Ka jingkiew jong ka GDP jong ka India na ka bynta u snem mang tyngka 2026 la antad ba kan long 7.4 percent kaba la wanrah da ka bor ba arshah jong ka jingpyndonkam bad jingbei tyngka. Ka pynskhem biang ia ka kyrdan jong ka India kum ka ri kaba kiew stet tam ha ka ioh ka kot ha ki saw snem kynthih. Kane ka dei kaba la pyni ha ka Economic Survey 2025-26 kaba la wanrah da ka Myntri Kam pla tyngka jong ka sorkar pdeng ka Nirmala Sitharaman ha Parliament mynta ka sngi.

Ka Survey ka ong ba ka jingkiew jong ka GDP na ka bynta u FY27 la antad ba kan long 6.8-7.2 percent, katba ka jingkiew kaba lah ban long na ka bynta ka India la antad ba kan long kumba 7 percent.

Ka Survey ka pyni ba ka jingdawa hapoh ka ri ka dang iai bteng ban kyrshan ia ka jingkiew ka ioh ka kot ha u snem mang tyngka 2026. Katkum ka First Advanced Estimate, ka bhah jong ka jingpynlut ba khatduh jong ki riew shimet (PFCE) ha ka GDP ka la kiew sha ka 61.5 percent ha u snem mang tyngka 2026. Kane ka jingkhlain ha ka jingpyndonkam ka pyni ia ka jinglong jingman jong ka ioh ka kot kaba kyrshan, kaba paw namar ka jingduna ka jingkiew dor, ki jinglong jingman ba skhem ha ka ioh kam ioh jam, bad ka jingkiew jong ka bor thied jingthied. Nalor kata, ka jingpyndonkam kaba skhem ha ki jaka nongkyndong, kaba la pynkhlain da ka jingtreikam kaba khlain ha ka rep ka riang, bad ka jingkiew suki suki ha ka jingpyndonkam ha ki jaka sor, kaba la iarap da ka jingpynbeit ryntih ia ki khajna, ka pynskhem biang ba ka bor ha ka jingdawa ia ka jingpyndonkam ka long kaba iar.

Ha ryngkat bad ka jingpyndonkam, ka jingbei tyngka ka bteng ban pynskhem ia ka jingkiew ha u snem mang tyngka 2026, ha kaba ka bhah jong ka Gross fixed capital formation (GFCF) la antad ba kan long 30.0 percent. Ka jingtreikam jong ka jingbei tyngka ka la nang khlaiñ ha ka shiteng snem ba nyngkong jong u snem, ha kaba, ka GFCF ka la kiew da 7.6 percent, kaba la palat ïa ka jingstet ba la buh ha ka por ba ïadei bad u snem ba la dep bad ka sah halor ka jingkheiñ kyllum shwa ka khlam kaba long 7.1 percent.

Ka Survey ka ban jur ba ka rep ka riang bad ki jingshakri ba iadei bad kane la antad ba kin kiew da 3.1 percent ha u snem mang tyngka 2026. Ka kam rep ha ka shiteng snem ba nyngkong jong u FY26 la kyrshan da ka aiom slap. Ka GVA ha ka rep ka riang ka la kiew da 3.6 percent, kaba kham heh ban ia ka jingkiew kaba 2.7 percent kaba la ioh ha ka shiteng snem ba nyngkong jong u snem mang tyngka 2025, hynrei ka dang sah hapoh ka jingkiew kaba jrong samoi kaba long 4.5 percent. Ki kam ba iadei bad kane, khamtam ki kam ri jingri bad ki kam ri dohkha, ki la kiew ha ki dor kiba thikna kaba long kumba 5-6 percent. Katba ka bhah jong ki ha ka GVA jong ka rep ka nang kiew, ka jingkiew jong ka kam rep ka la nang pynpaw ia ka jingseisoh jong ki kam rep bad ka jingpyniar kaba thikna ha ki kam ba iadei bad kane.

Ka Economic Survey ka kdew ba ka kam karkhana ka pyni ia ki dak jong ka jingkhlain, ha kaba ka jingshna tiar ka la kiew da 8.4 percent ha ka shiteng snem ba nyngkong jong u snem mang tyngka 26, kaba palat ia ka jingantad jong u snem mang tyngka 2026 kaba long 7.0 percent. Nalor kata, ka kam shna jingshna ka long kaba skhem, kaba la kyrshan da ka jingpynlut pisa kaba iaineh bad ka jingïaid shaphrang ki projek ba iadei bad ki jingdon jingem.

Ka bhah jong ka kam shna tiar ka iai long kaba skhem haduh kumba 17-18 percent ha ki dor (ba neh). Ka gross value of output (GVO) jong ka jingshna tiar ka la long kaba thikna haduh kumba 38 percent, kaba lah ban ïanujor bad ki jingshakri, kaba pyni ba ka jingmih ka long kaba iaineh. Shuh shuh, ha u snem mang tyngka 2026, la khmih lynti ba ka kam karkhana kan kiew stet, kan kiew da 6.2 percent, na ka 5.9 percent ha u snem mang tyngka 2025. Ki dak kiba heh na ka bynta ka Q3 jong u snem mang tyngka 2026, kynthup ïa ka jingshna PMI, ka jingshna IIP, bad ka jingpynmih bill e-way, ki pyni ïa ka jingkhlain jong ka kam shna tiar ba la kyrshan da ka jingdawa kaba khlaiñ. Ki dak jong ka kam shna jingshna, kum ka jingpyndonkam ia ki nar bad ka jingpynmih ia ka dewbilat, ki la sakhi ia ka jingkiew kaba skhem. Haba peit shakhmat, la khmih lynti ba ka bor ha ka jingseisoh jong ki karkhana kan dang ïai bteng, la pynkhlaiñ da ka jingpynbeit ryntih ïa ka GST bad ka jingkhmih lynti na ka bynta ka jingdawa ia ki mar.

Ka Economic Survey ka ban jur ba ha kaba iadei bad ka jingpynbiang, ki jingshakri ki dang long ki daw ba kongsan jong ka jingroi. Ha ka shiteng snem ba nyngkong jong u snem mang tyngka 2026, ka Gross Value Added (GVA) na ka bynta ki jingshakri ka la kiew da 9.3 percent, ha kaba la antad ba ka jingkiew kan long 9.1 percent na ka bynta ka snem mang tyngka baroh kawei. Kane ka jinglong ka pyni ia ka jingpyniar ha kylleng ka kam. Hapoh ka kam ai jingshakri, baroh ki bynta ba rit ki la kiew palat ïa ka 9 percent, lait noh tang ïa ka ‘khaii pateng, ka kam pdiang briew, ka leit ka wan, bad ki kam ba iadei bad kane ba shah ktah jur ha ka Covid, kaba dang duna 50 point na ka jingkheiñ kyllum shwa ka khlam.

Ka Economic Survey ka kdew ba ka jingkiew shaphrang kaba ialam da ka jingdawa ha ka ioh ka kot ka paw ryngkat bad ka jingduna ka jingkiew dor, kaba la kyntiew ia ka bor thied jingthied bad kyrshan ia ka jingpyndonkam. Ka jingkylla jong ka jingkiew dor hapoh ka ri ha u snem mang tyngka 26 (Iaiong-Nohprah) ka pyni ia ka jingpynjem kaba iar ha ki jingeh ha ka dor, kaba la ialam da ka jinghiar dor kaba jur ha ki dor jong ki marbam. Ka jingkiew jong ka CPI kaba kongsan ka la hiar sha ka 1.7 percent, kaba la pynlong nyngkong eh da ka jingpynbeit ia ka dor jong ki jhur bad ki dai, kaba la kyrshan da ki jinglong jingman kiba bha ha ka rep ka riang, ki jingïarap ha ka liang ka jingpynbiang, bad ka jingktah kaba khlaiñ bha ha ka nongrim. Katba ka jingkiew dor ka la neh, ia kane la ktah shibun eh da ka jingkiew dor jong ki nar ba kordor; lada pynbeit na ka bynta kine, ki jingeh ba don ha ka jingkiew dor ki paw ba ki kham jem ha ka liang jong ki tiar, kaba pyni ia ka jingduna ka jingeh kaba mih na ka jingdawa mar. Haba phai shakhmat, ka jingkhmih lynti kaba iadei bad ka jingkiew dor ka dang long kaba bha, la kyrshan da ki jinglong jingman kiba bha ha ka jingpynbiang bad ka jingpynpoi suki suki ia ka jingpynbeit ia ka dor jong ka GST.

Ka Survey ka ong ba ka bor ha ka jingdawa hapoh ka ri bad ka jingpynmih pisa kaba la ïohi ha u snem mang tyngka 26 la kyrshan da ka buit treikam jong ka polisi mang tyngka kaba bha, kaba la paw da ka jingpynmih khajna kaba skhem bad ka jingpynbeit ryntih ïa ka jingpynlut. Ka jinglum khajna baroh ka la kiew bha ha ka shisnem, ha kaba ka jinglum khajna ka la poi haduh 53 percent na ka thong ba la mang tyngka man la u snem (hadu u bnai Naiwieng 2025). Ka jinglum khajna ruh ka dang khlain wat hapdeng ka jinghiar dor bad ka jingkylla ha ka jingwanrah mar nabar, ha kaba ka jinglum GST ba pura ha ka jingkhein kaba pura ka la pyni ia ki jingkiew kiba heh tam ha u snem. Ki jingpynkylla ha ka polisi khajna ba dang shen, kynthup ia ka jingpynbeit thymmai ia ka khajna kamai shimet bad ka jingpynbeit ryntih ia ka dor jong ka GST, ki la kyrshan ia ka jingdawa ha ka jingpyndonkam katba ki dang pynneh ia ka jingmih. Ha ka jingpynlut, ka jingpynlut pisa ka la ïoh ïa ka jingkiew kaba khlaiñ na ka snem sha ka snem, kaba la poi jan 60 percent na ka jingmang pisa ba la buh ha u bnai Naiwieng 2025. Kumjuh ruh, ka jingkiew ha ka jingpynlut khajna ka la neh, kaba pynskhem ïa ka jinglong jong ka jingpynlut na ka bynta ki paidbah.

Ki iew ki hat ki la pdiang bad ai jingmyntoi ïa ka jingkut jingmut jong ka sorkar ban pynbeit ïa ka pla tyngka lyngba ka jingpynhiar ïa ki jingmih na ki bond jong ka ri, ha kaba ka jingsaphriang jong ki bond jong ka U.S. ka la hiar palat shiteng. Nalor ka dor repo kaba kham duna, kine ki jingmih kiba nang hiar, kiba long kum ki nuksa na ka bynta ki jinglut jingsep ha kylleng ka ioh ka kot, kin trei hi kum ka jingkyntiew ia ka pisa tyngka. Ka tnat ai kyrdan ïa ka ram, ka S&P Ratings, ka la pdiang ïa ka jingshaniah bad ka jingaiti ha ka lynti jong ka jingkiew ha ka liang ka pisa tyngka, katba ka kyntiew ïa ka kyrdan jong ka India na ka ‘BBB-’ sha ka ‘BBB’. Ka CareEdge Global, ha kaba sdang ïa ka jingkynthup jong ka ïa ka India, ka la ai ruh ïa ka kyrdan ‘BBB+’, kaba pyni ïa ka jingtreikam kaba khlaiñ jong ka India ha ka ioh ka kot bad ka jingpynïaid ryntih ïa ka pisa tyngka.

Nalor ka jingkyntiew ia ka pisa kaba la wan da ka jingpynlut pisa paidbah kaba kham heh bad ka jingpynhiar khajna, la pynpoi ïa ka jingkyrshan pisa lyngba ka jingpynhiar kaba la lum lang da ki 125 tylli ki basis point ha ka polisi dor repo naduh u bnai Rymphang 2025 (katba ki jingeh jong ka jingkiew dor ki nang kham duna), la iarap da ka jingpynrung ïa ka jingpynlut pisa kaba neh lyngba ka jingpynlut pisa ha ka iew ka hat (T. 2.5 lak klur), ki jingtreikam jong ki iew ki hat (Y.6.95 lak klur) bad forex swap kaba long kumba $25 billion. Ia kine ki sienjam la pynpoi sha ka rukom treikam jong ki bank. Ka weighted average lending rate (WALR) halor ki ram ba thymmai da ki scheduled commercial bank ka la hiar da 59 basis point (bps), katba ka WALR halor ki ram ba dang sah ka la hiar da 69 bps hapdeng u bnai Rymphang bad Naiwieng 2025. Ha kajuh ka por, ka kam bank ka la nang pynkhlain shuh shuh ia ki jingkhein jingdiah jong ka, ha kaba ki jingai ram ki bym seisoh (NPA) ki hiar sha ki jingkhein kiba rit tam ha ki phew snem kiba long 2.2 percent, ka jingkhein jong ka jinghiar ha ka shiteng snem ka dang long kaba skhem ha ka 0.7 percent, bad ka jingmih ka nang kiew, kaba la kyrshan da ki jingmyntoi kiba kham heh hadien ka khajna bad ka jingmih kaba khlain jong ka sut.

Ka Economic Survey ka kdew ha kaba iadei bad ka jingbym thikna jong ka khaii pateng ha ka pyrthei, ka jingshalan mar shabar ri jong ka India (ki mar bad ki jingshakri) ka la poi sha ka USD 825.3 billion ha u snem mang tyngka 2025, da kaba bteng ïa ka jingkiew ha u snem mang tyngka 2026. Wat hapdeng ka jingpynkiew ia ki khajna ba la pynjari da ka ri America, ka jingshalan mar shabar ri ka la kiew da 2.4 percent (Iaiong–Nohprah 2025), katba ka jingshalan ia ki kam ai jingshakri shabar ri ka la kiew da 6.5 percent. Hadien ki jinglong ha ki snem ba la dep, ka jingkiew jong ka jingduna ha ka jingkhaii mar la pyndap da ka jingkiew ha ka jingbun ki kam ai jingshakri, katba ka jingkiew ha ka jingphah pisa ka la pynskhem ia kane ka jingpyniaid. Ha kiba bun ki snem, ki jingphah pisa ki la palat ia ka jingwan jong ki baroh ka FDI, kaba ban jur ia ka jingdonkam jong ki kum ka lad ba kongsan ban ioh pisa nabar. Kumta, ka jingduna pisa ba mynta ka dang long kaba pdeng ha ka 0.8 percent jong ka GDP ha ka H1 FY26.

Ka kam shabar ri jong ka India ka don ha ka jaka kaba suk na ka bynta kine ki por ban wan. Ki Forex reserve ki kynthup ïa palat 11 bnai jong ki mar ba la wanrah nabar ri haduh ka 16 tarik u Kyllalyngkot 2026 bad kumba 94.0 percent na ka ram shabar ri kaba dang sah haduh kaba kut jong u bnai Nailur 2025, kaba ai ïa ka jingpynsuk kaba suk ban pynmih ia ka pisa. Ka jingbud ia ka buit khaii pateng kaba bun jait, kumba la pynshisha da ka jingsoi ia ki jingiateh kular ha ka khaii pateng bad ka UK, Oman, bad New Zealand, bad ka jingiateh kluar ha ka khaii pateng kaba laitluid kaba dang shu kut shen bad ka European Union hadien lai snem ki jingiakren, kaba mynta kan donkam ia ka jingmynjur jong ka European Parliament. Nalor kata, ki jingiakren bad ka US, ka pynpaw ia ka jingbha na ka bynta ka jingshalan mar jong ka India.

Ka sienjam ba kongsan jong ka sorkar pdeng ban pyntip ia ka jingpyntreikam ia ki Labour Code ka pyni ia ka jingpynkylla kaba khraw ha ka rukom pyniaid. Ka jingpyniasoh lang ia ki 29 tylli ki ain jong ka sorkar pdeng sha ki saw tylli ki Labor Code ka thmu ban pynsuk ia ka jingbud ryntih, ban kyntiew ia ka jinglah ban pynkylla ha ki iew nongbylla, bad ban pyniar ia ka jingshngain sha ka bynta kaba kham iar jong ki nongtrei, katba dang pynneh ia ki jingshngain na ka bynta ka jingsiew, ka jingshngain ha ka kam, bad ka jingshngain ha ka imlang sahlang.

Ka FY26 ka dei ka snem kaba jynjar na ka bynta ka ioh ka kot ha kaba iadei bad ki kam shabar ri. Ka jingbym thikna kaba la nang jur ha ka khaii pateng ha ka pyrthei bad ka jingpynjari ïa ki khajna kiba heh, kiba pynshitom ka la wanrah ïa ka jingeh ïa ki nongshna tiar, khamtam ïa ki nongshalan mar shabar ri, bad ka la ktah ïa ka jingshaniah jong ki kam khaii. Ka sorkar ka la jubab da kaba pyndonkam ia kane ka jingeh kum ka lad ban pynkhih lyngba ki sienjam ba kongsan kum ka jingpynbeit ryntih ia ka GST, ka jingkiew kaba kham stet halor ka jingpynkylla ia ki kyndon, bad ka jingpynsuk shuh shuh ia ki jingdonkam ban bud ryntih ha kylleng ki kam. Kumta la khmih lynti ba ka FY27 kan long ka snem jong ka jingpynkylla, katba ki kompeni bad ki longïing ki pynbeit ïa kine ki jingkylla, ha kaba ka jingdawa hapoh ka ri bad ka jingbei tyngka ka nang khlaiñ. Kata ka mut, dei ban pdiang ba ka jinglong shabar ka ri ka dang sah ha ka jingbym thikna, kaba ktah ia ka rukom peit bniah baroh kawei.

Ka jingkhmih lynti na ka bynta ka ioh ka kot jong ka pyrthei ka dang long ka bym shai, ha kaba ki jingma kiba lah ban hiar ki dang synshar. Ha kylleng ka pyrthei, la khmih lynti ba ka jingkiew kan dang long kaba rit, kaba ialam sha ka jinglong ba ryntih ha kaba iadei bad ki dor jong ki mar. Ka jingkiew dor ha ki ri ka la nang hiar, bad namarkata la khmih lynti ba ki polisi pisa kin nang kham lah ban pyndap bad kyrshan ia ka jingroi.

Ka Survey ka pyni ba ka jinglong jingman ha ka pyrthei ka dang long kaba tlot, ha kaba ka roi ka par ka dang neh kham bha ban ïa kaba la khmih lynti hynrei ki jingma ki kiew hapdeng ki jingeh kiba nang jur ha ka saiñ hima sima, ka jingïaphiah ha ka khaii pateng bad ka jingma ha ka liang ka pisa tyngka. Ka jingktah jong kine ki jingeh ka lah ban dang paw ryngkat bad ka jingsahkut. Na ka bynta ka India, ki jinglong jingman ha ka pyrthei ki pynkylla sha ki jingbym thikna kiba nabar ban ïa ka jingeh kaba mardor ha ka liang ka ioh ka kot. Ka jingkiew kaba kham suki ha ki nongiatreilang ba kongsan ha ka khaii pateng, ki jingpynthut ba la wanrah da ki khajna ha ka kam khaii pateng bad ka jingbym thikna ka jingtuid ka pisa ka lah ban ktah ïa ki kam shalan mar shabar ri bad ka jingsngew jong ki nongbei tyngka. Ha kajuh ka por, la khmih lynti ba ki jingiakren ba dang iaid shakhmat halor ka khaii pateng bad ka America kin kut noh hapoh u snem, kaba lah ban iarap ban pynduna ia ka jingbym thikna. Katba ia kine ki jingma dang lah ban tehlakam, ki pynskhem ia ka jingdonkam ban pynneh ia ki jingiada kiba biang bad ka jingshaniah ha ka polisi.

Halor kane ka jinglong jingman, ka ioh ka kot hapoh ka ri ka dang sah ha ka nongrim kaba skhem. Ka jingkiew dor ka la hiar sha ka kyrdan kaba kham rit ha ka histori, watla la khmih lynti ba katto katne ka jingpynskhem kan jia nangne ​​shakhmat. Ki jingkhein jingdiah ha kylleng ki longing, ki kompeni bad ki bank ki kham bha, bad ka jingbei tyngka ka dang iai bteng ban kyrshan ia ka jingtreikam. Ka jingdawa ha ka jingpyndonkam ka dang long kaba skhem, bad ki jingthmu ban bei tyngka jong ki riew shimet ki nang kiew. Kine ki jinglong ki ai ka jingskhem pyrshah ia ki jingeh ba wan nabar bad ki kyrshan ia ka jingbteng jong ka jingkiew shaphrang. Ka jingpynkylla thymmai ka ban sa wan jong ka CPI series ha u snem ban wan kan don ruh ka jingktah ha ka jingpeit bniah ia ka jingkiew dor bad kan donkam ia ka jingbatai kaba bniah ia ka jingkylla ia ki dor.

Kaba kongsan ka long ba ka jingktah jong ki jingpynkylla ha ki polisi ha kine ki snem ba la dep ki pyni ia ki lad ban kiew ka ioh ka kot kaba jan sha ka 7 percent. Da ki jinglong jingman hapoh ka ri kiba don ka bynta kaba kongsan bad ka jinglong shngain jong ka ioh ka kot, ki jingma ha ka roi ka par ka dang sah ha ka jinglong kaba ryntih. Da kaba shim lang ia kine ki jingpyrkhat, ka Economic Survey ka pyni ia ka jingkiew jong ka GDP ha u snem mang tyngka 2027 ha ka jingkiew kaba 6.8 haduh 7.2 percent. Ka jingkhmih lynti, namarkata, ka long ka jingkiew kaba skhem hapdeng ka jingbym thikna ha ka pyrthei, kaba donkam ia ka jingphikir, hynrei ym ka rukom pyrkhat kaba duh mynsiem.

***