‘സബ്കാ സാത്ത്, സബ്കാ വികാസ്, സബ്കാ വിശ്വാസ്, സബ്കാ പ്രയാസ്’ എന്ന മന്ത്രം ഉൾക്കൊണ്ട് എല്ലാവർക്കും താങ്ങാനാവുന്ന ഭവനം, സാമൂഹിക-ഭക്ഷണ സുരക്ഷ, സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ (Financial inclusion), അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ എല്ലാവരിലേക്കും എത്തിക്കുക, പൊതുവായ ക്ഷേമവും ജീവിതനിലവാരവും മെച്ചപ്പെടുത്തുക എന്നിവ ഉറപ്പാക്കാൻ സർക്കാർ ഗണ്യമായ പരിശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ദാരിദ്ര്യനിർമ്മാർജ്ജനത്തിനും അസമത്വം വർദ്ധിക്കുന്നത് തടയുന്നതിനും ഈ ശ്രമങ്ങൾ വലിയ തോതിലുള്ള ഗണ്യമായ  നേട്ടങ്ങൾ (measurable gains) കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേന്ദ്ര ധനമന്ത്രി ശ്രീമതി നിർമ്മലാ സീതാരാമൻ, ഇന്ന് പാർലമെന്റിൽ സമർപ്പിച്ച സാമ്പത്തിക സർവേയിലെ കണ്ടെത്തലുകൾ ഈ വസ്തുതയെ വ്യക്തമായി അടിവരയിടുന്നു.

തലമുറകളിലൂടെയും ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതകാലത്തിലുടനീളവും സാമൂഹികമായ മുന്നേറ്റം (Upward social mobility) ഉറപ്പാക്കാനുള്ള ഭരണകൂടത്തിന്റെ പരിശ്രമത്തിൽ വരുമാന പിന്തുണ (Income support), സാമൂഹിക സംരക്ഷണം (Social protection), തൊഴിൽ വിപണി നിയന്ത്രണം (Labour market regulation), ഏവർക്കും വിദ്യാഭ്യാസം തുടങ്ങിയ നയങ്ങൾ എത്രത്തോളം സഹായിക്കുന്നുവെന്ന് സാമ്പത്തിക സർവേ അടിവരയിടുന്നു.

ഇന്റർനെറ്റ് ഉപയോക്താക്കളുടെ (netizens) അഭിലാഷങ്ങളും നയപരമായ പരിശ്രമങ്ങളും സാധാരണയായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത് ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും ഇല്ലായ്മയുടെയും (deprivation) മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ്. അത്തരത്തിലൊരു മാനദണ്ഡമാണ് ലോകബാങ്കിന്റെ (World Bank) അന്താരാഷ്ട്ര ദാരിദ്ര്യരേഖ (International Poverty Line - IPL). ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം, പാർപ്പിടം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഒരാൾക്ക് ഒരു ദിവസം കുറഞ്ഞത് എത്ര തുക ആവശ്യമാണ് എന്നതിനെയാണ് ഇത് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. 2025 ജൂണിൽ, ലോകബാങ്ക് ദാരിദ്ര്യരേഖ പ്രതിദിനം 2.15 ഡോളറിൽ നിന്ന് 3.00 ഡോളറായി ഉയർത്തി. ഇത് 2021-ലെ വിലനിലവാരത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പണത്തിന്റെ വാങ്ങൽ ശേഷിക്കനുസരിച്ച് (Purchasing Power) ക്രമീകരിച്ചതാണ്.

പുതുക്കിയ അന്താരാഷ്ട്ര ദാരിദ്ര്യരേഖ (IPL) പ്രകാരം, 2022-23 കാലയളവിൽ ഇന്ത്യയിലെ അതിദരിദ്രരുടെ (extreme poverty) നിരക്ക് 5.3 ശതമാനമാണെന്നും താഴ്ന്ന ഇടത്തരം വരുമാനക്കാരായ ദരിദ്രരുടെ (lower-middle-income poverty) നിരക്ക് 23.9 ശതമാനമാണെന്നും സാമ്പത്തിക സർവേ വ്യക്തമാക്കുന്നു. സാമ്പത്തിക ഇതര ദാരിദ്ര്യം കുറയ്ക്കുന്നതിൽ ഇന്ത്യ ഗണ്യമായ പുരോഗതി കൈവരിച്ചതായി ലോകബാങ്ക് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.
ലോകബാങ്കിന്റെ കണക്കുകൾക്കൊപ്പം, തെണ്ടുൽക്കർ കമ്മിറ്റി ദാരിദ്ര്യരേഖയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഗവേഷകർ നടത്തിയ പഠനങ്ങളും ഇന്ത്യയിലെ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ വലിയ തോതിലുള്ള കുറവുണ്ടായതായി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വിതരണാധിഷ്ഠിത ഇടപെടലുകളുടെ (redistributive interventions) പിന്തുണയോടെയുള്ള സുസ്ഥിരമായ സാമ്പത്തിക വളർച്ച, 2011-12-ലെ 21.9 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് ദാരിദ്ര്യ നിരക്ക് 2022-23-ൽ 4.7 ശതമാനമായും, 2023-24-ൽ 2.3 ശതമാനമായും കുറച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഗ്രാമീണ-നഗര വ്യത്യാസമില്ലാതെ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ അളവ് കുറവാണെന്ന് ഈ കണക്കുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങളുടെ (SDG) ദേശീയ സൂചികാ ചട്ടക്കൂട് (National Indicator Framework - NIF) പുരോഗതി റിപ്പോർട്ട് 2025, ഈ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിനായുള്ള പരിവർത്തനാത്മകമായ മുന്നേറ്റം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ പദ്ധതികൾ ചെലുത്തിയ സ്വാധീനത്തിന്റെ സമഗ്രമായ ചിത്രം നൽകുന്നു.

സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പദ്ധതികളുടെ പരിധിയിൽ വരുന്ന ജനസംഖ്യ 2016-ലെ 22 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2025-ൽ 64.3 ശതമാനമായി വർദ്ധിച്ചു; ഇത് രാജ്യത്തെ സാമൂഹിക സുരക്ഷാ കവറേജിലുണ്ടായ ഗണ്യമായ വിപുലീകരണത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ മെച്ചപ്പെട്ട കുടിവെള്ള സ്രോതസ്സുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ജനസംഖ്യ 2015-16 കാലയളവിലെ 94.6 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2024-25-ൽ 99.6 ശതമാനമായി വർദ്ധിച്ചു. 2021-22-ൽ എല്ലാ വീടുകളിലും വൈദ്യുതി എന്ന ലക്ഷ്യം കൈവരിച്ചു. കൂടാതെ, 2019-20-ൽ രാജ്യത്തെ 100 ശതമാനം ജില്ലകളും വെളിയിട വിസർജന മുക്തമായി (ODF,Open Defecation Free) പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. സ്വച്ഛ് ഭാരത് മിഷന് (SBM) കീഴിലുള്ള 96 ശതമാനത്തിലധികം ഗ്രാമങ്ങളും 'ഒ.ഡി.എഫ് പ്ലസ്' (ODF plus) പദവി കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട് (2025 ഡിസംബർ 31-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്).

പൊതുഭരണകൂടത്തിന്റെ സാമൂഹിക സേവന ചെലവുകൾ (Social Services Expenditure - SSE) സാമൂഹിക മേഖലയിലെ വികസനത്തിനൊപ്പം തന്നെ മുന്നേറിയിട്ടുണ്ട്. 2022 സാമ്പത്തിക വർഷം മുതൽ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഈ ചെലവുകളിൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന പ്രവണതയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. 2022 സാമ്പത്തിക വർഷം മുതൽ 2026 (ബജറ്റ് എസ്റ്റിമേറ്റ്) വരെയുള്ള അഞ്ച് വർഷത്തിനിടയിൽ, സാമൂഹിക സേവന ചെലവുകൾ 12 ശതമാനം വാർഷിക വളർച്ചാ നിരക്കിൽ (CAGR) വർദ്ധിച്ചു. ഇതേ കാലയളവിൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായുള്ള ചെലവ് 11 ശതമാനം വാർഷിക വളർച്ചാ നിരക്കിലും, ആരോഗ്യ മേഖലയ്ക്കായുള്ള ചെലവ് 8 ശതമാനം വാർഷിക വളർച്ചാ നിരക്കിലും വർദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

***

NK