ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಇಂದು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ 2025-26ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು, ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ತನ್ನ ಸ್ಥೂಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ ಹಣಕಾಸು ತಂತ್ರ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಕೊರತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಡಿತದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಆದಾಯ ಕ್ರೋಢೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚದ ಕಡೆಗೆ ಆದಾಯದ ಮರುಹೊಂದಿಸುವಿಕೆ ನಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲ ತುಂಬಿದೆ. ಕೇಂದ್ರದ ವಿವೇಕಯುತ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಭಾರತದ ಸ್ಥೂಲ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಬಲವರ್ಧನೆಯ ಈ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರವಾಗಿವೆ.

ಹಿಂದನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಹಣಕಾಸು ಪಥವು ಹಣಕಾಸಿನ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ಥೂಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಕೇಂದ್ರದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲವರ್ಧನೆಯ ಅನುಭವವು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಗುರಿಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಬದಲು ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಬಲವರ್ಧನೆಯ ಈ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿವೆ. ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ನೆರವು (SASCI) ಯೋಜನೆಯು ಬಡ್ಡಿರಹಿತ ಸಾಲಗಳ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸುಧಾರಣೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಆದ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿವೇಕ

ವಿತ್ತೀಯ ಕೊರತೆ 2026 ರಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇ.4.4ಕ್ಕೆ ಬಜೆಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಹಿಂದಿನ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದು ಶೇ.4.8 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯ ಅನುಪಾತವಾಗಿ ಆದಾಯ ಕೊರತೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು, 2009 ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಿಂದ 2026ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಅದರ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವಾದ ಶೇ.0.8ರಷ್ಟನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಂಚಿಕೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿತು. ಆದಾಯ ವೆಚ್ಚವು ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2022 ರಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇ.13.6 ರಿಂದ 2025 ರಲ್ಲಿ ಶೇ.10.9 ಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಮ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಕ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವಾಯಿತು. ಕೇಂದ್ರವು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 78.9 ಕೋಟಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಸಹ ಪ್ರಮುಖ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳ ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು 2022 ರಲ್ಲಿ ಶೇ.1.9 ರಿಂದ 2026 ರಲ್ಲಿ ಶೇ.1.1ಕ್ಕೆ ಏಕರೂಪಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಮೂಲವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ರಿಟರ್ನ್ ಸಲ್ಲಿಕೆ 2022 ರಲ್ಲಿ 6.9 ಕೋಟಿಯಿಂದ 2025 ರಲ್ಲಿ 9.2 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ರಿಟರ್ನ್ ಫೈಲಿಂಗ್‌ಗಳು ಸುಧಾರಿತ ಅನುಸರಣೆ, ತೆರಿಗೆ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ತೆರಿಗೆ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಸುಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ ಕ್ರೂಢೀಕರಣ

ಕೇಂದ್ರದ ಆದಾಯವು 16ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಿಂದ–2020ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಜಿಡಿಪಿ ಯ ಸರಾಸರಿ ಶೇ.8.5 ರಿಂದ 2022ರಿಂದ 2025ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದವರೆಗೆ (ಪಿಎ) ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.9.1 ರಷ್ಟು ಬಲವರ್ಧನೆಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕಾರಣ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಯೇತರ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ, ಇದು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪೂರ್ವ ಜಿಡಿಪಿಯ ಸುಮಾರು ಶೇ.2.4 ರಿಂದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ನಂತರದ ಸುಮಾರು ಶೇ.3.3ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಹ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಕೇಂದ್ರದ ಆದಾಯವು 2025ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ (ಪಿಎ) ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇ.9.2 ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯ ದತ್ತಾಂಶ ಆಧರಿತ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಳತೆಯಾದ ನಾನ್-ಇಂಟ್ರೂಟಿವ್ ಯೂಸೇಜ್ ಆಫ್ ಡೇಟಾ ಟು ಗೈಡ್ ಅಂಡ್ ಎನೇಬಲ್ (NUDGE), ಮೊಕದ್ದಮೆ ಅಥವಾ ಬಲವಂತದ ಜಾರಿಗಿಂತ ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ತೆರಿಗೆದಾರರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿತು. ತೆರಿಗೆ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಬಲ ಸಾಧನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಜಿಎಸ್‌ ಟಿ 2.0: ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸುವುದು

ಜಿಎಸ್ ಟಿ ಆದಾಯದ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ  ತೆರಿಗೆ ನೆಲೆಯ ಸ್ಥಿರ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ  ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ 2017 ರಲ್ಲಿ 60 ಲಕ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ 1.5 ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್-ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಜಿಎಸ್ ಟಿ ಸಂಗ್ರಹವು 17.4 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟಿದ್ದು, ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶೇ.6.7ರಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಜಿಎಸ್‌ ಟಿ ಆದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಮಮಾತ್ರ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆವರ್ತನ ಸೂಚಕಗಳು ಬಲವಾದ ವಹಿವಾಟು ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಏಪ್ರಿಲ್-ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತ ಇ-ವೇ ಬಿಲ್ ಪ್ರಮಾಣ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶೇ.21 ರಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಲಾಭಾಂಶ ಮತ್ತು ಲಾಭಗಳಿಂದ ತೆರಿಗೆಯೇತರ ಆದಾಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ

ಕೇಂದ್ರದ ತೆರಿಗೆಯೇತರ ಆದಾಯವು, ಡಿಜಿಪಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪೂರ್ವದ ಸರಾಸರಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಪಿಯ ಸುಮಾರು ಶೇ.1.4 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೇಂದ್ರದ ಆದಾಯದ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳ (ಸಿಪಿಎಸ್ ಇಗಳು) ಸುಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಕೇಂದ್ರದ ತೆರಿಗೆಯೇತರ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. 2020ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2025ರ ನಡುವೆ, ಪ್ರತಿ ಸಿಪಿಎಸ್ ಇ ಗೆ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಲಾಭಾಂಶಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶೇ. 174ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಶೇ.69 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಇದು ಸುಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ವಿವೇಚನಾಯುಕ್ತ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ತೆರಿಗೆಯೇತರ ಆದಾಯದ ಹರಿವನ್ನು ಬಲವರ್ಧನೆಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಸುಸ್ಥಿರ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚದ ವೇಗ

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ದೂರದೃಷ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಾ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚವು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯ ಸರಾಸರಿ ಶೇ.2.7 ರಿಂದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ನಂತರದ ಸುಮಾರು ಶೇ.3.9 ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 2025ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇ.4 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ರೈಲ್ವೆ, ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಆಸ್ತಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಒಟ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 2025ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ (ಶೇ.34.9), ಟೆಲಿಕಾಂ (ಶೇ.24.4), ಮತ್ತು ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ (ಶೇ.19.6) ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅಂಕೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

ತೆರಿಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅನುದಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ವಿಸ್ತರಣೆ

ಕೋವಿಡ್ ನಂತರದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರವು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬಡ್ಡಿರಹಿತ ಸಾಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಒಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಜನದಟ್ಟಣೆ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ನೆರವು (SASCI) ಮೂಲಕ, ಕೇಂದ್ರವು 2025ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಿಡಿಪಿಯ ಸುಮಾರು ಶೇ.2.4ರಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 4,49,845 ಕೋಟಿ ರೂ. ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪೂರ್ವದ ಮಟ್ಟಗಳಂತೆಯೇ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಒಟ್ಟು ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆಯು ಜಿಡಿಪಿಯ ಸುಮಾರು ಶೇ.2.8 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 2025ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಶೇ.3.2ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ, ಇದು ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲಿನ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜ್ಯ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸುಸ್ಥಿರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆದಾಯ ವೆಚ್ಚದೊಳಗೆ ಪೂರಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ರಾಜ್ಯಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮರುಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಆದಾಯ ಬೆಂಬಲವು ಸಮಗ್ರ, ಮಧ್ಯಮಾವಧಿಯ ಸಮೃದ್ಧಿ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಲದ ವಿವರ

ಜಾಗತಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಲದ ಮಟ್ಟಗಳು ಏರುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರೂ ಸಹ ಕೇಂದ್ರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ. ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 31ರ ವೇಳೆಗೆ 50±1% ಸಾಲ-ಜಿಡಿಪಿ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಮಧ್ಯಮಾವಧಿಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸರಳ ನೀತಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಲದ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2025 ಕ್ಕೆ ಸಾಲ-ಜಿಡಿಪಿ ಅನುಪಾತವು ಶೇ.55.7 ರಷ್ಟಿದೆ, 2020 ರಿಂದ ಶೇ.7.1 ಅಂಕಗಳಷ್ಟು ಕಡಿತವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ದಕ್ಷತೆಯ ಮಸೂರದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದಾಗ ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾದರಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. 2024ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಹೂಡಿಕೆಯು ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇ.4 ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಸರ್ಕಾರಿ ಆದಾಯದ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತರೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸಿನ ಅಶಿಸ್ತು ಸಹ ಸಾವರಿನ್ ಸಾಲ ವೆಚ್ಚಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರವು ಮಧ್ಯಮ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಬಲವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಹ ವಿತ್ತೀಯ ಪಥದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ

ಮುನ್ನೋಟ

ಅಡ್ಡ-ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಂಪನಿಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇಕ್ವಿಟಿ ಹಣ ಗಳಿಕೆಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು, ಇ-ವೇ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ನಡ್ಜ್  ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು, ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಣಕಾಸಿನ ಬಲವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಭವಿಷ್ಯದತ್ತ ನೋಡಿದರೆ, ಜಿಎಇಎಸ್ ಟಿ 2.0 ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅನುಸರಣೆ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಕ್ರೋಢೀಕರಣ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಮೂಲಕ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

*****