‘રેડિયો રીઇમેજિન્ડ: થ્રાઇવિંગ ઇન ધ ડિજિટલ એજ’ વિષય પર એક પેનલ ચર્ચા આજે WAVES 2025 ખાતે એક સમજદાર પ્રવચનમાં જોડાવા માટે વૈશ્વિક નિષ્ણાતોને એકઠા કર્યા.

આદરણીય પેનલિસ્ટમાં કોમર્શિયલ રેડિયોના પ્રણેતા જેક્લીન બિયરહોર્સ્ટ, ડિજિટલ રેડિયો મોન્ડિએલ (DRM) ના ચેરમેન રુક્સાન્ડ્રા ઓબ્રેજા, DRMના વાઇસ ગ્રુપ લીડર એલેક્ઝાન્ડર ઝિંક, પ્રસાર ભારતીના ભૂતપૂર્વ CEO અને ભારત માટે ડીપ ટેકના સહ-સ્થાપક શશી શેખર વેમ્પતી અને જાણીતા બ્રોડકાસ્ટ ટેકનોલોજી નિષ્ણાત ટેડ લેવર્ટીનો સમાવેશ થાય છે. રેડ એફએમના ડિરેક્ટર અને સીઓઓ નિશા નારાયણને નિષ્ણાત સાથે વાતચીતનું સંચાલન કર્યું અને રેડિયો પ્રસારણ ઉદ્યોગને પ્રભાવિત કરતા પરિબળો પર પ્રકાશ પાડ્યો.

‘ડિજિટલ રેડિયો ભવિષ્યનું માધ્યમ છે, પરંતુ એનાલોગ પણ સહઅસ્તિત્વમાં હોવું જોઈએ’

જેક્લીન બિયરહોર્સ્ટ માને છે કે ભવિષ્યમાં ડિજિટલ રેડિયો પ્રાથમિક ફોર્મેટ બનવાની શક્યતા છે. કારણ કે તે સારી ધ્વનિ ગુણવત્તા, વધુ વિશ્વસનીય ટ્રાન્સમિશન અને મલ્ટીમીડિયા તત્વોને એકીકૃત કરવાની ક્ષમતા જેવા ફાયદા પ્રદાન કરે છે. “જ્યારે એનાલોગ રેડિયો કેટલાક સંદર્ભોમાં સુસંગત રહે છે. ખાસ કરીને સરળ સંદેશાવ્યવહાર માટે અને મર્યાદિત ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરવાળા ક્ષેત્રોમાં, ડિજિટલ બ્રોડકાસ્ટિંગ તરફ શિફ્ટ ચાલુ છે અને ચાલુ રહેવાની અપેક્ષા છે”, તેણીએ અભિપ્રાય આપ્યો. ખર્ચ બચત એનાલોગથી ડિજિટલ પર સ્વિચ કરીને થાય છે, તેમણે માહિતી આપી.

જો કે, જેક્લીન બિયરહોર્સ્ટ અને એલેક્ઝાન્ડર ઝિંકે નોંધ્યું હતું કે, આતંકવાદી હુમલા, પૂર વગેરે જેવી કટોકટીઓ દરમિયાન પ્રસારણ એક મહત્વપૂર્ણ સમર્થન બિંદુ છે. જ્યારે ડિજિટલ નેટવર્ક હંમેશા કામ ન કરી શકે. DRMના અધ્યક્ષ રુક્સાન્ડ્રા ઓબ્રેજાએ આ મુદ્દા પર નોંધ્યું હતું કે, ભારતમાં એનાલોગ રેડિયોને સાચવવો મહત્વપૂર્ણ છે, જે 600,000 ગામડાઓ સુધી પહોંચે છે. નિષ્ણાતોએ ટિપ્પણી કરી હતી કે, નિઃશંકપણે બ્રોડકાસ્ટ રેડિયો મોટી વસ્તી સુધી પહોંચવાની શક્યતા વધારે છે. "પડકાર એ છે કે જૂની તકનીકોને વિક્ષેપિત કર્યા વિના નવી તકનીકો રજૂ કરવી", રુક્સાન્ડ્રા ઓબ્રેજાએ નોંધ્યું.

રેડિયો સંદેશાવ્યવહારના નવા 5C

જેક્લીન બિયરહોર્સ્ટે ક્લાસિકલ 5Cs નો ઉલ્લેખ કર્યો, જેમ કે સંક્ષિપ્તતા, સ્પષ્ટતા, આત્મવિશ્વાસ, નિયંત્રણ અને ક્ષમતા, અને તેમને સમૃદ્ધ ડિજિટલ રેડિયો ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના યુગમાં આવશ્યક નવા 5Cs સાથે જોડ્યા. જેમાં કવરેજ, સામગ્રી, ગ્રાહક ઉપકરણો, કાર, સંદેશાવ્યવહારનો સમાવેશ થાય છે. તેણીએ ખાતરી કરવાની સલાહ આપી કે રેડિયો નેટવર્ક યોગ્ય ક્ષેત્રોને આવરી લે છે જ્યાં શ્રોતાઓ આધારિત છે.

શ્રોતાઓનું માપન એ ક્ષેત્રને સમૃદ્ધ બનાવવા માટે સંયુક્ત પ્રયાસો કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. ટેડ લેવેટીએ યુરોપમાં રેડિયો પ્લેઇંગ એપ્સ, જેમ કે રેડિયોપ્લેયર અને રેડિયો એફએમ વિશે વાત કરી, જે ગોપનીયતાના ઉલ્લંઘન વિના શ્રોતાઓનું માપન કરવા માટે ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવી સુવિધાઓ પ્રદાન કરે છે. આવા કાર્યક્રમો અને એપ્લિકેશનો, નમૂના સર્વેક્ષણો અને શ્રોતા ડાયરીઓનો ઉપયોગ ભારતમાં રેડિયો શ્રોતાઓના હોટસ્પોટનું વિશ્લેષણ કરવા માટે પણ થઈ શકે છે, તેમણે સલાહ આપી.

સારી સામગ્રી, સહયોગ, ક્રોસ પ્લેટફોર્મ પ્રમોશન સારી રીતે કાર્ય કરે છે

'સામગ્રી રાજા છે' - નિષ્ણાતો આ ક્ષેત્ર માટે આ સફળતા મંત્ર પર સંમત થયા હતા. નિશા નારાયણને વિવિધ સામગ્રી માટે ઉચ્ચ લાઇસન્સ ફીના ખાનગી એફએમ દ્વારા સામનો કરવામાં આવતા મુદ્દાને ઉજાગર કર્યો. પરિણામે, તેઓ મોટે ભાગે લોકપ્રિય સંગીતને સેવા આપે છે જેની સામગ્રીની અન્ય શ્રેણીઓ કરતાં ઓછી લાઇસન્સ ફી હોય છે. રેડ એફએમ સીઓઓ ખાનગી એફએમ માટે સામગ્રીમાં વિવિધતા લાવવાની જરૂરિયાત પર સંમત થયા.

સારી, ઉપયોગી સામગ્રીના મૂલ્ય વિશે બોલતા, જેક્લીન બિયરહોર્સ્ટે બ્રિટિશ ડિજિટલ રેડિયો સ્ટેશન એબ્સોલ્યુટ રેડિયોની સફળતાની વાર્તા પર પ્રકાશ પાડ્યો. જેણે 70, 80 અને 90ના દાયકા દરમિયાન વિવિધ શૈક્ષણિક અને પ્રમોશનલ પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેતા વધારો કર્યો અને આવક મેળવી, જે તેમના પ્રેક્ષકોને લાભ આપે છે.

ડિજિટલ રેડિયોમાં ઓડિયો સામગ્રી કરતાં વધુ ઓફર કરવાની જરૂર છે - તેમાં વિઝ્યુઅલ અને ટેક્સ્ટ એપ્લિકેશનો છે જે પ્રેક્ષકોના આધારને વધારવા માટે ફાયદાકારક છે, એલેક્ઝાન્ડર ઝિંગે ડિજિટલ રેડિયોના આ બીજા પાસાની યાદ અપાવી.

ટેડ લેવર્ટીએ વિનંતી કરી કે રેડિયો શ્રોતાઓના ફેલાવાને ટેકો આપવા માટે એક ઇકોસિસ્ટમની જરૂર છે. ઓછા ખર્ચે ઉપકરણો બનાવવા, એન્ડ્રોઇડ જેવા અનુકૂળ પ્લેટફોર્મ હોવા એ તેમણે જણાવેલા કેટલાક પગલાં છે. બાહ્ય હાર્ડવેર ઘટકોના અસ્તિત્વ ઉપરાંત, સામગ્રીની વિવિધતા પણ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે શ્રોતાઓના વિવિધ પેટા-જૂથોને સંબોધવામાં મદદ કરે છે.

આબોહવા પરિવર્તન અને ડિજિટલ રેડિયો

ડિજિટલ રેડિયો વધુ કાર્યક્ષમ મોડ્યુલેશન તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને અને સિંગલ-ફ્રિકવન્સી નેટવર્કને સક્ષમ કરીને નોંધપાત્ર ઊર્જા બચત પ્રાપ્ત કરી શકે છે. જો કે, FM સ્ટેશનોને બંધ કરવું શક્ય નથી. રુક્સાન્ડ્રા ઓબ્રેજાએ જણાવ્યું હતું કે, કેટલાક યુરોપિયન દેશોએ એફએમ સ્ટેશનોને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાનો અને સંપૂર્ણ ડિજિટાઇઝેશનનો પ્રયાસ કર્યો છે, પરંતુ તે પવિત્ર ગ્રેઇલ નથી. તેમણે સૂચવ્યું કે નીતિગત હસ્તક્ષેપ માટે સરકાર સાથે વાત કરતી વખતે વાણિજ્યિક રેડિયો સ્ટેશનોની જરૂરિયાતો શોધવી મહત્વપૂર્ણ છે.

ભારતમાં રેડિયો ઉદ્યોગ - ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવાનો અવકાશ

રુક્સાન્ડ્રા ઓબ્રેજાએ ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે યુરોપમાં જાહેર નીતિઓએ ડિજિટલ રેડિયોની પહોંચને વેગ આપ્યો છે. કાર, મોબાઇલ ફોનમાં રેડિયો, બજારમાં રેડિયો સેટની સરળ ઉપલબ્ધતા એ દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલાં છે. નિષ્ણાતોનો મત છે કે ભારતમાં ડિજિટલ રેડિયો કન્સોર્ટિયમ બનાવવું જોઈએ.

રુક્સાન્ડ્રા ઓબ્રેજાએ જણાવ્યું હતું કે ભારત ડિજિટલ રેડિયોમાં એક પ્રેરક બળ છે. ડિજિટલ ટુ ટેરેસ્ટ્રીયલ રેડિયો મહત્વપૂર્ણ છે અને ડિજિટલ ટુ મોબાઇલ પણ મહત્વપૂર્ણ છે. "પ્રસાર ભારતીની પહોંચ લગભગ 90 કરોડ લોકો સુધી છે. ભારત આ ક્ષેત્રમાં સોનાનો હંસ છે, ભારતમાં અબજો મોબાઇલ ફોન વપરાશકર્તાઓ હોવાના ફાયદા છે. આ ફાયદાઓ પર નિર્માણ કરવું મહત્વપૂર્ણ છે", તેણીએ ઉમેર્યું.

શશી શેખર વેમ્પટ્ટીએ જણાવ્યું હતું કે ભારત રેડિયો માટે સૌથી મોટું બજાર છે, અને આ માધ્યમને મૂળ જાહેર હિત તરીકે ઓળખાવ્યો હતો. તેમણે આ ક્ષેત્ર માટે સંકલિત જાહેર કાર્યવાહીની જરૂરિયાત પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. "રેડિયો ક્યાંય જઈ રહ્યો નથી. ભારતમાં રેડિયો ગ્રાહકો સમાજના વ્યાપક વર્ગમાંથી આવે છે", તેમણે દેશમાં આ ક્ષેત્રના ફાયદાઓ દર્શાવતા જણાવ્યું હતું. નીતિગત હસ્તક્ષેપોમાં ચોક્કસ શ્રેણીના ઉપકરણોમાં રેડિયો હોવો જોઈએ જેવી શરતોનો ક્રમ શામેલ હોઈ શકે છે. AI સંચાલિત ઉપકરણો તેમજ પરંપરાગત રેડિયો જેવા નિષ્ક્રિય ઉપકરણો સાથે-સાથે અસ્તિત્વમાં હોવા જોઈએ.

આબોહવા પરિવર્તન જાહેર નીતિઓનો એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણાયક હોવાથી, પરંપરાગત ઉપકરણોને સાચવવા મહત્વપૂર્ણ છે. ટેડ લેવર્ટીએ ભારતમાં રેડિયો માટે ઇકોસિસ્ટમને વધારવા, રેડિયો ઉપકરણ ઉત્પાદકોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' જેવી યોજનાઓનો ઉપયોગ કરવા વિનંતી કરી હતી.

નિષ્ણાતો સંમત થયા કે ડિજિટલ રેડિયો એ ભારત અને અન્યત્ર આગળ વધવાનો માર્ગ છે અને મોટા શહેરો સાથે કોમન ટ્રાન્સમિશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ધરાવતા વાણિજ્યિક સ્ટેશનોને સહયોગ માટે એક પ્લેટફોર્મ બનાવવા વિનંતી કરી હતી.

AP/IJ/GP/JD