ധനകാര്യ മന്ത്രാലയം
azadi ka amrit mahotsav

2021-22 സാമ്പത്തിക സർവ്വേയുടെ പ്രധാന കണ്ടെത്തലുകൾ

Posted On: 31 JAN 2022 3:14PM by PIB Thiruvananthpuram



ന്യൂ ഡൽഹിജനുവരി 31, 2022

 


കേന്ദ്ര ധനകാര്യകോർപ്പറേറ്റ് കാര്യ മന്ത്രി ശ്രീമതി നിർമ്മല സീതാരാമൻ 2021-22ലെ സാമ്പത്തിക സർവേ ഇന്ന് പാർലമെന്റിൽ അവതരിപ്പിച്ചുസാമ്പത്തിക സർവ്വേയിലെ പ്രധാന കണ്ടെത്തലുകൾ ഇവയാണ്:

സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി:

* ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ 2020-21 7.3 ശതമാനം ചുരുങ്ങിയതിനു ശേഷം 2021-22  9.2 ശതമാനം വളർച്ച കൈവരിക്കുമെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു (ആദ്യ മുൻകൂർ എസ്റ്റിമേറ്റ്സ് പ്രകാരം).

* 2022-23 
സാമ്പത്തിക വർഷം മൊത്ത ആഭ്യന്ത ഉത്പാദനത്തിൽ (GDP) 8-8.5 ശതമാനം വളർച്ച പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

* 2022-23 
ലെ യഥാർത്ഥ മൊത്ത ആഭ്യന്ത ഉത്പാദന വളർച്ച യഥാക്രമം 8.7 ശതമാനവും 7.5 ശതമാനവും ആയിരിക്കുമെന്ന ലോകബാങ്കിന്റെയും ഏഷ്യൻ വികസന ബാങ്കിന്റെയും ഏറ്റവും പുതിയ പ്രവചനങ്ങളുമായി ഒത്തുപോകുന്ന കണക്കാണിത്.

* IMF-
ന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ വേൾഡ് ഇക്കണോമിക് ഔട്ട്ലുക്ക് പ്രവചനങ്ങൾ അനുസരിച്ച്ഇന്ത്യയുടെ യഥാർത്ഥ GDP 2021-22 ലും, 2022-23 ലും 9 ശതമാനവും; 2023-2024 7.1 ശതമാനനവും വളരുമെന്ന് കണക്കാക്കുന്നുവരുന്ന 3 വർഷവും ഇന്ത്യ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ വളരുന്ന സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയാകും.

കൃഷിയും അനുബന്ധ മേഖലകളും 3.9 ശതമാനം വളർച്ച പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു; 2021-22 വ്യവസായ മേഖല 11.8 ശതമാനവും, സേവന മേഖല 8.2 ശതമാനവും വളർച്ച പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

* 2021-22
 ഉപഭോഗം 7.0 ശതമാനവും, മൊത്ത സ്ഥിര മൂലധന രൂപീകരണം (GFCF) 15 ശതമാനവും, കയറ്റുമതി 16.5 ശതമാനവും, ഇറക്കുമതി 29.4 ശതമാനവും വർദ്ധിക്കുമെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.

സാമ്പത്തിക രംഗം:

* 2021-22 ബജറ്റ് എസ്റ്റിമേറ്റുകളിൽ (2020-21 സാമ്പത്തിക വർഷത്തെ പ്രൊവിഷണൽ ആക്ചുൽസ് പ്രകാരംപ്രതീക്ഷിക്കുന്ന 9.6 ശതമാനം വളർച്ചയിൽ നിന്ന് കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനം (2021 ഏപ്രിൽ മുതൽ നവംബർ വരെ) 67.2 ശതമാനം (YoY) വർദ്ധിച്ചു.

മൊത്ത നികുതി വരുമാനം 2021 ഏപ്രിൽ മുതൽ നവംബർ വരെയുള്ള കാലയളവിൽ 50 ശതമാനത്തിലധികം വളർച്ച (YoY) രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. 2019-2020- മഹാമാരിക്ക് മുമ്പുള്ള നിലയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ശക്തമായ പ്രകടനം.

* 2021 
ഏപ്രിൽ-നവംബർ കാലയളവിൽ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യത്തിനു പ്രാധാന്യമുള്ള മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചുകൊണ്ട് മൂലധന ചെലവ് (Capex) 13.5 ശതമാനം (YoY) ഉയർന്നു.

സുസ്ഥിരമായ നികുതി പിരിവും ലക്ഷ്യവേധിയായ ധനവ്യയ നയവും 2021 ഏപ്രിൽ മുതൽ നവംബർ വരെയുള്ള ധനക്കമ്മി ബജറ്റ് എസ്റ്റിമേറ്റിന്റെ 46.2 ശതമാനത്തിൽ ഒതുക്കി.

കൊവിഡ്-19 മഹാമാരിക്കാലത്തെ വർധിച്ച കടമെടുപ്പിലൂടെകേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റിന്റെ കടം 2019-20 ലെ GDP യുടെ 49.1 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2020-21 GDP യുടെ 59.3 ശതമാനമായി ഉയർന്നുഎന്നാൽ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയുടെ തിരിച്ചു വരവോടെ ഇത് കുറയുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

ബാഹ്യ മേഖലകൾ:

നടപ്പ് സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ ചരക്ക് കയറ്റുമതിയും ഇറക്കുമതിയും ശക്തമായി കുതിച്ചുയരുകയും കോവിഡിന് മുമ്പുള്ള നില മറികടക്കുകയും ചെയ്തു.

വിനോദ സഞ്ചാര വരുമാനം കുറഞ്ഞിട്ടുംവരവും ചെലവും മഹാമാരി പൂർവ്വഘട്ടം മറികടന്നതോടെ അറ്റ സേവനങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടം ഉണ്ടായി.

വിദേശ നിക്ഷേപത്തിന്റെ തുടർച്ചയായ ഒഴുക്ക്അറ്റ ബാഹ്യ വാണിജ്യ വായ്പകളിലെ പുനരുജ്ജീവനംഉയർന്ന ബാങ്കിംഗ് മൂലധനംഅധിക സ്പെഷ്യൽ ഡ്രോയിങ് റൈറ്റ്സ് വിഹിതം (SDR) എന്നിവ കാരണം 2021-22 ആദ്യ പകുതിയിൽ അറ്റ മൂലധന പ്രവാഹം 65.6 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറായി.

ഇന്ത്യയുടെ വിദേശ കടം 2021 സെപ്റ്റംബർ അവസാനത്തോടെ 593.1 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറായി ഉയർന്നുഒരു വർഷം മുമ്പ് ഇത് 556.8 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറായിരുന്നുവലിയ വാണിജ്യ വായ്പകളോടൊപ്പം IMF  നിന്നുള്ള അധിക SDR വിഹിതവും ഇതിലുൾപ്പെടുന്നു.

വിദേശനാണ്യ കരുതൽ ശേഖരം 2021-22 ആദ്യ പകുതിയിൽ 600 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ കടക്കുകയും, 2021 ഡിസംബർ 31 ന് 633.6 ബില്യൺ ഡോളറിലെത്തുകയും ചെയ്തു.

* 2021 
നവംബർ അവസാനത്തോടെചൈനജപ്പാൻസ്വിറ്റ്സർലൻഡ് എന്നീ രാജ്യങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽലോകത്തെ നാലാമത്തെ വലിയ വിദേശനാണ്യ കരുതൽ ശേഖര ഉടമയായി ഇന്ത്യ മാറി.

 

ധന മാനേജ്മെന്റും സാമ്പത്തിക മദ്ധ്യവർത്തിത്വവും:

സമ്പദ് മേഖലയുടെ പണലഭ്യത മെച്ചമായി തുടരുന്നു.

* 2021-22
 റിപ്പോ നിരക്ക് 4 ശതമാനമായി നിലനിർത്തി.

* കൂടുതൽ പണലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി ജി-സെക് അക്വിസിഷൻ പ്രോഗ്രാംസ്പെഷ്യൽ ലോംഗ്-ടേം റിപ്പോ ഓപ്പറേഷൻസ് തുടങ്ങിയ നടപടികൾ RBI സ്വീകരിച്ചു.

* 2021 
ഏപ്രിലിലെ 5.3 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2021 ഡിസംബർ 31-ന് 9.2 ശതമാനമായി ഉയർന്ന്, 2021-22- (YoY) ബാങ്ക് വായ്പാ വളർച്ച ക്രമേണ ത്വരിതഗതി പ്രാപിച്ചു.

* ഷെഡ്യൂൾഡ് വാണിജ്യ ബാങ്കുകളുടെ (SCBs) മൊത്ത നിഷ്ക്രിയ അഡ്വാൻസ് അനുപാതം 2017-18 ലെ 11.2 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2021 സെപ്റ്റംബർ അവസാനത്തോടെ 6.9 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞു.

ഇതേ കാലയളവിൽ അറ്റ നിഷ്ക്രിയ അഡ്വാൻസ് അനുപാതം 6 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2.2 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞു.

* SCB-
കളുടെ മൂലധനവും നഷ്ട സാധ്യതയുള്ള ആസ്തി അനുപാതവും 2013-14 ലെ 13 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2021 സെപ്തംബർ അവസാനത്തോടെ 16.54 ശതമാനമായി വർദ്ധിച്ചു.

* 2021 
സെപ്റ്റംബറിൽ അവസാനിക്കുന്ന കാലയളവിൽ പൊതുമേഖലാ ബാങ്കുകളുടെ ആസ്തികളിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനവും ഓഹരി വരുമാനവും ഉയർച്ച കാണിക്കുന്നു.

* 2021 
ഏപ്രിൽ-നവംബർ മാസങ്ങളിൽ, 75 ഇനിഷ്യൽ പബ്ലിക് ഓഫറിംഗ് (IPO) ഇഷ്യുകളിലൂടെ 89,066 കോടി രൂപ സമാഹരിച്ചുഇത് കഴിഞ്ഞ ദശകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന തുകയാണ്.

* സെൻസെക്സും നിഫ്റ്റിയും 2021 ഒക്ടോബർ 18ന് യഥാക്രമം 61,766, 18,477 എന്നീ നിലകളിലെത്തി.

വിലക്കയറ്റവും പണപ്പെരുപ്പവും:

2020-21 കാലയളവിലെ 6.6 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2021-22 (ഏപ്രിൽ-ഡിസംബർശരാശരി ഹെഡ്ലൈൻ ഉപഭോക്തൃ വില സൂചിക (CPI)-സംയോജിത പണപ്പെരുപ്പം 5.2 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞു.
ഭക്ഷ്യവിലക്കയറ്റം 2021-22 (ഏപ്രിൽ മുതൽ ഡിസംബർ വരെ) ശരാശരി 2.9 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞ വർഷം ഇതേ കാലയളവിൽ ഇത് 9.1 ശതമാനമായിരുന്നു.

കേന്ദ്ര നികുതി കുറച്ചതും ഒട്ടുമിക്ക സംസ്ഥാനങ്ങളും മൂല്യവർധിത നികുതി വെട്ടിക്കുറച്ചതും, പെട്രോൾഡീസൽ വില കുറയാൻ കാരണമായി.

 

മൊത്തവില സൂചികയെ (WPI) അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മൊത്ത പണപ്പെരുപ്പം 2021-22 കാലയളവിൽ (ഏപ്രിൽ മുതൽ ഡിസംബർ വരെ) 12.5 ശതമാനമായി ഉയർന്നു.
 
* CPI-C - WPI 
പണപ്പെരുപ്പം തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം 2020 മെയ് മാസത്തിൽ 9.6 ശതമാനമായി ഉയർന്നുഎന്നിരുന്നാലുംചില്ലറ പണപ്പെരുപ്പം 2021 ഡിസംബറിൽ മൊത്ത പണപ്പെരുപ്പത്തേക്കാൾ 8.0 ശതമാനം താഴ്ന്നതോടെ  സ്ഥിതിയിൽ മാറ്റമുണ്ടായി.

* WPI -
യിലെ അടിസ്ഥാന പ്രഭാവം (base effect) ക്രമേണ കുറയുന്നതോടെ, CPI-C, WPI എന്നിവയിലെ വ്യത്യാസവും കുറയുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

സുസ്ഥിര വികസനവും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും:

* NITI ആയോഗിന്റെ SDG ഇന്ത്യ സൂചികയിലും ഡാഷ്ബോർഡിലും ഇന്ത്യയുടെ മൊത്തത്തിലുള്ള സ്കോർ 2018-19- 57-ഉം, 2019-20- 60-ഉം ആയിരുന്നത്, 2020-21- 66 ആയി മെച്ചപ്പെട്ടു.

* 2019-20
 10 ആയിരുന്ന മുൻനിര സംസ്ഥാന-കേന്ദ്ര ഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെ എണ്ണം (സ്കോർ 65-99) 2020-21-  22 ആയി ഉയർന്നു.

* 2020-
ലെ കണക്ക് പ്രകാരം, 2010 മുതൽ 2020 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ വനവിസ്തൃതി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ആഗോളതലത്തിൽ ഇന്ത്യ മൂന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തി.

* 2020-
ഇന്ത്യയുടെ മൊത്തം ഭൂവിസ്തൃതിയുടെ 24% വനഭൂമിയാണ്ഇത് ലോകത്തിലെ മൊത്തം വനമേഖലയുടെ 2% വരും.

* 2021 
ഓഗസ്റ്റിൽപ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യ മാനേജ്മെന്റ് ഭേദഗതി ചട്ടങ്ങൾ, 2021 വിജ്ഞാപനം ചെയ്തു. 2022-ഓടെ ഒറ്റത്തവണ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക്ക് നിർത്തലാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഇത്.

കൃഷിയും ഭക്ഷ്യ പരിപാലനവും:

കാർഷിക മേഖല കഴിഞ്ഞ രണ്ട് വർഷങ്ങളിൽ ഉജ്ജ്വലമായ വളർച്ച കൈവരിച്ചുരാജ്യത്തിന്റെ മൊത്ത മൂല്യ വർദ്ധനയിൽ (GVA) യിൽ 18.8% എന്ന ഗണ്യമായ (2021-22) വളർച്ചകാർഷിക മേഖല രേഖപ്പെടുത്തി. 2020-21  3.6% ഉം, 2021-22  3.9% ഉം വളർച്ചയാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.

വിള വൈവിധ്യവൽക്കരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന് കുറഞ്ഞ താങ്ങുവില (MSP) നയം സഹായകമായി.

* 2014 
ലെ റിപ്പോർട്ടിനെ അപേക്ഷിച്ച് ഏറ്റവും പുതിയ SAS റിപ്പോർട്ടിൽ വിള ഉത്പാദനത്തിൽ നിന്നുള്ള അറ്റ വരവ് 22.6% വർദ്ധിച്ചു.

* 2019-20 
അവസാനിച്ച അഞ്ച് വർഷങ്ങളിൽ കന്നുകാലി മേഖല, 8.15% വാർഷിക വളർച്ച (CAGR) കൈവരിച്ചുകാർഷിക കുടുംബങ്ങളുടെ ശരാശരി പ്രതിമാസ വരുമാനത്തിന്റെ 15% വരുന്ന സ്ഥിരമായ വരുമാന സ്രോതസ്സാണിത്.

* ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭക്ഷ്യ മാനേജ്മെന്റ് പദ്ധതികളിലൊന്നാണ് ഇന്ത്യയുടേത്.

വ്യവസായവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും:

* 2020 ഏപ്രിൽ-നവംബർ മാസങ്ങളിലെ (-) 15.3 ശതമാനവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, 2021 ഏപ്രിൽ-നവംബർ കാലയളവിൽ വ്യാവസായിക ഉത്പാദന സൂചിക (IIP) 17.4 ശതമാനം (YoY) വളർച്ച രേഖപ്പെടുത്തി.

ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ മൂലധനച്ചെലവ് ഗണ്യമായി വർധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2009-14 45,980 കോടി രൂപയായിരുന്നു. 2020-21 ഇത് 1,55,181 കോടി രൂപയായി ഉയർന്നു. 2021-22 2,15,058 കോടി രൂപയായി ഉയർത്തി.

* പ്രതിദിന റോഡ് നിർമ്മാണം 2019-20 ലെ 28 കിലോമീറ്ററിൽ നിന്ന് 2020-21  36.5 കിലോമീറ്ററായി വർദ്ധിച്ചുമുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് 30.4 ശതമാനം വർദ്ധന.

* വൻകിട കോർപ്പറേറ്റുകളുടെ അറ്റാദായ - വിൽപന അനുപാതം 2021-22 ജൂലൈ-സെപ്റ്റംബർ പാദത്തിൽ എക്കാലത്തെയും ഉയർന്ന നിരക്കായ 10.6 ശതമാനത്തിലെത്തി (RBI പഠനം).

സേവനങ്ങൾ:

* 2021-22 ജൂലൈ-സെപ്റ്റംബർ പാദത്തിൽ സേവനങ്ങളുടെ മൊത്ത മൂല്യ വർദ്ധന (GVA) മഹാമാരിക്ക് മുമ്പുള്ള നില മറികടന്നുഎന്നിരുന്നാലുംവ്യാപാരംഗതാഗതം തുടങ്ങിയ മേഖലകളുടെ GVA ഇപ്പോഴും മഹാമാരിക്ക് മുമ്പുള്ള നില കൈവരിച്ചിട്ടില്ല.

സേവന മേഖലയുടെ മൊത്ത മൂല്യ വർദ്ധന (GVA) 2021-22  8.2 ശതമാനം വളർച്ച പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

* 2021 
ഏപ്രിൽ-ഡിസംബർ കാലയളവിൽറെയിൽ ചരക്കുഗതാഗതം മഹാമാരിക്ക് മുമ്പുള്ള നില മറികടന്നുവിമാന ചരക്ക് ഗതാഗതവും തുറമുഖ ഗതാഗതവും മഹാമാരിക്ക് മുമ്പുള്ള നിലയിലെത്തിആഭ്യന്തര വിമാനറെയിൽ യാത്രക്കാരുടെ തിരക്ക് ക്രമേണ വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

* 2021-22 
ന്റെ ആദ്യ പകുതിയിൽസേവന മേഖലയ്ക്ക് 16.7 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിലധികം നേരിട്ടുള്ള വിദേശ നിക്ഷേപം (FDI) ലഭിച്ചു - ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള മൊത്തം FDI-യുടെ ഏകദേശം 54 ശതമാനവും സേവന മേഖലയ്ക്കാണ്.

* IT-BPM 
സേവനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനം 2020-21 194 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിലെത്തിഇതേ കാലയളവിൽ 1.38 ലക്ഷം ജീവനക്കാർ പുതുതായി ചേർന്നു.


 

സേവന കയറ്റുമതി 2020-21 ജനുവരി-മാർച്ച് പാദത്തിൽ മഹാമാരിക്ക് മുമ്പുള്ള നിലയെ മറികടക്കുകയും, 2021-22 ആദ്യ പകുതിയിൽ 21.6 ശതമാനം വളർച്ച നേടുകയും ചെയ്തു –

സോഫ്റ്റ്വെയർഐടി സേവന കയറ്റുമതിക്കുള്ള ആഗോള ആവശ്യം ശക്തിപ്പെട്ടു.

യുഎസിനും ചൈനയ്ക്കും ശേഷം ലോകത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ആവാസവ്യവസ്ഥയായി ഇന്ത്യ മാറി. 2016-17 733 ആയിരുന്ന അംഗീകൃത സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളുടെ എണ്ണം 2021-22 14,000 ആയി ഉയർന്നു.

* 44 
ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ 2021- യൂണികോൺ പദവി നേടി. മൊത്തം യൂണികോണുകളുടെ എണ്ണം 83 ആയിഅവയിൽ മിക്കതും സേവന മേഖലയിലാണ്.

സാമൂഹിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും തൊഴിലും:

* 2021 മാർച്ച് വരെയുള്ള ത്രൈമാസിക PFLS വിവരങ്ങൾ അനുസരിച്ച്നഗരമേഖലയിലെ തൊഴിൽ സ്ഥിതി ഏതാണ്ട് മഹാമാരിക്ക് മുമ്പുള്ള നില വീണ്ടെടുത്തു.

* കേന്ദ്രവും സംസ്ഥാനങ്ങളും സാമൂഹിക സേവനങ്ങൾക്കുള്ള (ആരോഗ്യംവിദ്യാഭ്യാസംമറ്റുള്ളവചെലവിന്റെ GDP അനുപാതം 2014-15 ലെ 6.2 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2021-22 - 8.6 ശതമാനമായി (BE) വർധിപ്പിച്ചു.

ദേശീയ കുടുംബാരോഗ്യ സർവേ-5 പ്രകാരം:


    -     മൊത്തം ജനന നിരക്ക് (TFR) 2015-16 2.2 ആയിരുന്നത് 2019-21 2 ആയി കുറഞ്ഞു.


    -     ശിശുമരണ നിരക്ക് (IMR), അഞ്ച് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള മരണനിരക്ക്ആശുപത്രി ജനനങ്ങൾ എന്നിവ 2015-16 വർഷത്തേക്കാൾ 2019-21  മെച്ചപ്പെട്ടു.

* ജൽ ജീവൻ ദൗത്യത്തിന്റെ കീഴിൽ 83 ജില്ലകൾ ‘ഹർ ഘർ ജൽ’ ജില്ലകളായി മാറി.



(Release ID: 1794007) Visitor Counter : 557