ભારતની બ્રિક્સ 2026ની અધ્યક્ષતા હેઠળ આયોજિત 12મી બ્રિક્સ પર્યાવરણ મંત્રીઓની બેઠકમાં, ભારત સરકારના કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવ અને બ્રિક્સ સભ્ય દેશોના પ્રતિનિધિ મંડળોના વડાઓએ બ્રિક્સ એન્વાયર્નમેન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ દ્વારા તૈયાર કરાયેલા ચાર નોલેજ કોમ્પેન્ડિયમ (સંગ્રહો)નું અનાવરણ કર્યું હતું. આ દસ્તાવેજો બ્રિક્સ સભ્ય દેશો વચ્ચેના અગ્રણી વ્યવહારો, જ્ઞાન પ્રણાલીઓ અને નવીનતાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

આ કોમ્પેન્ડિયમ બ્રિક્સ એન્વાયર્નમેન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપમાં હાથ ધરવામાં આવેલી રચનાત્મક ચર્ચાઓનું પરિણામ છે, જે ચાર સંયુક્ત નોલેજ પ્રોડક્ટ્સના વિકાસમાં પરિણમી છે. તે સહયોગની ભાવનાને મૂર્ત સ્વરૂપ આપે છે અને બ્રિક્સ સભ્ય દેશોના રાષ્ટ્રીય અનુભવો, અગ્રણી વ્યવહારો, નવીન ઉકેલો અને સ્થાનિક જ્ઞાન પ્રણાલીઓને દર્શાવે છે.

1. ટકાઉ જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રાષ્ટ્રીય અનુભવો, અગ્રણી વ્યવહારો અને સફળતાની વાર્તાઓ પરનું કોમ્પેન્ડિયમ:

ભારતની બ્રિક્સ 2026 અધ્યક્ષતા હેઠળ પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય (MoEFCC) દ્વારા સંકલિત આ કોમ્પેન્ડિયમ, બ્રાઝિલ, ચીન, ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા, ભારત, ઇન્ડોનેશિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા અને યુએઇ સહિત બ્રિક્સ સભ્ય દેશોના શ્રેષ્ઠ કેસ સ્ટડીઝને એકત્રિત કરતો જ્ઞાનનો સંગ્રહ છે. આ કોમ્પેન્ડિયમ દસ્તાવેજીકરણ કરે છે કે કેવી રીતે બ્રિક્સ સભ્ય દેશો નીતિગત નવીનતા, વર્તણૂક પરિવર્તન પહેલો, પર્યાવરણીય શિક્ષણ, સમુદાય ભાગીદારી, ટકાઉ વપરાશ અને ઉત્પાદન, સર્ક્યુલર ઇકોનોમી અભિગમ, ઇકોસિસ્ટમ પુનઃસ્થાપના, સ્વચ્છ ઊર્જા સંક્રમણ અને ગ્રીન વિકાસ કાર્યક્રમો દ્વારા ટકાઉ જીવનશૈલીના ખ્યાલને વ્યવહારિક ક્રિયામાં રૂપાંતરિત કરી રહ્યા છે. ભારતના યોગદાનમાં મિશન લાઈફ, પર્યાવરણ શિક્ષણ કાર્યક્રમ અને સંભવ અભિયાનનો સમાવેશ થાય છે. નાગરિક માલિકી, સંદર્ભ-સંચાલિત ઉકેલો અને ડિજિટલ એકીકરણ પર ભાર મૂકીને, આ કોમ્પેન્ડિયમ પર્યાવરણ અનુકૂળ જીવનશૈલીને આગળ ધપાવવા માટે પીઅર લર્નિંગ, સંયુક્ત સંશોધન અને બહુપક્ષીય સહયોગ માટે બ્લુપ્રિન્ટ પૂરું પાડે છે.

2. સંકલિત વન અગ્નિ સંચાલન માટે શ્રેષ્ઠ વ્યવહારો અને નવીન અભિગમો પરનું કોમ્પેન્ડિયમ:

વૈશ્વિક સ્તરે, બદલાતી આબોહવાની પરિસ્થિતિઓ, લાંબા સમય સુધી દુષ્કાળ અને વધતું તાપમાન જંગલની આગની આવર્તન અને તીવ્રતા વધારી રહ્યું છે. આ સહિયારા પડકારને ઓળખીને, ભારતે તેની બ્રિક્સ અધ્યક્ષતા 2026 હેઠળ સંકલિત વાઇલ્ડફાયર મેનેજમેન્ટને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગમાં અગ્રસ્થાને લાવ્યું છે. આ પ્રક્રિયા સમુદાય આધારિત અટકાયત અને સ્વદેશી જ્ઞાનથી લઈને પ્રારંભિક ચેતવણી પ્રણાલીઓ, ટેકનોલોજી અને સંકલિત પ્રતિભાવ સુધીના અનુભવો અને વ્યવહારિક અભિગમો શેર કરવા માટે દેશોને એક સાથે લાવે છે. જ્ઞાન, ટેકનોલોજી, સંસ્થાઓ અને સમુદાયોને જોડીને, બ્રિક્સ દેશો સામૂહિક મજબૂતી વધારી શકે છે, જંગલો અને જૈવવિવિધતાનું રક્ષણ કરી શકે છે અને રોજીરોટીનું રક્ષણ કરી શકે છે.

3. સંકલિત લેન્ડસ્કેપ-આધારિત ગ્રીનિંગ અભિગમ પરનું કોમ્પેન્ડિયમ:

આ કોમ્પેન્ડિયમ જમીનનું ધોવાણ, મરુભૂમિભવન, જૈવવિવિધતાનું નુકસાન અને આબોહવા પરિવર્તનના પરસ્પર જોડાયેલા પડકારોને પહોંચી વળવામાં બ્રિક્સ સભ્ય દેશોના અનુભવો, સારા વ્યવહારો અને નીતિગત અભિગમોને એક સાથે લાવે છે. તે સભ્ય દેશોના સામૂહિક યોગદાનને દર્શાવે છે અને લેન્ડસ્કેપ-આધારિત હસ્તક્ષેપો પર પ્રકાશ પાડે છે જે જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ સાથે ઇકોસિસ્ટમ પુનઃસ્થાપનાને સાંકળે છે. આ કોમ્પેન્ડિયમ જ્ઞાન અને અનુભવની આપ-લે, ક્ષમતા નિર્માણ, તકનીકી સહયોગ અને દેખરેખ તથા મૂલ્યાંકન માટે સામાન્ય અભિગમો વિકસાવવા સહિતના ક્ષેત્રોની ઓળખ કરે છે.

4. વિસ્તૃત ઉત્પાદક જવાબદારી (EPR) માળખા અને અગ્રણી સર્ક્યુલર ઇકોનોમી વ્યવહારો પરનું કોમ્પેન્ડિયમ:

આ કોમ્પેન્ડિયમ સર્ક્યુલર અને સંસાધન-કાર્યક્ષમ અર્થતંત્ર તરફના સંક્રમણને પહોંચી વળવા બ્રિક્સ સભ્ય દેશોના અનુભવો, નીતિગત અભિગમો, નિયામક સાધનો અને સંસ્થાકીય મોડલ્સને એકત્રિત કરે છે. તે સમુદાય આધારિત કચરા સંચાલન અને ડિજિટલ વેસ્ટ-એક્સચેન્જ પ્લેટફોર્મથી લઈને રાષ્ટ્રીય સર્ક્યુલર ઇકોનોમી રોડમેપ્સ, ડિજિટલ ટ્રેસેબિલિટી સિસ્ટમ્સ, રિસાયક્લિંગ સર્ટિફિકેશન્સ અને વ્યાપક કચરા-ક્ષેત્રના સુધારાઓ સુધીની મુખ્ય પહેલો પર પ્રકાશ પાડે છે. તે સેન્ટ્રલાઇઝ્ડ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા સમર્થિત માર્કેટ-આધારિત એક્સ્ટેન્ડેડ પ્રોડ્યુસર રિસ્પોન્સિબિલિટી (EPR) આર્કિટેક્ચર તરફ ભારતના સંક્રમણને દર્શાવે છે અને ડિજિટલ ટ્રેસેબિલિટી સોલ્યુશન્સ અને સંસાધન-કાર્યક્ષમ અર્થતંત્રોને આગળ ધપાવવા માટે બ્રિક્સ સહયોગને મજબૂત કરી શકાય તેવા ક્ષેત્રોની ઓળખ કરે છે.

SM/BS/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com