પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર નિયમિત અપડેટ્સ દ્વારા નાગરિકોને માહિતગાર રાખવાના પોતાના પ્રયાસો ચાલુ રાખી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે એક મીડિયા બ્રીફિંગ યોજાયું હતું, જેમાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય તેમજ વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સ્થિરતા જાળવી રાખવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાં અંગેની માહિતી આપી હતી. રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયે પણ દેશમાં ખાતરની ઉપલબ્ધતા અને સ્ટોકની સ્થિતિ અંગે વિગતો શેર કરી છે.

ખાતરના સ્ટોકની સ્થિતિ અને ઉપલબ્ધતા

ખાતર વિભાગે જણાવ્યું છે કે ભારતની ખાતર સુરક્ષા મજબૂત, સ્થિર અને સુવ્યવસ્થિત છે, જેમાં તમામ મુખ્ય ખાતરોની એકંદર ઉપલબ્ધતા જરૂરિયાત કરતાં સતત વધુ રહી છે. દેશમાં ખાતરનો એકંદર સ્ટોક આરામદાયક સ્થિતિમાં છે.

આગામી ખરીફ 2026 સીઝન માટે, કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ વિભાગ (DA&FW) દ્વારા કુલ ખાતરની જરૂરિયાત 390.54 લાખ મેટ્રિક ટન (LMT) હોવાનો અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ જરૂરિયાત સામે, વર્તમાન સ્ટોક અંદાજે 200.12 લાખ મેટ્રિક ટન છે, જે કુલ જરૂરિયાતના 51% થી વધુ હિસ્સો આવરી લે છે. આ જથ્થો સામાન્ય બફર સ્ટોકના સ્તર (આશરે 33%) કરતાં ઘણો વધારે છે. આ મજબૂત પુરવઠો સરકારના બહેતર આયોજન, અગાઉથી સ્ટોક કરવાની નીતિ અને કાર્યક્ષમ લોજિસ્ટિક્સ મેનેજમેન્ટને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

તાજેતરની કટોકટીની પરિસ્થિતિ પછી, આયાત અને સ્થાનિક ઉત્પાદનના સંકલન દ્વારા કુલ અંદાજે 117.6 લાખ મેટ્રિક ટન ખાતર એકંદર ઉપલબ્ધતામાં સફળતાપૂર્વક ઉમેરવામાં આવ્યું છે.

કટોકટી પછી ખાતરના સ્થાનિક ઉત્પાદન અને આયાતની વિગતો નીચે મુજબ છે (લાખ ટનમાં):

પીક સીઝન (વધુ માંગના સમયગાળા) દરમિયાન પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે, ભારતે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (SOH) ક્ષેત્રની બહારથી આશરે 13.5 લાખ મેટ્રિક ટન ડીએપી (DAP) અને 9 લાખ મેટ્રિક ટન એનપીકે (NPKs - એમોનિયમ સલ્ફેટ સહિત) સફળતાપૂર્વક મેળવ્યા છે. આ કન્સાઇનમેન્ટ મે અને જૂન મહિનામાં ભારતીય બંદરો પર પહોંચવાના શેડ્યૂલ મુજબ છે.

ખાતર વિભાગ દ્વારા ખાતર (યુરિયા અને પી એન્ડ કે ખાતરો) ના ઉત્પાદન માટે જરૂરી એવા આવશ્યક ઇનપુટ્સની ઉપલબ્ધતાની નિયમિત સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે. વધુમાં, ઉદ્યોગની કાર્યકારી ક્ષમતાને ટેકો આપવા માટે, વિભાગ દ્વારા કંપનીઓ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવતા તમામ સબસિડી બિલની સાપ્તાહિક ધોરણે નિયમિત ચૂકવણી કરવામાં આવી રહી છે.

સપ્લાય ચેઈનની સમસ્યાઓ ઉકેલવા માટે, અત્યાર સુધીમાં સચિવોના અધિકારપ્રાપ્ત જૂથ (EGoS) ની 9 બેઠકો યોજાઈ છે. ખાતરની પૂરતી ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવામાં આ બેઠકો ખૂબ મહત્વની સાબિત થઈ છે, અને મોટાભાગના પડકારોનો EGoS દ્વારા અસરકારક રીતે નિકાલ કરવામાં આવ્યો છે.

આ વ્યાપક પગલાંઓની સફળતા પર પ્રકાશ પાડતા મંત્રાલયે નોંધ્યું હતું:

"भारत सरकार के प्रभावी प्रयासों से देश में घरेलू उत्पादन में लगातार वृद्धि हो रही है। देश में उर्वरकों का पर्याप्त भंडार उपलब्ध है, जिससे किसानों की आवश्यकताओं की नियमित पूर्ति सुनिश्चित हो रही है और उन्हें किफायती दरों पर उर्वरक आसानी से उपलब्ध कराए जा रहे हैं।"

(ગુજરાતી ભાવાર્થ: ભારત સરકારના અસરકારક પ્રયાસોથી દેશમાં સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. દેશમાં ખાતરનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે, જેનાથી ખેડૂતોની જરૂરિયાતોની નિયમિત પૂર્તિ સુનિશ્ચિત થઈ રહી છે અને તેમને પરવડે તેવા દરે ખાતર સરળતાથી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહ્યું છે.)

ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે વર્તમાન ઇંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ અંગેની માહિતી આપી હતી, જેમાં પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને એલપીજી (LPG) ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની રૂપરેખા આપવામાં આવી હતી. આ અંતર્ગત નીચેની બાબતો નોંધવામાં આવી હતી:

પબ્લિક એડવાઇઝરી અને નાગરિક જાગૃતિ

• નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની ગભરાટમાં આવીને ખરીદી (પેનિક બાયિંગ) ન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે, કારણ કે સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે માત્ર સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર જ ભરોસો રાખો.
• એલપીજી ગ્રાહકોને ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવા અને ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સની રૂબરૂ મુલાકાત લેવાનું ટાળવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને વૈકલ્પિક ઇંધણ જેવા કે પીએનજી (PNG) અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કુકટોપ્સનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• તમામ નાગરિકોને વિનંતી છે કે તેઓ વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન તેમના રોજિંદા વપરાશમાં ઊર્જાની બચત કરવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરે.

સરકારી સજ્જતા અને સપ્લાય મેનેજમેન્ટના પગલાં

• ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય (જીઓપોલિટિકલ) પરિસ્થિતિ છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ડોમેસ્ટિક એલપીજી, ડોમેસ્ટિક પીએનજી અને સીએનજી (ટ્રાન્સપોર્ટ) માટે 100% પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવી રહ્યો છે.
• કોમર્શિયલ એલપીજી માટે હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ સિવાય ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, બિયારણ, કૃષિ વગેરે ક્ષેત્રોને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, પ્રવાસી શ્રમિકોને 5 કિલોના એફટીએલ (FTL) ના પુરવઠાને 2 અને 3 માર્ચ 2026ના સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણો કરવામાં આવ્યો છે.
• સરકારે પુરવઠા અને માંગ બંને બાજુએ કેટલાક તર્કસંગત પગલાં પહેલેથી જ અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગનો ગાળો 21થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી કરવાનો તેમજ પુરવઠા માટે અગ્રતાના ક્ષેત્રો નક્કી કરવાનો સમાવેશ થાય છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સંકલિત પ્રયાસો અને સંસ્થાકીય પ્રણાલી

• રાજ્ય સરકારોને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની ધારો, 1955 અને એલપીજી નિયંત્રણ આદેશ, 2000 હેઠળ પુરવઠા પર દેખરેખ રાખવા અને સંગ્રહખોરી તથા કાળાબજાર સામે પગલાં લેવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.
• પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજી સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠાની સ્થિતિની દેખરેખ અને નિયમન કરવામાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવવાની રહેશે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પત્રો અને વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ (VC) ના માધ્યમથી આ બાબતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે.
• ભારત સરકારે 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્રો દ્વારા નાગરિકોને પૂરતી ઇંધણ ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંવાદની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સમીક્ષા બેઠકો યોજવામાં આવી રહી છે જેમાં નીચેના મુદ્દાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે:
  • દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ યોજવી અને નિયમિત પબ્લિક એડવાઇઝરી જાહેર કરવી.
  • સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ / ખોટી માહિતી પર સક્રિયપણે નજર રાખવી અને તેનો સામનો કરવો.
  • જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ ઝુંબેશ તેજ કરવી અને ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ના સંકલનમાં દરોડા અને તપાસ ચાલુ રાખવી.
  • પીએનજી અપનાવવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણના વપરાશને પ્રોત્સાહન આપવું.
  • એલપીજી પુરવઠાને, ખાસ કરીને સ્થાનિક જરૂરિયાતો માટે પ્રાથમિકતા આપવી અને પુરવઠાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે 5 કિલોના એફટીએલ (FTL) સિલિન્ડરોનું લક્ષિત વિતરણ અપનાવવું.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કામગીરી

• એલપીજીની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે દેશભરમાં અમલીકરણની કામગીરી ચાલુ છે. છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન, દેશભરમાં 6480 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા, 680 થી વધુ સિલિન્ડરો જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા, 11 એફઆઈઆર (FIR) નોંધવામાં આવી હતી અને 1 વ્યક્તિની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
• એ જ રીતે, પીએસયુ ઓએમસી (PSU OMCs) ના અધિકારીઓ દ્વારા આકસ્મિક તપાસ પણ ચાલુ છે અને છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન, 4100 થી વધુ રીટેલ આઉટલેટ્સ (RO) અને એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર તપાસ હાથ ધરવામાં આવી છે.
• પીએસયુ ઓએમસીએ આકસ્મિક તપાસને વધુ મજબૂત અને ચાલુ રાખીને 489 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર દંડ ફટકાર્યો છે, અને ગઈકાલ સુધીમાં 82 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી છે.

એલપીજી પુરવઠો

સ્થાનિક (ડોમેસ્ટિક) એલપીજી પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિના કારણે એલપીજી પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ રહ્યું છે.
• સ્થાનિક પરિવારોને એલપીજીના પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશીપ પર સ્ટોક સંપૂર્ણ ખાલી થઈ ગયો હોય (ડ્રાય-આઉટ) તેવો કોઈ અહેવાલ નથી.
• ગઈકાલે સમગ્ર ઉદ્યોગના સ્તરે ઓનલાઈન એલપીજી સિલિન્ડર બુકિંગ વધીને આશરે 99% થયું હતું.
• ડાયવર્ઝન (ગેરકાયદેસર ડાયવર્ઝન) રોકવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધીને આશરે 95% થઈ છે. ડીએસી (DAC) ગ્રાહકના નોંધાયેલા મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.
• છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન, આશરે 1.66 કરોડ એલપીજી સિલિન્ડરોના બુકિંગ સામે આશરે 1.72 કરોડ એલપીજી સિલિન્ડરો વિતરિત કરવામાં આવ્યા હતા.

કોમર્શિયલ એલપીજી પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

• કુલ કોમર્શિયલ એલપીજી ફાળવણી વધારીને કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના આશરે 70% કરવામાં આવી છે, જેમાં 10% સુધારા-લિંક્ડ ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે.
• છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન, આશરે 1.96 લાખ - 5 કિલોના એફટીએલ (FTL) સિલિન્ડરોનું વેચાણ થયું હતું.
• 3 એપ્રિલ 2026 થી, પીએસયુ ઓએમસીએ 5 કિલોના એફટીએલ સિલિન્ડરો માટે આશરે 15,400 જાગૃતિ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં 2.45 લાખથી વધુ 5 કિલોના એફટીએલ સિલિન્ડરોનું વેચાણ પણ થયું છે.
• ગઈકાલે, આશરે 82 શિબિરો દ્વારા અંદાજે 1487 - 5 કિલોના એફટીએલ સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
• IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર્સની બનેલી ત્રણ સભ્યોની સમિતિ, રાજ્યના સત્તાધિકારીઓ અને ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ સાથે પરામર્શ કરીને રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ એલપીજીના વેચાણની યોજનાને આખરી ઓપ આપે છે.
• 1-મે-26 થી, કુલ 1,56,898 મેટ્રિક ટન કોમર્શિયલ એલપીજીનું વેચાણ થયું છે.
• છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન, કુલ 24,557 મેટ્રિક ટન કોમર્શિયલ એલપીજીનું વેચાણ થયું છે.
• છેલ્લા 4 દિવસ દરમિયાન, પીએસયુ ઓએમસી દ્વારા આશરે 942 મેટ્રિક ટન ઓટો એલપીજી (Auto LPG) નું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને પીએનજી વિસ્તરણ પહેલ

• ગ્રાહકોને ડી-પીએનજી (D-PNG) અને સીએનજી-ટ્રાન્સપોર્ટ (CNG-Transport) માટે 100 ટકા પુરવઠા સાથે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• સીજીડી (CGD) નેટવર્ક દ્વારા પુરવઠા સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસ પુરવઠો 80 ટકા સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.
• સીજીડી સંસ્થાઓને કોમર્શિયલ એલપીજીની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે, તેમના તમામ ભૌગોલિક વિસ્તારો (GAs) માં હોટેલો, રેસ્ટોરાં અને કેન્ટીન જેવા વ્યાપારી પ્રતિષ્ઠાનો માટે પીએનજી કનેક્શન્સને પ્રાથમિકતા આપવા માટે સલાહ આપવામાં આવી છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને સીજીડી નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે પત્ર તારીખ 18.03.2026 દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કોમર્શિયલ એલપીજીની વધારાની 10 ટકા ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ એલપીજીમાંથી પીએનજીમાં લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે.
• 22 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પીએનજી વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલી વધારાની કોમર્શિયલ એલપીજી ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• ભારત સરકારે ગેઝેટ તારીખ 24.03.2026 દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની ધારો, 1955 હેઠળ નેચરલ ગેસ એન્ડ પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (થ્રુ લેઇંગ, બિલ્ડિંગ, ઓપરેશન એન્ડ એક્સપાન્શન ઓફ પાઇપલાઇન્સ એન્ડ અધર ફેસિલિટીઝ) ઓર્ડર, 2026 ને સૂચિત કર્યો છે. આ આદેશ દેશભરમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને તેનો વિસ્તાર કરવા માટે એક સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે, જે મંજૂરીઓ અને જમીનની ઉપલબ્ધતામાં થતા વિલંબને દૂર કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તેનાથી પીએનજી નેટવર્કના વિકાસને વેગ મળવાની, છેવાડાના જોડાણો સુધરવાની અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફના સંક્રમણને વેગ મળવાની અપેક્ષા છે, જેનાથી ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધશે.
• PNGRB એ સીજીડી સંસ્થાઓને ડી-પીએનજી (D-PNG) કનેક્શન્સ ઝડપી બનાવવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ઉપરાંત, પીએનજી વિસ્તરણની ગતિ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ પીએનજી ડ્રાઇવ 2.0 (National PNG Drive 2.0) ને 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઊર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે એક મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ સીબીજી (CBG) પોલિસી તૈયાર કરી છે. આ મોડેલ નીતિ રાજ્યોને સીબીજી વિકાસ માટે તેમના પોતાના રોકાણકાર-અનુકૂળ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સક્ષમ બનાવવા માટે એક વ્યાપક અને લવચીક માર્ગદર્શક માળખા તરીકે કામ કરવાના હેતુથી બનાવવામાં આવી છે. જે રાજ્યો આ વિકલ્પ પસંદ કરશે, તેમને કોમર્શિયલ એલપીજીની વધારાની ફાળવણીના આગામી હપ્તા માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
• માર્ચ 2026 થી, આશરે 7.99 લાખ પીએનજી કનેક્શનમાં ગેસ સપ્લાય શરૂ કરવામાં આવ્યો છે અને વધારાના 2.87 લાખ કનેક્શન્સ માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જેનાથી કુલ કનેક્શનની સંખ્યા 10.86 લાખ થઈ છે. વધુમાં, નવા કનેક્શન માટે આશરે 8.27 લાખ ગ્રાહકો નોંધાયા છે.
• 24.05.2026 સુધીમાં, 59,800 થી વધુ પીએનજી ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઇટ દ્વારા તેમના એલપીજી કનેક્શન સરેન્ડર (પરત) કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ પૂરતા ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરીઝ સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવી રાખવામાં આવી રહ્યો છે.
• સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી સ્થાનિક એલપીજી ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે.
• સ્થાનિક બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક પુરવઠાની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક આંતર-મંત્રાલય સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથ (JWG) ની રચના કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદ, ભારત સરકારે ઓર્ડર તારીખ 01.04.2026 દ્વારા ઓઇલ રિફાઇનરી કંપનીઓ (પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સ સહિત) ને સેન્ટર ફોર હાઇ ટેકનોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત કટોકટીના ક્ષેત્રો માટે C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સની ચોક્કસ લઘુત્તમ માત્રા ઉપલબ્ધ કરાવવાની મંજૂરી આપી છે.
• ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, રસાયણ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ (DCPC), ઉદ્યોગ સંવર્ધન અને આંતરિક વ્યાપાર વિભાગ (DPIIT) પાસેથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, એલપીજી પૂલમાંથી 1120 મેટ્રિક ટન/દિવસના C3-C4 મોલેક્યુલ્સની જોગવાઈ ફાર્મા, કેમિકલ અને પેઇન્ટ ક્ષેત્રની કંપનીઓ માટે કરવામાં આવી છે.
• 1 મે 2026 થી, મુંબઈ, કોચી, વિઝાગ, ચેન્નાઈ, મથુરા અને ગુજરાત રિફાઇનરીઓ દ્વારા કેમિકલ, ફાર્મા અને પેઇન્ટ ઉદ્યોગને 12360 મેટ્રિક ટનથી વધુ C3-C4 મોલેક્યુલ્સ (પ્રોપિલિન અને બ્યુટિલિન સહિત) અને 4700 મેટ્રિક ટનથી વધુ બ્યુટાઇલ એક્રિલેટનું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે.

રીટેલ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને કિંમતના પગલાં

• દેશભરમાં તમામ રીટેલ આઉટલેટ્સ (પેટ્રોલ પંપ) સામાન્ય રીતે કામ કરી રહ્યા છે.
• મધ્ય પૂર્વની કટોકટીના પરિણામે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે. ગ્રાહકોને આ અસરથી બચાવવા માટે, ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટી (આબકારી જકાત) માં પ્રતિ લીટર રૂ. 10 નો ઘટાડો કરીને આ બોજનો એક ભાગ પોતે વહન કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
• ભારત સરકારે ગેઝેટ નોટિફિકેશન તારીખ 15.05.2026 દ્વારા ડીઝલ પરની નિકાસ લેવી પ્રતિ લીટર રૂ. 23 થી ઘટાડીને રૂ. 16.50 અને એટીએફ (ATF) પર પ્રતિ લીટર રૂ. 33 થી ઘટાડીને રૂ. 16 કરી છે. વધુમાં, પેટ્રોલ પર પ્રતિ લીટર રૂ. 3 ની નિકાસ જકાત લાદવામાં આવી છે.
• કેટલાક વિસ્તારોમાં રીટેલ આઉટલેટ્સ પર અસામાન્ય રીતે વધુ વેચાણ અને ભારે ભીડ જોવા મળી રહી છે. જો કે, માહિતગાર કરવામાં આવે છે કે દેશના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.

ક્ષેત્રમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

• વિદેશ મંત્રાલય પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રની પરિસ્થિતિ પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહ્યું છે.
• પ્રધાનમંત્રીએ 15 મે 2026 ના રોજ સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ની અત્યંત સફળ મુલાકાત લીધી હતી. આ મુલાકાત દરમિયાન કેટલાક મુખ્ય કરારો પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા જેણે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા [વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ અનામત (Strategic Petroleum Reserve) અને એલપીજી પુરવઠો વધારવા] અને દેશમાં રોકાણોને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું.
• આ ઉપરાંત, ભારતે વ્યૂહાત્મક સંરક્ષણ ભાગીદારી (Strategic Defence Partnership) માટેના ફ્રેમવર્ક પર પણ હસ્તાક્ષર કર્યા છે. રોકાણની બાજુએ, યુએઈ (UAE) ની સંસ્થાઓએ ભારતીય કંપનીઓમાં 5 અબજ યુએસ ડોલરનું રોકાણ કરવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે.
• આ ક્ષેત્રમાં સ્થિત ભારતીય મિશનો સમુદાયના સભ્યો અને સંગઠનોના કલ્યાણ અને સુખાકારીની ખાતરી કરવા માટે તેમના સતત સંપર્કમાં છે. તેઓ અમારા દરિયાઈ સફર ખેડતા સમુદાય (સીફેરીંગ કમ્યુનિટી) સાથે પણ સતત સંપર્કમાં છે અને તમામ સંભવિત સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે.

SM/JD