કેન્દ્રીય નાણા અને કોર્પોરેટ બાબતોના મંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણે આજે સંસદમાં કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 રજૂ કરતી વખતે જાહેરાત કરી હતી કે કસ્ટમ્સ અને સેન્ટ્રલ એક્સાઇઝ માટેની દરખાસ્તોનો ઉદ્દેશ્ય ટેરિફ માળખાને વધુ સરળ બનાવવાનો, સ્થાનિક ઉત્પાદનને ટેકો આપવાનો, નિકાસ સ્પર્ધાત્મકતા વધારવાનો અને ડ્યુટીમાં રહેલી વિસંગતતા (ઇન્વર્ઝન)ને સુધારવાનો છે.

ઇઝ ઓફ લિવિંગ (જીવનની સરળતા)

કેન્દ્રીય બજેટમાં કસ્ટમ્સ ડ્યુટી માળખાને તર્કસંગત બનાવવા માટે વ્યક્તિગત ઉપયોગ માટે આયાત કરવામાં આવતા તમામ ડ્યુટીપાત્ર માલ પરના ટેરિફ રેટને 20 ટકાથી ઘટાડીને 10 ટકા કરવાની દરખાસ્ત છે. દર્દીઓ, ખાસ કરીને કેન્સરથી પીડાતા દર્દીઓને રાહત આપવા માટે, બજેટમાં 17 દવાઓ પર બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટીમાંથી મુક્તિ આપવાની દરખાસ્ત છે. બજેટમાં દવાઓ, અને તેમના સારવારમાં વપરાતા સ્પેશિયલ મેડિકલ પર્પઝ ફૂડ (FSMP) ની વ્યક્તિગત આયાત પર આયાત ડ્યુટીમાંથી મુક્તિ આપવાના હેતુ માટે વધુ 7 દુર્લભ રોગોને ઉમેરવાની પણ દરખાસ્ત છે.

કેન્દ્રીય બજેટમાં મુસાફરોની વાસ્તવિક ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસ દરમિયાન બેગેજ ક્લિયરન્સ (સામાન ક્લિયરન્સ) ને સંચાલિત કરતી જોગવાઈઓમાં સુધારો કરવાની વધુ દરખાસ્ત છે. સુધારેલા નિયમો ડ્યુટી-ફ્રી એલાઉન્સ (કરમુક્ત મર્યાદા) માં વધારો કરશે અને અંદર લાવવામાં આવેલા અથવા બહાર લઈ જવામાં આવેલા માલના અસ્થાયી વહન (temporary carriage) માં સ્પષ્ટતા પ્રદાન કરશે. વધુમાં, પ્રામાણિક કરદાતાઓ હવે દંડના બદલે વધારાની રકમ ચૂકવીને તેમના લેણાંની પતાવટ કરી શકશે અને કેસ બંધ કરી શકશે, તેમ બજેટમાં ઉમેરવામાં આવ્યું છે.

કસ્ટમ્સ પ્રક્રિયા

બજેટમાં માલસામાનની સરળ અને ઝડપી અવરજવર માટે અને વેપારમાં વધુ નિશ્ચિતતા માટે કસ્ટમ્સ પ્રક્રિયાઓમાં ન્યૂનતમ હસ્તક્ષેપ કરવા માટેના ઘણા પગલાં સૂચવવામાં આવ્યા છે.

ટ્રસ્ટ-આધારિત પ્રણાલીઓ (Trust-based systems)

બજેટમાં ટાયર 2 અને ટાયર 3 ઓથોરાઇઝ્ડ ઇકોનોમિક ઓપરેટર્સ, જેઓ AEOs તરીકે ઓળખાય છે, તેમના માટે ડ્યુટી ડિફરલ પીરિયડ (ડ્યુટી મોકૂફ રાખવાનો સમયગાળો) 15 દિવસથી વધારીને 30 દિવસ કરવાની દરખાસ્ત છે. બજેટમાં પાત્ર ઉત્પાદક-આયાતકારોને સમાન ડ્યુટી ડિફરલ સુવિધા પૂરી પાડવાની પણ દરખાસ્ત છે, જેનાથી તેઓને સમય જતાં સંપૂર્ણ ટાયર 3- AEO તરીકે માન્યતા મેળવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે.

કેન્દ્રીય બજેટમાં કસ્ટમ્સ પર બંધનકર્તા એવા એડવાન્સ રૂલિંગની માન્યતા અવધિ હાલના 3 વર્ષથી વધારીને 5 વર્ષ કરવાની દરખાસ્ત પણ કરવામાં આવી છે. સરકારી એજન્સીઓને તેમના કાર્ગોના ક્લિયરન્સમાં પ્રેફરન્શિયલ ટ્રીટમેન્ટ (પસંદગીના વ્યવહાર) માટે AEO માન્યતાનો લાભ લેવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે, તેમ બજેટમાં જણાવાયું છે. વિશ્વસનીય અને લાંબા સમયથી ચાલતી સપ્લાય ચેઈન ધરાવતા નિયમિત આયાતકારોને જોખમ પ્રણાલી (risk system) માં માન્યતા આપવામાં આવશે, જેથી દરેક વખતે તેમના કાર્ગોના વેરિફિકેશનની જરૂરિયાત ઓછી કરી શકાય. ઇલેક્ટ્રોનિક સીલિંગનો ઉપયોગ કરતા નિકાસ કાર્ગોને ફેક્ટરીના પરિસરમાંથી જહાજ સુધી ક્લિયરન્સ દ્વારા સુવિધા પૂરી પાડવામાં આવશે, તેમ બજેટમાં જણાવાયું છે. જે માલની આયાત માટે કોઈ પાલન (compliance) ની જરૂર નથી, તેમાં વિશ્વસનીય આયાતકાર દ્વારા બિલ ઓફ એન્ટ્રી ફાઈલ કરવા અને માલના આગમન સાથે જ કસ્ટમ્સને તેમની ક્લિયરન્સની ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ કરવા માટે આપોઆપ સૂચિત કરવામાં આવશે.

શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણે વધુમાં જાહેરાત કરી હતી કે કસ્ટમ્સ વેરહાઉસિંગ ફ્રેમવર્કને સ્વ-ઘોષણાઓ (self-declarations), ઇલેક્ટ્રોનિક ટ્રેકિંગ અને જોખમ-આધારિત ઓડિટ સાથે વેરહાઉસ ઓપરેટર-કેન્દ્રિત સિસ્ટમમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવશે. આ સુધારાઓ અધિકારી પર નિર્ભર મંજૂરીઓની વર્તમાન વ્યવસ્થાથી દૂર જશે અને વ્યવહારમાં વિલંબ અને પાલન ખર્ચમાં ઘટાડો કરશે, તેમ તેમણે ઉમેર્યું હતું.

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com