પ્રેસ અને મીડિયાના કેટલાક વિભાગોએ એવા અહેવાલો પ્રકાશિત કર્યા છે, જેમાં અન્ય બાબતોની સાથે IDBIમાં સરકારના શેરધારણ અંગેના 2003ના વૈધાનિક વિકાસ વિશે ટિપ્પણીઓ/મંતવ્યો છે. તે દોહરાવવામાં આવે છે કે કેન્દ્રીય બજેટ, 2003ની ચર્ચાઓ અને આઇડીબીઆઇ (રદબાતલ) અધિનિયમ, 2003 [IDBI (Repeal) Act, 2003] પર સંસદીય ચર્ચા દરમિયાન, સરકારના હિસ્સાના ઘટાડાને મર્યાદિત કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકતો એક સુધારો લાવવામાં આવ્યો હતો પરંતુ અંતે તેને અસ્વીકાર કરવામાં આવ્યો હતો અને તે ઘડાયેલા કાયદાનો ભાગ બન્યો ન હતો.

ત્યારબાદ આ બાબતની દિલ્હી હાઈકોર્ટ દ્વારા ઓલ ઈન્ડિયા આઈડીબીઆઈ ઓફિસર્સ એસોસિએશન વિરુદ્ધ યુનિયન ઓફ ઈન્ડિયા અને અન્યમાં સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી, જેનો નિર્ણય 17 ડિસેમ્બર 2018ના રોજ આવ્યો હતો. કોર્ટે રિટ પિટિશનને ફગાવી દેતા, પેરાગ્રાફ 41 અને 42માં નીચે મુજબ ચુકાદો આપ્યો હતો:

પેરાગ્રાફ 41:

“આ કોર્ટનો એવો અભિપ્રાય છે કે લગભગ 15 વર્ષ પહેલાં ગૃહ સમક્ષ કાયદાકીય પ્રવૃત્તિ સંબંધિત ચર્ચામાં આપવામાં આવેલા નિવેદનો, કેન્દ્ર સરકારને IDBI લી.માં તેનો હિસ્સો ઘટાડવાથી રોકશે નહીં. અસંદિગ્ધપણે, ચર્ચા પછી સંસદ દ્વારા ઘડવામાં આવેલા કાયદામાં તે સુધારો સામેલ ન હતો જે દાખલ કરવા માંગવામાં આવ્યો હતો. ગૃહ સમક્ષ કરવામાં આવેલા નિવેદનો સંસદ દ્વારા ઘડવામાં આવેલા આ કાયદાનું સ્થાન લઈ શકતા નથી કે તેને રદબાતલ કરી શકતા નથી. ચોક્કસપણે, સંસદ પ્રસ્તાવિત જોગવાઈને સમાવવામાં ન લેવાના મહત્વથી વાકેફ હતી. વચન આધારિત અવરોધના સિદ્ધાંતો ઉપરોક્ત સંદર્ભમાં સંપૂર્ણપણે અપ્રસ્તુત છે. એ સ્વીકારવું શક્ય નથી કે સંસદમાં કરવામાં આવેલા નિવેદનો કર્મચારીઓને અપાયેલી રજૂઆત સમાન હતા અને તેઓએ આ પ્રકારની રજૂઆતના આધારે પોતાના નુકસાન માટે કાર્ય કર્યું હતું. ગૃહ સમક્ષ કરવામાં આવેલા નિવેદનો કાયદો ઘડવાના સંદર્ભમાં હતા (IDBI રદબાતલ અધિનિયમ, 2003), અને સદર અધિનિયમનું અર્થઘટન વૈધાનિક અર્થઘટનના સ્થાપિત સિદ્ધાંતો અનુસાર કરવું પડશે.”

પેરાગ્રાફ 42: 

“IDBI રદબાતલ અધિનિયમ, 2003ની ભાષામાં કોઈ અસ્પષ્ટતા નથી અને સદર કાયદામાં એવી કોઈ જોગવાઈ વાંચવાનો કોઈ અવકાશ નથી કે જે સરકારને IDBI Ltd.માં તેનો હિસ્સો ઘટાડવાથી કે વિનિવેશ કરવાથી રોકે છે.”

ઉપરોક્ત ચુકાદો મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે વિશિષ્ટ રીતે વચન આધારિત અવરોધના સિદ્ધાંતને સંબોધિત કરે છે, જેનો આધાર સરકારના શેરધારણને ઘટાડવાના નિર્ણયને પડકારવામાં લેવામાં આવ્યો હતો. સરકારને IDBI Ltd.માં તેનો હિસ્સો ઘટાડવા કે વિનિવેશ કરવાથી રોકવા માટે આ સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરી શકાય નહીં.

IDBI બેંકના પરિવર્તન અને વ્યૂહાત્મક વિનિવેશ તરફ સરકારની નીતિનો સંસદમાં સતત કેન્દ્રીય બજેટ ભાષણોમાં પુનરોચ્ચાર કરવામાં આવ્યો હતો:

કેન્દ્રીય બજેટ 2016–17 — તત્કાલીન માનનીય નાણા મંત્રી શ્રી અરુણ જેટલીનું ભાષણ (પેરાગ્રાફ 93)માં કહેવામાં આવ્યું હતું: “અમારી જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોએ મજબૂત અને સ્પર્ધાત્મક બનવું પડશે. બેંક બોર્ડ બ્યુરો 2016-17 દરમિયાન કાર્યરત કરવામાં આવશે અને જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના એકીકરણ માટેની રૂપરેખા સ્પષ્ટ કરવામાં આવશે. IDBI બેંકના પરિવર્તનની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ચૂકી છે. સરકાર તેને આગળ ધપાવશે અને તેમાં પોતાનો હિસ્સો 50%થી નીચે લાવવાના વિકલ્પ પર પણ વિચાર કરશે.”

કેન્દ્રીય બજેટ 2021–22 — તત્કાલીન માનનીય નાણા મંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમનનું ભાષણ (પેરાગ્રાફ 84)માં કહેવામાં આવ્યું હતું: “COVID-19 હોવા છતાં, અમે વ્યૂહાત્મક વિનિવેશ તરફ સતત કામ કરી રહ્યા છીએ. BPCL, એર ઈન્ડિયા, શિપિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા, કન્ટેનર કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા, IDBI બેંક, BEML, પવન હંસ, નીલાચલ ઈસ્પાત નિગમ લિમિટેડ સહિતના સંખ્યાબંધ વ્યવહારો 2021-22માં પૂર્ણ થશે. IDBI બેંક ઉપરાંત, અમે વર્ષ 2021-22માં જાહેર ક્ષેત્રની બે બેંકો અને એક જનરલ ઈન્સ્યોરન્સ કંપનીના ખાનગીકરણની દરખાસ્ત કરીએ છીએ. આ માટે વૈધાનિક સુધારાઓની જરૂર પડશે અને હું આ સત્રમાં જ સુધારાઓ રજૂ કરવાની દરખાસ્ત કરું છું.”

IDBI (રદબાતલ) અધિનિયમ, 2003નો વૈધાનિક ઈતિહાસ, માનનીય દિલ્હી હાઈકોર્ટનો ન્યાયિક ચુકાદો અને સતત કેન્દ્રીય બજેટના ભાષણો સામૂહિક રીતે IDBI બેંકના વ્યૂહાત્મક વિનિવેશ તરફ સરકારની નીતિના વિકાસને દર્શાવે છે. 17 ડિસેમ્બર 2018નો ચુકાદો કોઈપણ શંકા વિના સ્પષ્ટ કરે છે કે IDBI બેંક લી.માં સરકારની શેરધારણા ઘટાડવાની સત્તાને મર્યાદિત કરવા માટે સંસદીય ચર્ચાઓ દરમિયાન આપેલા નિવેદનોના આધારે વચન આધારિત અવરોધના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી. કોર્ટે વધુમાં ચુકાદો આપ્યો હતો કે ઘડાયેલા કાયદામાં IDBI બેંક લી.માં સરકારનો હિસ્સો ઘટાડવા સામે કોઈ પ્રતિબંધ ન હતો.

 

SM/IJ/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(રીલીઝ આઈડી: 2324621) મુલાકાતી સંખ્યા : 23