ઉપરાષ્ટ્રપતિએ નવી દિલ્હી ખાતે 'ભારત રિન્યુએબલ એનર્જી સમિટ એન્ડ એક્સ્પો 2026' ના સમાપન સત્રને સંબોધિત કર્યું

ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને આજે જણાવ્યું હતું કે પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ક્ષેત્રે ભારતની નોંધપાત્ર પ્રગતિ દર્શાવે છે કે પર્યાવરણીય પ્રતિબદ્ધતાઓ આર્થિક વિકાસમાં અવરોધ નથી પરંતુ દેશની વિકાસ યાત્રા માટે ઉત્પ્રેરક છે.

ભારત મંડપમ, નવી દિલ્હી ખાતે 'ભારત રિન્યુએબલ એનર્જી સમિટ એન્ડ એક્સ્પો 2026' ના સમાપન સત્રને સંબોધિત કરતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ક્ષેત્રે ભારતની સિદ્ધિઓ, સતત વિકાસ પ્રત્યેની તેની પ્રતિબદ્ધતા અને દેશભરના ઘરો, ખેડૂતો અને સમુદાયોને સશક્ત બનાવવામાં સ્વચ્છ ઊર્જાની પરિવર્તનકારી ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

ભારત જેવા વિશાળ વિકાસશીલ દેશે અશ્મિભૂત ઇંધણો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાની સાથે સાથે ઝડપી આર્થિક વિકાસ પણ જાળવી રાખવો શક્ય છે કે કેમ, તે અંગે વ્યક્ત કરાયેલી શંકાઓને યાદ કરતાં ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે, ભારતે પોતાની સિદ્ધિઓ દ્વારા આ શંકાઓનો જવાબ આપી દીધો છે.

તેમણે રેખાંકિત કર્યું કે ભારતની બિન-અશ્મિભૂત બળતણ-આધારિત સ્થાપિત ક્ષમતા 300 ગીગાવોટને વટાવી ગઈ છે અને દેશે 2025 માં તેની સ્થાપિત વીજળી ક્ષમતાના 50 ટકા બિન-અશ્મિભૂત બળતણ સ્ત્રોતોમાંથી પ્રાપ્ત કરી લીધા છે, જે તેની પ્રતિબદ્ધતા કરતા પાંચ વર્ષ વહેલું છે. સોલર પાવર ક્ષમતા, તેમણે નોંધ્યું, એક દાયકામાં 3 ગીગાવોટથી ઓછી વધીને 170 ગીગાવોટથી વધુ થઈ ગઈ છે.

એ બાબત તરફ ઈશારો કરતા કે સોલર પાવર, જે એક સમયે કોલસા આધારિત વીજળી કરતાં ક્યાંય વધુ મોંઘી હતી, તે હવે ભારતમાં વીજળીના સૌથી સસ્તા સ્ત્રોતોમાં સ્થાન ધરાવે છે, તેમણે કહ્યું કે આ રૂપાંતરણ મજબૂત નીતિઓ, ખાનગી સાહસો અને રાજ્યો તથા નાગરિકોના સામૂહિક પ્રયાસોને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ અવલોકન કર્યું કે હાઇડ્રોજન ઊર્જા ભારતમાં પ્રોત્સાહક પ્રગતિ કરી રહી છે અને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીની પ્રગતિ આગામી વર્ષોમાં હાઇડ્રોજન ઊર્જાને વધુને વધુ પરવડે તેવી બનાવશે. તેમણે કહ્યું કે ભારતનું નવીનીકરણીય ઊર્જા પરિવર્તન માત્ર દેશ માટે એક અનુકરણીય સિદ્ધિ નથી પરંતુ ગ્લોબલ સાઉથ માટે એક મોડેલ પણ છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે છેલ્લા દાયકામાં પ્રાપ્ત થયેલી પ્રગતિ પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના એ દ્રષ્ટિકોણને સાબિત કરે છે કે પર્યાવરણીય પ્રતિબદ્ધતાઓ વિકાસ માટે ઉત્પ્રેરક છે, જે વધુ ઊર્જા પહોંચ, ઓછો ઔદ્યોગિક ખર્ચ, રોજગારીની તકો અને આયાત પરની નિર્ભરતામાં ઘટાડો પૂરો પાડે છે. વધુ મજબૂત ઉદ્યોગ-શૈક્ષણિક સહયોગ માટે હાકલ કરતા તેમણે કહ્યું, “2040 ની ટેકનોલોજી આજની પ્રયોગશાળાઓ અને સ્ટાર્ટ-અપ્સમાંથી આવશે,” સંશોધન, નવીનતા અને સાહસિકતાના મહત્વ પર ભાર મૂકતા તેમણે આ વાત કહી હતી.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું હતું કે પીએમ સૂર્ય ઘર મફ્ત બીજલી યોજના હેઠળ 65 લાખથી વધુ પરિવારો સોલર ચળવળમાં જોડાયા છે, જેઓને પરવડે તેવી સ્વચ્છ ઊર્જાની પહોંચ મળી છે. તેમણે વધુમાં રેખાંકિત કર્યું કે પીએમ-કુસુમ હેઠળ લગભગ 30 લાખ ખેડૂતોને લાભ મળ્યો છે, અને અવલોકન કર્યું કે સોલર પંપ ખેડૂતોને ડીઝલના ખર્ચમાં બચત કરવામાં, વધારાની આવક મેળવવામાં અને અન્નદાતાની સાથે 'ઊર્જાદાતા' બનવામાં મદદ કરે છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ પ્રકાશ પાડ્યો કે પીએમ-જનમન અને ધરતી આબા જનજાતીય ગ્રામ ઉત્કર્ષ અભિયાન હેઠળની પહેલો દૂરના આદિવાસી વિસ્તારો સુધી વીજળી પહોંચાડી રહી છે જ્યાં પરંપરાગત ગ્રીડ કનેક્ટિવિટી શક્ય ન હોય. તેમણે અવલોકન કર્યું કે વીજળીની પહોંચ શિક્ષણ, આરોગ્ય સંભાળ, સંચાર અને આજીવિકામાં તકોનો વિસ્તાર કરીને જીવનમાં પરિવર્તન લાવે છે, અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ઊર્જા ઉકેલોએ શહેરો, ગામડાઓ અને દૂરના નિવાસસ્થાનોની વિશિષ્ટ જરૂરિયાતોને સંબોધિત કરવી જોઈએ.

પ્રધાનમંત્રી દ્વારા પરિકલ્પના કરાયા મુજબ પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા સંક્રમણને 'જન આંદોલન' તરીકે વર્ણવતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે આવું આંદોલન માત્ર સરકાર દ્વારા ચલાવી શકાય નહીં. તેમણે શિક્ષકો, વિદ્યાર્થીઓ, સાહસિકો અને નાગરિકોની સક્રિય ભાગીદારી માટે વિનંતી કરી. તેમણે નોંધ્યું કે આ ચળવળમાં લોકોની ભાગીદારી માત્ર પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા અપનાવવાની ગતિ જ નહીં વધારશે પણ નવી આર્થિક તકો ઊભી કરશે, આજીવિકા સર્જશે અને ઘરગથ્થુ સમૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપશે.

મિશન લાઇફનો ઉલ્લેખ કરતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ ઊર્જા-કાર્યક્ષમ પદ્ધતિઓ, વિચારપૂર્વકના વપરાશ અને જવાબદાર નિકાલ માટે હાકલ કરી, અને અવલોકન કર્યું કે એક અબજ નાની વ્યક્તિગત ક્રિયાઓ નવા પાવર પ્લાન્ટ જેટલું જ નોંધપાત્ર યોગદાન આપી શકે છે.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે આગામી દાયકો વૈશ્વિક આબોહવા લક્ષ્યો હાંસલ કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે અને 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારત અને 2070 સુધીમાં નેટ-ઝીરો ઉત્સર્જનના ભારતના વિઝનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો. તેમણે નોંધ્યું કે 2070 સુધીમાં ભારતની વીજળીની માંગ લગભગ સાત ગણી વધી શકે છે, અને પર્યાવરણનું રક્ષણ કરતી વખતે સ્વચ્છ, વિશ્વસનીય અને પરવડે તેવી વીજળી દ્વારા વધતી જતી ઊર્જા જરૂરિયાતોને પૂરી કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

સંમેલનના વિચાર-વિમર્શને કાર્યવાહીમાં રૂપાંતરિત કરવા પ્રતિભાગીઓને વિનંતી કરતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું, "ચર્ચાઓને પ્રોજેક્ટ્સમાં અને પ્રોજેક્ટ્સને પાવરમાં રૂપાંતરિત કરો." તેમણે વૈશ્વિક સહયોગ માટે હાકલ કરી અને અવલોકન કર્યું, "જો વિશ્વને સૂર્ય દ્વારા પ્રકાશિત કરવું હોય, તો તેને એકસાથે કામ કરતા હાથો દ્વારા પ્રકાશિત થવા દો."

આ પ્રસંગે, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કરનારા રાજ્યો, સરકારી વિભાગો, વિક્રેતાઓ, બ્રાન્ડ માલિકો અને જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોને 'એક્સેલન્સ ઇન રિન્યુએબલ એનર્જી એવોર્ડ્સ' અને 'પીએમ સૂર્ય ઘર એવોર્ડ્સ' એનાયત કર્યા હતા.

કેન્દ્રીય નવી અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા મંત્રી શ્રી પ્રહલાદ જોશી; નવી અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા રાજ્ય મંત્રી શ્રી શ્રીપદ યેસો નાઇક; ભારત સરકારના મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક સલાહકાર ડો. અજય કુમાર સૂદ; અને નવી અને પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા મંત્રાલયના સચિવ શ્રી સંતોષ કુમાર સારંગી પણ આ પ્રસંગે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. ભાગીદાર દેશોના પ્રતિનિધિઓ, નીતિ નિર્માતાઓ, રોકાણકારો, ઉદ્યોગ સાહસિકો, જ્ઞાન ભાગીદારો, પ્રદર્શનકારીઓ અને અન્ય પ્રતિનિધિઓએ પણ આ સંમેલનમાં ભાગ લીધો હતો.

SM/BS/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com