Ka Sorkar India ka kwah ban kren shai:

• Ki nongpyndonkam kim donkam siew eiei: Ki nongpyndonkam kiba ai jingsiew kim donkam siew bai pyndonkam.
• Ki jingsiew P2P ki dei kiba ioh ei: Baroh ki jingsiew p2p (Person-to-Person) kin bteng ban long kiba ioh ei.
• Ka bai MDR kaba rit ia ki nongdie jingdie: lada bad ynda la wanrah ia ka bai MDR, kin teikkam ia tang katto katne ki jingsiew jong ki nongdie, haba tam ia u pud, ha ka dor kaba duna, kaba kham duna ia ka bai MDR na ka bynta ki debit ne credit card.
• Bun na ki jingsiew kin bteng ban long kiba ioh ei na ka bynta ki nongdie hapoh ka UPI. Ka MDR lada wanrah ia ka, kan long kaba treikam tang haba tam ia u pud bad kan ym long kaba pyntreikam salonsar ia baroh.
• Shisien ba ka Parliament ka pyntreikam ia ka Taxation and Other Laws (Amendment) Bill, 2026, kaba thmu ban pynkylla ia ka Section 10A jong ka Payment and Settlement Systems Act, 2007, ka “UPI and Services Steering Committee” ba longkhlieh da ka NPCI kan ai rai halor ka MDR.

Balei yn pynkylla ia ka Payment and Settlement Systems Act?

Ka jingpynkylla ba dang shen ia ka Payment and Settlement Systems Act (PSS Act) ka la wanrah ia ki jingiatai nia, ha kaba don kiba batai bakla ia ka kum ka siejam ban phah siew da ki paidbah. Ha ka jingshisha, kane ka jingpynkylla ka dei kaba pynkupbor kaba la saindur ban pynthikna ia ka jingiaineh jong ka UPI, ka jingkiew shaphrang ha ka teknoloji, bad ka jingiada na ki jingma kiba dang mih.

• Ka jingkiew jong ka UPI: namar ka jingbuh jong ki jingsiew, ka rukom treikam ka donkam ia ka jingpynbha kaba iai bteng kaba iadei bad ka jingshngain ha ki kam cyber, ka jingiada na ki jingthok pisa bad ka jingkyntiew ia ki jingdon jingem.

• Ka jingpyniar ia ka iew: Ka long kaba donkam ban kyntiew ia ka jingiakhun da kaba pynshlur shuh shuh ia ki kompani ban pyniar ia ki kam jong ki, kaba donkam ia ka rukom kamai kaba kyrshan ialade.
• Ka jingkyrshan ialade: Ka jingshaniah ha ki subsidy kam lah ban kyrshan ia ka bynta ka ban wan jong ka jingkiew shaphrang. Donkam ia ka rukom treikam kaba ryntih ban pynthikna ba ka UPI ka bteng ban long kaba khlain, kaba ai bynta lang ia baroh bad kaba la khreh na ka bynta ka lawei.

Ka jingpeit ia ki jingkhuslai bad ki jingbatai bakla

Ki don ki khubor kiba ong ba ki don ki bor nabar ri kiba pynbor ia ka jingkylla ha ki polisi. Kane kam dei ka jingshisha, ka dei kaba bakla bad kaba ialam bakla. Lada ka la don ka jingpynbor nabar, ka gorkar kan ym la wanrah ia ka UPI ha u snem 2016 lade ai ei ia ka jingpyndonkam ia ka da ki nongdie bad ki nongshong shnong naduh u Kyllalyngkot 2020 bad pynthikna ba kan long ka rukom ai jingsiew kaba heh tam ha ka pyrthei.

Kumta ngi dei ban peit ia kane ka jingpynkylla katkum ka jingthmu ba kham iar jong ka Sorkar ban pynthikna ba ka lad ai jingisew digital jong ka India ka bteng ban long kaba iaineh, kaba lah ban iakhun, kaba saindur thymmai bad kaba don ka lad ban ai jingshakri ia ki kam ka ioh ka kot jong ka India lyngba ki lad digital.

Ka jingshisha ka long kaba suk ban sngewthuh. Ka UPI kadei ka jingsaindur jong ka India, bad ka Sorkar ka bteng ban kut jingmut ban plie lad ia ki nongshong shnong ban pyndonkam ei ia ka katba ka pynthikna ia ka jingiaineh jong ka ha ki phew snem ban wan.

Ka bynta ban wan jong ka jingkiew shaphrang

Ka India mynta ka don ha ka khep jong ka jingkylla ha ki kam ai jingsiew lyngba ki lad digital. Ban pyniar ia ka UPI sha ki jaka nongkyndong bad ki jaka sor ba kham rit bad pynneh ia ka bor jong ka ban iakhun, ka kam UPI ka dei ban long kaba lah ban kyrshan dalade bad kaba jem dor. Ka jingpynkyla ia ka PSS Act ka dei ka sienjam kaba iohi jngai ban pynthikna ba ka UPI ka bteng ban kiew kum ka rukom ai jingsiew kaba skhem, kaba jem dor, kaba ai bynta lang ia baroh bad kaba pawnam ha kylleng ka pyrthei.

Ka Jingpynkut:

Ka Sorkar India ka ban jur:

• Ka UPI kan bteng ban long kaba ki nongshong shnong ki ioh ei.
• Ym donkam siew eiei na ka bynta ki jingsiew kiba man ka sngi.
• Kano kano ka MDR ha ki por ban wan kan long kaba duna bha, bad kan treikam ha tang katto katne ki jingsiew jong ki nongdie.
• Ka UPI ka bteng ban long ka kam digital ba kongsan jong ka India, kaba pur sha kylleng ka pyrthei.

Naduh ba la sdang ia ka ha u snem 2016-17, ka Unified Payments Interface (UPI) ka la pynkylla ia ki kam jong ka India kiba iadei bad ka ioh ka kot lyngba ki lad digital sha kawei na ki rukom ai jingsiew kiba ai bynta lang ia baroh bad kiba bha tam ha ka pyrthei. Kaei kaba la sdang kum ka jingpyrshang kaba shlur, ka la kylla long ka nuksa ha ka pyrthei, kaba don da ki billion tylli ki jingsiew man u bnai bad kaba ktah ia ka jingim man ka sngi. Mynta, ka UPI ka la kylla sha ka lad ai jingsiew mardor kaba heh tam ha ka pyrthei, kaba don 2,366 tylli ki jingsiew kiba kot sha ka T 29.9 lak klur ha u Naitung 2026. Ka UPI ka treikam mynta ha 11 tylli ki ri bad kiwei kiwei ki ri ki la phai khmat sha ka.

Ka UPI ka dei ka jingjop jong ka ri kaba la saindur da ki briew jong ka India, na ka bynta ki briew jong ka India. Ka Sorkar ka la kyntiew, bei tyngka bad pyniar ia ka mynta la shiphew snem bad kan bteng ban leh ia kane. La kyntu ia ki nongshong shnong ba kin Shaniah ha ki jingai jingtip na ka tnat ka Kam Pla Tyngka, ka Reserve Bank of India bad NPCI, bad ba kin kiar na ka jingpynsaphriang ia ki khubor kiba ym pat pynshisha.

****