1 ઓક્ટોબરથી ખાંડની નવી સીઝન શરૂ થવાની સાથે, ભારત સરકારે તહેવારોની સીઝનમાં ગ્રાહકોને વાજબી ભાવે ખાંડની પર્યાપ્ત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટેના પગલાંને વધુ મજબૂત બનાવ્યા છે.

સરકારે 15 ઓક્ટોબર 2026 થી 30 નવેમ્બર 2026 સુધી, કોલકાતા અને તેના વિસ્તૃત મેટ્રોપોલિટન વિસ્તારો અને આસામ રાજ્ય સિવાય, ખાંડના વેપારીઓ માટે સ્ટોક રાખવાનો સમયગાળો ઘટાડીને 15 દિવસ કર્યો છે અને સ્ટોક હોલ્ડિંગની મર્યાદા 1,000 ક્વિન્ટલ નક્કી કરી છે.

સુધારેલી જોગવાઈઓ હેઠળ, 15 ઓક્ટોબર 2026થી લાગુ થાય તે રીતે, ખાંડના વેપારીએ:

• સ્ટોક મળ્યાની તારીખથી 15 દિવસથી વધુ સમયગાળા માટે ખાંડનો સ્ટોક રાખવો નહીં.
• દેશભરમાં કોઈપણ સમયે અને કોઈપણ સ્થળે 1,000 ક્વિન્ટલથી વધુ ખાંડનો સ્ટોક રાખવો નહીં.
• પ્રદેશની વિશિષ્ટ બજાર જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને, કોલકાતા અને તેના વિસ્તૃત મેટ્રોપોલિટન વિસ્તારો તથા આસામ રાજ્ય માટે સ્ટોક હોલ્ડિંગની મર્યાદા 2,000 ક્વિન્ટલ નક્કી કરવામાં આવી છે.

કોલકાતા ઉત્તર પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકમાંથી ખાંડ મેળવે છે અને ઉત્તર-પૂર્વીય પ્રદેશ સહિત દેશના પૂર્વીય ભાગમાં તેનો પુરવઠો પૂરો પાડે છે. આસામ માટે ઉચ્ચ મર્યાદા ભૌગોલિક મર્યાદાઓ, પરિવહન લોજિસ્ટિક્સ અને ઉત્તર-પૂર્વીય પ્રદેશમાં ગ્રાહકોના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને પૂરી પાડવામાં આવી છે.

સુધારેલા નિયમોનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે વિતરણ શ્રૃંખલામાં ખાંડનો અનાવશ્યક સંચય ન થાય અને સુગમ રીતે ખાંડની મિલોમાંથી વેપારીઓ દ્વારા પુરવઠો આગળ વધે અને આખરે અંતિમ ગ્રાહક સુધી પહોંચે. આ માપદંડનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સંગ્રહખોરી પર વધુ અંકુશ લાવવા, સટ્ટાકીય વેપારને અને વેપારીઓ દ્વારા ખાંડના સ્ટોકના સંગ્રહને રોકવાનો છે. ખાંડ રાખી શકાય તેટલા જથ્થા અને સમયગાળાને મર્યાદિત કરીને, સરકાર સપ્લાય ચેઈન દ્વારા ખાંડની વ્યવસ્થિત હેરફેરને સરળ બનાવવા અને ગ્રાહકોને વાજબી ભાવે તેની સતત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે.

ખાંડના છૂટક ભાવમાં 15%નો ઘટાડો

ખાંડના સરેરાશ છૂટક ભાવમાં ઓગસ્ટના તેના સર્વોચ્ચ સ્તરથી 15 ટકાનો ઘટાડો થયો છે અને લોઅર એક્સ-મિલ ભાવનો લાભ સપ્લાય ચેઈન દ્વારા આગળ વધતાં તેમાં વધુ ઘટાડો થવાની ધારણા છે. એક્સ-મિલ ખાંડના ભાવમાં આશરે 28 ટકાનો ઘટાડો થયો છે અને છેલ્લા ત્રણ અઠવાડિયાથી તે સ્થિર રહ્યા છે.

આ ઘટાડો ખાંડની પર્યાપ્ત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા અને બજાર દ્વારા તેની વ્યવસ્થિત અવરજવરને સરળ બનાવવા માટે સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલા વિવિધ પગલાંની અસર દર્શાવે છે.

સરકારે પુનરોચ્ચાર કર્યો છે કે ખાંડની મિલો, ડીલરો, જથ્થાબંધ વેપારીઓ અને બજારના અન્ય સહભાગીઓ સપ્લાય ચેઈન દ્વારા ખાંડની સતત હેરફેર સુનિશ્ચિત કરે અને કૃત્રિમ સંગ્રહ અથવા સટ્ટાકીય સંગ્રહખોરીને રોકે તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે. જથ્થાબંધ અને છૂટક વેપારીઓને પણ એક્સ-મિલ ખાંડના ભાવમાં થયેલા નોંધપાત્ર ઘટાડાનો લાભ તાત્કાલિક ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.

ખાંડની મિલોને તેમના સંબંધિત વિસ્તારોમાં પ્રવર્તતી કૃષિ-આબોહવાની પરિસ્થિતિઓ અનુસાર પિલાણ કામગીરી શરૂ કરવા માટે અગાઉથી જ સલાહ આપવામાં આવી છે. કેન્દ્ર સરકાર અમુક ખાંડ ઉત્પાદક પ્રદેશોમાં શેરડી પર અલ નીનો (El Niño) સ્થિતિ સાથે સંકળાયેલા અસમાન અને અપર્યાપ્ત વરસાદની અસર પર નજર રાખવાનું ચાલુ રાખશે અને સ્થાનિક ઉપલબ્ધતા, ગ્રાહક હિત અને શેરડીના ખેડૂતોના હિતો વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે તમામ જરૂરી અને સમયસર પગલાં લેશે.

સંબંધિત રાજ્ય સરકારોને પણ પ્રવર્તમાન ક્ષેત્રીય પરિસ્થિતિઓના આધારે પિલાણ કામગીરી અંગે યોગ્ય કાર્યવાહી કરવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

સરકાર પુનરોચ્ચાર કરે છે કે શેરડીના ખેડૂતો અને ગ્રાહકો ભારતની ખાંડ નીતિના બે મુખ્ય સ્તંભો છે. સરકાર શેરડીના ખેડૂતોને નફાકારક વળતર સુનિશ્ચિત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે, સાથે જ ગ્રાહકોને ખાંડના ભાવમાં બિનજરૂરી વધારાથી બચાવવા અને દેશભરમાં ખાંડની પર્યાપ્ત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પણ સમાન રીતે પ્રતિબદ્ધ છે.

SM/IJ/GP/JT