આજે, ભારત-ઓમાન કોમ્પ્રેહેન્સિવ ઇકોનોમિક પાર્ટનરશિપ એગ્રીમેન્ટ (CEPA) અમલમાં આવ્યો છે જે દ્વિપક્ષીય આર્થિક સંબંધોમાં એક નિર્ણાયક સીમાચિહ્નરૂપ છે અને બંને દેશો વચ્ચે વ્યૂહાત્મક વેપાર અને રોકાણ સહયોગમાં એક પરિવર્તનકારી નવો અધ્યાય શરૂ કરે છે.

માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી અને હિઝ મેજેસ્ટી સુલતાન હૈથમ બિન તારિક અલ સૈદની ઉપસ્થિતિમાં 18મી ડિસેમ્બર, 2025ના રોજ મસ્કાટમાં ભારત-ઓમાન CEPA પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. બંને પક્ષો દ્વારા આંતરિક પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કર્યા પછી, આ કરાર 1લી જૂન, 2026થી અમલમાં આવ્યો છે.

કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી શ્રી પીયૂષ ગોયલ અને ભારતમાં ઓમાનના રાજદૂત મહામહિમ ઇસા સાલેહ અલ શિબાનીની ઉપસ્થિતિમાં આ કરારને કાર્યરત કરવામાં આવ્યો હતો. અમલીકરણના પ્રારંભને ચિહ્નિત કરવા માટે આ કરાર હેઠળ પ્રિફરેન્શિયલ ટેરિફ લાભો મેળવનારી પ્રથમ કન્સાઇનમેન્ટ્સ જેમાં મુંબઈ, કોલકાતા અને ચેન્નાઈથી કૃષિ અને જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરીની નિકાસ સામેલ હતી તેને લીલી ઝંડી બતાવી રવાના કરવામાં આવી હતી.

ઓમાન ગલ્ફ પ્રદેશમાં ભારતનો બીજો સૌથી મોટો વેપાર ભાગીદાર છે અને તેના અદ્યતન બંદર માળખા દ્વારા વ્યાપક GCC બજાર માટે વ્યૂહાત્મક પ્રવેશદ્વાર તરીકે સેવા આપે છે. ભારત અને ઓમાન વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં 10.61 બિલિયન USD હતો જે નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં વધીને 11.18 બિલિયન USD પર પહોંચ્યો છે, જે હકારાત્મક વલણ દર્શાવે છે. એક સંરચિત વાટાઘાટોની પ્રક્રિયા દ્વારા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયેલો આ કરાર માલસામાન, સેવાઓ, વ્યાવસાયિક ગતિશીલતા, નિયમનકારી સહયોગ, બિન-ટેરિફ અવરોધ સેફગાર્ડ્સ અને સહયોગના પ્રકરણોને આવરી લઈને, લાંબા ગાળાના આર્થિક માળખાના નિર્માણ માટે ટેરિફ ઘટાડાથી ઘણો આગળ વધીને GCC અર્થતંત્રોમાં ભારતના વધતા આર્થિક અને વ્યાપારી પ્રભાવ અને વ્યૂહાત્મક ઉપસ્થિતિને મજબૂત બનાવે છે.

ઓમાન ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં ભારતનો બીજો સૌથી મોટો વેપારી ભાગીદાર છે અને તેના અદ્યતન લોજિસ્ટિક્સ અને બંદર માળખા દ્વારા વિશાળ GCC અને પૂર્વ આફ્રિકન બજારોમાં વ્યૂહાત્મક પ્રવેશદ્વાર તરીકે સેવા આપે છે. ભારત અને ઓમાન વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વેપાર નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં USD 11.18 બિલિયન સુધી પહોંચ્યો, જે નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં USD 10.61 બિલિયનથી સતત વૃદ્ધિ નોંધાવે છે.

ભારત-ઓમાન CEPA ગલ્ફ પ્રદેશ સાથે ભારતના ગાઢ જોડાણમાં વધુ એક મુખ્ય સીમાચિહ્નરૂપ છે અને ઉત્પાદન સ્પર્ધાત્મકતા, રોજગાર સર્જન, સેવાઓ નિકાસ અને વૈશ્વિક મૂલ્ય શૃંખલાઓમાં એકીકરણને ટેકો આપતી સ્થિતિસ્થાપક, વિશ્વસનીય અને વૈવિધ્યસભર વેપાર ભાગીદારી બનાવવાની ભારતની વ્યાપક વ્યૂહરચનાનું પ્રતિબિંબ પાડે છે.

CEPAના અમલીકરણ પર બોલતા શ્રી પીયૂષ ગોયલે જણાવ્યું હતું કે: “ભારત-ઓમાન CEPA ઓમાન સાથેના ભારતના જોડાણમાં એક નિર્ણાયક સીમાચિહ્નરૂપ છે અને તે ખેડૂતો, માછીમારો, યુવાનો, મહિલાઓ, સાહસિકો અને MSMEs માટે લાભો પ્રદાન કરતી વેપાર ભાગીદારી બનાવવાના માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ કરાર ગલ્ફ પ્રદેશમાં ફોર્સ મલ્ટિપ્લાયર (બળ ગુણક) સાબિત થશે. ભારતના 99.38% નિકાસને ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસ મળવા સાથે, આ કરાર આપણા નિકાસકારો માટે નવી તકો ખોલે છે અને વ્યાવસાયિકો તકો મેળવે છે. ઓમાન આપણો વિશ્વાસુ ભાગીદાર છે, આપણા લોકો માટે એક સેતુ અને ગલ્ફ તથા પૂર્વ આફ્રિકાનું પ્રવેશદ્વાર છે. આપણી તકો વધુ ઊંચાઈ પર પહોંચશે અને CECA પ્રાદેશિક તેમજ વૈશ્વિક મૂલ્ય શૃંખલાઓમાં ભારતના સંકલનને મજબૂત કરશે. શ્રમ-સઘન ક્ષેત્રોને નોંધપાત્ર લાભો પહોંચાડીને, તે રોજગારીના સર્જનને ટેકો આપશે, રોકાણને વેગ આપશે અને ભારતીય સાહસોને પ્રિફરેન્શિયલ માર્કેટ એક્સેસ ભોગવતા દેશોના સપ્લાયર્સ સાથે સમાન સ્તરે સ્પર્ધા કરવા સક્ષમ બનાવશે.”

વાણિજ્ય સચિવ શ્રી રાજેશ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે, "જ્યારે વૈશ્વિક વેપાર પેટર્ન સપ્લાય-ચેઇન વૈવિધ્યકરણ, ઉત્પાદન નેટવર્કમાં પરિવર્તન અને નવા આર્થિક કોરિડોરના ઉદભવ દ્વારા ફરીથી ગોઠવાઈ રહી છે, ત્યારે CEPA ભારત અને ઓમાનને આ માળખાકીય ફેરફારોનો લાભ લેવા માટે સ્થાન આપે છે. વેપાર, સેવાઓ, રોકાણ અને લોજિસ્ટિક્સમાં ગાઢ એકીકરણને પ્રોત્સાહન આપીને, કરાર વધુ સ્થિતિસ્થાપક મૂલ્ય શૃંખલાઓ, વધુ આર્થિક સ્પર્ધાત્મકતા અને પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક સુસંગતતા સાથે મજબૂત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી માટે એક માળખું બનાવે છે. ભારત-ઓમાન CEPA આપણા દ્વિપક્ષીય આર્થિક જોડાણમાં નવી ઊર્જા લાવે છે, જે પૂરક શક્તિઓ, ઊંડા નિયમનકારી સહયોગ અને વિકાસ માટે સહિયારી પ્રતિબદ્ધતામાં બંધાયેલ છે. આ કરાર ટેરિફ ઉદારીકરણ પ્લસ છે: તે બજાર ઍક્સેસને વધારે છે, સેવા વેપારને સરળ બનાવે છે અને બંને બજારોમાં કાર્યરત વ્યવસાયો માટે વધુ આગાહી પૂરી પાડે છે."

ગેટવે ટુ ધ ગલ્ફ: વિકસિત ભારત 2047 માટે વેપાર, સેવાઓ અને સમૃદ્ધિને વિસ્તૃત કરવી

માલસામાનનો વેપાર: પરિવર્તનકારી 99.38% ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસ

· CEPA મૂલ્યના આધારે ઓમાનમાં ભારતના 99.38% નિકાસ માટે ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસ પ્રદાન કરે છે, જે ઓમાનની 98.08% ટેરિફ લાઈનોને આવરી લે છે, જે તેને ગલ્ફ પ્રદેશમાં ભારત દ્વારા મેળવવામાં આવેલા સૌથી વ્યાપક બજાર પહોંચના પરિણામોમાંનું એક બનાવે છે.

· તમામ ઝીરો-ડ્યુટી છૂટછાટો તાત્કાલિક અમલમાં આવે છે જે ભારતીય નિકાસકારોને નિશ્ચિતતા અને સ્પર્ધાત્મકતા પ્રદાન કરે છે.

· અગાઉ, MFN શાસન હેઠળ, ભારતના માત્ર 15.33% નિકાસ જ ઓમાનમાં ડ્યુટી-ફ્રી પ્રવેશ મેળવતા હતા. CEPA સાથે, ભારતીય નિકાસકારો ઓમાનના લગભગ 28 બિલિયન USD ના આયાત બજારમાં નોંધપાત્ર કિંમત સ્પર્ધાત્મકતા મેળવે છે.

· જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી, ટેક્સટાઈલ, ચામડું, ફૂટવેર, દરિયાઈ ઉત્પાદનો, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ જેવા શ્રમ-સઘન ક્ષેત્રોમાં સ્પર્ધાત્મકતા વધારીને આ કરાર MSMEs, ઉત્પાદન અને રોજગારને નોંધપાત્ર રીતે વેગ આપશે તેવી અપેક્ષા છે.

· ભારતીય નિકાસકારો હવે ઓમાન સાથે પ્રિફરેન્શિયલ વેપાર વ્યવસ્થા ન ધરાવતા દેશોના સપ્લાયર્સ કરતાં સમાન અથવા વધુ સારા નિયમો પર સ્પર્ધા કરી શકે છે.

· સોહાર, દુક્મ અને સલાલાહ ખાતેના ઓમાનના વ્યૂહાત્મક લોજિસ્ટિક્સ હબ ભારતીય નિકાસકારોને માત્ર ઓમાન જ નહીં પરંતુ વ્યાપક GCC અને પૂર્વ આફ્રિકાના બજારોમાં પણ વધુ સારી પહોંચ પ્રદાન કરે છે.

કેલિબ્રેટેડ માર્કેટ એક્સેસ અને સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોનું રક્ષણ

· ભારતે ઓમાનમાંથી મૂલ્યના આધારે 94.81% આયાતને આવરી લેતી 77.79% ટેરિફ લાઈનો પર ટેરિફ ઉદારીકરણની ઓફર કરી છે, જ્યારે સંવેદનશીલ ક્ષેત્રો માટે મજબૂત સેફગાર્ડ્સ જાળવી રાખ્યા છે.

· બાકાત રાખવાની સૂચિ હેઠળ સુરક્ષિત ઉત્પાદનોમાં ડેરી ઉત્પાદનો, અનાજ, ફળો, શાકભાજી, ખાદ્ય તેલ, તેલીબિયાં, રબર, ચામડું, મસાલા અને મુખ્ય કૃષિ ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે.

· સ્થાનિક ઉદ્યોગ અને ઉત્પાદન સ્પર્ધાત્મકતાને સુરક્ષિત રાખવા માટે પસંદગીના સંવેદનશીલ ઔદ્યોગિક અને કૃષિ ઉત્પાદનો માટે ટેરિફ રેટ ક્વોટા અને લઘુત્તમ આયાત ભાવ પદ્ધતિઓનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

· છૂટછાટોનું કેલિબ્રેટેડ માળખું ભારતની નિકાસ મહત્વાકાંક્ષાઓને ખાદ્ય સુરક્ષાની ચિંતાઓ, ખેડૂતોના કલ્યાણ અને ગ્રામીણ આજીવિકાના રક્ષણ સાથે સંતુલિત કરે છે.

દરિયાઈ ઉત્પાદનો: પ્રાદેશિક સીફૂડ મૂલ્ય શૃંખલાઓમાં ભારતની ઉપસ્થિતિ વધારવી

· ઝીંગા, માછલી અને કટલફિશ સહિતના તમામ દરિયાઈ ઉત્પાદનો 5% સુધીની અગાઉની આયાત ડ્યુટીના સ્થાને તાત્કાલિક ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસ મેળવે છે.

· 2025માં ઓમાનની દરિયાઈ આયાત 35.3 મિલિયન USD હતી જ્યારે ભારતની નિકાસ માત્ર 10 મિલિયન USD હતી, જે નોંધપાત્ર વણવપરાયેલી સંભાવનાઓ દર્શાવે છે.

· આ કરાર આંધ્રપ્રદેશ, કેરળ, તમિલનાડુ અને ગુજરાત સહિતના મુખ્ય દરિયાઈ રાજ્યોમાંથી નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો કરશે તેવી અપેક્ષા છે.

· ભારતીય દરિયાઈ નિકાસકારો સુધારેલી સ્પર્ધાત્મકતા, ઝડપી મંજૂરીઓ અને ગલ્ફ-પ્રદેશની ખાદ્ય પુરવઠા શૃંખલાઓમાં મજબૂત સંકલન મેળવે છે.

જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી: વૈશ્વિક જ્વેલરી વેપારમાં ભારતની લીડરશિપ વધારવી

· જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી પર 5% સુધીની આયાત ડ્યુટી પ્રથમ દિવસથી જ નાબૂદ કરવામાં આવી છે.

· ભારતીય નિકાસકારો ઇટાલી, તુર્કી, થાઇલેન્ડ અને ચીનના સ્પર્ધકો સામે માળખાકીય કિંમતનો લાભ મેળવે છે.

· ઓમાનનું કુલ જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી આયાત બજાર વાર્ષિક 1.07 બિલિયન USD છે. આ ક્ષેત્રમાં ઓમાનમાં ભારતની નિકાસ 2025માં 25.78 મિલિયન USD હતી, જેમાં પોલિશ્ડ નેચરલ ડાયમંડ્સમાં 18.48 મિલિયન USD અને સોનાના દાગીનામાં 6.67 મિલિયન USD સામેલ હતા.

· એવું અનુમાન છે કે ત્રણ વર્ષમાં નિકાસ છ ગણી વધીને 150 મિલિયન USD સુધી પહોંચી શકે છે. ભારતીય સપ્લાયર્સ હવે તેમના સ્પર્ધકો પર માળખાકીય કિંમત અને સ્પર્ધાત્મક લાભ ધરાવે છે, જેઓ તમામ હજુ પણ ઓમાનના ટેરિફનો સામનો કરી રહ્યા છે.

· સુરત (હીરા), જયપુર (રત્નો), મુંબઈ, કોલકાતા અને ચેન્નાઈના ક્લસ્ટરો આ વૃદ્ધિ મેળવવા માટે યોગ્ય સ્થિતિમાં છે, કારણ કે જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી માટે નવી તકો ખુલી રહી છે અને આ ક્લસ્ટરોમાં રોજગારીમાં વધારો થવાની અપેક્ષા છે.

કૃષિ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ: વૈશ્વિક બજારો માટે ભારતની કૃષિ શક્તિનો ઉપયોગ કરવો

· ઓમાનની આયાતમાં 17.8% હિસ્સા સાથે ભારત ઓમાનનું બીજું સૌથી મોટું કૃષિ સપ્લાયર છે. જ્યારે નિકાસ 9.13% ના CAGR થી વધીને 2025 માં 552.85 મિલિયન USD થઈ છે, ત્યારે APEDA-અનુસૂચિત ઉત્પાદનોની નિકાસ 12.36% CAGR સાથે વધુ ઝડપથી વધીને 477 મિલિયન USD થઈ છે.

· ડ્યુટી નાબૂદી મધ, મસાલા, કાજુ, બાસમતી ચોખા, માખણ અને સ્વીટ બિસ્કિટ જેવા ઉત્પાદનોમાં ભારતની સ્પર્ધાત્મકતાને મજબૂત બનાવે છે.

· ભારત હાલમાં ઓમાનની બોવાઇન મીટની આયાતમાં 94% થી વધુ અને તાજા ઇંડાની આયાતમાં 98% થી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે, જે ઓમાનને ગલ્ફ પ્રદેશમાં ભારતના સૌથી મહત્વપૂર્ણ કૃષિ નિકાસ સ્થળોમાંનું એક બનાવે છે.

· ઓળખવામાં આવેલી મુખ્ય નિકાસ વસ્તુઓમાં બાસમતી અને પારબોઇલ્ડ ચોખા, કાજુ, ડુંગળી, બટાકા, સોયાબીન મીલ, સ્વીટ બિસ્કિટ, માખણ, ફ્રોઝન બોનલેસ બોવાઇન મીટ અને ફર્ટિલાઇઝ્ડ ઇંડા સામેલ છે જે ખેડૂતો, ફૂડ પ્રોસેસર્સ અને એગ્રી-નિકાસકારો માટે એક વ્યાપક અને વિકસતો પોર્ટફોલિયો દર્શાવે છે.

· આલ્ફોન્સો, કેસર અને દશેરી જાતો સહિત કેરીની નિકાસ ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસ દ્વારા ગલ્ફ બજારોમાં વધુ સ્પર્ધાત્મકતા મેળવે છે.

· આ કરારથી ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ, હરિયાણા, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, આંધ્રપ્રદેશ અને તમિલનાડુ સહિતના રાજ્યોમાં ખેડૂતો, એગ્રી-પ્રોસેસર્સ અને ફૂડ નિકાસકારોને ફાયદો થવાની અપેક્ષા છે.

ફાર્માસ્યુટિકલ્સ: નિયમનકારી બ્રેકથ્રુ દ્વારા બજાર પહોંચ વધારવી

· આ કરાર દવાઓ, રસીઓ અને પેનિસિલિન, સ્ટ્રેપ્ટોમાઇસિન અને ટેટ્રાસાયક્લિન સહિતના ફાર્માસ્યુટિકલ ઘટકો માટે બાઈન્ડિંગ ઝીરો-ડ્યુટી એક્સેસ પ્રદાન કરે છે.

· ઓમાનનું ફાર્માસ્યુટિકલ બજાર 2025માં 302.84 મિલિયન USD મૂલ્યનું હતું અને 2031 સુધીમાં તે 473.71 મિલિયન USD (6.6% CAGR) સુધી પહોંચવાનું અનુમાન છે, જે ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ નિકાસકારો માટે નોંધપાત્ર અને વધતી તક રજૂ કરે છે.

· USFDA, EMA, UK MHRA અને TGA દ્વારા મંજૂર કરાયેલ ઉત્પાદનો પૂર્વ નિરીક્ષણ વિના 90 દિવસની અંદર માર્કેટિંગ અધિકૃતતા માટે પાત્ર બનશે અને જ્યાં નિરીક્ષણ જરૂરી હોય ત્યાં 270-કાર્યકારી-દિવસનો લક્ષ્યાંક રહેશે.

· GMP અને નિરીક્ષણ અહેવાલોની સ્વીકૃતિ અનુપાલનના બોજને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે અને ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ નિકાસકારો માટે બજાર પ્રવેશને ઝડપી બનાવે છે.

· ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ ગલ્ફ હેલ્થકેર માર્કેટમાં વધુ અનુમાનિતતા, ઝડપી મંજૂરીઓ અને સુધારેલી સ્પર્ધાત્મકતા મેળવે છે.

· ઓમાનનું ફાર્માસ્યુટિકલ બજાર આગામી વર્ષોમાં નોંધપાત્ર રીતે વૃદ્ધિ પામવાનું અનુમાન છે, જે ભારતીય નિકાસકારો માટે મોટી તકો ઊભી કરશે.

ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ: ભારતની મેન્યુફેક્ચરિંગ નિકાસ ક્ષમતાને મજબૂત કરવા માટે સંપૂર્ણ ટેરિફ નિશ્ચિતતા

· તમામ એન્જિનિયરિંગ ઉત્પાદનો 5% સુધીના MFN ટેરિફના સ્થાને ઝીરો-ડ્યુટી માર્કેટ એક્સેસ મેળવે છે.

· લાભ મેળવતા મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં મશીનરી, ઓટોમોબાઈલ્સ, ઇલેક્ટ્રિકલ ઇક્વિપમેન્ટ, આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ અને ઔદ્યોગિક મશીનરી સામેલ છે.

· ઓમાને 2025માં આશરે 1.7 બિલિયન USD ના મૂલ્યના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનોની આયાત કરી હતી, જે ભારતીય ઉત્પાદકો માટે નોંધપાત્ર તકો રજૂ કરે છે. ઓમાનમાં ભારતની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસ 146 મિલિયન USD હતી, આ એક મોટો તફાવત છે જેને બંધ કરવા માટે જ CEPA ની સંપૂર્ણ ટેરિફ નિશ્ચિતતા (જેમાં બોર્ડ અને કેબિનેટ, સ્ટેટિક કન્વર્ટર અને ટીવી રિસેપ્શન એપરેટસ સહિતની તમામ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ શ્રેણીઓ આવરી લેવામાં આવી છે) ની રચના કરવામાં આવી છે.

· PLI ફ્રેમવર્ક હેઠળ કાર્યરત ઉત્પાદકો સહિત ભારતીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને એન્જિનિયરિંગ નિકાસકારો બજાર હિસ્સામાં વધારો મેળવે તેવી અપેક્ષા છે.

· ઓમાન એ ભારતીય એન્જિનિયરિંગ નિકાસ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સ્થળ છે, જે નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં 875.83 મિલિયન USD પર પહોંચી છે, જેમાં મશીનરી, ઇલેક્ટ્રિકલ ઇક્વિપમેન્ટ, ઓટોમોબાઈલ્સ, આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ અને નોન-ફેરસ મેટલ્સ સામેલ છે. તમામ એન્જિનિયરિંગ ઉત્પાદનો અગાઉના 0-5% ના MFN ટેરિફના સ્થાને ઝીરો-ડ્યુટી માર્કેટ એક્સેસ મેળવે છે. ઓમાનમાં એન્જિનિયરિંગ નિકાસ 2030 સુધીમાં વધીને 1.3-1.6 બિલિયન USD થવાનું અનુમાન છે. ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ માટે આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ, ઇલેક્ટ્રિક અને ઔદ્યોગિક મશીનરી, મોટર વાહનો (5% ટેરિફ દૂર કરાયો) અને તાંબાના ઉત્પાદનોમાં મુખ્ય લાભો અપેક્ષિત છે.

સેવાઓ: સર્વિસીસ માટે નવા સીમાચિહ્નો સ્થાપિત કરતી ઓમાનની અત્યાર સુધીની સર્વશ્રેષ્ઠ ઓફર

· દ્વિપક્ષીય સેવાઓનો વેપાર 2024માં 863 મિલિયન USD હતો, જેમાં ભારત 447 મિલિયન USD ની સરપ્લસ ધરાવતું હતું. ઓમાનની વૈશ્વિક સેવાઓની આયાત 12.52 બિલિયન USD જેટલી હતી, જ્યારે ભારત આ આયાતમાં માત્ર 5.31% હિસ્સો ધરાવતું હતું, જે નોંધપાત્ર વણવપરાયેલી સંભાવનાઓ દર્શાવે છે.

· CEPA હેઠળ, ઓમાને 127 સેવાઓના પેટા-ક્ષેત્રોમાં વ્યાપક અને ઊંડી બજાર પહોંચની પ્રતિબદ્ધતાઓ સ્વીકારી છે. આ પ્રતિબદ્ધતાઓ GATS/Best FTA-plus પ્રતિબદ્ધતાઓ દર્શાવે છે, જે તેને કોઈપણ GCC દેશ દ્વારા ભારતને કરવામાં આવેલી સૌથી વ્યાપક સેવાઓની ઓફર બનાવે છે.

· મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં કમ્પ્યુટર અને સંબંધિત સેવાઓ, વ્યાપક વ્યવસાયિક સેવાઓ, એન્જિનિયરિંગ, હેલ્થકેર, શિક્ષણ, નાણાકીય સેવાઓ, બાંધકામ, પ્રવાસન અને ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ સામેલ છે.

· મુખ્ય પેટા-ક્ષેત્રોમાં MFN પ્રતિબદ્ધતાઓ સુનિશ્ચિત કરે છે કે ઓમાન દ્વારા ત્રીજા દેશોને આપવામાં આવતી કોઈપણ વધુ અનુકૂળ સારવાર આપમેળે ભારતને પણ આપવામાં આવશે.

· કોઈપણ દ્વિપક્ષીય FTA માં પ્રથમ વખત, ઓમાને એકાઉન્ટિંગ, એન્જિનિયરિંગ, મેડિસિન, IT, એજ્યુકેશન અને કન્સ્ટ્રક્શન સહિતના વ્યાપક ક્ષેત્રોના વ્યાવસાયિકોની વ્યાખ્યાયિત શ્રેણીઓ માટે બાઈન્ડિંગ પ્રતિબદ્ધતાઓ કરી છે.

· ઉન્નત ગતિશીલતા જોગવાઈઓથી લગભગ 6,000 ભારત-ઓમાન સંયુક્ત સાહસોને ફાયદો થશે. બિઝનેસ વિઝિટર્સ ઓમાનમાં 90 દિવસ સુધી રહી શકે છે; સ્વતંત્ર વ્યાવસાયિકો 180 દિવસ સુધી રહી શકે છે; ઇન્ટ્રા-કોર્પોરેટ ટ્રાન્સફરીઝ (ICTs) 4 વર્ષ સુધી રહી શકે છે. આ જોગવાઈઓ ભારતના વ્યાવસાયિક કાર્યબળ માટે સ્પષ્ટ, કાયદેસર રીતે અમલમાં મૂકી શકાય તેવા ગતિશીલતાના માર્ગો પ્રદાન કરે છે.

· આ કરાર ભવિષ્યમાં સોશિયલ સિક્યુરિટી એગ્રીમેન્ટ (SSA) પર વાટાઘાટો માટેની જોગવાઈ પૂરી પાડે છે. SSA સામાજિક સુરક્ષા લાભોની પરસ્પર સાતત્ય પ્રદાન કરશે અને ઓમાનમાં ભારતીય કામદારો અને નોકરીદાતાઓ માટે બેવડા યોગદાનને ટાળવામાં મદદ કરશે.

સ્માર્ટ રેગ્યુલેશન અને ટ્રેડ ફેસિલિટેશન

· ઓમાન ભારતના એક્સપોર્ટ ઇન્સ્પેક્શન કાઉન્સિલ (EIC) દ્વારા જારી કરાયેલા પ્રમાણપત્રો ફરજિયાતપણે સ્વીકારશે, જેનાથી બેવડા પરીક્ષણ અને નિરીક્ષણ નાબૂદ થશે.

· ભારતની NPOP ઓર્ગેનિક સર્ટિફિકેશન અને હલાલ સર્ટિફિકેશન સિસ્ટમ્સને ઓમાન દ્વારા માન્યતા આપવામાં આવી છે.

· સમર્પિત SPS અને TBT પ્રકરણો બિન-ટેરિફ અવરોધો ઘટાડે છે અને પારદર્શિતા તેમજ નિયમનકારી સહયોગમાં સુધારો કરે છે.

· સ્ટાન્ડર્ડ કાર્ગો ક્લિયરન્સ સમયમર્યાદા અને નાશવંત વસ્તુઓ માટે ફાસ્ટ-ટ્રેક મિકેનિઝમ્સ કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરે છે અને નિકાસકારો માટે લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઘટાડે છે.

રોકાણ: આર્થિક માળખાને વધુ ઊંડું બનાવવું

· CEPA ઉત્પાદન, લોજિસ્ટિક્સ, ઊર્જા અને સેવાઓ સહિતના અગ્રતા ક્ષેત્રોમાં રોકાણોને ટેકો આપતા, રોકાણની સુવિધા માટે એક સંરચિત માળખું સ્થાપિત કરે છે.

· અનુપાલનનો ઓછો બોજ, સુધારેલી નિયમનકારી નિશ્ચિતતા અને ઉન્નત બજાર પહોંચ ભારતના MSME ની સ્પર્ધાત્મકતાને નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત કરશે તેવી અપેક્ષા છે.

· સ્ટાર્ટઅપ્સ, મહિલાઓ, સાહસિકો અને સેવા વ્યાવસાયિકો GCC મૂલ્ય શૃંખલાઓમાં બહેતર સંકલનથી લાભ મેળવે તેવી અપેક્ષા છે.

દ્વિપક્ષીય વેપાર: મજબૂત ગતિ, વેપારને પુનર્જીવિત કરવો

ભારત અને ઓમાન વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં 11.18 બિલિયન USD પર પહોંચી ગયો છે અને તે સતત મજબૂત વૃદ્ધિની ગતિ દર્શાવી રહ્યો છે. CEPA ના અમલીકરણ સાથે, આગામી વર્ષોમાં ઉન્નત બજાર પહોંચ, સહયોગ, રોકાણ પ્રવાહ અને ઊંડી આર્થિક સમાનતા દ્વારા દ્વિપક્ષીય વેપારમાં નોંધપાત્ર વિસ્તરણ જોવા મળશે તેવી અપેક્ષા છે.

આ કરાર ભારત અને ઓમાન વચ્ચે વેપાર, રોકાણ, સેવાઓ, લોજિસ્ટિક્સ અને નિયમનકારી ભાગીદારીને આવરી લેતું એક મજબૂત આર્થિક માળખું સ્થાપિત કરે છે. ભારત-ઓમાન CEPA એ વિકસિત ભારત @2047ના વિઝન હેઠળ વૈશ્વિક સ્તરે સંકલિત, સ્થિતિસ્થાપક અને સ્પર્ધાત્મક અર્થતંત્ર બનવા તરફની ભારતની યાત્રામાં વધુ એક મોટું પગલું દર્શાવે છે.

SM/BS/JD