুস্থিৰতা বৃদ্ধি পায়, তাৰ ওপৰতো নিৰ্ভৰ কৰিব। তদুপৰি, ইয়াত কোৱা হৈছে যে নীতিৰ নমনীয়তা নিৰ্ভৰ কৰে ৰাষ্ট্ৰৰ দুৰ্বলতা চিনাক্ত কৰাৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত, প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ মাজত সমন্বয় স্থাপন কৰাৰ আৰু মানসিক চাপৰ অধীনত সঁহাৰি জনোৱাৰ ক্ষমতাৰ ওপৰতো নিৰ্ভৰশীল। নীতিগত অপৰিহাৰ্যতাৰ বাবে ইয়াতকৈও আনে নিৰ্ভৰ কৰিব পৰা সামৰ্থ্য সৃষ্টি কৰাৰ ক্ষমতা, ভাৰতক কেৱল বিশ্ব বজাৰত অংশগ্ৰহণকাৰী নহয়, সুস্থিৰতা আৰু মূল্যৰ উৎস হিচাপে গঢ়ি তোলাটো অধিক প্ৰয়োজন।

অৰ্থনৈতিক জৰীপে লক্ষ্য কৰিছে যে গভীৰ অনিশ্চয়তাৰ পৃথিৱীখনত ‘উদ্যোগী দেশ’ৰ দিশত আগবাঢ়ি যোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা বজাৰৰ বিকল্প হিচাপে নহয়, বৰঞ্চ অনিশ্চয়তাৰ মাজত কাম কৰা, বিপদৰ গঠন কৰা আৰু পদ্ধতিগতভাৱে শিকিব পৰাহে অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ। গতিকে সমীক্ষাটোৱে এই কথা উল্লেখ কৰিছে যে অনিশ্চয়তাৰ পৰা কাৰ্য্য, পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা আৰু শিকিবলৈ উৎসাহিত কৰা প্ৰতিষ্ঠানিক উদগনিমূলক গাঁথনি ভাৰতৰ বাবে শীৰ্ষ অগ্ৰাধিকাৰ।

গাঁথনিগত পৰিৱৰ্তনত সফল হোৱা কোনো দেশেই সমগ্ৰ আমোলাতন্ত্ৰক উদ্যোগী কৰি তোলাৰ চেষ্টা কৰা নাই। বৰঞ্চ তেওঁলোকে সীমিত প্ৰতিষ্ঠানিক স্থান সৃষ্টি কৰিছে য’ত পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ অনুমতি আছিল, জবাবদিহিতাৰ নিয়ম বেলেগ আছিল আৰু শিক্ষণ এটা স্পষ্ট উদ্দেশ্য আছিল।

অৰ্থনৈতিক জৰীপে কয় যে ঔদ্যোগিক নীতি, বিত্তীয় নিয়ন্ত্ৰণ, প্ৰযুক্তিৰ শাসন বা সামাজিক নীতিৰ দৰে অজ্ঞাত ক্ষেত্ৰত চলি থকা নীতিসমূহ আগতীয়াকৈ সৰ্বোত্তমভাৱে প্ৰণয়ন কৰিব নোৱাৰি। পৰীক্ষা, উন্নতি আৰু কেতিয়াবা পৰিত্যাগ কৰিবলগীয়া হয়। ৰাজনৈতিক নেতৃত্বই ধাৰাবাহিকভাৱে এই বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰাটো প্ৰয়োজন যে উলটিব পৰা বিফলতা গ্ৰহণযোগ্য, পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ প্ৰয়োজন আৰু দিশ সলনি কৰাটো দুৰ্বলতাৰ নহয়, দক্ষতাৰ চিন।

অনাগত দশকবোৰত ভাৰতে এনে সিদ্ধান্তৰ সন্মুখীন হ’ব, যাৰ বাবে কোনো ৰেডিমেড গাইড নাথাকিব। সফলতা প্ৰাৰম্ভিক সিদ্ধান্ততকৈ শিকিব পৰা, উন্নতি কৰিব পৰা আৰু আত্মবিশ্বাসেৰে কাম কৰাৰ ক্ষমতাৰ ওপৰত অধিক নিৰ্ভৰ কৰিব। আজি ভাৰতে সন্মুখীন হোৱা প্ৰধান সীমাবদ্ধতা নীতিৰ অভাৱ নহয়, অনিশ্চয়তাৰ অধীনত কেনেকৈ সিদ্ধান্ত লোৱা হয় সেইটো নিৰ্ধাৰণ কৰা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ প্ৰৰোচনামূলক গাঁথনি।

এখন দেশৰ সামৰ্থ্য একক সংস্কাৰৰ ফল নহয়, বৰঞ্চ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়া, বিপদ আৰু বিফলতাক চম্ভালি লোৱাৰ ধৰণ, শাসনৰ গাঁথনি, নিয়ম কাৰ্যকৰী কৰা, আৰু বিষয়াসকলৰ আচৰণ গঢ় দিয়া প্ৰৰোচনাৰ সংযুক্ত প্ৰভাৱহে। ৰাষ্ট্ৰৰ সামৰ্থ্যও নিৰ্ভৰ কৰে ৰাজহুৱা প্ৰশাসনৰ মানৱ ব্যৱস্থা, বিষয়াসকলে নাগৰিকৰ সৈতে কেনে ব্যৱহাৰ কৰে, আৰু তেওঁলোকে নিজৰ ভূমিকা কেনেদৰে বুজে। সামৰ্থ্য কেৱল ঘোষণাৰ দ্বাৰাই নহয় প্ৰতিষ্ঠানিক সংহতিৰ দ্বাৰাও গঢ় লৈ উঠে।

নিয়ন্ত্ৰণ হৈছে ৰাষ্ট্ৰ আৰু অৰ্থনীতিৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ যোগসূত্ৰ। সমীক্ষাটোত কোৱা হৈছে যে ফলপ্ৰসূ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে স্পষ্ট নিয়ম, ক্ষমতা পৃথকীকৰণ, জবাবদিহি নিয়ন্ত্ৰণ সংস্থা, সমানুপাতিক ৰূপায়ণ, যথাযথ প্ৰক্ৰিয়া, আৰু স্বচ্ছতাৰ প্ৰয়োজন। নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰক্ৰিয়াত পলম হ’লে প্ৰকৃত অৰ্থনৈতিক লোকচান হয়; সেয়েহে, কঠোৰ সময়সীমা আৰু পলম হ'লে অনুমানিক অনুমোদনৰ দৰে বিধান প্ৰয়োজনীয়।

সমীক্ষাটোত কোৱা হৈছে যে ভাৰতৰ ব্যক্তিগত খণ্ড কেৱল নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীন হোৱাই নহয়, ৰাজ্যৰ সামৰ্থ্যক প্ৰভাৱিত কৰা উদগনিমূলক ব্যৱস্থাৰো অংশ। নাগৰিকসকলেও নিজৰ দৈনন্দিন আচৰণৰ জৰিয়তে এই ব্যৱস্থাটো গঢ় দিয়ে— সেয়া ৰাজহুৱা ব্যৱস্থাটো জোৰ-জবৰদস্তিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হওক বা আভ্যন্তৰীণ জবাবদিহিতাৰ দ্বাৰাই হওক।

বিশ্ব প্ৰতিযোগিতামূলক ক্ষমতাৰ লগত তাৎক্ষণিক খৰচ আৰু পলমকৈ হোৱা, অনিশ্চিত সুবিধা গ্ৰহণ কৰাটো জড়িত হৈ থাকে। য’ত দীৰ্ঘম্যাদী দৃষ্টিভংগীৰ অভাৱ, তেনে ঠাইত সামৰ্থ্য বিকাশৰ পৰিৱৰ্তে চৰ্টকাট লোৱা হয়।

কম্প্লাইয়েন্স ফেচিলিটেশ্যন এণ্ড ডিৰেগুলেচন ইনিচিয়েটিভৰ অধীনত ৫টা খণ্ডত ২৩টা অগ্ৰাধিকাৰ ক্ষেত্ৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে, আৰু ৩৬খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলে মুঠ ৮২৮টা সংস্কাৰ ৰূপায়ণ কৰাৰ আশা কৰা হৈছে। ২০২৬ চনৰ ২৩ জানুৱাৰীলৈকে ইয়াৰে ৬৩০ (৭৬%) কাৰ্যকৰী হৈছে আৰু ৭৯ (১০%) চলি আছে।

অৰ্থনৈতিক জৰীপে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে বিশ্বৰ অস্থিৰতাৰ মাজতো সামষ্টিক অৰ্থনৈতিক সুস্থিৰতা আৰু বৃদ্ধি বজাই ৰাখিব পাৰি। অনিশ্চয়তাৰ বিপদ এৰাই চলিব নোৱাৰি, কিন্তু ইয়াক ভালদৰে পৰিচালনা কৰিব পাৰি। যিবোৰ দেশে অনিশ্চয়তাৰ আগতে কাম কৰিব পাৰে, সময়ৰ সংস্কাৰ কৰিব পাৰে, আৰু ৰাষ্ট্ৰ, উদ্যোগ আৰু নাগৰিকৰ মাজত প্ৰৰোচনাক একাকাৰ কৰিব পাৰে, সেইবোৰে বৃদ্ধিক প্ৰভাৱলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰে। ৰাষ্ট্ৰৰ সামৰ্থ্য কোনো সৰু প্ৰশাসনিক বিষয় নহয়, বৰঞ্চ কৌশলগত সুস্থিৰতাৰ ভেটি আৰু বিশ্ব তাৎপৰ্য্য অৰ্জনৰ পথ।

***

AKP/DB