Ko para nongshong shnong,

Namaskar!

Ha ka sngi shuwa ka sngi laitluid jong ngi, nga ai khublei ia phi baroh na ka bynta kane ka jinglehkmen jong ka ri. Ha ki khyndiat kynta nangne ​​shakhmat, ka ri jong ngi kan sa sakhi ia ka jingsdang kaba bha jong ka snem kaba 80 naduh ba ka la ioh ia ka jinglaitluid. Baroh ki briew jong ka ri, kiba shong bas ah ha ka ri bad shabar ri, ki rakhe ia kane ka sngi da ka jingkmen kaba khraw. Ka Lama jong ka ri jong ngi ka dei ka dak jong ka jinglaitluid jong ngi. Ngi pynher ia ka da ka jingsngew sarong kaba khraw.

Ha ka 15 tarik u Nailar 1947, ka Bharat Mata ka la lait na ki kynjri jong ka jingshah synshar nabar. Uwei pa uwei u nongshong shnong u la kylla long u nongtei ia ka lawei jong ka ri India kaba laitluid. Ka jingmut ba shisha jong ka jinglaitluid ka shong ha kaba pynthikna ba baroh ki nongshong shnong ki lah ban pyndonkam ia ki lad ki lynti ban pynurlong ia ki jingangnud jong ki, bad ban trei na ka bynta ka thong ban pynlong ia ka ri India ka ri kaba lamkhmat ha ka pyrthei.

Ki samla pule bad ki nonghikai kiba aiti lut, ki stad saian bad ki engineer kiba aiti lut sha ka roi ka par, ki doktor bad ki nongtrei ka koit ka khiah kiba ai jingshakri ha ka koit ka khiah, ki nongtrei kiba trei shitom bad ki nongrep Annadata jong ngi baroh ki noh synniang sha ka jingtei ia ka ri lyngba ki sienjam jong ki. Ki nongialehkai kiba don sap, ki nongtrei kti bad ki nongsaindur, ki riew shemphang kiba don ka jingiohi jngai, ki dkhot kiba trei shitom ha ki kam shimet bad ki kam paidbah, ki nongmihkhmat jong ki paidbah kiba aiti lut ban shakri ia ki, ki heh ophisar ha ka kam bishar, ki nongtrei sorkar kiba pyndep ia ka kamram, ki nongbei tyngka kiba heh bad kiba rit kiba nohsynniang sha ka ioh ka kot jong ngi, ki nongtrei mon sngewbha kiba trei borbah, bad baroh ki Safai Mitra kiba ka bynta kaba kongsan ha kaba iadei bad ka Swachhata Abhiyan ki don ka bynta kaba kongsan ha ka jingkiew jong ka ri. Ki nongshong shnong kiba bun kiba trei ha kiwei pat ki kam bapher bapher, bad uwei pa uwei u nongshong shnong uba pyndep hok ia ki Kamram ba kongsan ba la buh ha ka Riti Synshar jong ngi, ki long ki nongiatreilang ba kongsan ha ka jingtei ia ka ri jong ngi. Nga pynpaw ka jingsngewnguh ia iwei pa iwei na ki. Nga ai ka jingiaroh kaba kyrpang ia ka jingaiti lut jong ki shipai jong ngi ha ki lai tylli ki kynhun shipai, ki kynhun pulit, bad baroh ki pulit na ka bynta ka jingaiti lut jong ki ha ka kam. Nga iaroh ruh ia ki nong India kiba don shabar ri bad ki ophisar kiba trei ha ki embassy jong ngi kiba kyntiew ia ka burom jong ka India ha kylleng ka pyrthei.

Ko para nongshong shnong,

Ngi dang iaid shakhmat ban tei ia ka Viksit Bharat shuwa ban dap shispah snem jong ka jinglaitluid jong ngi ha u snem 2047. Da ka jingialam ka jingngeit ha ka Antyodaya, kadei ka jingkut jingmut jong ngi ban pynthikna ba ki soh jong ka roi ka par kin poi sha uwei pa uwei u briew. Da kaba pdiang ia ka pateng kaba riewspah jong ngi bad ki jingmut jong ka jingiakhih laitluid, ngi iaid shakhmat ha ka lynti jong ka roi ka par kaba katkum ka juk mynta. Ka Ved-Vakya, ‘Vayam Rashtre Jagriyam’ ka ai mynsiem ia ngi ban iai long kiba kloi ban shakri ia ka ri.

Ha ka por jong ka jingialeh laitluid jong ngi, ki briew kiba don ki jingmut bapher bapher ki la iatylli da kawei ka thong– ka jinglaitluid jong ka India. Ha ka por jong ka Swadeshi Movement, ka jingrwai Vande Mataram ka la kylla long ka jingrwai jong ki paidbah. Bun ki briew jong ka ri ki la aiti ialade sha ka jingialeh laitluid jong ngi hapoh ka jingialam jong u Kpa ka ri, u Mahatma Gandhi. U Babasaheb Dr. Bhimrao Ambedkar u la pyni ia ki jingmut kiba ha hakhlieh duh jong ka jingpynkylla ia ka imlang sahlang bad ka jingieit ri. Nga nguh nga dem da ka jingsngewrit ha baroh kito ki khun shynrang bad kynthei kiba khraw jong ka Bharat Mata kiba ki nongrim jong ki ki la ialam ia ka ri jong ngi sha ka jinglaitluid bad ka jingkiew shaphrang jong ka hadien kata.

Mynta ka sngi, ha ka 14 tarik u Nailar, ngi rakhe ia ka Vibhajan Vibheeshika Smriti Divas. Ngi kynmaw burom ia kito ki lak ngut ki nong India kiba la duh noh ia la ka jong ka jingim ha ka jingshah thombor kaba la mih na ka jingphiah ia ka ri, lane kiba la hap ban mad ia ka jingeh jong ka jingshah pynkynriah jaka. Da ki lak ngut ki briew ki la kylla long ki phetwir namar ka jingshah thombor ha ka jingsngew pher jaitbynriew bad ki la hap ban mad ia ki jingeh jong ka jingphiah ia ka ri. Hynrei kim shym la iehnoh ia ka thymmei jong ki.

Ha ka por ba ngi ioh ia ka jinglaitluid, ryngkat bad ki jingma kiba khraw jong ka jingphiah ia ka ri, ka la long ka jingeh kaba khraw ban pyniasoh lang palat 550 tylli ki hima syiem bad ka India kaba dang shu ioh ia ka jinglaitluid. U Sardar Patel u la pynkut noh ia ka rukom synshar hima bad u la pyniasoh ia ki hima ha ka synshar paidbah kaba laitluid jong ngi. Na ka bynta ka ri kaba khraw, nga ai ka burom ïa ka jingkynmaw ba kyntang jong u nongsaindur ia ka jingïatylli jong ka ri India kaba mynta u Lauh Purush Sardar Vallabhbhai Patel.

Ko para nongshong shnong,

Ka Riti Synshar ba la wanrah da ki briew jong ka India ka shong ha ka nongrim jong ka jingïashim bynta jong ki paidbah. Ka mynsiem jong ka jingiashim bynta paidbah ka la don lypa ha ki briew jong ka ri jong ngi kaba long ka tynrai jong ka synshar paidbah. Da ka jingtrei shitom kaba thymmai, ki para nongshong shnong jong ngi ki kyntiew  ia kajuh ka dustur jong ka jingiashim bynta jong ki briew. Ia ki campaign jong ka ri la pyntreikam lyngba ka jingiashim bynta shitrhem jong ki briew. Kane kadei ka jingjop kaba ai mynsiem ia ka synshar paidbah jong ngi.

Ka jingryntih ha ka kyrdan bad ki lad ki lynti, ryngkat bad ka burom jong ki riew paidbah, ki long napdeng ki nongrim ba la buh kyrpang ha ka Riti Synshar jong ngi. Mynta ki briew ki noh synniang ha kiba bun ki kam. Kane ka pynskhem ia ka jingngeit jong nga ba ha ka Bharat kaba mynta, baroh ki lah ban don ka jingangnud kaba khraw bad ruh ban pynurlong ia kine ki jingangnud.

Ka Riti Synshar jong ngi ka buh da kaba shai ia ki kamram jong ka Bor Synshar, ka Bor Thaw Ain, bad ka Bor Bishar. Ka jingkyntiew ia ki jingangnud jong ki briew ka dei ka kamram jong ki nongmihkhmat jong ki ha ka iing dorbar thawain. Ka Executive ka don ka jingkitkhlieh ban pyntreikam ia ki polisi kiba ai jingshakri ia ki jingmyntoi jong ka ri bad ki briew jong ka. Kadei ka kamram jong uwei pa uwei u briew uba don bynta bad ka tnad bishar ban pynthikna ba ym don mano mano ba shah pynduh ia ka hok namar ka jingduna ki lad ki lynti. Baroh ki nongshong shnong khamtam kito kiba shah iehnoh ha ka imlang sahlang kidei ban ioh ia ka hok ha ka por kaba biang ryngkat bad ka burom.

Ko para nongshong shnong,

Ha ka por kaba la tam khyndiat ia ka shiphew snem, ka ri jong ngi ka la sakhi:

Ka roi ka par kaba stet bad kaba ai bynta lang;

Ka jingbuh hakhmat eh ban pyniadei ia ka pateng bad ka roi ka par; bad,

Ka jingweng noh ia ki jingkhanglad kiba bun, kiba la rim da ki phew snem na ka bynta ka roi ka par

Ka ri jong ngi ka rakhe ia ka lyngkhuh snem kha ba 200 jong u Mahatma Jyotiba Phule. U Mahatma Phule bad u Kranti-Jyoti Savitribai Phule ki la noh synniang ha ka histori ha ka imlang sahlang, ka jingnang jingstad, ka jingpynkup bor ia ki kynthei, bad ka jingiaryngkat kyrdan. Da kaba bud ia ki jingngeit jong ki, la buh hakhmat eh ia ka jingkyntiew ia ki bynta jong ka imlang sahlang kiba shah iehnoh bein ha kylleng ka ri ha kine ki khyndiat snem ba la dep. La buh ia ki kyndon kiba thymmai ha ka liang ka jingpule jong ki kynthei. Palat 25 klur ngut ki briew ki la lait na ka jingduk. Hapoh ka ‘Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana’, ka prokram kaba heh tam ha ka pyrthei kaba iadei bad ka jingai bynta lang ia baroh ha ka kam pisa tyngka, jan 59 klur ngut ki nongdon account ki la rung sha ka rukom treikam jong ki bank. Na kine, palat 32 klur ngut ki nongdon account ki dei ki kynthei. La pynthikna ia ka jingbiang bam na ka bynta palat 80 klur ngut ki briew da kaba ai ia ki da ki khaw rashon khlem jingsiew. Hapoh ka ‘Ayushman Bharat Pradhan Mantri Jan Arogya Yojana’, la ai jingsumar khlem jingsiew haduh 5 lak ha ka shisnem sha ki 60 klur ngut ki briew. Ka Kisan Samman Nidhi bad ka Kisan Credit Card ki la ai jingkyrshan ïa ki nongrep kiba trei ha ki kam kum ka kam ri jingri, ka kam kaba iadei bad ka dud, ri syiar, ri dohkha, bad ri ngap.

Ka histori jong ka pyrthei ka sakhi ia ka jingshisha ba ka roi ka par kaba don tynrai ha ka jingsngew ba khlain jong ka jinglong tynrai ka long kaba stet bad kaba neh. Mynta, ka la don ka jingsngewthuh kaba nangroi ha ka ri ba ka jingsngew sarong ia ka kolshor ka pynskhem ia ka bor jong ka ri. Ki kpa tymmen jong ngi ki la pynneh ia ka pateng kaba riewspah jong ka jingnang jingstad, ka saian, ka kam saindur bad ka kolshor, ka jingngeit, bad ka jinglong ba bha. Ngi dang iaid shakhmat, ngi pyniadei ia ka pateng bad ka roi ka par jong ngi.

Ka India ka la pynmih ia ki kor ki bor digital kiba heh tam bad kiba bha tam ha ka pyrthei. Ka jingsiew lyngba ki lad digital mynta ka la paw bha wat ha ki dukan rit ha ki jaka nongkyndong bad hapdeng ki nongdie jingdie ha surok. Palat shiteng na ki jingsiew digital ba mardor ha ka pyrthei ki jia ha India. Ha kajuh ka por, ki paidbah jong ka ri India bad ka Sorkar ki la pyni ia ka nuksa jong ka jingkylla ha ki kam digital sha ka pyrthei. Da kaba pyndonkam ia ka teknoloji, ka Sorkar ka la ai ia ki jingmyntoi jong ki skhim sha ki paidbah ha ka rukom kaba shai.

Ka ri jong ngi ka la sakhi ia ka jingkyntiew kaba ym pat ju jia mynno mynno ruh ia ki jingtei kiba katkum ka juk mynta ha kaba iadei bad ki surok bah, ki lad a leit ka wan lyngba ki jaka shong um, ki lynti rel bad ki lynti pynher liengsuin. Kane ka dang thaw lad ia ki karkhana thymmai, ka jingpynmih kam, bad ka kyntiew ia ka jingsngew shaniah jong ki nongbei tyngka.

Ko para nongshong shnong,

Ki thma bad ka jingbymsuk kaba don ha ki katto katne ki bynta jong ka pyrthei ka ktah ia kawei pa kawei ka ri. Wat ha kum kine ki jingeh, ka ioh ka kot jong ngi ka iaid shakhmat kum ka ioh ka kot kaba heh kaba kiew stet tam ha ka pyrthei. Katkum ka jingkhein ia ka ioh ka kot, la khmih lynti ba ka jingkiew jong ka ioh ka kot jong ka ri India kan long palat ar shah ia ka jingkiew jong ka pyrthei. Ka ‘Atmanirbhar Bharat Abhiyan’ ka la nang pynskhem shuh shuh ia ka nongrim jong ka jingkiew ha ka ioh ka kot jong ngi bad ka jingshngain ka ri.

Katba ka dang iaid shakhmat ha ka lynti jong ka roi ka par katkum ka juk mynta, ka India ka dang don ruh ka bynta kaba hakhmat eh ha ka pyrthei ha kaba iada ia ka mariang. Ka ri jong ngi ka la lah ban pynurlong katto katne na ki thong Sustainable Development Goals 2030, ha shuwa ka por ba la buh. Ha kine ki khyndiat snem ba la dep, ka jingpynmih ia ka bor ding ba lah ban pynthymmai ka la sakhi ia ka jingkiew kaba khlem pat ju don mynno mynno ruh.

Ka jingmyntoi jong ka ri ka long ka nongrim jong ka polisi bar ri jong ngi. Ka jingsuk, ka jingiatreilang, ka jingiakren, bad ka jingthmu Vasudhaiva Kutumbakam ki long ki nongrim jong ka polisi bar ri jong ngi. Ngi la iasoi ia ki jingiateh kular ha ka khaii pateng kaba laitluid bad kiba bun ki ri ban kyntiew ia ka jingiatreilang ha ka ioh ka kot bad ban pynskhem ia ka jingiadei para ri. Ngi dang shim ia ka bynta kaba hakhmat eh hapdeng ki ri jong ka Global South. Ka ri jong ngi ka la nang kiew ha ka pyrthei. Ngi ngeit ha ka rukom synshar pyrthei kaba pynshong nongrim ha ki kyndon. Ka jingpyrshang jong ngi ka long ban pynthikna ba ka pyrthei kan ioh ia ka jingmihkhmat kaba biang ha ka United Nations bad kiwei kiwei ki seng kiba bun jait. Kane ka jingpyrshang jong ka ri jong ngi ka la ioh ia ka jingkyrshan kaba khlain na kiba bun ki ri.

Ko para nongshong shnong,

Ki pateng ban wan ki don ka hok halor ki jingdon jingem kumba ngi don. Ngi dei ban pynthikna ba kano kano ka jingleh jong ngi kan ym wanrah ia ka jingpynthut kaba rit eh ia kane ka hok ban pyndonkam da ki pateng ban wan. Ngi dei ban pyrshang katba lah khnang ba ngin lah ban iehnoh na ka bynta jong ki ia ki jingai sngewbha jong ka mariang kiba kham bha shuh shuh. Ka jingngeit jong ngi ban pynneh pynsah ia ka mariang ka long ka bynta kaba kongsan jong ka dustur jong ngi. Ka jingrwai ha ka ktien Santali ka ai ia ka khubor kaba jylliew. Khyndiat ki lain na kata ka jingrwai, ba la thoh da u Pandit Raghunath Murmu ki long:

Dare Gujug Kan Nyel Te

Miru Cheney Rag Bayaha Daya Haya Ge.

Gujug Kan Apowag Jati Dharam Dare

Chedag Babon Rag Bayaha Abo Ana Nyel Te.

Ha kane ka jingrwai, u myllung u batai shaphang u tuta u bym lah pyntngen uba iam ha ka jingsngewsih namar ba uwei u dieng u la tyrkhong lut. U la ong: "Ko para baieit jong nga! U tuta u iam haba u iohi ia u dieng uba la jan iap. Ko para baieit jong nga! Balei ngi ki briew ngim sngewsih haba u dieng jong ka kolshor jong ka longbriew u shah pynjot?" Ka khubor jong kane ka jingrwai ka long ba baroh ki briew ki dei ban iai long kiba iaineh ban pynneh pynsah ia ka mariang bad ia ki jinglong briew. U dieng uba jyrngam u pyni ia ki nongrim jong ka akor ka burom bad ka bha ka miat jong ka imlang sahlang jong ki briew. Ha kaba iadei bad ki campaign kum ka ‘Ek Ped Maa Ke Naam’ bad 'Lifestyle for Environment' lane ka LiFE, ngi dei ban pyrshang marwei marwei bad baroh lang ban ïada ïa ka mariang.

Ko para nongshong shnong,

Ka pynsngewbha shibun ia nga ban iohi ia ki khynnah kynthei jong ngi kiba leh bha ha ka pule puthi. Kumjuh ruh, ka jingïashim bynta jong ki kynthei ka nang kiew ha ki kam bapher bapher naduh ka Drone Didi kaba la noh synñiang ban kyntiew ïa ka jingseisoh ha ka rep ka riang, haduh ka Fighter Combat Leader ha ka Air Force. Ha ka Commonwealth Games kaba dang shu kut shen ha Glasgow, ki kynthei ki la ioh 8 tylli na ki 13 tylli ki takma ksiar ka India. Ki kynthei jong ngi ki nang kot sha ka jingkyrshan dalade ha ka ioh ka kot. Palat 10 klur ngut ki kynthei kidei ki dkhot jong ki Self Help Group. La buh thong ban wanrah 3 klur ngut ki Lakhpati Didi. Ia kane ka thong la lah ban pynurlong. Mynta ka ri jong ngi ka iaid sha ka thong ban wanrah 3 klur ki Lakhpati Didi ba thymmai. Kumba ar bynta na ka lai bynta ki nongseng kam kiba la ioh jingiarap pisa hapoh ka ‘MUDRA Yojana’ kidei ki kynthei.

Ryngkat bad ki jingpyrshang na ka bynta ka jinglah ban kyrshan dalade ha ka ioh ka kot jong ki kynthei, ngi dang iohi ruh ia ki ha ki kam nongialam ha kiba bun ki bynta. Ka long ka jingjop kaba khraw ia ka ri synshar paidbah jong ngi ba ka jingdon jong ki kynthei kiba pyndonkam ia ka hok thep vote jong ki ka nang kiew. Ia ka ‘Nari Shakti Vandan Adhiniyam’ la mynjur ha u snem 2023 da ka jingthmu ban buh kyrpang 33 percent ia ki kynthei ha ka Lok Sabha bad ha ki iing dorbar thaw ain. Ka jingpynurlong ia ki jingthmu jong kane ka ain kan kyntiew ia ka bynta jong ki kynthei ha ka jinglong nongialam bad kan pynlong ia ka synshar paidbah jong ngi kaba kham ai bynta lang.

65 percent na ki nongshong shnong jong ka ri jong ngi ki don hapoh ka rta kaba 35 snem. Kane ka jingbun ki samla ka long ka jingdon kaba kongsan tam jong ngi. Ki samla jong ka ri jong ngi ki long kiba don sap, kiba aiti, bad kiba tbit. Nga la iohi ia ki lad ki lynti kiba thymmai bad kiba lah ban leh kiba ki samla ki wanrah ban weng ia ki jingeh bapher bapher ha ki jaka nongkyndong. Kane ka pyni ia ka jingaiti lut jong ki samla jong ngi na ka bynta ka imlang sahlang bad ka ri. Ka bynta kaba thymmai jong ka jingwad bniah shaphang ka haw haw ka la sdang lyngba ka jingpynher rocket kaba jop dang shen da ka kynhun ki samla kiba ha ka rta kaba tang 28 snem.

Bun na ki samla jong ngi ki pdiang ia ka kolshor jong ka jingthaw ia ki lad ioh kam ioh jam katba ki dang iaid sha ka lynti jong ka jingseng kam lajong. Ka jingiashim bynta jong ki samla nongseng kam seng jam ka la ialam sha ka jingtei ia ka kam start-up kaba khlain ha ka ri jong ngi. Ki karkhana kiba heh ha ka pyrthei ki dap da ka jinglyngngoh ia ka sap bad ka jingaiti lut jong ki samla jong ka ri bad ki shaniah ha ki ia ki kam nongialam. Kum kine ki samla kiba jop ki la kyntiew ia ka nam jong ka bor ki samla jong ka India ha kylleng ka pyrthei. Ki samla jong ngi ki pynskhem ia ka jingngeit jong nga ha ka lawei kaba phyrnai bad kaba riewspah jong ka India.

Ki samla pule jong ngi ki dei ki nongtei ia ka lawei jong ka India. Kumba ka sorkar bad ka imlang sahlang kidei ban iai long kawei ban pynthikna ia ka jingshngain jong ka ri, baroh kidei ban noh synniang lyngba ki jingiatreilang ban iada ia ka mynta bad ka lawei jong ki samla pule jong ngi. Ki eksamin thung kam kilong ki khyrdop sha ki lad ki lynti na ka bynta ki samla skul jong ngi. Ka sorkar ka dang shim ia ki sienjam kiba bniah ban pynthymmai ia kine ki eksamin. Ki jingthmu jong kine ki jingpynkylla ki long ban tehlakam shisyndon ia ka jingpyndonkam ia ki lad ki bym hok ha ki eksamin thung kam, ban pynlong ia ka rukom ialeh eksamin kaba kham shai, kaba kham shngain, bad kaba kham lah ban shaniah na ka bynta ki samla.

Lyngba ki sienjam jong ka Sorkar bad ki kam kiba dang mih ba iadei bad ka ioh ka kot, ki lad ki lynti kiba thymmai kiba bun jait ki plie na ka bynta ki samla. Da kaba wad ia kum kine ki lad ki lynti kiba thymmai, ki samla jong ngi ki lah ban sdang ia ki lynti kiba thymmai sha ka jingjop.

Ka jingkoit jingkhiah ha ka met bad ka bor pyrkhat jong ki samla jong ngi ka long u mawjam jong ka lawei jong ka ri jong ngi. Ki longïing bad ka imlang sahlang ruh ki ïasam lang ïa ka jingkitkhlieh ban pynshlur ïa ki samla jong ngi ban ïaid shakhmat da ka jingshitrhem.

La pdiang ia ka kam ialehkai kum ka lad ban kyntiew ia ka jingkiew shaphrang jong ki samla jong ngi bad ban tei ia ka ri. Hapoh ka prokram Khelo India, la kyntiew ia ka kam ialehkai ha kylleng ka ri, naduh ki jaka nongkyndong haduh ka kyrdan jong ka ri. Ka sorkar ka pynlut pisa kaba ym pat ju jia mynno mynno ruh ban kyntiew ia ka kam ialehkai. Kine ki jingpyrshang ki wanrah ia ki jingjop. Ha ki lympung ialehkai ha ka pyrthei, ka la don ka jingkiew kaba phylla ha ka jinglehkai bad jingjop jong ki nongialehkai jong ngi.

Katba ka ri jong ngi ka don ia ka jingbun ki samla ha ka pyrthei, ka jingdon jong ki riew tymmen ruh ka nang kiew. Ka sorkar ka la shim katto katne ki sienjam ban kyntiew ia ka jingim jong ki riew tymmen. Kumba 6 klur ngut ki riew tymmen kiba la 70 snem shaneng ki lah ban ioh ia ki lad  jingsumar khlem jingsiew haduh 5 lak tyngka ha ka shisnem. Ka imlang sahlang baroh kawei ka dei ban long kaba sngelem ia ki riew tymmen, ban kyntiew ia ka jingsngew long trai bad ban pynneh ia ka burom jong ki.

Ko para nongshong shnong,

Ngi sngew sarong ia ka dustur jong ngi ban jop ia ki bor kiba pyrshah ia ka jinglong briew, na ka bynta ban pynskhem ia ka jingshisha bad ka hok. Ha ka 26 tarik u Naitung, ngi la rakhe ia ka Kargil Vijay Diwas. Hashwa kane, ha ka 7 tarik u Jymmang, ngi la rakhe ia ka jingdap shisnem naduh ba la sdang ia ka Operation Sindoor. Ngi la kynmaw ia ka jingshlur bym lah ban ianujor jong ki shipai jong ngi. Ka jingther pyrshah ia ki kam lehnoh ka la pyni ia ka bor jong ki shipai jong ka ri ban leh da kaba thikna. Ka phah ia ka khubor kaba shai bad kaba skhem sha ki lehnoh bad kito kiba kyrshan ia ki, ba watla ki rieh shano shano ruh, kin hap ban mad ia ki jingeh kiba mih na ki kam jong ki. Ka jingpynsangeh ia ka Indus Waters Treaty bad ka ri kaba kyrshan ia ki kam lehnoh ka long ka sienjam kaba kongsan na ka bynta ka jingmyntoi jong ka ri jong ngi, khamtam ia ki nongrep.

Da ki phew snem, ka kam lehnoh Naxal ka la buh jingeh kaba khraw ia ka ri. Ban pynlong ia ka India kaba lait na ki kam Naxal kadei ka jingjop kaba khraw. Mynta, ka jingshitrhem ka don ha ki jaka kiba la shah ktah shisien ha ki kam lehnoh Naxal. Ka jingpynroi kaba kynthup ia baroh ka dang iaid shakhmat ha kine ki thain. Bun ki nongialehkai ki la iashim bynta ha ka Bastar Olympic, bad bun ki nongsaindur ki la pyni ia la ka jong ka sap ha Bastar Pandum, kaba ki paidbah ki la sngewtynnad bha.

12 tylli ki fort ba la tei ban iada ia ka burom jong ka ri, kiba iadei bad ka dustur shipai jong ki Maratha, la kynthup ha ka UNESCO World Heritage List ha u snem ba la dep. Bad, mynta u snem, ka Sarnath, ka jaka jong ka jingialap ba nyngkong eh jong u Bhagwan Buddha, la kynthup ha ka UNESCO World Heritage List. Ha kawei ka liang, ka Bharat Bhoomi ka don ki jingtei kiba iadei bad ka jingngeit bad u Bhagwan Buddha. Ka don ruh ki dak jong ka bor ba phylla jong ngi ban ialeh ban pynneh pynsah ia ka jingsarong bad ki riti dustur ba donburom jong ngi, ha kawei pat ka liang.

Ko para nongshong shnong,

Ka roi ka par bad ka bha ka miat jong uwei pa uwei u nong India kadei ka jingthmu bashisha ban tei ia ka Viksit Bharat. U nongthoh ba pawnam, u Gurajada Apparao, uba la thoh ha ka ktien Telugu, u la pynsngew ia ka khubor kaba iaineh jong ka jingieit ri ha kawei na ki jingrwai jong u:

Desamunu preminchumanna, manchi annadi penchumanna.

Desamante matti kaadoy, desamante manushuloy.

Ka jingmut jong kine ki lain ka long:

Ieid ia la ka ri,

Kyntiew ia ka jingbha.

Ka ri kam dei tang ka khyndew ka shyiap jong ka,

Ka ri ka long baroh ki briew jong ka.

Ka long ka jingngeit jong nga ba da ka jingiashim bynta lang jong ka imlang sahlang bad ki sienjam jong ka Sorkar, ki briew ha man la ki shnong, man ki sorbah, bad baroh ki longiing ha kylleng ka ri India kin kham koit kham khiah, kin kham kmen, kin kham riewspah.

Da kane ka mynsiem ieit ri kaba kynthup lut ia baroh, to ngin aiti lut ialade sha ka thong ba kyntang jong ka ri ban pynkylla ia ka Swatantra Bharat sha ka Viksit Bharat.

Khublei shibun!

Jai Hind!

Jai Bharat!