ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ માસ કોમ્યુનિકેશન (IIMC), નવી દિલ્હીએ આજે દેશમાં એઆઈ-સંચાલિત મીડિયા શિક્ષણ અને ક્ષમતા નિર્માણને મજબૂત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે એક મોટી પહેલ ‘એઇમ એકેડેમી’ (AIME Academy - એઆઈ એકેડેમી ફોર મીડિયા એન્ડ એન્ટરટેઇનમેન્ટ) શરૂ કરી છે. આ એકેડેમીનું ઉદ્ઘાટન નવી દિલ્હી સ્થિત IIMC કેમ્પસમાં IIMC ના વાઇસ ચાન્સેલર ડૉ. પ્રજ્ઞા પાલીવાલ ગૌર અને ગુગલ ડીપમાઇન્ડ ઇન્ડિયા (Google DeepMind India) ના સિનિયર ડિરેક્ટર ડૉ. મનીષ ગુપ્તાની ઉપસ્થિતિમાં, માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયના સચિવ શ્રી ચંચલ કુમાર દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે 10-અઠવાડિયાના હાઇબ્રિડ એઆઈ કૌશલ્ય તાલીમ કાર્યક્રમની સફળ પૂર્ણાહુતિની પણ ઉજવણી કરવામાં આવી હતી, જેમાં 23 શહેરો અને 10 થી વધુ ભારતીય ભાષાઓના 100 થી વધુ ન્યૂઝરૂમ્સ અને મીડિયા કોલેજોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા 110 થી વધુ ન્યૂઝરૂમ પ્રોફેશનલ્સ, મીડિયા શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓને તાલીમ આપવામાં આવી હતી.

એઇમ એકેડેમી (AIME Academy): એક સંસ્થાકીય સીમાચિહ્ન

એઇમ એકેડેમીને મીડિયા અને એન્ટરટેઇનમેન્ટમાં એઆઈ (AI) માટે ઉત્કૃષ્ટતાના રાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર તરીકે પરિકલ્પિત કરવામાં આવી છે. ક્ષમતા નિર્માણ, સંશોધન, નવીનતા અને ઇન્ક્યુબેશન, જવાબદારીપૂર્વકની એઆઈ નીતિનો વિકાસ અને વ્યૂહાત્મક સહયોગ - એમ પાંચ સ્તંભોના માળખા પર બનેલી આ એકેડેમીનો ઉદ્દેશ્ય IIMC ને પરંપરાગત મીડિયા તાલીમથી આગળ વધારીને ભવિષ્યની મીડિયા ક્ષમતા તરફ લઈ જવાનો છે. આ એકેડેમી ભારત-વિશિષ્ટ તાલીમ મોડ્યુલો વિકસાવવા, પત્રકારત્વમાં એઆઈ પર વ્યવહારુ સંશોધનને ટેકો આપવા, ન્યૂઝરૂમમાં એઆઈ અપનાવવાની પદ્ધતિઓનું દસ્તાવેજીકરણ કરવા અને સમગ્ર ભારતીય મીડિયા ઇકોસિસ્ટમમાં એઆઈ ના જવાબદારીપૂર્વકના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે.

નવી દિલ્હી, ઢેંકનાલ, જમ્મુ, આઇઝોલ, અમરાવતી અને કોટ્ટાયમ ખાતે પોતાના 6 કેન્દ્રો ધરાવતું IIMC, સમગ્ર ભારતમાં ભાષા-વિશિષ્ટ એઆઈ ક્ષમતાના નિર્માણ માટે અનન્ય સ્થાન ધરાવે છે. આ એકેડેમી બહુભાષી સંચાર, જાહેર સેવા પ્રસારણ, ગ્રામીણ પ્રેક્ષકો અને લોકશાહી વિવિધતા સહિતની ભારતીય વાસ્તવિકતાઓને એઆઈ અને મીડિયા પરની વૈશ્વિક ચર્ચામાં લાવશે તેવી પણ અપેક્ષા છે.

પ્રમાણપત્ર સમારોહ: એઆઈ કૌશલ્ય પ્રાપ્ત કરનારાઓનું સન્માન

પદવીદાન દિવસના મુખ્ય આકર્ષણ તરીકે પ્રમાણપત્ર સમારોહ યોજાયો હતો, જ્યાં દૂરદર્શન, આકાશવાણી (ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયો), પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB), પબ્લિકેશન્સ ડિવિઝન અને IIMC ના સહભાગીઓને એઆઈ કૌશલ્ય તાલીમ કાર્યક્રમ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવા બદલ ઔપચારિક રીતે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

આ કાર્યક્રમે સરકારી જાહેર સેવા સંસ્થાઓ અને ખાનગી ન્યૂઝરૂમ્સ બંનેમાંથી આવેલા સહભાગીઓને પાયાની એઆઈ સાક્ષરતા અને ગુગલ (Google) ના એઆઈ સાધનો જેવા કે નોટબુકએલએમ (NotebookLM), જેમિની (Gemini), એઆઈ સ્ટુડિયો (AI Studio) અને પિનપોઇન્ટ (Pinpoint) માં પ્રાયોગિક કુશળતા પ્રદાન કરી હતી.

સચિવનું સંબોધન: એઆઈ એક સક્ષમ કરનાર સાધન છે, વિકલ્પ નહીં

ઉપસ્થિત જનમેદનીને સંબોધતા સચિવ શ્રી ચંચલ કુમારે તમામ સહભાગીઓને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા અને ભારતીય મીડિયા માટે આ પહેલના પરિવર્તનકારી મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે, “આજનો આ પ્રસંગ માત્ર પ્રમાણપત્ર એનાયત કરવાનો સમારોહ નથી. તે ભારતીય મીડિયા સંસ્થાઓ ભવિષ્ય માટે પોતાની જાતને કેવી રીતે તૈયાર કરી રહી છે તેમાં એક મોટા પરિવર્તનનો સંકેત આપે છે. આપણી સમક્ષ અસલી સવાલ એ નથી કે એઆઈ મીડિયાને પ્રભાવિત કરશે કે નહીં; તે પ્રક્રિયા તો શરૂ થઈ ચૂકી છે. વધુ મહત્વનો સવાલ એ છે કે શું આપણા પત્રકારો, સંપાદકો, મીડિયા શિક્ષકો અને જાહેર સંચાર વ્યવસાયિકો આત્મવિશ્વાસ, જવાબદારી અને ભારત-કેન્દ્રીય પરિપ્રેક્ષ્ય સાથે એઆઈ ને નવો આકાર આપશે.”

સચિવે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારતની જાહેર સેવા મીડિયા સંસ્થાઓ - દૂરદર્શન, આકાશવાણી, PIB અને પબ્લિકેશન્સ ડિવિઝન વિવિધ ભાષાઓ અને ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં મોટા પાયે સંચાર માટે એક અનન્ય જવાબદારી વહન કરે છે, જેથી તેમની એઆઈ સજ્જતા ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે:

“એઆઈ (AI) નો ઉપયોગ એક સહાયક તરીકે થઈ શકે છે, પરંતુ સંપાદકીય જવાબદારીના વિકલ્પ તરીકે નહીં. તે ઝડપમાં સુધારો કરી શકે છે, પરંતુ સચોટતાના ભોગે નહીં. તે સર્જનાત્મકતાને ટેકો આપી શકે છે, પરંતુ પ્રમાણિકતાના ભોગે નહીં. એઆઈ ના યુગમાં માનવ નિર્ણયની ભૂમિકા વધુ મહત્વપૂર્ણ બનશે.”

સચિવે પ્રધાનમંત્રીના રાષ્ટ્રીય નિર્દેશ ‘મેક એઆઈ ઇન ઇન્ડિયા’ (Make AI in India) અને ‘મેક એઆઈ વર્ક ફોર ઇન્ડિયા’ (Make AI Work for India) માં રહેલા એઆઈ પ્રત્યેના સરકારના વ્યાપક અભિગમને “સકારાત્મક, સક્ષમ અને જવાબદાર” તરીકે રેખાંકિત કર્યો હતો.

એઆઈ કૌશલ્ય તાલીમ કાર્યક્રમ વિશે

ગુગલ ન્યૂઝ ઇનિશિયેટિવ એઆઈ સ્કીલ્સ પ્રોગ્રામ (Google News Initiative AI Skills Programme) એ 10-અઠવાડિયાનો હાઇબ્રિડ કાર્યક્રમ હતો જે IIMC દ્વારા ગુગલ (Google) ની ભાગીદારીમાં અને ‘હાઉ ઇન્ડિયા લિવ્સ’ (How India Lives) ના તાલીમ સહયોગથી શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. તે ખાનગી અને સરકારી બંને ક્ષેત્રોને આવરી લેતા પ્રિન્ટ, ડિજિટલ, બ્રોડકાસ્ટ, પ્રાદેશિક અને સ્થાનિક ન્યૂઝરૂમ્સના સહભાગીઓને એકસાથે લાવ્યો હતો.

કાર્યક્રમની મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ:

• 23 શહેરો અને 10 થી વધુ ભાષાઓમાંથી 110 થી વધુ સહભાગીઓ
• 100 થી વધુ ન્યૂઝરૂમ્સ, મીડિયા કોલેજો અને જાહેર સંચાર સંસ્થાઓ
• સહભાગી દીઠ 40 થી વધુ કલાકની એઆઈ તાલીમ અને વન-ટુ-વન (1:1) માર્ગદર્શન (મેન્ટોરિંગ)
• 170 થી વધુ એઆઈ-સંચાલિત પ્રોજેક્ટ્સ અને પ્રકાશિત કાર્યો
• 50 થી વધુ વાઇબ કોડિંગ એપ્લિકેશન્સ (સહભાગીઓ દ્વારા બનાવવામાં આવેલી એપ્સ)
• દેશભરમાં 6 IIMC કેન્દ્રો પર કેમ્પસ આઉટરીચ

SM/JD