માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય (MIB) એ 09 માર્ચ, 2026 ના રોજ "સબકા સાથ, સબકા વિકાસ – ફુલફિલિંગ એસ્પિરેશન્સ ઓફ પીપલ: એજ્યુકેશન, સ્કિલ્સ એન્ડ યુનિવર્સિટી ટાઉનશિપ્સ" શીર્ષકવાળા પોસ્ટ-બજેટ વેબિનારના ભાગરૂપે "શાળાઓ અને કોલેજોમાં AVGC કન્ટેન્ટ ક્રિએટર લેબ્સ" પર એક બ્રેક-આઉટ સત્રનું આયોજન કર્યું હતું. આ સત્રમાં યુનિયન બજેટ 2026–27 માં જાહેર કર્યા મુજબ, 15,000 માધ્યમિક શાળાઓ અને 500 ઉચ્ચ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં AVGC કન્ટેન્ટ ક્રિએટર લેબ્સ (CCLs) સ્થાપવા માટેના અમલીકરણ રોડમેપ પર વિચાર-વિમર્શ કરવામાં આવ્યો હતો.

વેબિનાર શ્રેણીનું ઉદ્ઘાટન માનનીય પ્રધાનમંત્રી મોદી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારત ઇનોવેશન-સંચાલિત અર્થવ્યવસ્થા તરફના દેશના સંક્રમણના ભાગરૂપે એનિમેશન, વિઝ્યુઅલ ઇફેક્ટ્સ, ગેમિંગ અને કોમિક્સ (AVGC) ક્ષેત્રને સક્રિયપણે પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે. તેમણે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને ઉદ્યોગ સહયોગ અને સંશોધન-આધારિત શિક્ષણને મજબૂત કરવા પ્રોત્સાહિત કર્યા જેથી કેમ્પસ ઇનોવેશન અને ઉદ્યોગ જોડાણના કેન્દ્રો તરીકે વિકસે, જે વિદ્યાર્થીઓને વાસ્તવિક દુનિયાનો અનુભવ મેળવવા માટે સક્ષમ બનાવે અને રાષ્ટ્રીય કૌશલ્ય ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવે.

આ કાર્યક્રમમાં બોલતા, કેન્દ્રીય માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી, શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે પ્રકાશ પાડ્યો હતો કે સરકારે IIT, IIM અને AIIMS જેવી અગ્રણી સંસ્થાઓની જેમ ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ક્રિએટિવ ટેકનોલોજી (IICT) ની સ્થાપના કરી છે. સંસ્થામાં હાઇ-ટેક મોડલ લેબોરેટરીઝનો સમાવેશ થાય છે. જેને વૈશ્વિક સ્તરે શ્રેષ્ઠ ગણવામાં આવે છે, જે વિશ્વની અગ્રણી સુવિધાઓની સમકક્ષ છે. તેમણે કહ્યું કે સંસ્થા યુવાનોને ક્રિએટિવ, મીડિયા અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રના ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ અને વ્યાવસાયિક તાલીમ પૂરી પાડશે. શ્રી વૈષ્ણવે એમ પણ નોંધ્યું હતું કે દૂરદર્શને એક “ક્રિએટર્સ કોર્નર” શરૂ કર્યું છે, જે કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સને તેમનું કામ પ્રદર્શિત કરવાની, આવક મેળવવાની અને દેશભરમાં તેમજ વૈશ્વિક સ્તરે પ્રેક્ષકો સુધી પહોંચવાની તક પૂરી પાડે છે.

સત્રમાં માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયના સચિવ શ્રી સંજય જાજુનું મુખ્ય સંબોધન પણ સામેલ હતું, જેમણે સર્જનાત્મક પ્રતિભાને પોષવા અને ભારતને AVGC ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક નેતા તરીકે સ્થાપિત કરવા માટે મજબૂત ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

વિસલિંગ વુડ્સ ઇન્ટરનેશનલના VP અને CTO શ્રી ચૈતન્ય ચિંચલીકર દ્વારા સંચાલિત આ બ્રેકઆઉટ સત્રમાં નીતિ નિર્માતાઓ, ઉદ્યોગના નેતાઓ, શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસક્રમ વિકાસ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ઉદ્યોગ સહયોગ અને ઉભરતી ક્રિએટર ઇકોનોમી માટે કૌશલ્ય માર્ગો પર ચર્ચા કરવા માટે એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા. પેનલિસ્ટોમાં સરકાર, ઉદ્યોગ, શિક્ષણવિદો અને ક્રિએટિવ ટેકનોલોજી ઇકોસિસ્ટમના પ્રતિનિધિઓ જેવા કે સુશ્રી એ. શ્રીજા (આર્થિક સલાહકાર, શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગ), ડૉ. આશિષ કુલકર્ણી (ચેરમેન, FICCI AVGC ફોરમ), શ્રી રાજન નવાણી (સ્થાપક અને ગ્રુપ CEO, જેટસિન્થેસિસ), સુશ્રી સોનમ ભગત (CEO, Vygr), ડૉ. વિશ્વાસ દેઓસ્કર (CEO, IICT), શ્રી મુંજાલ શ્રોફ (ડાયરેક્ટર અને COO, ગ્રાફિટી સ્ટુડિયો), શ્રી બિરેન ઘોષ (સ્થાપક અને CEO, એસ્ટ્રા સ્ટુડિયો), શ્રી માનવેન્દ્ર શુકુલ (CEO, લક્ષ્ય ડિજિટલ), સુશ્રી માલા શર્મા (ગ્લોબલ VP, એજ્યુકેશન અને ઇન્ટરનેશનલ, Adobe) અને સુશ્રી પ્રીતિ વ્યાસ (પ્રેસિડેન્ટ, મિથિક), તેમજ વિદ્યાર્થીઓ અને સ્વયંસેવકોની સહભાગિતા સામેલ હતી.

વિચાર-વિમર્શ દરમિયાન, સહભાગીઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે શાળાઓ અને કોલેજોમાં કન્ટેન્ટ ક્રિએટર લેબ્સની સ્થાપના વિદ્યાર્થીઓ માટે નેશનલ એજ્યુકેશન પોલિસી (NEP) અને તેના મલ્ટિડિસિપ્લિનરી લર્નિંગ, સર્જનાત્મકતા અને ડિઝાઇન થિંકિંગ પરના ધ્યાન સાથે સુસંગત રહીને એનિમેશન, ગેમિંગ, VFX અને ડિજિટલ સ્ટોરીટેલિંગમાં કારકિર્દીની શોધ કરવા માટેના માળખાગત માર્ગો બનાવશે. હિતધારકોએ માર્ગદર્શન, ઇન્ટર્નશિપ અને વાસ્તવિક દુનિયાનો અનુભવ પૂરો પાડવા માટે મજબૂત ઉદ્યોગ ભાગીદારીના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.

ચર્ચામાં તબક્કાવાર અમલીકરણ અભિગમ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો, જેની શરૂઆત પાયલોટ સંસ્થાઓથી થાય અને તૈયારી તથા પ્રતિસાદના આધારે વિસ્તરણ કરવામાં આવે, સાથે જ ટાયર-2 અને ટાયર-3 શહેરોમાંથી સહભાગિતા સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે. મુખ્ય એક્શન પોઈન્ટ્સમાં લેબ્સ માટે યોગ્ય સંસ્થાઓની ઓળખ, સંરચિત AVGC અભ્યાસક્રમનો વિકાસ, ઉદ્યોગ-સમર્થિત તાલીમ દ્વારા ફેકલ્ટી ક્ષમતા નિર્માણ, અને મજબૂત ઉદ્યોગ-શૈક્ષણિક સહયોગ સાથે પ્રમાણિત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ટેકનોલોજી માળખાની સ્થાપનાનો સમાવેશ થાય છે.

આ સત્રમાં લગભગ 500 શાળાઓ, 50 કોલેજોના પ્રતિનિધિઓ, ઉદ્યોગના હિતધારકો, વાલીઓ અને દેશભરમાંથી વ્યક્તિગત સહભાગીઓ સહિત 16,600 થી વધુ ઉપસ્થિત લોકો સાથે વ્યાપક સહભાગિતા જોવા મળી હતી.

પોસ્ટ-બજેટ વેબિનાર સમાપન સત્રમાં, માનનીય માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રીએ ભારતના જીવંત સંસ્કૃતિ અને સર્જનાત્મકતાને પ્રદર્શિત કરવા માટે નાગરિકોને લોકશાહી મંચ પૂરો પાડવામાં ક્રિએટર ઇકોનોમીના વધતા મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે મીડિયા અને મનોરંજન ક્ષેત્રને બદલવામાં ટેકનોલોજીની ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડ્યો અને નોંધ્યું કે ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ક્રિએટિવ ટેકનોલોજી (IICT) ની કુશળતાનો ઉપયોગ દેશભરમાં કન્ટેન્ટ ક્રિએટર લેબ્સની સ્થાપનાને સમર્થન આપવા માટે કરવામાં આવશે.

ચર્ચાઓ AVGC કન્ટેન્ટ ક્રિએટર લેબ્સ પહેલ માટે મજબૂત અમલીકરણ માળખું વિકસાવવામાં યોગદાન આપવા માટે છે, જે યુવાન ભારતીયોને સર્જનાત્મક અને ડિજિટલ કૌશલ્યો પ્રાપ્ત કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે અને વૈશ્વિક AVGC ઇકોસિસ્ટમમાં ભારતની સ્થિતિને મજબૂત બનાવે છે.

SM/IJ/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com