કેન્દ્રીય નાણા અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા આજે સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવેલ આર્થિક સર્વેક્ષણ 2025-26એ અવલોકન કર્યું છે કે અગાઉના વર્ષો (2023 અને 2024)થી વિપરીત, ગ્રામીણ મોંઘવારીમાં ઘટાડો થયો છે અને તે શહેરી મોંઘવારી કરતા ઓછી રહી છે, જેનાથી ગ્રામીણ તણાવમાં વધુ ઘટાડો થયો છે. 2023 અને 2024 ના મોટાભાગના સમયગાળા દરમિયાન, ગ્રામીણ મોંઘવારી શહેરી મોંઘવારી કરતા ઉપર રહી હતી. આ પેટર્ન ગ્રામીણ અને શહેરી બાસ્કેટમાં વપરાશના ભારાંકમાં તફાવત દર્શાવે છે, ખાસ કરીને ગ્રામીણ વપરાશમાં ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓનો મોટો હિસ્સો, જેણે ગ્રામીણ મોંઘવારીને ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં થતી હિલચાલ પ્રત્યે વધુ પ્રતિભાવશીલ બનાવી હતી. 2025 દરમિયાન ખાદ્ય મોંઘવારીમાં ઘટાડો થતાં, બંને ક્ષેત્રોમાં મોંઘવારી ઘટી હતી, જેમાં ગ્રામીણ ક્ષેત્રમાં મોંઘવારી શહેરી ક્ષેત્ર કરતા નીચે ગઈ હતી.

2025-26 દરમિયાન, રાજ્ય-સ્તરની મોંઘવારીની ઘટનાઓએ રાષ્ટ્રીય વલણને અનુસર્યું હતું, જેમાં કેરળ અને લક્ષદ્વીપને બાદ કરતાં મોંઘવારીમાં સર્વગ્રાહી ઘટાડો થયો હતો, જ્યાં રિટેલ મોંઘવારી 6 ટકાના ઉપલા સહનશીલતા બેન્ડને વટાવી ગઈ હતી. બાકીના રાજ્યોમાં, સરેરાશ મોંઘવારી રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના 2-6 ટકાના સહનશીલતા બેન્ડની અંદર અથવા તેનાથી નીચે રહી હતી.

રાજ્યની મોંઘવારીમાં વિચલનો મુખ્યત્વે વ્યાપક મોંઘવારીના સાતત્યને બદલે સ્થાનિક સાપેક્ષ-ભાવની હિલચાલ દ્વારા સંચાલિત થાય છે. જાન્યુઆરી 2014 થી ડિસેમ્બર 2025 સુધીના માસિક રાજ્યવાર CPI મોંઘવારી ડેટાના આધારે, સર્વેક્ષણે તપાસ કરી હતી કે શું કેટલાક રાજ્યોએ રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતા સતત વધારે કે ઓછી મોંઘવારી નોંધાવી છે. સર્વે જણાવે છે કે, રાજ્યોમાં મોંઘવારીના તફાવત માત્ર ક્ષણિક નહોતા અને રાષ્ટ્રીય સરેરાશથી વિચલનો ઘણીવાર એક મહિનાથી વધુ સમય સુધી ચાલ્યા હતા. દક્ષિણ અને ઉત્તરપૂર્વના દૂરના રાજ્યોમાં રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતા વધુ મોંઘવારી નોંધાઈ હતી, જ્યારે બીજી બાજુ દિલ્હી અને હિમાચલ પ્રદેશ જેવા રાજ્યો સામાન્ય રીતે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતા નીચે હતા. (જાન્યુઆરી 2014 – ડિસેમ્બર 2025)

જ્યારે રાષ્ટ્રીય પરિબળો મોંઘવારીના પરિણામોને આકાર આપવામાં કેન્દ્રસ્થાને રહે છે, ત્યારે રાજ્ય-સ્તરની મોંઘવારી ગતિશીલતા સમય જતાં વિવિધતા દર્શાવે છે. એક દાયકા દરમિયાન રાજ્ય-સ્તરે મોંઘવારી અને વેતન દરોની તપાસ સૂચવે છે કે રાષ્ટ્રીય વેતન કરતા વધુ સરેરાશ વેતન દર ધરાવતા રાજ્યોમાં સાપેક્ષ રીતે ઉંચી મોંઘવારીનો અનુભવ થાય છે. સર્વે નોંધે છે કે "અમારા વધુ વિશ્લેષણે દર્શાવ્યું છે કે રાજ્ય-સ્તરના મોંઘવારી દરો વેતન દરો, રાજ્ય-સ્તરના જીડીપી (GDP) વૃદ્ધિ દરો અને કોવિડ (COVID) અસર સાથે નોંધપાત્ર સકારાત્મક જોડાણ દર્શાવે છે. જો કે, ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનનો હિસ્સો રાજ્ય-સ્તરની મોંઘવારી સાથે નકારાત્મક જોડાણ દર્શાવે છે, જે ભાવના દબાણને ઘટાડવામાં મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં સપ્લાય-સાઇડ કાર્યક્ષમતાની સૌમ્ય અસરને પ્રતિબિંબિત કરે છે". તે વધુમાં ઉમેરે છે કે GST લાદવાને કારણે રાજ્ય-સ્તરના મોંઘવારી તફાવત પર કિંમતની દ્રષ્ટિએ તટસ્થ અસર જોવા મળી હતી

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com