Ka Tnat ki kam bording ba thymmai bad kiba lah ban pynthymmai
Ha ka:
03 NOV 2026 4:31PM by PIB Shillong
U Myntri ka Sorkar Pdeng ba dei khmih ïa ka tnad New and Renewable Energy, Education bad Consumer Affairs, Food and Public Distribution, u Pralhad Joshi, u la pynskhem biang ïa ka jingkular jong ka India ban kyntiew ïa ka jingïatreilang ha ka jing pyndonkam ia ka bor ding ba na ka sngi hapdeng ki ri bad ban pynthikna ba ki jingmyntoi ha ka jingkiew shaphrang kin poi lang sha baroh salonsar, katba u dang kren sha ki lad pathai khubor ha ka jingialang jong ki nongthoh khubor ha ka Bharat Renewable Energy Summit and Expo 2026, kaba la pynlong hangne mynta ka sngi.
U Myntri ka Sorkar Pdeng u la ban jur ba hapoh ka jingïalam jong u Myntri Rangbahduh ka ri, U Narendra Modi, bad ong ba ka India ka dang iai skhem ha ka jingkular jong ka ban kyntiew ïa ka jingïatreilang ha ka jing pyndonkam ia bor ding ba na ka sngi hapdeng ki ri, da kaba bud ïa ka jingiohi jngai jong ka Bor sha ka jingpynkupbor (Power To Empower) bad ka nongrim Kawei ka sngi, Kawei ka Pyrthei, Kawei ka lynti. Ka India ka lah shah jied biang lynter kum ka President jong ka International Solar Alliance (ISA) ha ka sien kaba lai.

U la pynkynmaw ba kane ka jingsngewskhem ka la pynlong ïa ka India bad France ban ïatreilang ban seng ïa ka International Solar Alliance ha u snem 2015. Mynta, da ka jing ia soi jong 130 tylli ki ri, kiba long ki dkhot jong ka ISA, Ka jingthmu ka la kylla long ka rynsan kaba khlain ban kyntiew ïa ka jingïatreilang hapdeng ki ri, khamtam eh na ka bynta ki ri jong ka Global South,
La plie paidbah ia ka BRE Summit & Expo 2026 da u Myntri Rangbahduh ka ri, U Narendra Modi, ha ka 2 tarik Naiwieng, 2026 bad kan kut ha ka 5 tarik Naiwieng, 2026. U Joshi u la ong ba ki jingïakren ha kine ki ar sngi ba la dep bad ha ki ar sngi ki ban wan kin pynskhem ïa ka jingkongsan ban pynkylla na ka jing pynleit jingmut ha ka jing pyndonkam ia ka bor ding ba na ka sngi sha ki jingbei tyngka ban pyntreikam ia ka, na ka jingïatreilang sha ki projek bad na ka jingangnud sha ka jing urlong.

Haba pynpaw ïa ki mat ba kongsan jong ka Alliance, u Myntri u la ban jur ïa ka jingdonkam ban bei tyngka ha ka jingpyntreikam ïa ka bor ding ba na ka sngi ha ki jaka kiba donkam tam. U la ong ba ka jaka pynbiang bording ha Africa kaba kot 200 million dollar ka long ka sienjam kaba kongsan ban plie ia ka lad bei tyngka na ka bynta ki bor ding kiba lah ban pynthymmai biang (renewable energy) kaba la sam ha kylleng ka Ri Africa. Ka jingkular jong ka India ban noh synñiang kumba 225 klur tyngka, ka pynskhem ïa ka jingkut jingmut jong ka ban pynthikna ba ka bor ding na ka sngi kaba duna dor bad kaba suk ban ioh da Ki shnong ki thaw kiba dang duna ha ka Liang ka ioh ka kot bad ha kiba bun ki liang. Shuh shuh, u la pynpaw ba ka Nigeria Distributed Renewable Energy Fund kaba kot 300 million dollar ka la pyni kumno ban pynheh bad ban pyniar ïa kane ka rukom treikam ha kylleng ka dewbah Africa.
Haba ban jur ïa ka bynta jong ka bor ding na ka sngi ha kaban pynkylla ïa ka jingim jong ki briew, u Joshi u la pynpaw ïa ka jingdonkam ban pynbeit bad pynbha shuh shuh. U la ong ba ki sienjam kiba la kyrshan da ka ISA ha Fiji, Madagascar, Comoros bad Seychelles ki la pyni kumno ka bor ding ba na ka sngi ka lah ban pynkhlaiñ ïa ki lad kamai kajih bad ka jinglah ban ïakhun ïa ki jingktah jong ka jingkylla ka suiñbneng, lyngba ka jingpynbiang bording ha ki jaka ai jingsumar bad ki skul, ka jingpynbiang ïa ka um dih kaba khuid bad ka jingpynbha ïa ki jaka buh ia ki jingpyndonkam ha ka rep ka riang. Shuh shuh u la pyntip ba ka Alliance ka dang pynkhreh ban kyntiew ïa ki lad jingïatreilang ha ka jing pyndonkam ia ka bor ding ba na ka sngi bad ka jingkynshew bording (storage), da kaba sdang na Mauritius, ban thaw ïa ki rukom treikam kiba khraw na ka bynta ki dewlynnong kiba rit bad kiba nang kiew.
U Myntri ka Sorkar Pdeng u la pynpaw ruh ïa ka jingdonkam ban pynkupbor ïa 3 million ngut ki nongrep kiba ioh jingmyntoi da ka ba pyndonkam ka bor ding na ka sngi bad ka ka jingkyntiew ia ka jingpyntrei ia ka rukom rep jong ki , lyngba ka Agri-PV. U la ong ba ka sienjam jong ka PM-KUSUM ka pyni kumno ba ka rep ka riang kaba pyndonkam da ka bor ding na ka sngi ka lah ban pynduna ïa ka jinglut na ka bynta ka jingpynbiang um ha ki lyngkha bad ban thaw kham bun ki lad kamai kajih. Lyngba ka ISA, la pynlong ïa ki jingpyrshang ban pynbit pynbiang ïa kane ka rukom treikam ha kylleng ki ri kiba dei ki dkhot, khamtam eh ha ka dewbah Africa, da kaba buh ïa ki nongrep ha pdeng jong ka jingkylla sha ka jingpyndonkam ïa ka bor ding kaba khuid.
Haba kren halor ka jingpynkhlaiñ ïa ki jinglah jong ka ri, u Joshi u la pynpaw ïa ka jingtei ïa ki 17 tylli ki Solar Technology Application Resource Centres, ka Global Capability Centre–SHINE (Strategic Hub for Innovation and Execution) bad ka AI-enabled ISA Academy. U la ong ba ka jingpynleit jingmut ka long ha ka ban pynkhlaiñ ha ki jaka pule, ban kyntiew ïa ki sap ki phong bad ban pyndonkam ïa ki teknoloji kiba thymmai khnang ban pynsted ïa ka jingpyndonkam ïa ka bor ding ba na ka sngi.

Haba pynpaw ïa ka jingkiew jong ka jingdonkam ïa ka bording kaba khuid ha ka ba iadei bad ka jingkiew sted jong ki kor ki bor teknoloji, u Myntri u la ong ba katba ka Artificial Intelligence (AI) ka dang pynkylla ïa ka ïoh ka kot, ka jingdon ïa ka bording kaba duna dor, kaba shaniah bad kaba khuid, kan long Ka jingdonkam kaba kham khraw shuh shuh ha ka liang ka buit treikam.
U Joshi u la ban jur ba ka jingiakren ba mih na ka jingïalang jong ka Assembly ka long kaba shai: ka lawei jong ka bor ding na ka sngi ka dei ban tei halor ka jingdon ia ka jingiakitkhlieh lang, ka jingbei tyngka kaba neh bad ka jingïatreilang jong baroh.
Na la liang ka Sorkar ka ri India, u la pynpaw ïa ka jingsngewnguh kaba khraw ïa baroh ki ri kiba dei ki dkhot, kiba la shaniah ïa ka ri India bad kiba la jied biang ïa ka ri India ban kan long ka President jong ka International Solar Alliance ha ka sien kaba lai. U la ai khublei ruh ïa ka France bad ïa u Myntri jong ka, halor ka jingjied biang ïa ka kum ka Co-President jong ka ISA.
Ha ka ba pynkut ïa ka jingkren jong u, u Joshi u la ong ba katba ka India ka sdang ïa ka samoi treikam bathymmai jong ka, ka jingpynleit jingmut kan long ha ka jingbei tyngka, ban pynsted ïa ka jingpyndonkam ïa ka bor ding ba na ka sngi bad pynkylla ïa ki jingthmu ka ba iatylli lang sha ki jingurlong kiba paw bad kiba ai jingmyntoi ïa ki imlang sahlang bad ki ri. U la pynpaw ïa ka jingsngewnguh ïa baroh ki ri kiba dei ki dkhot na ka bynta ka jing iai shaniah bad ka jingïatreilang jong ki.
Ha kane ka jingïalang, la ia don lang da U Santosh Kumar Sarangi, u ba dei U Secretary jong ka MNRE, u Ashish Khanna, U Director General jong ka ISA, u Mathieu Lefèvre, France Minister Delegate for Ecological Transition, U Martin Lidegaard, Minister for Business and Competitiveness, Denmark, U David Abiamofo, Minister, Ministry of Natural Resources, Suriname, ka Geralda Desaubin, Minister, Ministry of Industry and Enterprise, Seychelles bad U Muhammadu Arkam Ilyas, Deputy Minister, Ministry of Energy, Sri Lanka.
*****