હાલમાં ચાલી રહેલી વિકસિત ભારત સંકલ્પ યાત્રા દરમિયાન અનેક મહિલાઓએ પીએમ ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ એલપીજી સિલિન્ડરની સુવિધા મેળવ્યા બાદ પોતાના જીવનમાં આવેલા પરિવર્તનને શેર કર્યું છે. નોંધપાત્ર વાત એ છે કે, એલપીજી સિલિન્ડરની જોગવાઈ જેવી એક સરળ બાબતે દેશભરની મહિલાઓને અનેક લાભો આપ્યા છે. કેટલાક આરોગ્ય માટે હાનિકારક ધુમાડાથી મુક્તિનો આનંદ માણે છે જે પરંપરાગત ચુલા સાથે કરવામાં આવતી રસોઈનો અભિન્ન ભાગ હતો, જ્યારે કેટલાક લોકો સમય અને પ્રયત્નોની બચતને મૂલ્ય આપે છે જે લાકડાં એકત્રિત કરવામાં ગયા હતા.

યાત્રાના એક મહિના દરમિયાન જ, આશરે 3.77 લાખ મહિલાઓએ આ યોજના માટે નોંધણી કરાવી છે, જેમાં વર્ષ 2016માં શરૂ થયા પછી અત્યાર સુધીમાં આ યોજનાનો લાભ મેળવનારી કરોડો મહિલાઓનો ઉમેરો થયો છે. જો યાત્રા દરમિયાન અનેક મહિલાઓએ જે અનુભવો વ્યક્ત કર્યા છે, તેના પરથી કોઈ પણ વ્યક્તિ સુરક્ષિત રીતે એ નિષ્કર્ષ પર આવી શકે છે કે પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના ખરેખર એક નોંધપાત્ર ગેમ ચેન્જર રહી છે, જેણે કરોડો મહિલાઓના જીવનની ગુણવત્તાને વધુ સારી બનાવી છે. ચાલો આપણે એક નજર કરીએ શિમા કુમારી અને બચન દેવીની કહાનીઓ પર.

ઉત્તર પ્રદેશના ચંદૌલી જિલ્લાની રહેવાસી સીમા કુમારી પોતાના રસોડામાં રોજના પડકારોનો સામનો કરતી હતી. ઘણા ભારતીય ઘરોની જેમ, શ્રીમતી સીમા કુમારી પણ રસોઈની પરંપરાગત પદ્ધતિઓથી બંધાયેલી હતી, જેના કારણે તેમને દરરોજ લાકડાં એકઠાં કરવાં પડતાં હતાં. તે ધુમાડાને કારણે માથાના દુખાવાથી પીડાતી હતી અને આ પરંપરાગત રસોઈ પદ્ધતિઓને પગલે નોંધપાત્ર મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. લાકડાથી રસોઈ બનાવવા માટે પણ ઘણો સમય લાગતો. આ અવિરત નિત્યક્રમ મુશ્કેલ સાબિત થયો, જેના કારણે ધુમાડાથી મુક્ત રસોડાનો વિચાર તેમના માટે દૂરના સ્વપ્ન જેવો લાગતો હતો.

જો કે , 'પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના' દ્વારા સરકારના સમયસરના હસ્તક્ષેપથી તેમનું જીવન બદલાઈ ગયું. એલપીજી સિલિન્ડર મળ્યા પછી, તેના રસોડામાં પરિવર્તન આવ્યું, તે ધુમાડાથી મુક્ત થઈ ગયું અને તેને તેના પરિવાર માટે સહેલાઇથી ભોજન તૈયાર કરવાની છૂટ મળી. એલપીજી સિલિન્ડર સાથે, તે હવે ઝડપથી ભોજન રાંધી શકે છે, જે સમયસર અને મુશ્કેલી-મુક્ત રસોઈની ખાતરી કરે છે. આ સુવિધાને કારણે તેના બાળકો માટે ભોજન તૈયાર કરવું ખૂબ જ સરળ થઈ ગયું છે. શિમા આ અમૂલ્ય ઉપકાર માટે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીનો ખૂબ આભાર વ્યક્ત કરે છે, કારણ કે તેનાથી તેમના જીવનમાં નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે.

એ જ રીતે જમ્મુ-કાશ્મીરના કઠુઆ જિલ્લાના બચન દેવીએ પણ આવા જ સંઘર્ષો સહન કર્યા હતા. તેણીના દિવસો લાકડાં એકઠાં કરીને અને ઉતાવળે ભોજન તૈયાર કરવામાં વ્યતિત થતા હતા, આ એક પડકારજનક નિત્યક્રમ હતો જે અંતહીન લાગતો હતો. જ્યારે શ્રીમતી બચન દેવીએ વિચાર્યું કે આ મુશ્કેલીઓમાંથી બહાર નીકળવાનો કોઈ રસ્તો નથી, ત્યારે પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના તેમના જીવનમાં એક અનપેક્ષિત હકારાત્મક પરિવર્તન લાવી. આ યોજના હેઠળ ગેસ સિલિન્ડર મેળવવાથી તેના જીવનમાં વધુ સારામાં પરિવર્તન આવ્યું. સુશ્રી બચન દેવીએ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીનો સિલિન્ડર માટે ખૂબ આભાર વ્યક્ત કર્યો છે, તેમને લાકડા એકત્રિત કરવાના થકવી નાખનારા કાર્યથી મુક્ત કર્યા છે. આ નવી સગવડને કારણે તેતેના બાળકો માટે સમયસર ભોજન રાંધવા માટે સક્ષમ બનાવે છે, જે તેના ખભા પરથી નોંધપાત્ર બોજને દૂર કરે છે.

પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના અગાઉનું જીવન

ક્રાંતિએ પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના લાવી તે પહેલાં, કરોડો પરિવારોને લાકડાં, કોલસો અને ગાયના છાણની કેક જેવા પરંપરાગત રસોઈ ઇંધણનો ઉપયોગ કરવાની ફરજ પડી હતી. ભારતીય સ્ત્રીઓ માટે સ્મોકી રસોડામાં ભોજન રાંધવું, ઉધરસ આવવી અને આખો દિવસ શ્વાસ લેવા માટે સંઘર્ષ કરવો એ સામાન્ય બાબત હતી. આનાથી માત્ર તેમના સ્વાસ્થ્યને જ અસર થઈ નથી, પરંતુ પર્યાવરણીય ચિંતાઓમાં પણ ફાળો આપ્યો છે.

ધુમાડા અને હાનિકારક કણો વચ્ચે ઘણી સ્ત્રીઓએ પોતાનો વિકલ્પ શોધવાની આશા છોડી દીધી હતી. જોકે ભારત સરકારે ગ્રામીણ અને વંચિત પરિવારોને એલપીજી જેવા સ્વચ્છ રાંધણ ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે મે, 2016માં પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (પીએમયુવાય) શરૂ કરી હતી. આ પહેલ ભારતીય સ્ત્રીઓ માટે એક મુક્તિદાયક અનુભવ હતો, જેમણે પેઢીઓની મુશ્કેલીઓ સહન કરી હતી અને આખરે ધુમાડા-મુક્ત રસોડાનું સ્વપ્ન સાકાર કર્યું હતું.

સીમા કુમારી અને બચન દેવીના વર્ણનો ભારતભરની અસંખ્ય મહિલાઓ સાથે ગુંજી ઉઠે છે. તેમના નામ, સંસ્કૃતિ અને પૃષ્ઠભૂમિ અલગ હોવા છતાં, તેઓ એક સમાન લાગણી - વર્ષોના સંઘર્ષમાંથી મુક્તિ અને તેમના જીવનમાં સકારાત્મક પરિવર્તન માટે કૃતજ્ઞતાની ભાવના ધરાવે છે.

સંદર્ભો

• https://www.youtube.com/watch?v=DFKQnTQpoj0
• https://twitter.com/airnewsalerts/status/1735249080086056986?s=20
• https://www.pmuy.gov.in/

YP/JD