પશ્ચિમ એશિયાની વિકસતી પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભારત સરકાર મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સીમલેસ (સીમલેસ) કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવામાં સક્રિયપણે વ્યસ્ત છે. નીચેની વિગતો ઉર્જા પુરવઠા, દરિયાઈ કામગીરી અને આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય નાગરિકો માટેના સમર્થનના ક્ષેત્રોમાં લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની વિગતો આપે છે.

ઉર્જા પુરવઠો અને ઈંધણની ઉપલબ્ધતા

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે હાલની ઈંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ અંગે અપડેટ શેર કર્યું છે, જેમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ને અસર કરતા ચાલુ વિકાસ વચ્ચે પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને LPG ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવી રહેલા પગલાંની રૂપરેખા આપવામાં આવી છે. એવું નોંધવામાં આવ્યું હતું કે:

જાહેર એડવાઈઝરી અને નાગરિક જાગૃતિ

• નાગરિકોને પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ગભરાટમાં ખરીદી (panic purchase) ટાળવા સલાહ આપવામાં આવે છે, કારણ કે સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખો.
• LPG ગ્રાહકોને ડિજિટલ બુકિંગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરવા અને વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
• નાગરિકોને વૈકલ્પિક ઇંધણ જેવા કે PNG અને ઇલેક્ટ્રિક અથવા ઇન્ડક્શન કૂકટોપ્સનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
• તમામ નાગરિકોને વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં તેમના દૈનિક વપરાશ દરમિયાન ઉર્જા બચાવવા માટે આગ્રહ કરવામાં આવે છે.

સરકારી સજ્જતા અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપન પગલાં

• ચાલુ ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે ડોમેસ્ટિક LPG, ડોમેસ્ટિક PNG અને CNG (ટ્રાન્સપોર્ટ) ને 100% પુરવઠો આપવામાં આવી રહ્યો છે.
• કોમર્શિયલ LPG માટે હોસ્પિટલો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત ફાર્મા, સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ, સીડ, કૃષિ વગેરેને પણ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, 2જી અને 3જી માર્ચ 2026 ના સરેરાશ દૈનિક પુરવઠાના આધારે સ્થળાંતરિત મજૂરોને 5 કિગ્રા FTL નો પુરવઠો પણ બમણો કરવામાં આવ્યો છે.
• સરકારે સપ્લાય અને ડિમાન્ડ બંને બાજુએ ઘણા તર્કસંગત પગલાં પહેલેથી જ અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદન વધારવું, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગ અંતરાલ 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી વધારવો અને પુરવઠા માટેના ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
• LPG માંગ પરનું દબાણ ઓછું કરવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે.
• કોલસા મંત્રાલયે કોલ ઇન્ડિયા અને સિંગરેણી કોલિયરીઝને નાના અને મધ્યમ ગ્રાહકોને વિતરણ માટે રાજ્યોને વધારાના કોલસાનો પુરવઠો આપવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• રાજ્યોને ઘરેલું અને વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે નવા PNG કનેક્શનની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સંકલિત પ્રયાસો અને સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓ

• રાજ્ય સરકારો આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 અને LPG કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ પુરવઠા પર નજર રાખવા અને સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર સામે પગલાં લેવા માટે સત્તા ધરાવે છે. પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG સહિતની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના પુરવઠાની સ્થિતિનું નિરીક્ષણ અને નિયમન કરવામાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સરકારોએ પ્રાથમિક ભૂમિકા ભજવવાની છે. ભારત સરકારે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને અનેક પત્રો અને VCs દ્વારા આ જ બાબતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 27.03.2026 અને 02.04.2026 ના પત્રો દ્વારા નાગરિકોને પર્યાપ્ત ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અંગે આશ્વાસન આપવા માટે સક્રિય જાહેર સંદેશાવ્યવહારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સમીક્ષા બેઠકો યોજવામાં આવી રહી છે. આ સંદર્ભમાં, 02.04.2026 (સચિવ, MoPNG ની અધ્યક્ષતામાં) અને 06.04.2026 (સચિવ, MoPNG ની અધ્યક્ષતામાં I&B અને ગ્રાહક બાબતોના સચિવો સાથે) ના રોજ બેઠકો બોલાવવામાં આવી હતી, જેમાં નીચેની બાબતો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:
  • દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ બહાર પાડવા અને નિયમિત જાહેર એડવાઈઝરી બહાર પાડવી.
  • સોશિયલ મીડિયા પર ફેક ન્યૂઝ / ખોટી માહિતી પર સક્રિયપણે નજર રાખવી અને તેનો સામનો કરવો.
  • જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા દૈનિક અમલીકરણ અભિયાનને સઘન બનાવવું અને OMCs સાથે સંકલન કરીને દરોડા અને નિરીક્ષણ ચાલુ રાખવા.
  • તેમના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કોમર્શિયલ LPG ફાળવણીના આદેશો બહાર પાડવા.
  • રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવેલા વધારાના SKO માટે SKO ફાળવણી આદેશો બહાર પાડવા.
  • PNG અપનાવવા અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવું.
  • LPG પુરવઠાને પ્રાથમિકતા આપવી, ખાસ કરીને ઘરેલું જરૂરિયાતો માટે, અને પુરવઠાની સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડરોનું લક્ષિત વિતરણ અપનાવવું.
• તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે કંટ્રોલ રૂમ અને જિલ્લા મોનિટરિંગ કમિટીઓની સ્થાપના કરી છે.
• ઘણા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પ્રેસ બ્રીફિંગ આપી રહ્યા છે/કરી રહ્યા છે.

અમલીકરણ અને દેખરેખની ક્રિયાઓ

• LPG ની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજારને રોકવા માટે દેશભરમાં અમલીકરણની કાર્યવાહી ચાલુ છે. 13.04.2026 ના રોજ, દેશભરમાં 2,950 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા.
• તાજેતરમાં 11 એપ્રિલ 2026 ના રોજ, કેરળમાં સિવિલ સપ્લાયના અધિકારીઓએ તિરુવનંતપુરમના એટિંગલ (Attingal) માં એક ખાનગી ગેસ એજન્સીના પરિસરમાંથી આશરે 500 ગેરકાયદેસર રીતે સંગ્રહિત ગેસ સિલિન્ડર જપ્ત કર્યા હતા. આ દરોડો વર્તમાન LPG અછત દરમિયાન LPG ના કાળાબજારને રોકવા માટે વિશેષ અમલીકરણનો એક ભાગ હતો. રાજ્યના વિભાગો હાલમાં આ કેસની તપાસ કરી રહ્યા છે.
• PSU OMCs એ આકસ્મિક નિરીક્ષણો મજબૂત બનાવ્યા અને ચાલુ રાખ્યા છે અને 232 LPG ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશીપ પર દંડ ફટકાર્યો છે, અને ગઈકાલ સુધી 56 LPG ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશીપને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી છે.

LPG પુરવઠો

ડોમેસ્ટિક LPG પુરવઠાની સ્થિતિ:

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે LPG પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ છે.
• LPG ડિસ્ટ્રીબ્યુટરશીપ પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ્સ (પુરવઠો ખાલી થવો) નોંધાયા નથી.
• ગઈકાલના આધારે સમગ્ર ઉદ્યોગમાં ઓનલાઈન LPG બુકિંગ વધીને 98% થયું છે.
• ડાયવર્ઝન રોકવા માટે ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી વધીને આશરે 92% થઈ ગઈ છે. DAC ગ્રાહકના નોંધાયેલા મોબાઈલ નંબર પર પ્રાપ્ત થાય છે.
• ડોમેસ્ટિક LPG સિલિન્ડરની ડિલિવરી બુકિંગ સામે સામાન્ય રહે છે.

કોમર્શિયલ LPG પુરવઠો અને ફાળવણીના પગલાં:

• કુલ કોમર્શિયલ LPG ફાળવણી વધારીને કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના આશરે 70% કરવામાં આવી છે, જેમાં 10% સુધારા-સંબંધિત ફાળવણીનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 06.04.2026 ના પત્ર દ્વારા જણાવ્યું છે કે, દરેક રાજ્યમાં સ્થળાંતરિત મજૂરોને વિતરણ માટે ઉપલબ્ધ 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડરોની દૈનિક માત્રા, તારીખ 21.03.2026 ના પત્રમાં ઉલ્લેખિત 20% ની મર્યાદા ઉપરાંત 2જી-3જી માર્ચ 2026 દરમિયાન સ્થળાંતરિત મજૂરોને સરેરાશ દૈનિક પુરવઠા (સિલિન્ડરોની સંખ્યા) ના આધારે બમણી કરવામાં આવી રહી છે. આ 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડરો તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ની મદદથી માત્ર તેમના રાજ્યના સ્થળાંતરિત મજૂરોને સપ્લાય કરવા માટે રાજ્ય સરકારના નિકાલ પર રહેશે.
• 3જી એપ્રિલ 2026 થી, PSU OMCs એ 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડરો માટે 4450 થી વધુ જાગૃતિ શિબિરોનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં 49,300 થી વધુ - 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડરોનું પણ વેચાણ થયું હતું.
• તાજેતરમાં, 12 એપ્રિલ 2026 ના રોજ મહારાષ્ટ્રના પાલઘરના બોઈસર ઇન્ડસ્ટ્રિયલ એરિયામાં IOCL દ્વારા આયોજિત 5 કિગ્રા FTL જાગૃતિ શિબિરમાંથી સારો પ્રતિસાદ જોવા મળ્યો હતો અને દિવસ દરમિયાન આશરે 800 સિલિન્ડરનું વેચાણ થયું હતું.
• 23 માર્ચ 2026 થી, 14.3 લાખથી વધુ - 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડરોનું વેચાણ થયું છે.
• 13.04.2026 ના રોજ, ફેબ્રુઆરી-26 ના મહિનામાં દૈનિક સરેરાશ 77,000 ની સામે દેશભરમાં આશરે 1.1 લાખ - 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
• IOCL, HPCL અને BPCL ના એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર્સની ત્રણ સભ્યોની સમિતિ કોમર્શિયલ LPG વિતરણનું આયોજન કરવા માટે રાજ્યના સત્તાવાળાઓ અને ઉદ્યોગ મંડળો સાથે સંકલન કરી રહી છે.
• 14 માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં કુલ 1,31,645 MT (19 કિગ્રાના 69.28 લાખથી વધુ LPG સિલિન્ડરોની સમકક્ષ) કોમર્શિયલ LPG નું વેચાણ થયું છે.
• 13.04.2026 ના રોજ, 8661 MT કોમર્શિયલ LPG (4.5 લાખથી વધુ - 19 કિગ્રાના સિલિન્ડરોની સમકક્ષ) વેચાયું હતું.

કુદરતી ગેસ પુરવઠો અને PNG વિસ્તરણ પહેલ

• ગ્રાહકોને D-PNG અને CNG (ટ્રાન્સપોર્ટ) ને 100% સપ્લાય સાથે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• ઉપલબ્ધ ઈન્વેન્ટરી અને નિર્ધારિત LNG કાર્ગો આગમનના આધારે, ફર્ટિલાઈઝર પ્લાન્ટ્સ માટે ગેસની એકંદર ફાળવણી તેમના છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના આશરે 95% સુધી પહોંચવા માટે 5% વધારવામાં આવી છે, જે 09.04.2026 થી અમલમાં આવી છે.
• CGD એકમોને હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અને કેન્ટીન જેવી વ્યાપારી સંસ્થાઓ માટે PNG કનેક્શનને પ્રાથમિકતા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે, જેથી કોમર્શિયલ LPG ની ઉપલબ્ધતા અંગેની ચિંતાઓ દૂર કરી શકાય.
• IGL, MGL, GAIL Gas અને BPCL સહિતની CGD કંપનીઓએ ઘરેલું અને વ્યાપારી PNG કનેક્શન માટે પ્રોત્સાહનોની ઓફર કરી છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD નેટવર્ક વિસ્તરણ માટે જરૂરી મંજૂરીઓ ઝડપથી આપવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 18.03.2026 ના પત્ર દ્વારા તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કોમર્શિયલ LPG ની વધારાની 10% ફાળવણીની ઓફર કરી છે, જો તેઓ LPG થી PNG માં લાંબા ગાળાના સંક્રમણમાં મદદ કરી શકે.
• 21 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પહેલેથી જ PNG વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલી વધારાની કોમર્શિયલ LPG ફાળવણી મેળવી રહ્યા છે.
• રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ અને હાઈવે મંત્રાલયે પ્રાથમિકતા પર અરજીઓ પર પ્રક્રિયા કરવા માટે 3 મહિના માટે CGD ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે એક્સિલરેટેડ એપ્રૂવલ ફ્રેમવર્ક (Accelerated Approval Framework) અપનાવ્યું છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 24.03.2026 ના ગેઝેટ દ્વારા આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ ધારો, 1955 હેઠળ કુદરતી ગેસ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો વિતરણ (પાઇપલાઇન્સ અને અન્ય સુવિધાઓ નાખવા, નિર્માણ, સંચાલન અને વિસ્તરણ દ્વારા) ઓર્ડર, 2026 સૂચિત કર્યો છે. આ ઓર્ડર સમગ્ર દેશમાં પાઇપલાઇન નાખવા અને વિસ્તરણ માટે સુવ્યવસ્થિત અને સમયમર્યાદા ધરાવતું માળખું પૂરું પાડે છે, મંજૂરીઓ અને જમીન સુધીની પહોંચમાં થતા વિલંબને દૂર કરે છે અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિત કુદરતી ગેસ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના ઝડપી વિકાસને સક્ષમ બનાવે છે. તે PNG નેટવર્ક વૃદ્ધિને વેગ આપવા, લાસ્ટ-માઇલ કનેક્ટિવિટી વધારવા અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફ સંક્રમણને સમર્થન આપવાની અપેક્ષા રાખે છે, જેનાથી ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને ભારતની ગેસ-આધારિત અર્થવ્યવસ્થાને આગળ વધારશે.
• PNGRB એ CGD એકમોને D-PNG કનેક્શન્સ ઝડપથી આપવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ઉપરાંત, PNG વિસ્તરણમાં વેગ જાળવી રાખવા માટે નેશનલ PNG ડ્રાઈવ 2.0 હવે 30.06.2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
• સ્વચ્છ, વધુ સુરક્ષિત અને સ્વનિર્ભર ઉર્જા ભવિષ્યને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, ભારત સરકારે એક મોડેલ ડ્રાફ્ટ સ્ટેટ CBG પોલિસી વિકસાવી છે. આ મોડેલ પોલિસી રાજ્યોને CBG વિકાસ માટે તેમની પોતાની રોકાણકાર-મૈત્રીપૂર્ણ અને અમલીકરણ-લક્ષી ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે સક્ષમ કરવા માટે એક વ્યાપક લવચીક માર્ગદર્શક માળખા તરીકે સેવા આપવા માટે બનાવાયેલ છે. જે રાજ્યો આ પસંદ કરશે, તેમને કોમર્શિયલ LPG ની વધારાની ફાળવણીના આગામી હપ્તા માટે પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે.
• માર્ચ 2026 થી, આશરે 4.40 લાખ PNG કનેક્શન ગેસિફાઇડ કરવામાં આવ્યા છે અને આશરે 4.88 લાખ વધારાના ગ્રાહકોએ નવા કનેક્શન માટે નોંધણી કરાવી છે.
• 13.04.2026 સુધીમાં, 33,000 થી વધુ PNG ગ્રાહકોએ MYPNGD.in વેબસાઇટ દ્વારા તેમના LPG કનેક્શન સરેન્ડર કર્યા છે.

ક્રૂડની સ્થિતિ અને રિફાઇનરી કામગીરી

• તમામ રિફાઇનરીઓ પર્યાપ્ત ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરી સાથે ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્યરત છે, જ્યારે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક જાળવવામાં આવી રહ્યો છે.
• સ્થાનિક વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી ઘરેલું LPG ઉત્પાદન વધારવામાં આવ્યું છે.
• ભારત સરકારે તારીખ 01.04.2026 ના ઓર્ડર દ્વારા ભારતમાં પેટ્રોકેમિકલ કોમ્પ્લેક્સ સહિતની રિફાઇનિંગ કંપનીઓને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ વિભાગ, કેમિકલ્સ અને પેટ્રો કેમિકલ્સ વિભાગ વગેરે જેવા મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો માટે C3 અને C4 પ્રવાહના ચોક્કસ લઘુત્તમ જથ્થાને ઉપલબ્ધ કરાવવાની મંજૂરી આપી છે. ઉપરોક્ત વિભાગો સાથે સંબંધિત કંપનીઓ માટે 800 MT/દિવસની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

રિટેલ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા અને કિંમતના પગલાં

• દેશભરમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.
• મધ્ય પૂર્વની કટોકટીથી ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે; જોકે, ગ્રાહકોના રક્ષણ માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં લિટર દીઠ ₹10નો ઘટાડો કર્યો છે.
• ભારત સરકારે 11.04.2026 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા ઘરેલું બજારમાં આ ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડીઝલ પરની નિકાસ લેવી વધારીને રૂ. 55.50 પ્રતિ લિટર અને ATF પર રૂ. 42 પ્રતિ લિટર કરી છે.
• પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ યથાવત છે અને રિટેલ આઉટલેટ્સ પર કોઈ વધારો થયો નથી.

કેરોસીનની ઉપલબ્ધતા અને વિતરણના પગલાં

• નિયમિત ફાળવણી ઉપરાંત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને 48,000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
• 18 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ SKO ફાળવણીના આદેશો બહાર પાડ્યા છે, જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે કોઈ જરૂરિયાત હોવાનો નિર્દેશ આપ્યો નથી.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા આ ક્ષેત્રમાં કાર્યરત ભારતીય જહાજો અને ખલાસીઓની સુરક્ષા માટે જરૂરી પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું કે:

• આ પ્રદેશમાં તમામ ભારતીય ખલાસીઓ સુરક્ષિત છે અને છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી.
• DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમે સક્રિય થયા પછી 6,292 કોલ અને 13,228 થી વધુ ઈમેલ હેન્ડલ કર્યા છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 219 કોલ અને 361 ઈમેલનો સમાવેશ થાય છે.
• DG શિપિંગે અત્યાર સુધીમાં 2,262 થી વધુ ભારતીય ખલાસીઓના સુરક્ષિત પ્રત્યાવર્તન (repatriation) ની સુવિધા આપી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં ગલ્ફ ક્ષેત્રના વિવિધ સ્થળોએથી 85 ખલાસીઓનો સમાવેશ થાય છે.
• સમગ્ર ભારતમાં બંદર કામગીરી સામાન્ય રીતે ચાલુ છે અને કોઈ ભીડ નોંધાઈ નથી.
• ભારતીય ખલાસીઓના કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે મંત્રાલય વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશનો અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે નજીકથી સંકલન કરવાનું ચાલુ રાખે છે.

આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

સમગ્ર ક્ષેત્રમાં, ભારતીય મિશનો અને પોસ્ટ્સ ભારતીય સમુદાય સાથે નજીકના સંપર્કમાં રહે છે, જ્યારે તેમની સુરક્ષા અને સુખાકારી માટે સહાય પૂરી પાડવાનું અને જરૂરી એડવાઈઝરીઓ બહાર પાડવાનું ચાલુ રાખે છે. વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા જાણ કરવામાં આવ્યા મુજબ:

• વિદેશ મંત્રાલયે પશ્ચિમ એશિયાના દેશો સાથે તેનો સંપર્ક ચાલુ રાખ્યો છે.
• વિદેશ મંત્રીએ કુવૈતના વિદેશ મંત્રી સાથે વાત કરી હતી. તેમણે પ્રાદેશિક સ્થિતિ અને ભારતીય સમુદાયની સુખાકારી અંગે ચર્ચા કરી હતી.
• વિદેશ મંત્રીએ ઇઝરાયેલના વિદેશ મંત્રી સાથે પણ વાત કરી અને પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષના વિવિધ પાસાઓ પર ચર્ચા કરી.
• વધુમાં, વિદેશ મંત્રીએ સિંગાપોર અને ઓસ્ટ્રેલિયાના વિદેશ મંત્રીઓ સાથે પણ વાત કરી જેમાં તેઓએ પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષ અંગેના વિચારો શેર કર્યા.
• સરકાર ગલ્ફ અને પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રના વિકાસ પર નજીકથી નજર રાખવાનું ચાલુ રાખે છે.
• માહિતીના વધુ સારા આદાનપ્રદાન અને સંકલન માટે વિદેશ મંત્રાલય રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે.
• આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય સમુદાયની સલામતી, સુરક્ષા અને કલ્યાણ સુનિશ્ચિત કરવા પર પ્રયાસો કેન્દ્રિત છે.
• ભારતીય મિશનો અને પોસ્ટ્સ ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે અને ભારતીય નાગરિકોને સક્રિયપણે મદદ કરી રહ્યા છે. તેઓ સ્થાનિક સરકારો સાથે નજીકના સંપર્કમાં રહે છે.
• સ્થાનિક સરકારની માર્ગદર્શિકા, ફ્લાઇટ અને મુસાફરીની પરિસ્થિતિઓ અને કોન્સ્યુલર સેવાઓ અને આપણા સમુદાયને ટેકો આપવા માટે હાથ ધરવામાં આવેલા વિવિધ કલ્યાણકારી પગલાં વિશેની માહિતી સહિતની અપડેટ કરેલી એડવાઈઝરીઓ નિયમિતપણે બહાર પાડવામાં આવે છે.
• આપણા મિશનો આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો, વ્યાવસાયિક જૂથો, ભારતીય કંપનીઓ અને અન્ય હિતધારકો સાથે સક્રિયપણે જોડાયેલા રહે છે.
• આપણા મિશનો આ પ્રદેશમાં જહાજો પરના ભારતીય ક્રૂ સભ્યોને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ અને એજન્સીઓ સાથે સંકલન કરવા, કોન્સ્યુલર સહાય આપવા અને ભારત પરત આવવાની વિનંતીઓની સુવિધા આપવા સહિતની તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે.
• જે દેશોમાં હવાઈ ક્ષેત્ર ખુલ્લું રહે છે ત્યાંથી ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ થવાનું ચાલુ છે. 28 ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં અંદાજે 9,55,000 મુસાફરોએ આ ક્ષેત્રમાંથી ભારતનો પ્રવાસ કર્યો છે.
• UAE માં, એરલાઇન્સ ઓપરેશનલ અને સેફ્ટી કન્સિડરેશનના આધારે UAE અને ભારત વચ્ચે મર્યાદિત નોન-શિડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આજે અંદાજે 100 ફ્લાઇટ્સની અપેક્ષા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટ પરથી ભારતના સ્થળો માટે ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ થવાનું ચાલુ છે.
• કતાર એરસ્પેસ આંશિક રીતે ખુલ્લી હોવાથી, કતાર એરવેઝ આજે ભારત માટે અંદાજે 10 ફ્લાઈટ્સ ઓપરેટ કરે તેવી અપેક્ષા છે.
• કુવૈત એરસ્પેસ બંધ છે. કુવૈતની જઝીરા એરવેઝ અને કુવૈત એરવેઝ સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારત માટે નોન-શિડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ ફ્લાઈટ્સ ચલાવી રહી છે. કુવૈતથી ભારતીય નાગરિકોની ભારત મુસાફરી સાઉદી અરેબિયા દ્વારા સુવિધાજનક બનાવવાનું ચાલુ છે.
• બહેરીન એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. ગલ્ફ એર ટૂંક સમયમાં બહેરીનથી ભારત માટે મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી શરૂ કરે તેવી અપેક્ષા છે અને હાલમાં તે સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારત માટે નોન-શિડ્યુલ્ડ ફ્લાઇટ્સ ચલાવી રહી છે. બહેરીનથી ભારતીય નાગરિકોની મુસાફરી સાઉદી અરેબિયાથી ભારત સુધી સુવિધાજનક બનાવવાનું ચાલુ છે.
• તેહરાન સ્થિત એમ્બેસીએ અત્યાર સુધી ઈરાનથી આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન થઈને ભારતની આગળની મુસાફરી માટે 2,313 ભારતીય નાગરિકોની અવરજવરની સુવિધા આપી છે. આમાં 1028 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને 657 ભારતીય માછીમારોનો સમાવેશ થાય છે.
• ઇઝરાયેલ એરસ્પેસ મર્યાદિત ફ્લાઇટ કામગીરી સાથે આંશિક રીતે ખુલ્લી છે. જોર્ડન અને ઇજિપ્ત દ્વારા ઇઝરાયેલથી ભારતીય નાગરિકોની મુસાફરીની સુવિધા આપવામાં આવી રહી છે.
• ઇરાક એરસ્પેસ ખુલ્લી છે. ઇરાકી એરવેઝે ભારત માટે ફ્લાઇટ્સ ફરી શરૂ કરી છે. જોર્ડન અને સાઉદી અરેબિયા દ્વારા ઇરાકથી ભારતીય નાગરિકોની મુસાફરીની સુવિધા આપવામાં આવી રહી છે.

SM/DK/JD