મધ્ય એશિયામાં બદલાતી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારત સરકાર નાગરિકોને માહિતગાર રાખવા માટે નિયમિત અપડેટ્સ આપવાનું ચાલુ રાખે છે. આ સંદર્ભમાં, આજે નેશનલ મીડિયા સેન્ટર ખાતે એક મીડિયા બ્રીફિંગ યોજવામાં આવી હતી, જ્યાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગો અને વિદેશ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ ઇંધણની ઉપલબ્ધતા, દરિયાઈ કામગીરી, પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોને આપવામાં આવતી સહાય અને એકંદર સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં વિશે માહિતી શેર કરી હતી. કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલય તથા નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ પણ આ સંદર્ભમાં ભાગ લીધો હતો અને મીડિયાને માહિતગાર કર્યા હતા.

કૃષિ ક્ષેત્રનું અપડેટ

કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલયે મધ્ય એશિયાના વિકાસની કૃષિ ક્ષેત્ર પર સંભવિત અસર અને વિક્ષેપોને ઘટાડવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં વિશે અપડેટ શેર કર્યું હતું. મંત્રાલયે માહિતી આપી કે:

બિયારણ ક્ષેત્ર (Seed Sector):

• ખરીફ 2026 માટે બિયારણની આરામદાયક ઉપલબ્ધતા છે, જેમાં 185.74 લાખ ક્વિન્ટલની ઉપલબ્ધતા સામે 166.46 લાખ ક્વિન્ટલની જરૂરિયાત છે, જેના પરિણામે આશરે 19.29 લાખ ક્વિન્ટલનો વધારો (surplus) છે.
• ડાંગર 80.9 લાખ ક્વિન્ટલ, સોયાબીન 35.7 લાખ ક્વિન્ટલ, મગફળી 21.1 લાખ ક્વિન્ટલ, મકાઈ 11.9 લાખ ક્વિન્ટલ અને કઠોળ (તુવેર, મગ, અડદ) સહિતના મુખ્ય પાકોમાં સરપ્લસ સ્થિતિ છે.
• મકાઈ માટે બિયારણ સૂકવવા માટે LPG/PNG ની પ્રાથમિકતાના ધોરણે ફાળવણી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી છે, સાથે જ ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દ્વારા અવિરત ઇંધણ પુરવઠો પૂરો પાડવામાં આવી રહ્યો છે.
• ખરીફ અને રવિ 2026 બંને માટે બિયારણ ઈનપુટ્સ પણ તૈયાર છે.

ખાતર (Fertilizers):

• રાજ્યો સાથે પરામર્શ કરીને ખરીફ 2026 માટે ખાતરની જરૂરિયાત 390.54 LMT અંદાજવામાં આવી છે, જેની સામે 180 LMT (46%) ઓપનિંગ સ્ટોક તરીકે ઉપલબ્ધ છે - જે સામાન્ય પ્રી-સીઝન સ્તર (આશરે 33%) કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે; ઉપલબ્ધતા વધારવા માટે વધુ પ્રયાસો ચાલુ છે અને સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે કે કોઈપણ તબક્કે કૃષિ ઈનપુટ્સ અને રસાયણોની અછત ન થાય.
• ખાતરના વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ અને સમયસર તથા વ્યવસ્થિત અંતિમ માઇલ ડિલિવરી (last-mile delivery) સુનિશ્ચિત કરવા માટે 30.03.2026 ના રોજ DA&FW, ખાતર વિભાગ અને રાજ્ય સચિવોની બેઠક યોજાઈ હતી.
• રાજ્યોને વિશેષ ઝુંબેશ ચલાવવા વિનંતી કરવામાં આવી છે જેથી સંગ્રહખોરી કે કાળાબજાર, અથવા સરહદ પારની દાણચોરી અથવા બિન-કૃષિ ઉપયોગ માટે ખાતરનું ડાયવર્ઝન ન થાય.
• ગયા વર્ષે ગ્રામ પંચાયત, સબ-ડિવિઝનલ અને જિલ્લા સ્તરે સ્થાપિત 'ધરતી માતા બચાવો આંદોલન સમિતિઓ' માટે ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવી હતી. રાજ્યોને મોનિટરિંગ તેમજ સમાન વિતરણ માટે આ સ્થાનિક સમિતિઓને ફરીથી ગતિશીલ કરવા વિનંતી કરવામાં આવી છે.
• મધ્ય પ્રદેશ, હરિયાણા અને તેલંગાણા જેવા રાજ્યો દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી નવીન પદ્ધતિઓ રાજ્યો સાથે શેર કરવામાં આવી હતી જેનાથી ખાતરનું વિતરણ સરળ બન્યું હતું.

એગ્રોકેમિકલ્સ (Agrochemicals):

• એગ્રોકેમિકલ્સ ત્રણ પ્રકારના હોય છે - જંતુનાશકો (Insecticides), હર્બિસાઇડ્સ (Herbicides) અને ફૂગનાશકો (Fungicides). ભારત એગ્રોકેમિકલ્સના મોટા ઉત્પાદકોમાંનું એક છે. એગ્રોકેમિકલ્સ પૂરતી માત્રામાં ઉપલબ્ધ છે.
• 2025-26 દરમિયાન (ફેબ્રુઆરી 2026 સુધી) એગ્રોકેમિકલ્સનું કુલ ઉત્પાદન 2,61,099 MT છે. કુલ અંદાજિત માંગ 74,266 MT છે, જેમાંથી ખરીફ 2026 દરમિયાન આશરે 42,000 MT ની જરૂર છે.
• ઉદ્યોગો અને રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સતત સંવાદ અને સાપ્તાહિક મોનિટરિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
• મલ્ટી-સ્ટેકહોલ્ડર સંકલિત અભિગમ દ્વારા નકલી અને બનાવટી જંતુનાશકો પર કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.
• રાજ્યોના સહયોગથી ઈન્ટિગ્રેટેડ પેસ્ટ મેનેજમેન્ટ (IPM) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.
• જૈવિક જંતુનાશકો અને ટકાઉ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવા સાથે ખેડૂત જાગૃતિ, દેખરેખ, જંતુ મોનિટરિંગ અને ચોકસાઇ પૂર્વકની સલાહ (precision advisory) ને મજબૂત બનાવવામાં આવી રહી છે.

કૃષિ ચીજવસ્તુઓની ભાવની સ્થિતિ:

• કૃષિ ચીજવસ્તુઓના ભાવ મોટાભાગે સ્થિર છે અને તેના પર ઝીણવટભરી નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
• ટામેટા, ડુંગળી અને બટાકાના પાકના ભાવ મર્યાદામાં છે અને ત્રણેયના ભાવમાં થોડો સુધારો જોવા મળી રહ્યો છે.

ઊર્જા પુરવઠો અને ઇંધણની ઉપલબ્ધતા

પ્રવર્તમાન ઇંધણ પુરવઠાની સ્થિતિ વિશે અપડેટ શેર કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં મધ્ય એશિયામાં ચાલી રહેલી પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો અને LPG ની અવિરત ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવતા પગલાં પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો. નોંધવામાં આવ્યું હતું કે:

ક્રૂડ અને રિફાઇનરીઓ:

• તમામ રિફાઇનરીઓ ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કાર્યરત છે, જેમાં પૂરતી ક્રૂડ ઇન્વેન્ટરી ઉપલબ્ધ છે. દેશ પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક પણ જાળવી રહ્યો છે.
• ઘરેલું વપરાશને ટેકો આપવા માટે રિફાઇનરીઓમાંથી સ્થાનિક LPG ઉત્પાદનમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે.

રિટેલ આઉટલેટ્સ:

• દેશભરમાં તમામ રિટેલ આઉટલેટ્સ સામાન્ય રીતે કાર્યરત છે.
• પેટ્રોલ અને ડીઝલના નિયમિત છૂટક ભાવ યથાવત છે.
• મધ્ય પૂર્વના સંકટને કારણે ક્રૂડના ભાવમાં અસાધારણ વધારો થયો છે. ગ્રાહકોને સુરક્ષિત રાખવા માટે ભારત સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં લિટર દીઠ 10 રૂપિયાનો ઘટાડો કર્યો છે.
• સરકારે સ્થાનિક ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ડીઝલ પર લિટર દીઠ રૂ. 21.5 અને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) પર રૂ. 29.5 ની નિકાસ લેવી (export levy) લાદી છે.
• અફવાઓને કારણે અમુક વિસ્તારોમાં ગભરાટમાં ખરીદી (panic buying) ના કિસ્સાઓ જોવા મળ્યા છે, જેના પરિણામે અસાધારણ રીતે વધુ વેચાણ અને રિટેલ આઉટલેટ્સ પર ભીડ જોવા મળી છે. જોકે, દેશના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે.
• સરકારે અફવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવાની તેની સલાહ પુનરોચ્ચાર કરી છે અને રાજ્ય સરકારોને પ્રેસ બ્રીફિંગ દ્વારા સાચી માહિતી પ્રસારિત કરવા વિનંતી કરી છે.

કુદરતી ગેસ (Natural Gas):

• ઘરેલું PNG અને CNG પરિવહનને 100% પુરવઠા સાથે ગ્રાહકોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• ગ્રીડ પર જોડાયેલા ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકોને પુરવઠો તેમના સરેરાશ વપરાશના 80% છે.
• CGD સંસ્થાઓને રેસ્ટોરાં, હોટલ અને કેન્ટીન જેવા વ્યાપારી મથકો માટે PNG જોડાણોને પ્રાથમિકતા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.
• કાર્યરત યુરિયા પ્લાન્ટ્સને પુરવઠો તેમના છેલ્લા છ મહિનાના સરેરાશ વપરાશના આશરે 70-75% પર સ્થિર છે. પુરવઠો જાળવવા માટે વધારાના LNG અને RLNG મંગાવવામાં આવી રહ્યા છે.
• ફર્ટિલાઇઝર પ્લાન્ટ્સ સહિતના ઔદ્યોગિક ગ્રાહકોને સ્પૉટ ધોરણે વધારાની જરૂરિયાતો જણાવવા સલાહ આપવામાં આવી છે.
• IGL, MGL, GAIL Gas અને BPCL જેવી CGD કંપનીઓએ ઘરેલું અને વ્યાપારી PNG જોડાણો માટે પ્રોત્સાહનોની ઓફર કરી છે.
• સરકારે રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને કેન્દ્રીય મંત્રાલયોને CGD વિસ્તરણ માટેની મંજૂરીઓમાં ઝડપ લાવવા વિનંતી કરી છે.
• PNG વિસ્તરણ સુધારાઓ સાથે જોડાયેલા રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને વ્યાપારી LPG ના વધારાના 10% ફાળવણીની ઓફર કરવામાં આવી છે, અને તે મુજબ ભલામણો કરવામાં આવી છે.
• PNGRB એ CGD સંસ્થાઓને શાળાઓ, હોસ્ટેલ અને સામુદાયિક રસોડા જેવી સંસ્થાઓ માટે જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં પાંચ દિવસમાં PNG જોડાણોને પ્રાથમિકતા આપવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
• માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે ત્રણ મહિના માટે CGD ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ત્વરિત મંજૂરી માળખું અપનાવ્યું છે.
• સરકારે પાઇપલાઇન વિસ્તરણને સુવ્યવસ્થિત કરવા અને અંતિમ માઇલ કનેક્ટિવિટી સુધારવા માટે 'નેચરલ ગેસ એન્ડ પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ઓર્ડર, 2026' સૂચિત કર્યો છે.
• સંરક્ષણ મંત્રાલયે સંરક્ષણ રહેણાંક વિસ્તારોમાં PNG ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ઝડપી બનાવવા માટે ટૂંકા ગાળાની નીતિમાં સુધારો જારી કર્યો છે.
• PNGRB એ D-PNG જોડાણોને વેગ આપવા નિર્દેશ આપ્યો છે અને 'નેશનલ PNG ડ્રાઈવ 2.0' ને 30.06.2026 સુધી લંબાવી છે.
• માર્ચ દરમિયાન 3.25 લાખથી વધુ જોડાણોમાં ગેસ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો, અને 2.85 લાખથી વધુ નવા જોડાણો સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. 3.5 લાખ નવા ગ્રાહકોએ જોડાણો માટે નોંધણી કરાવી છે.

LPG:

• પ્રવર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને કારણે LPG નો પુરવઠો પ્રભાવિત થવાનું ચાલુ છે.
• ઘરેલું LPG ગ્રાહકો માટે ભાવમાં કોઈ વધારો નહીં.
• LPG વિતરકો (distributorships) પર કોઈ ડ્રાય-આઉટ (સ્ટોક ખતમ થવો) નોંધાયો નથી.
• ઓનલાઈન LPG બુકિંગ વધીને 92% થયું છે.
• ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ (DAC) આધારિત ડિલિવરી 53% થી વધીને 81% થઈ છે.
• ગઈકાલે 60 લાખથી વધુ ઘરેલું LPG સિલિન્ડરોની ડિલિવરી કરવામાં આવી હતી.
• વ્યાપારી LPG નો પુરવઠો કટોકટી પૂર્વેના સ્તરના 70% સુધી વધારવામાં આવ્યો છે. રેસ્ટોરાં, હોટલ, ઉદ્યોગો અને સામુદાયિક રસોડા જેવા ક્ષેત્રો માટે વધારાની ફાળવણીને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.
• 23 માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં 3.9 લાખથી વધુ 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડરો વેચાયા છે.
• ગઈકાલે 65,000 થી વધુ 5 કિગ્રા FTL સિલિન્ડરો વેચાયા હતા.
• 14 માર્ચ 2026 થી અત્યાર સુધીમાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા આશરે 55,622 MT વ્યાપારી LPG ઉપાડવામાં આવ્યો છે.

કેરોસીન:

• તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને 48,000 KL કેરોસીનની વધારાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
• PDS SKO-મુક્ત રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં નિયુક્ત PSU OMC આઉટલેટ્સ દ્વારા વિતરણ સક્ષમ કરવામાં આવ્યું છે.
• 17 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કર્યા છે, જ્યારે હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખે કોઈ જરૂરિયાત જણાવી નથી.

રાજ્ય સરકારો / કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની ભૂમિકા:

• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો આવશ્યક ચીજવસ્તુ ધારો, 1955 અને LPG કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર સામે પગલાં લેવા માટે સત્તા ધરાવે છે.
• રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને વિનંતી કરવામાં આવી છે કે:
  • દૈનિક પ્રેસ બ્રીફિંગ સંસ્થાકીય બનાવવી અને જાહેર સલાહ (advisories) જારી કરવી.
  • કંટ્રોલ રૂમ અને હેલ્પલાઇન સેટ કરવી.
  • ખોટી માહિતીનું નિરીક્ષણ અને સામનો કરવો.
  • અમલીકરણ ઝુંબેશ અને તપાસ તેજ બનાવવી.
  • LPG અને SKO ફાળવણીના આદેશો જારી કરવા.
  • CGD વિસ્તરણને ફાસ્ટ-ટ્રેક કરવું.
  • PNG અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવું.
  • સંકલન માટે નોડલ અધિકારીઓની નિમણૂક કરવી.
• હાલમાં 17 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પ્રેસ બ્રીફિંગ કરી રહ્યા છે.

અમલીકરણ કાર્યવાહી:

• સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર તપાસવા માટે 2800 થી વધુ દરોડા પાડવામાં આવ્યા છે, જેમાં આશરે 500 સિલિન્ડરો જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે.
• PSU OMCs એ રિટેલ આઉટલેટ્સ અને LPG વિતરકો પર 1100 થી વધુ આકસ્મિક તપાસ કરી છે.
• LPG વિતરકોને 560 થી વધુ કારણદર્શક નોટિસો (show cause notices) જારી કરવામાં આવી છે.

સરકારી પગલાં:

• આ યુદ્ધની સ્થિતિ હોવા છતાં, સરકારે હોસ્પિટલો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની સાથે ઘરેલું LPG અને PNG ને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપી છે.
• સરકારે પુરવઠા અને માંગ બંને બાજુએ અનેક તર્કસંગત પગલાં પહેલેથી જ અમલમાં મૂક્યા છે, જેમાં રિફાઇનરી ઉત્પાદનમાં વધારો, શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગ અંતરાલ 21 થી વધારીને 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસ સુધી વધારવા અને પુરવઠા માટે ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપવાનો સમાવેશ થાય છે.
• LPG માંગ પરનું દબાણ ઘટાડવા માટે કેરોસીન અને કોલસા જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણના વિકલ્પોની ઓફર કરવામાં આવી છે.
• કોલસા મંત્રાલયે નાના, મધ્યમ અને અન્ય ગ્રાહકોને કોલસો વહેંચવા માટે રાજ્યોને વધુ જથ્થો ફાળવવા કોલ ઇન્ડિયા અને સિંગરેની કોલિયરીઝને આદેશ જારી કરી દીધો છે.
• રાજ્યોને ઘરેલું અને વ્યાપારી બંને ગ્રાહકો માટે નવા PNG જોડાણોની સુવિધા આપવા સલાહ આપવામાં આવી છે.

જાહેર સલાહ:

• સરકાર પેટ્રોલ, ડીઝલ અને LPG ની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે. પેટ્રોલ, ડીઝલની ગભરાટમાં ખરીદી અને LPG નું બુકિંગ કરવાનું ટાળો.
• અફવાઓથી સાવધ રહો અને સાચી માહિતી માટે સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખો.
• LPG માટે, નાગરિકોને વિનંતી કરવામાં આવે છે કે–
  • બુકિંગ માટે ડિજિટલ મોડનો ઉપયોગ કરો.
  • LPG વિતરકોની મુલાકાત લેવાનું ટાળો.
• નાગરિકોને PNG, ઇન્ડક્શન/ઇલેક્ટ્રિક કૂકટોપ્સ વગેરે જેવા વૈકલ્પિક ઇંધણનો ઉપયોગ કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
• વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં, તમામ નાગરિકોને તેમના દૈનિક વપરાશમાં ઊર્જા બચાવવા માટે જરૂરી પ્રયાસો કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.

એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ના ભાવ

નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે ATF ના ભાવ અંગે અપડેટ શેર કર્યું હતું. તેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે:

• ભારતીય ઉડ્ડયન ઉદ્યોગે સ્થાનિક રૂટ પર સ્થાનિક શેડ્યૂલ કેરિયર્સ માટે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ના ભાવમાં 25% નો મર્યાદિત વધારો કરવાના ભારત સરકારના નિર્ણયને આવકાર્યો છે.
• મધ્ય એશિયામાં વિક્ષેપોને કારણે ઉદ્ભવેલા અભૂતપૂર્વ વૈશ્વિક ઊર્જા ભાવના ઉછાળા વચ્ચે આ પગલું મહત્વપૂર્ણ રાહત આપે છે.
• આ હસ્તક્ષેપ સુનિશ્ચિત કરે છે કે ભારતીય કેરિયર્સના સ્થાનિક સંચાલન ખર્ચ મેનેજ કરી શકાય તેવા રહે.
• ભારતીય કેરિયર્સ માટે જ્યાં ઇંધણ સામાન્ય રીતે કુલ સંચાલન ખર્ચના લગભગ 40% હિસ્સો ધરાવે છે; આ માપેલો વધારો સમગ્ર ઉદ્યોગમાં સંભવિત વિક્ષેપને રોકવામાં મદદ કરે છે.
• ATF ના ભાવમાં 25% નો મર્યાદિત વધારો એરલાઇન્સને સ્થાનિક મુસાફરો માટે સ્પર્ધાત્મક ભાવ જાળવી રાખવા માટે સક્ષમ બનાવે છે, જે માર્કેટ-લિંક્ડ પ્રાઈસિંગ હેઠળ જરૂરી વધારાના ફ્યુઅલ સરચાર્જની જરૂરિયાતને ટાળે છે.
• ભારતીય એરલાઇન્સે જણાવ્યું છે કે મુસાફરોના હિતોનું રક્ષણ કરવા અને ક્ષેત્રીય સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરવાની સાથે પડકારરૂપ વૈશ્વિક વાતાવરણમાં ઓપરેશનલ સ્થિરતા અને નાણાકીય ટકાઉપણું જાળવવા માટે આવા માપેલા પગલાં આવશ્યક છે.
• દૈનિક ધોરણે 4.5 લાખથી વધુ મુસાફરો સ્થાનિક રૂટ પર મુસાફરી કરે છે. આજે સવારે કરવામાં આવેલી આ જાહેરાતથી આ તમામ મુસાફરોને ફાયદો થશે.
• સરકારની પ્રાથમિકતા હવાઈ મુસાફરી સુલભ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવાની છે. આ પગલું કાર્ગોની સરળ હેરફેર સુનિશ્ચિત કરીને અને વેપાર તથા લોજિસ્ટિક્સ માટે મહત્વપૂર્ણ હવાઈ કનેક્ટિવિટી જાળવી રાખીને વ્યાપક અર્થતંત્રને પણ ટેકો આપશે.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને શિપિંગ કામગીરી

પર્શિયન ગલ્ફમાં વર્તમાન દરિયાઈ પરિસ્થિતિ વિશે અપડેટ શેર કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં આ ક્ષેત્રમાં ભારતીય જહાજો અને ક્રૂની સલામતી અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવતા પગલાંની રૂપરેખા આપવામાં આવી હતી. તેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે:

• બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશન અને દરિયાઈ હિતધારકોના સંકલન સાથે મધ્ય એશિયા ક્ષેત્રમાં બદલાતી પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે.
• પ્રદેશમાં તમામ ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે અને છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો સાથે સંકળાયેલી કોઈ ઘટના નોંધાઈ નથી. પરિસ્થિતિ સ્થિર છે અને તાજેતરના સમયમાં કોઈ ઘટના બની નથી.
• પશ્ચિમ પર્શિયન ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં 485 ભારતીય નાવિકો સાથે કુલ 18 ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજો હાજર છે. ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ શિપિંગ, જહાજ માલિકો, RPSL એજન્સીઓ અને ભારતીય મિશન સાથે સંકલન સાધીને પરિસ્થિતિ પર સક્રિયપણે નજર રાખી રહ્યું છે.
• DG શિપિંગ કંટ્રોલ રૂમ 24×7 કાર્યરત છે અને સક્રિય થયા પછી અત્યાર સુધીમાં કુલ 4,769 કોલ અને 9,599 થી વધુ ઇમેઇલ્સ સંભાળ્યા છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 70 કોલ અને 245 ઇમેઇલ્સ અને છેલ્લા 48 કલાકમાં 214 કોલ અને 535 ઇમેઇલ્સનો સમાવેશ થાય છે.
• DG શિપિંગે અત્યાર સુધીમાં પ્રદેશમાંથી 964 થી વધુ ભારતીય નાવિકોને સુરક્ષિત રીતે સ્વદેશ પરત લાવવાની સુવિધા આપી છે, જેમાં છેલ્લા 24 કલાકમાં 5 નાવિકોનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારતભરમાં પોર્ટ કામગીરી સામાન્ય છે અને છેલ્લા 24 કલાકમાં કોઈ ભીડ (congestion) નોંધાઈ નથી અને તે સ્થિર રહેવાનું ચાલુ છે. ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ગોવા, કેરળમ, આંધ્રપ્રદેશ અને પુડુચેરીના સ્ટેટ મેરીટાઇમ બોર્ડ્સે સરળ કામગીરીની પુષ્ટિ કરી છે.
• મંત્રાલય નાવિકોની સુરક્ષા, કલ્યાણ અને અવિરત દરિયાઈ કામગીરી સુનિશ્ચિત કરવા વિદેશ મંત્રાલય, ભારતીય મિશન અને દરિયાઈ હિતધારકો સાથે ગાઢ સંકલન જાળવી રાખવાનું ચાલુ રાખશે.

પ્રદેશમાં ભારતીય નાગરિકોની સુરક્ષા

વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા ભારતીય મિશન દ્વારા ચાલુ સહાય સહિત પ્રદેશના નવીનતમ વિકાસ વિશે પણ અપડેટ શેર કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે:

• વિદેશ મંત્રીએ પોર્ટુગીઝ વિદેશ મંત્રી મહામહિમ શ્રી પાઉલો રેન્જેલ સાથે વાતચીત કરી હતી. બંને પક્ષોએ મધ્ય એશિયાના સંઘર્ષ પર વિચારોનું આદાનપ્રદાન કર્યું અને દ્વિપક્ષીય સહયોગને વધુ મજબૂત કરવા પર ચર્ચા કરી.
• તેહરાનમાં ભારતીય દૂતાવાસે 818 વિદ્યાર્થીઓ સહિત 1,171 ભારતીય નાગરિકોને આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાનમાં જમીની સરહદો દ્વારા ઈરાનમાંથી બહાર નીકળવાની સુવિધા પૂરી પાડી છે. આમાંથી 977 આર્મેનિયામાં અને 194 અઝરબૈજાનમાં પ્રવેશ્યા છે. ઈરાનથી ભારતીય નાગરિકોના સુરક્ષિત પરિવહનની સુવિધામાં સહકાર આપવા બદલ આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાનના સત્તાધિશોનો આભાર વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે.
• વિદેશ મંત્રાલય ખાડી અને મધ્ય એશિયા ક્ષેત્રમાં બદલાતી પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે, જેમાં ભારતીય સમુદાયની સલામતી, સુરક્ષા અને કલ્યાણ સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે.
• ભારતીય નાગરિકો અને તેમના પરિવારોને સહાય કરવા માટે એક સમર્પિત વિશેષ કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત છે, જેમાં રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સતત સંકલન જાળવવામાં આવે છે.
• સમગ્ર પ્રદેશમાં ભારતીય મિશન અને પોસ્ટ્સ ચોવીસ કલાક હેલ્પલાઇન સાથે સતત કામ કરી રહ્યા છે, નિયમિત એડવાઈઝરી જારી કરી રહ્યા છે અને ભારતીય સમુદાયના સંગઠનો, સંસ્થાઓ અને ભારતીય કંપનીઓ સાથે ગાઢ જોડાણ જાળવી રહ્યા છે, જ્યારે સ્થાનિક સરકારો સાથે નજીકના સંપર્કમાં છે.
• મિશનો ભારતીય નાગરિકોના મુદ્દાઓ અને ચિંતાઓને સક્રિયપણે ઉકેલી રહ્યા છે, જેમાં વિઝા સુવિધા, કોન્સ્યુલર સેવાઓ, હવાઈ ક્ષેત્રના નિયંત્રણો વચ્ચે પડોશી દેશો દ્વારા પરિવહનની સુવિધા અને જ્યાં જરૂર હોય ત્યાં લોજિસ્ટિકલ સપોર્ટ પૂરો પાડવાનો સમાવેશ થાય છે.
• સરકાર ખાડી ક્ષેત્રમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓના કલ્યાણ પર વિશેષ ધ્યાન આપી રહી છે અને તેમનું શૈક્ષણિક વર્ષ પ્રભાવિત ન થાય તે માટે પ્રયાસો કરી રહી છે. મિશનો સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ, ભારતીય શાળાઓ, સંબંધિત બોર્ડ અને નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે અને CBSE, ICSE, કેરળ બોર્ડ અને JEE તથા NEET પરીક્ષાઓ સંબંધિત શૈક્ષણિક ચિંતાઓને વાલીઓ અને વિદ્યાર્થીઓ સુધી નિયમિત પહોંચ દ્વારા ઉકેલી રહ્યા છે.
• પ્રદેશમાંથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે વધારાની ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત થવાથી એકંદર ફ્લાઇટ પરિસ્થિતિમાં સુધારો થવાનું ચાલુ છે. 28 ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં અંદાજે 5,98,000 મુસાફરો પ્રદેશમાંથી ભારત પરત આવ્યા છે.
• UAE માં, એરલાઇન્સ ઓપરેશનલ અને સુરક્ષાના કારણોસર મર્યાદિત નોન-શેડ્યૂલ ફ્લાઇટ્સ ચલાવવાનું ચાલુ રાખે છે, જેમાં આશરે 90 ફ્લાઇટ્સ ભારત આવવાની અપેક્ષા છે.
• સાઉદી અરેબિયા અને ઓમાનના વિવિધ એરપોર્ટથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે ફ્લાઇટ્સ કાર્યરત છે.
• કતારનું હવાઈ ક્ષેત્ર આંશિક રીતે ખુલ્લું હોવાથી, કતાર એરવેઝ આજે ભારત માટે લગભગ 8 થી 10 ફ્લાઇટ્સ ચલાવે તેવી અપેક્ષા છે.
• કુવૈત અને બહેરીનના હવાઈ ક્ષેત્રો બંધ છે. કુવૈતની જઝીરા એરવેઝ અને બહેરીનની ગલ્ફ એર સાઉદી અરેબિયાના દમ્મામ એરપોર્ટથી ભારતના વિવિધ સ્થળો માટે નોન-શેડ્યૂલ કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ ચલાવી રહી છે.
• ફ્લાઇટના નિયંત્રણો અને હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ હોવાને કારણે, ભારતીય નાગરિકોને વૈકલ્પિક રૂટ દ્વારા મુસાફરી માટે સુવિધા આપવામાં આવી રહી છે જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
  • ઈરાનથી આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન થઈને ભારત.
  • ઈઝરાયેલથી ઇજિપ્ત અને જોર્ડન થઈને ભારત.
  • ઈરાકથી જોર્ડન અને સાઉદી અરેબિયા થઈને ભારત.
  • કુવૈત અને બહેરીનથી સાઉદી અરેબિયા થઈને ભારત.
• દુબઈમાં થયેલા હુમલામાં 3 ભારતીય નાગરિકોને સામાન્ય ઈજા થઈ છે. તેઓ સ્થાનિક હોસ્પિટલોમાં તબીબી સારવાર લઈ રહ્યા છે અને એકને રજા આપવામાં આવી છે. કોન્સ્યુલેટ ઘાયલ વ્યક્તિઓ અને તેમના પરિવારો સાથે ગાઢ સંપર્કમાં છે અને તેમને તમામ સહાય પૂરી પાડી રહ્યું છે.
• 11 માર્ચના રોજ ઈરાકના કિનારે MT સેફસી વિષ્ણુ પર બનેલી ઘટનામાં એક ભારતીય નાગરિકનું દુઃખદ અવસાન થયું હતું. 29 માર્ચના રોજ કુવૈતમાં એક અલગ હુમલામાં વધુ એક ભારતીય નાગરિકે કમનસીબે પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો હતો. બંને મૃતક ભારતીય નાગરિકોના નશ્વર દેહ આજે વહેલી સવારે ભારતમાં આવી પહોંચ્યા છે. મંત્રાલય તેમના પરિવારો સાથે નિયમિત સંપર્કમાં છે અને આ મુશ્કેલ સમયે તેમના પ્રત્યે ઊંડી સંવેદના વ્યક્ત કરી છે.

SM/JY/JD