પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર નિયમિત અપડેટ્સ દ્વારા નાગરિકોને માહિતગાર રાખવાના પ્રયાસો ચાલુ રાખી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે મીડિયા બ્રીફિંગ યોજવામાં આવી હતી, જ્યાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો અને વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ ઈંધણની ઉપલબ્ધતા, દરિયાઈ કામગીરી, આ પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોને આપવામાં આવેલી સહાય અને એકંદર સ્થિરતા જાળવવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં વિશે અપડેટ્સ આપ્યા હતા.

ઉર્જા પુરવઠો અને ઈંધણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ને લગતી ચાલુ પરિસ્થિતિના સંદર્ભમાં દેશભરમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશો અને LPGની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પગલાં લઈ રહ્યું છે. મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ:

જાહેર સલાહ અને નાગરિક જાગૃતિ

• નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ગભરાટમાં (panic) ખરીદી કરવાનું ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવે છે કારણ કે સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર વિશ્વાસ કરો.
• LPG ગ્રાહકોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે તેઓ ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરે અને વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળે.
• નાગરિકોને વૈકલ્પિક ઇંધણ જેવા કે PNG અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કુકટોપ્સનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• વર્તમાન પરિસ્થિતિ દરમિયાન તમામ નાગરિકોને તેમના દૈનિક ઉપયોગમાં ઉર્જા બચાવવા માટે વિનંતી કરવામાં આવે છે.

સરકારની સજ્જતા અને સપ્લાય મેનેજમેન્ટ પગલાં

• ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ડોમેસ્ટિક LPG, ડોમેસ્ટિક PNG અને CNG (ટ્રાન્સપોર્ટ) ને 100% પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવી રહ્યો છે.
• કોમર્શિયલ LPG માટે હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, બીજ, કૃષિ વગેરેને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, સ્થળાંતરિત મજૂરોને 5 કિલો FTL નો પુરવઠો પણ 2 અને 3 માર્ચ 2026 ના સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે બમણો કરવામાં આવ્યો છે.
• સરકારે પુરવઠા અને માંગ બંને બાજુએ ઘણા તર્કસંગત પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગ અંતરાલ 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી વધારવો અને પુરવઠા માટેના ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
• LPG ની માંગ પરનું દબાણ ઘટાડવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે.
• કોલસા મંત્રાલયે કોલ ઈન્ડિયા અને સિંગરેની કોલીયરીઝને નાના અને મધ્યમ ગ્રાહકોને વિતરણ માટે રાજ્યોને વધારાનો કોલસો સપ્લાય કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• રાજ્યોને ઘરેલું અને વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે નવા PNG કનેક્શનની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓ સાથે સંકલિત પ્રયાસો

• રાજ્ય સરકારોને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 અને LPG કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠાનું નિરીક્ષણ કરવા અને સંગ્રહખોરી તથા કાળાબજાર વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવા માટે સત્તા આપવામાં આવી છે.
• પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠાની સ્થિતિનું નિરીક્ષણ અને નિયમન કરવામાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને અનેક પત્રો અને VC (વીડિયો કોન્ફરન્સ) દ્વારા આ વાતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્રો દ્વારા ઈંધણની પર્યાપ્ત ઉપલબ્ધતા અંગે નાગરિકોને આશ્વસ્ત કરવા માટે સક્રિય જાહેર સંદેશાવ્યવહારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સમીક્ષા બેઠકો યોજવામાં આવી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, 02.04.2026 (સચિવ, MoPNG ની અધ્યક્ષતામાં) અને 06.04.2026 (I&B અને ગ્રાહક બાબતોના સચિવો સાથે સચિવ, MoPNG ની અધ્યક્ષતામાં) બેઠકો બોલાવવામાં આવી હતી, જેમાં નીચેની બાબતો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:
  • દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ કરવા અને નિયમિત જાહેર સલાહ બહાર પાડવા.
  • સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ / ખોટી માહિતીને સક્રિયપણે મોનિટર કરવા અને તેનો પ્રતિકાર કરવા.
  • જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ ઝુંબેશને વધુ તીવ્ર બનાવવા અને OMC સાથે સંકલનમાં દરોડા અને તપાસ ચાલુ રાખવા.
  • તેમના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ LPG ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવેલા વધારાના SKO માટે SKO ફાળવણી આદેશો જારી કરવા.
  • PNG દત્તક લેવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવા.
  • ખાસ કરીને ઘરગથ્થુ જરૂરિયાતો માટે LPG પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવી અને પુરવઠાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે 5 કિલો FTL સિલિન્ડરના લક્ષિત વિતરણને અપનાવવું.
• તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને અંકુશમાં લેવા માટે કંટ્રોલ રૂમ અને જિલ્લા મોનિટરિંગ કમિટીઓની સ્થાપના કરી છે.
• ઘણા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પ્રેસ બ્રીફિંગ કરી રહ્યા છે / બહાર પાડી રહ્યા છે.

અમલીકરણ અને દેખરેખની કાર્યવાહી

• LPG ની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે દેશભરમાં અમલીકરણની કાર્યવાહી ચાલુ છે. 16.04.2026 ના રોજ 2900 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા.
• PSU ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ આકસ્મિક તપાસ મજબૂત કરી છે અને ગઈકાલ સુધીમાં 255 LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ પર દંડ લાદ્યો છે અને 65 LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ સસ્પેન્ડ કરી છે.

LPG પુરવઠો

સ્થાનિક LPG પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે LPG પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ રહ્યું છે.
• ઘરેલું પરિવારોને LPG પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• LPG ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ (પુરવઠાનો અભાવ) અહેવાલ નથી.
• ગઈકાલે સમગ્ર ઉદ્યોગમાં ઓનલાઈન LPG બુકિંગ વધીને લગભગ 98% થયું છે.
• ડાયવર્ઝન રોકવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધીને લગભગ 93% થઈ ગઈ છે. DAC ગ્રાહકના રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.
• બુકિંગ સામે સ્થાનિક LPG સિલિન્ડરની ડિલિવરી સામાન્ય રહી છે.
• 16.04.26 ના રોજ 50.5 લાખથી વધુ સ્થાનિક LPG સિલિન્ડર વિતરિત કરવામાં આવ્યા હતા.

કોમર્શિયલ LPG પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

• કુલ વ્યાપારી LPG ફાળવણી કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના આશરે 70% સુધી વધારવામાં આવી છે, જેમાં 10% સુધારા-લિંક્ડ ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 06.04.2026 ના પત્ર દ્વારા જણાવ્યું છે કે દરેક રાજ્યમાં સ્થળાંતરિત મજૂરોને વિતરણ માટે ઉપલબ્ધ 5 કિલો FTL સિલિન્ડરનો દૈનિક જથ્થો 2-3 માર્ચ 2026 દરમિયાન સ્થળાંતરિત મજૂરોને સરેરાશ દૈનિક પુરવઠા (સિલિન્ડરોની સંખ્યા) ના આધારે બમણો કરવામાં આવી રહ્યો છે, જે તારીખ 21.03.2026 ના પત્રમાં ઉલ્લેખિત 20% ની મર્યાદાથી વધુ છે. આ 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડરો ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ની મદદથી તેમના રાજ્યમાં માત્ર સ્થળાંતરિત મજૂરોને સપ્લાય કરવા માટે રાજ્ય સરકારના નિકાલ પર રહેશે.
• 3 એપ્રિલ 2026 થી, PSU OMC એ 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડરો માટે 6100 થી વધુ જાગૃતિ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં 80,000 થી વધુ - 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડરો પણ વેચાયા હતા. ગઈકાલે, લગભગ 400 કેમ્પ દ્વારા 8643 - 5 કિગ્રા FTL વેચાયા હતા.
• તાજેતરમાં, 16 એપ્રિલ 2026 ના રોજ વાશી, મહારાષ્ટ્ર ખાતે IOCL દ્વારા આયોજિત 5 કિગ્રા FTL જાગૃતિ શિબિરોમાંનો એક સારો પ્રતિસાદ જોવા મળ્યો હતો અને કેમ્પમાં આશરે 800 - 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડર વેચાયા હતા.
• 23 માર્ચ 2026 થી, 16.41 લાખથી વધુ 5-કિલો ફ્રી ટ્રેડ LPG (FTL) સિલિન્ડરો વેચાયા છે.
• IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર્સની ત્રણ સભ્યોની સમિતિ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વ્યાપારી LPG વિતરણનું આયોજન કરવા માટે રાજ્યના સત્તાધિકારીઓ અને ઉદ્યોગ સંસ્થાઓ સાથે સંકલન કરી રહી છે.
• 16.04.2026 ના રોજ, 8211 મેટ્રિક ટન કોમર્શિયલ LPG (4.32 લાખ થી વધુ - 19 કિગ્રા સિલિન્ડર સમકક્ષ) વેચવામાં આવ્યો હતો.
• 14 માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં કુલ 1,50,367 મેટ્રિક ટન (79.14 લાખથી વધુ 19 કિગ્રા LPG સિલિન્ડરો સમકક્ષ) કોમર્શિયલ LPG વેચાયો છે. આમાં 8850 મેટ્રિક ટનથી વધુ ઓટો LPG નો સમાવેશ થાય છે.
• એપ્રિલ-26 મહિનામાં (16.04.26 સુધી) PSU OMC દ્વારા સરેરાશ ઓટો LPG વેચાણ ફેબ્રુઆરી-26 દરમિયાન સરેરાશ 177 મેટ્રિક ટન/દિવસ સામે આશરે 296 મેટ્રિક ટન/દિવસ છે.
• ઓટો LPG વેચાણ ખાનગીથી PSU OMCs તરફ સ્થાનાંતરિત થતું જોવા મળ્યું હતું. વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે, PSU OMC દ્વારા ઓટો LPG ના વેચાણમાં 67% નો વધારો થયો છે. કર્ણાટક, તમિલનાડુ, તેલંગાણા, રાજસ્થાન, પશ્ચિમ બંગાળ વગેરે રાજ્યોમાં મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને PNG વિસ્તરણ પહેલ

• ગ્રાહકોને D-PNG અને CNG-ટ્રાન્સપોર્ટ માટે 100% સપ્લાય સાથે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• ફર્ટિલાઇઝર પ્લાન્ટ માટે ગેસની એકંદર ફાળવણી તેમના છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના અંદાજે 95% સુધી વધારવામાં આવી છે.
• વધુમાં, CGD નેટવર્ક દ્વારા પુરવઠા સહિત અન્ય ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ક્ષેત્રોમાં ગેસનો પુરવઠો 80% સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.
• કોમર્શિયલ LPG ની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે CGD સંસ્થાઓને તેમના તમામ GA (ભૌગોલિક વિસ્તારો) માં હોટલ, રેસ્ટોરાં અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG કનેક્શનને પ્રાથમિકતા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.
• IGL, MGL, GAIL Gas અને BPCL સહિતની CGD કંપનીઓ ઘરેલું અને વ્યાપારી PNG જોડાણો માટે પ્રોત્સાહનો આપી રહી છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્કના વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપી બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કોમર્શિયલ LPG ની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ LPG થી PNG માં લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે.
• 21 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો PNG વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલ વધારાની કોમર્શિયલ LPG ફાળવણી પ્રાપ્ત કરી રહ્યા છે.
• સડક પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલયે તારીખ 24.03.26 ના પત્ર દ્વારા પ્રાથમિકતાના આધારે CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સંબંધિત અરજીઓ પર પ્રક્રિયા કરવા માટે 3 મહિના માટે વિશેષ ‘ટૂંકા સમય મર્યાદા સાથે CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ત્વરિત મંજૂરી માળખું’ અપનાવ્યું છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 હેઠળ કુદરતી ગેસ અને પેટ્રોલિયમ પેદાશો વિતરણ (પાઈપલાઈન નાખવા, બાંધકામ, સંચાલન અને વિસ્તરણ અને અન્ય સુવિધાઓ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026 સૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર મંજૂરીઓ અને જમીન સુધી પહોંચવામાં વિલંબને સંબોધિત કરીને અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ કરીને દેશભરમાં પાઈપલાઈન નાખવા અને વિસ્તરણ માટે સુવ્યવસ્થિત અને સમયબદ્ધ માળખું પૂરું પાડે છે. તેનાથી PNG નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ મળશે, લાસ્ટ-માઈલ કનેક્ટિવિટી વધશે અને સ્વચ્છ ઈંધણ તરફ સંક્રમણને સમર્થન મળશે, જેનાથી ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થા આગળ વધશે તેવી અપેક્ષા છે.
• PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને D-PNG કનેક્શન ઝડપી બનાવવા સૂચના આપી છે. વળી, PNG વિસ્તરણમાં ગતિ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ PNG ડ્રાઈવ 2.0 ને 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર ઉર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે એક મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ CBG પોલિસી વિકસાવી છે. મોડેલ પોલિસીનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્યોને CBG વિકાસ માટે તેમની પોતાની રોકાણકાર-મૈત્રીપૂર્ણ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સક્ષમ કરવા માટે વ્યાપક અનુકૂળ માર્ગદર્શક માળખું તરીકે સેવા આપવાનો છે. જે રાજ્યો આ માટે વિકલ્પ પસંદ કરે છે, તેમને કોમર્શિયલ LPG ની વધારાની ફાળવણીના આગામી ટુકડા (tranche) માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
• MoEFCC એ તારીખ 07.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા CPCB ને CGD નેટવર્ક/ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે 15 દિવસની અંદર સ્થાપના માટે સંમતિ અથવા કાર્ય કરવા માટે સંમતિ આપવા માટે SPCB/PCC ને જરૂરી નિર્દેશો જારી કરવા સૂચના આપી છે.
• CPCB ના નિર્દેશો મુજબ, તેલ અને ગેસ પરિવહન પાઈપલાઈન પૈકીની કેટલીકને "ગ્રીન" શ્રેણી હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે.
• MoEFCC એ પહેલાથી જ "ઓટોમોબાઈલ સર્વિસિંગ રિપેરિંગ અને પેઈન્ટિંગ વગરના ઈંધણ વિતરણ એકમો" ને "વ્હાઈટ" શ્રેણી તરીકે વર્ગીકૃત કર્યા છે અને સંબંધિત કાયદાઓ હેઠળ સ્થાપના માટે સંમતિ અથવા કાર્ય કરવા માટે સંમતિમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
• માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં લગભગ 4.68 લાખ PNG જોડાણો ગેસિફાઇડ કરવામાં આવ્યા છે. વધુમાં, લગભગ 5.23 લાખ ગ્રાહકોએ નવા જોડાણો માટે નોંધણી કરાવી છે.
• 16.04.2026 સુધીમાં, લગભગ 37,000 PNG ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઇટ દ્વારા તેમના LPG કનેક્શન સરેન્ડર કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ પર્યાપ્ત ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરીઝ સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્યરત છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• ઘરેલું વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી સ્થાનિક LPG ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે.
• સ્થાનિક બજાર માટે પેટ્રોકેમિકલ ફીડસ્ટોક સપ્લાયની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આંતર-મંત્રાલય જોઈન્ટ વર્કિંગ ગ્રુપ (JWG) ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદ, ભારત સરકારે તારીખ 01.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સ સહિતની ઓઇલ રિફાઇનરી કંપનીઓને સેન્ટર ફોર હાઇ ટેકનોલોજી (CHT) દ્વારા નિર્ધારિત જટિલ ક્ષેત્રો માટે C3 અને C4 સ્ટ્રીમ્સના અમુક લઘુત્તમ જથ્થાને ઉપલબ્ધ કરાવવાની મંજૂરી આપી છે.
• ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, રસાયણ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ (DCPC), ઉદ્યોગ અને આંતરિક વ્યાપાર પ્રમોશન વિભાગ (DPIIT) પાસેથી મળેલી વિનંતીઓના આધારે, LPG પુલમાંથી ફાર્મા અને કેમિકલ સેક્ટરની કંપનીઓ માટે 1000 મેટ્રિક ટન/દિવસની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
• 9 એપ્રિલ 2026 થી આશરે 2550 મેટ્રિક ટન પ્રોપીલીનનું વેચાણ થયું છે.

છૂટક ઈંધણની ઉપલબ્ધતા અને કિંમતના પગલાં

• દેશભરમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.
• મધ્ય પૂર્વની કટોકટીને કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે; જોકે, ગ્રાહકોના રક્ષણ માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં લિટર દીઠ ₹10નો ઘટાડો કર્યો છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 11.04.2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા ડોમેસ્ટિક માર્કેટમાં આ ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડીઝલ પર નિકાસ લેવી વધારીને રૂ. 55.50 પ્રતિ લિટર અને ATF પર રૂ. 42 પ્રતિ લિટર કરી છે.
• પેટ્રોલ અને ડીઝલ માટે નિયમિત છૂટક કિંમતો યથાવત છે અને PSU OMC ના રિટેલ આઉટલેટ્સ પર કોઈ ભાવ વધારો થયો નથી.

કેરોસીનની ઉપલબ્ધતા અને વિતરણ પગલાં

• નિયમિત ફાળવણી ઉપરાંત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને 48,000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી પૂરી પાડવામાં આવી છે.
• 18 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ SKO ફાળવણી આદેશો જારી કર્યા છે, જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે કોઈ જરૂરિયાત દર્શાવી નથી.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

પર્શિયન ગલ્ફમાં વર્તમાન દરિયાઈ સ્થિતિ તેમજ ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની સુરક્ષા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાં અંગે પણ બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા બ્રીફિંગ આપવામાં આવ્યું હતું. તેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે:

• મંત્રાલય દરિયાઈ મુસાફરોનું કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશન અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે.
• આ પ્રદેશમાં તમામ ભારતીય દરિયાઈ મુસાફરો સુરક્ષિત છે અને છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજવાળા જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી.
• DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમે સક્રિય થયા પછી 6,727 કોલ્સ અને 13,987 થી વધુ ઈમેઈલ હેન્ડલ કર્યા છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં 147 કોલ અને 276 ઈમેલ પ્રાપ્ત થયા છે.
• DG શિપિંગે અત્યાર સુધીમાં 2,447 થી વધુ ભારતીય દરિયાઈ મુસાફરોને સુરક્ષિત રીતે સ્વદેશ પરત લાવવાની સુવિધા પૂરી પાડી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં ખાડી ક્ષેત્રમાં વિવિધ સ્થળોએથી 30 દરિયાઈ મુસાફરોનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારતભરમાં બંદરની કામગીરી સામાન્ય છે અને કોઈ ગીચતા (congestion) નોંધાઈ નથી.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

વિદેશ મંત્રાલય ખાડી અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં વિકાસ પર દેખરેખ રાખવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આ પ્રદેશમાં ભારતીય સમુદાયની સુરક્ષા અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. એવી જાણકારી આપવામાં આવી હતી કે:

• વિદેશ મંત્રાલયમાં સમર્પિત વિશેષ કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત છે અને ભારતીય મિશન સાથે સંકલનમાં કામ કરી રહ્યા છે.
• વિદેશ મંત્રાલય માહિતીની વહેંચણી અને પ્રયાસોના ઉત્તમ સંરેખણ માટે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે.
• ભારતીય મિશન અને પોસ્ટ્સ ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે અને ભારતીય નાગરિકોને સક્રિયપણે સહાય કરી રહ્યાં છે. તેઓ સ્થાનિક સરકારો સાથે ગાઢ સંપર્કમાં રહે છે.
• સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઇટ અને મુસાફરીની પરિસ્થિતિઓ અને કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને આપણા સમુદાયને ટેકો આપવા માટે હાથ ધરવામાં આવેલા વિવિધ કલ્યાણકારી પગલાં વિશેની માહિતી સહિત નિયમિતપણે અપડેટ કરેલી એડવાઈઝરી જારી કરવામાં આવે છે.
• ભારતીય મિશન આ ક્ષેત્રના નિવાસી ભારતીય સમુદાય સાથે સક્રિયપણે જોડાયેલા છે જેમાં વિવિધ ભારતીય સંગઠનો, સંસ્થાઓ, વ્યાવસાયિક જૂથો, ભારતીય કંપનીઓનો તેમની ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે સમાવેશ થાય છે.
• અમારા મિશન આ પ્રદેશમાં જહાજો પરના ભારતીય ક્રૂ મેમ્બરોને તમામ સહાય આપી રહ્યા છે જેમાં સ્થાનિક સત્તાધિકારીઓ અને એજન્સીઓ સાથે સંકલન, કોન્સ્યુલર સહાય આપવી, ભારતમાં પરિવારો સાથે વાતચીતની સુવિધા આપવી અને ભારત પરત ફરવાની વિનંતીઓમાં મદદ કરવી સામેલ છે.
• જે દેશોમાં એરસ્પેસ ખુલ્લી છે ત્યાંથી ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ થવાનું ચાલુ છે. 28 ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં આશરે 10,38,000 મુસાફરોએ આ પ્રદેશમાંથી ભારતની મુસાફરી કરી છે.
• UAE માં, એરલાઇન્સ ઓપરેશનલ અને સુરક્ષાના કારણોસર UAE અને ભારત વચ્ચે મર્યાદિત નોન-શેડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આજે UAE અને ભારત વચ્ચે લગભગ 105 ફ્લાઇટ્સની અપેક્ષા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટ પરથી ભારતના સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ ચાલુ છે.
• કતારની એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી હોવાથી, કતાર એરવેઝ આજે ભારત માટે લગભગ 10 ફ્લાઇટ્સ ચલાવે તેવી અપેક્ષા છે.
• કુવૈતની એરસ્પેસ બંધ છે. જઝીરા એરવેઝ અને કુવૈત એરવેઝ સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારત માટે નોન-શેડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ કરી રહી છે.
• બહેરીનની એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. બહેરીનની ગલ્ફ એર બહેરીનથી ભારત માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરીનું આયોજન કરી રહી છે અને હાલમાં સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારતના વિવિધ સ્થળોએ નોન-શેડ્યુલ્ડ ફ્લાઇટ્સ ચલાવી રહી છે.
• ઇરાકની એરસ્પેસ ભારતની આગળની મુસાફરી માટે આ પ્રદેશમાં મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી સાથે ખુલ્લી છે.
• તેહરાનમાં ભારતીય દૂતાવાસે અત્યાર સુધી ઈરાનથી આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન થઈને ભારતની આગળની મુસાફરી માટે 2,358 ભારતીય નાગરિકોની અવરજવરની સુવિધા પૂરી પાડી છે, જેમાં 1,041 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને 657 ભારતીય માછીમારોનો સમાવેશ થાય છે.
• ઈઝરાયેલની એરસ્પેસ પ્રતિબંધિત ફ્લાઇટ કામગીરી સાથે આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. ભારતીય નાગરિકોની મુસાફરી જોર્ડન અને ઇજિપ્ત દ્વારા ભારત સુધી સુલભ બનાવવાનું ચાલુ છે.

હજ યાત્રા 2026

• લઘુમતી બાબતોના મંત્રાલયે વર્ષ 2026 માટે ભારતમાંથી હજ યાત્રાના પ્રારંભ અંગે આજે એક પ્રેસ રિલીઝ બહાર પાડી છે.
• ભારતીય હજયાત્રીઓની પ્રથમ બેચ 18 એપ્રિલ 2026 ના રોજ દેશભરના વિવિધ એમ્બાર્કેશન પોઈન્ટ પરથી સાઉદી અરેબિયા કિંગડમ માટે રવાના થવાની છે.
• કુલ 175,025 યાત્રાળુઓ આ પવિત્ર યાત્રા કરે તેવી અપેક્ષા છે.
• રિયાધમાં ભારતીય દૂતાવાસ અને જેદ્દાહમાં કોન્સ્યુલેટ લઘુમતી બાબતોના મંત્રાલય અને હજ અને ઉમરાહ મંત્રાલય સહિત સંબંધિત સાઉદી સત્તાધિકારીઓ સાથે તૈયારીઓ માટે ગાઢ સંકલન કરી રહ્યા છે. તેઓ યાત્રાળુઓને આવકારવા માટે કાર્યરત રીતે તૈયાર છે.
• ભારત સરકાર યાત્રાળુઓના કલ્યાણ અને સુખાકારીને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપે છે અને સુધડ તેમજ આરામદાયક હજયાત્રાનો અનુભવ સુનિશ્ચિત કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
• મંત્રાલય પવિત્ર હજ યાત્રા કરી રહેલા તમામ યાત્રાળુઓને શુભેચ્છાઓ પાઠવે છે.
• વધુ વિગતો માટે, મહેરબાની કરીને લઘુમતી બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી પ્રેસ રિલીઝનો સંદર્ભ લો.

SM/BS/JD