ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਣ ਨੇ ਅੱਜ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ 2026-2027 ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ 3 ਕਰਤਵਯ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਕਰਤਵਯ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਗਲੋਬਲ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਕੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ  ਤੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੂਸਰਾ ਕਰਤਵਯ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਸ਼ਕਤ ਸਾਂਝੇਦਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ‘ਸਬਕਾ ਸਾਥ, ਸਬਕਾ ਵਿਕਾਸ’ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਸਰਾ ਕਰਤਵਯ ਸਾਰਥਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਲਈ ਹਰੇਕ ਪਰਿਵਾਰ, ਭਾਈਚਾਰੇ, ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਸਰੋਤਾਂ, ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਢਾਂਚਾਗਤ ਸੁਧਾਰਾਂ - ਨਿਰੰਤਰ, ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ । ਦੂਜਾ, ਬੱਚਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ, ਵਿੱਤ ਦੇ ਕੁਸ਼ਲ ਵੰਡ ਅਤੇ ਜੋਖਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਤੀਜਾ, ਏਆਈ ਦੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਸਮੇਤ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਬਿਹਤਰ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਗੁਣਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। 

ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰਤਵਯ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਬਜਟ ਯੁਵਾ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਲੱਖਣ ਬਜਟ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਯੰਗ ਲੀਡਰਜ਼ ਡਾਇਲੌਗ 2026 ਦੌਰਾਨ ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 

ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 12 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਰਾਹ ਸਥਿਰਤਾ, ਵਿੱਤੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਘੱਟ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਨਤਕ ਨਿਵੇਸ਼ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ  ਹੋਏ ਦੂਰਗਾਮੀ ਢਾਂਚਾਗਤ ਸੁਧਾਰਾਂ, ਵਿੱਤੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ  ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ‘ਤੇ  ਨਿਰਭਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਧਾਰਿਤ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸਿਰਜਣ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਉੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਾਡੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ। 

ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਬਾਹਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਖਵਾਦ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿਘਨ ਪਈ ਹੈ, ਨਵੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਪਾਣੀ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਦੁਰਲਭ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਿਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਦਮ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕਿਟ ਦੇ ਨਾਲ ਡੁੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮਿਲ ਕੇ  ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।

ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਲਾਭ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਕਿਸਾਨ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ, ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਨੌਜਵਾਨ, ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸਿਰਜਣ, ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਗਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਵਰ੍ਹੇ 2025 ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ , 350 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਐੱਸਟੀ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣਾ , ਕਿਰਤ ਕੋਡਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਰਕਸੰਗਤ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉੱਚ - ਪੱਧਰੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਿਯਮ ਹਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ ਸਬੰਧੀ ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ  ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਸੁਧਾਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਆਪਣੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚਲ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕਰਤਵਯ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਤੀ ਬਣਾਏ ਰੱਖੇਗਾ। 

ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਣ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਤੇਜੀ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਰਤਵਯ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਛੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ: i) 7 ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਮੋਹਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨਾ ; ii) ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ; iii) " ਚੈਂਪੀਅਨ MSME " ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ; iv) ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣਾ ; v) ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ; ਅਤੇ vi) ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ।

ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੂਜਾ ਕਰਤਵਯ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਮਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਯਤਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, 250 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਬਹੁ-ਆਯਾਮੀ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਿਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਉੱਦਮ " ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਜਿਹੇ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਜੋ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਝਾਏਗਾ। ਇਹ ਕਮੇਟੀ ਵਿਕਾਸ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੋਹਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਹ ਕਮੇਟੀ ਏਆਈ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਸਬੰਧੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸ, ਦੇ ਉਪਾਅ ਸੁਝਾਏਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮੋਹਰੀ ਬਣਾਏਗਾ ਅਤੇ 2047 ਤੱਕ 10% ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗਾ।

ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਣ ਨੇ ‘ ਸਬਕਾ ਸਾਥ ਸਬਕਾ ਵਿਕਾਸ ‘ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਜਾ ਕਰਤਵਯ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਲਈ (a) ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸੀਮਾਂਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣਾ, b) ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਸਬੰਧੀ ਮੌਕੇ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ  ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾ ਕੇ  ਦਿਵਯਾਂਗਜਨਾਂ ਦਾ  ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਣ ਕਰਨਾ c) ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਟ੍ਰੌਮਾ ਸਬੰਧੀ ਦੇਖਭਾਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾਉਣਾ, ਅਤੇ d) ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰਵੋਦਯ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਟੀਚਾਬੱਧ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇਗੀ।

************

ਐੱਨਬੀ/ਏਕੇ/ਏਕੇ